ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Δεν μπορείς να το πεις αυτό τώρα. Η τέχνη είναι οτιδήποτε. Όλοι είναι καλλιτέχνες.
Πάνε στο δικαστήριο.
"Δεν φτιάχνω γαμήλια τούρτα για γκέι ζευγάρι.
Η τούρτα είναι η τέχνη μου".
Πέρα απ' την πολιτική σκοπιά,
αξιοκατάκριτη, υπάρχει η σκοπιά
"Άκου να μαθαίνεις, κύριε ζαχαροπλάστη. Αν τρώγεται, δεν είναι τέχνη".
Εντάξει; Οπότε, αν πεις "Θα πάρω αυτό κι έναν καφέ", δεν είναι τέχνη.
Είναι σνακ.
-Ναι; -Γεια.
Θα μας πείτε τι γράφετε τώρα;
Να πω τι γράφω τώρα; Δώσε μου τον αριθμό σου. Θα σε πάρω.
Πώς μπορείς να μάθεις να έχεις χιούμορ;
Πώς μπορείς να αποκτήσεις χιούμορ; Με τον ίδιο τρόπο που αποκτάς ύψος.
Ναι.
Τι έλεγες για κάποιον που έβαλε φωτογραφία του στο Instagram;
Είμαι έξω κι ένας τύπος λέει "Το είδα στο Instagram κι είπα να περάσω".
Ποιος το έβαλε στο Instagram;
Δεν το πιστεύω.
Δεν βρίσκεις ότι είναι κακή ιδέα;
Θυμάμαι την πρώτη φορά που είδα ότι δεν έχω ταλέντο.
Έπαιζα τσέλο μικρή
και είχαμε σχολική ορχήστρα. Κάθε σχολείο είχε ορχήστρα.
Το δημόσιο αυτό σχολείο… Όλα είχαν ορχήστρα.
Και σου δάνειζαν τσέλο.
Σε κάποια ηλικία, δεν θυμάμαι ποια,
το σχολείο έπαιρνε τα τσέλο,
κι αν ήθελες να συνεχίζεις να παίζεις, έπρεπε να αγοράσεις τσέλο.
Θυμάμαι πολύ καλά να το λέω αυτό στους γονείς μου
"Πρέπει να επιστρέψουμε το τσέλο και να αγοράσουμε".
Ζούσαμε σε ένα σπίτι δυο επιπέδων.
Υπήρχαν τέσσερα σκαλιά και μετά ήταν η κουζίνα.
Καθόμουν στη σκάλα κι άκουγα τους γονείς μου να μιλάνε.
Τους άκουγα που προσπαθούσαν να βρουν λεφτά για τσέλο.
Οπότε πήγα στην κουζίνα,
υποτίθεται ότι εγώ δεν ήξερα πως συζητούσαν,
και είπα "Ξέρετε τι; Μη μου αγοράσετε τσέλο.
Δεν είμαι καθόλου καλή.
Δεν αξίζει. Δεν αξίζει να ξοδέψετε λεφτά γι' αυτό".
Και η μητέρα μου είπε "Ξέρεις, φταίει που δεν εξασκείσαι πολύ.
Με περισσότερη εξάσκηση, θα ήσουν καλή".
Κι εγώ είπα "Όχι. Θα γινόμουν καλύτερη,
καλή δεν θα γίνω ποτέ".
Μ' άρεσε πολύ, όμως. Το μόνο στο οποίο ήμουν κακή και το απολάμβανα.
Με την ορχήστρα, δεν καταλάβαινα πόσο κακή ήμουν.
Είναι μια όμορφη εμπειρία.
Κι ο Λέοναρντ Μπέρνσταϊν ήταν το ίνδαλμά μου.
Ο Μπέρνσταϊν είχε τηλεοπτική εκπομπή όταν ήμουν παιδί,
το Young People's Concerts,
και έπαιζε Κυριακή,
και κάθε Κυριακή περίμενα να δω Λέοναρντ Μπέρνσταϊν.
Τον λάτρευα.
Πήγαιναν πραγματικά παιδιά στις συναυλίες. Όχι εγώ, μα τα έβλεπα να μπαίνουν.
Μετά από δυο χρόνια κατάλαβα ότι ήταν πραγματικά.
"Είναι πραγματικά παιδιά;" Νόμιζα ότι ήταν ηθοποιοί.
Μάλιστα. Τι νομίζετε, λοιπόν, ότι είναι αυτή η μουσική;
Η μουσική είναι νότες.
Όμορφες νότες και ήχοι συνδυασμένοι με τέτοιον τρόπο
που ευχαριστιόμαστε στο άκουσμά τους. Αυτό είναι όλο.
Εξηγούσε πράγματα στην τηλεόραση
και ήταν ακριβώς όπως φανταζόταν ένα παιδί τον διευθυντή ορχήστρας.
Πολύ χρήσιμο κι αυτό.
"Αυτό μπορεί να γίνει σε αυτό το όργανο
και δεν είναι για σένα, Φραν.
Δεν μπορείς να το κάνεις". Ήταν άσχετη η εξάσκηση. Το ήξερα.
Εντάξει; Αυτό ήταν.
Γνώριζα τι ήταν το ταλέντο,
διότι είχα επίγνωση ότι εγώ δεν το διέθετα σε αυτό.
Όταν ήμουν μικρή, ήθελα να γίνω καλλιτέχνιδα και σκέφτηκα
"Γιατί αποφάσισες να μη γίνεις;"
Και μετά σκέφτηκα "Αποφάσισες να μη γίνεις. Πολύ απολαυστικό, Φραν".
Είναι απολαυστικό να ζωγραφίζω.
Κρίνω, δηλαδή, τους άλλους ανθρώπους αυστηρά,
μα εμένα πιο αυστηρά.
Ο κόσμος ρωτάει "Γιατί δεν επιτρέπεται να φάνε μπέικον οι Εβραίοι;"
Και πάντα λέω "Πολύ λαχταριστό".
Είναι πολύ λαχταριστό".
Κάποια στιγμή, κάποιος είπε "Αυτό είναι πολύ λαχταριστό. Όχι".
Οπότε, κάποια στιγμή, σίγουρα σκέφτηκα υποσυνείδητα
"Σχέδιο, ζωγραφική, πολύ απολαυστικά. Όχι".
Από πού πηγάζει το χιούμορ σου; Είναι φύση ή ανατροφή;
Θα έλεγα φύση, διότι σίγουρα η ανατροφή δεν είχε καμία σχέση.
Μάλιστα, έπεφτε τιμωρία.
Μικρή… Ήμουν κορίτσι. Ίσως δεν έζησες την εμπειρία.
Και μου είπε η μητέρα μου όταν ήμουν περίπου 12 ετών
"Μη λες αστεία σε αγόρια. Στα αγόρια δεν αρέσουν τα αστεία κορίτσια".
Δυστυχώς, έκανε λάθος.
Αλλά το μόνο που κέρδισα στη Γ' γυμνασίου
ήταν το Βραβείο Έξυπνου Χιούμορ και φοβόμουν να το φέρω σπίτι.
Σε ποιο σχολείο πήγες κι έδιναν βραβείο για έξυπνο χιούμορ;
Ήταν το γυμνάσιο Μοριστάουν
κι η τελευταία φορά που αποφοίτησα από κάτι.
-Είχαν το πιο Πνευματώδες Άτομο στην τάξη; -Ναι. Πνευματώδες.
Δεν υπήρχε μεγάλος ανταγωνισμός.
Δεν ανταγωνιζόμουν δα και τον Όσκαρ Ουάιλντ.
Θυμάμαι πως όταν ήμουν πολύ μικρή, 12-13 χρονών,
ήμουν στο πατρικό μου, όπου ζούσα.
Ήμουν ξαπλωμένη στο γκαζόν, κοιτούσα τον ουρανό και σκεφτόμουν
"Πώς θα φύγω από δω;"
Μη νομίζετε ότι είχα παιδική ηλικία αλά Ντίκενς.
Δεν μου ταίριαζε.
Δεν ήταν κάτι κακό.
Ήταν του στιλ "Όχι, αυτό δεν ταιριάζει σ' εμένα".
Γιατί πιστεύεις ότι έρχονται τόσοι νέοι στη Νέα Υόρκη; Τι έχει;
Νέα Υόρκη. Αυτό έχει.
Τι δεν έχει;
Έτσι δες το. Απ' όπου κι αν είναι, δεν είναι έτσι.
Οπότε έρχονται εδώ.
Ένας λόγος που έρχονταν άτομα της ηλικίας μας εδώ:
Αν ήσουν γκέι, επειδή ήσουν γκέι.
Τώρα μπορείς να είσαι γκέι παντού.
Εντάξει;
Εμείς όμως ήρθαμε εδώ, επειδή δεν μπορούσες να ζήσεις αλλού.
Κι αυτό δημιούργησε
μια είδους συγκέντρωση θυμωμένων γκέι, που είναι πάντα καλό για μια πόλη.
Δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο για μια πόλη από πυκνό πληθυσμό θυμωμένων γκέι.
Και μετά, πολύ ευτυχισμένων γκέι,
όταν ανακαλύπτεις ότι είναι πολύ ωραία εδώ!
Πολλοί άνθρωποι που ήρθαν στη Νέα Υόρκη από άλλα μέρη…
Πολλοί σημείωσαν μεγάλη επιτυχία.
Περισσότερο από όσους γεννήθηκαν στη Νέα Υόρκη.
Κι αυτό, επειδή οι γεννημένοι στη Νέα Υόρκη καταλάβαιναν πόσο δύσκολα ήταν.
Μα αν δεν ήξερες πόσο δύσκολα ήταν, ερχόσουν.
Ξέρετε, έγραφα ποίηση όταν ήμουν μικρή.
Μπήκα στο γραφείο του Grove Press,
που ήταν πολύ σεβαστός και μποέμικος εκδοτικός οίκος,
μ' ένα βιβλίο με ποιήματα που είχα γράψει.
Μπήκα μέσα ξυπόλυτη. Να το τονίσω αυτό.
Περπατούσα ξυπόλυτη στη Νέα Υόρκη.
Το εντυπωσιακό είναι ότι ζω, αν και περπάτησα ξυπόλητη στη Νέα Υόρκη.
Μπήκα μέσα και άφησα το χειρόγραφο στο γραφείο του ρεσεψιονίστ.
Και είπα "Είμαι ποιήτρια".
"Είμαι ποιήτρια". Μα σοβαρά;
"Χαίρετε, Τζον Ντον. Είμαι ποιήτρια.
Θα ήθελα να παραδώσω αυτό το χειρόγραφο". "Εντάξει" είπε.
Το άφησα εκεί και μετά περίμενα κάθε μέρα
να έρθει το γράμμα
"Χαιρόμαστε πολύ που ανακαλύψαμε μια σπουδαία ποιήτρια".
Τελικά, το γράμμα ήρθε και έλεγε "Σας ευχαριστούμε πάντως".
Μετά την έκδοση του πρώτου μου βιβλίου, σκέφτηκα αμέσως
"Δόξα τω Θεώ που δεν εξέδωσαν εκείνο το βιβλίο".
Ήμουν κάκιστη ποιήτρια και μετά θα κυκλοφορούσε δεύτερη έκδοση.
Ήμουν πολύ τυχερή που με απέρριψαν.
Σύμφωνα με τον θρύλο, αποβληθήκατε από το λύκειο και πήγατε στη Νέα Υόρκη.
Πώς επιβιώσατε; Τι κάνατε όταν πήγατε στη Νέα Υόρκη;
Δεν μου φάνηκε τρομακτικό.
Τουλάχιστον, εγώ δεν πίστευα ότι δεν μπορούσα να κάνω πράγματα.
ΦΡΑΝ ΛΙΜΠΟΒΙΤΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ - ΕΥΘΥΜΟΓΡΑΦΟΣ
Αξιοσημείωτο, αν σκεφτείς πόσο αποτυχημένη ήμουν στο σχολείο,
το μόνο επάγγελμά μου πριν.
Μεγαλύτερη σχολική αποτυχία απ' το να σε διώξουν από το λύκειο δεν υπάρχει.
Δεν είναι δα πως με ανέβαζε και μια τεράστια επιτυχία.
Αλλά δεν το σκέφτηκα.
Πήγα στη Νέα Υόρκη για να γίνω συγγραφέας. Κι αυτό ήταν.
Λάτρευα το γράψιμο μικρή.
Μου άρεσε να γράφω ως την πρώτη φορά που μου ανέθεσαν να γράψω επί πληρωμή.
Και μετά το σιχαινόμουν.
Ξέρω,
θα έλεγα, έναν πολύ καλό συγγραφέα στη ζωή μου που του αρέσει να γράφει.
Μόνο σε έναν αρέσει να γράφει. Οι πιο πολλοί, που τους αρέσει, είναι απαίσιοι.
Φυσικά και τους αρέσει. Εμένα μ' αρέσει να τραγουδάω. Είμαι απαίσια.
Δεν αποτελεί έκπληξη να σ' αρέσει να κάνεις κάτι στο οποίο είσαι κακός.
Ακούστε να δείτε.
Μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα που δεν είναι καλά,
και δεν είναι κακό να κάνεις πράγματα αδέξια, άσχημα, φρικτά,
αλλά κράτα τα για σένα.
Μην τα μοιράζεσαι.
Πιστεύω ότι ο κόσμος έχει υποχρέωση να δείξει στον κόσμο πράγματα που είναι…
όχι καλά. Οι πιο πολλοί δεν είναι ικανοί.
Αλλά καλύτερα απ' ό,τι δείχνουν οι πιο πολλοί στον κόσμο.
Τώρα ο κόσμος δείχνει τα πάντα. Οτιδήποτε.
Δεν είναι κακό, ηθικά,
αλλά αναρωτιέμαι πώς οι άνθρωποι…
Όσοι το έκαναν πάντα αυτό, οι νέοι,
που ζούσαν πάντα σ' αυτόν τον κόσμο…
Αναρωτιέμαι πώς κρίνουν τα πάντα.
Και αφού, βασικά, είναι το επάγγελμά μου να κάνω διακρίσεις
και να κρίνω,
θεωρώ πως η νεολαία δεν έχει ανθρώπους σαν εμένα.
Δεν θα επιτρεπόταν να είναι σαν εμένα.
Όχι ότι η ζωή μου υπήρξε ρόδινη, όχι ότι ο κόσμος με αγαπάει έτσι,
αλλά, ξέρετε, είναι…
Είναι ή απίστευτα επικριτικοί κατά έναν τρελό τρόπο
"Έχεις απαίσιο κούρεμα. Να πεθάνεις".
Ή εκθειάζουν σε υπέρμετρο βαθμό τους ανθρώπους.
"Τέλεια. Είσαι τέλειος. Συνέχισε. Είσαι τέλειος".
Εγώ βασικά θα έλεγα
"Το κούρεμά σου; Κανείς δεν πρέπει να σκοτωθεί γι' αυτό.
Το γράψιμο; Σταμάτα το. Μη συνεχίσεις. Δεν είσαι καλός".
Κάποτε σε ρώτησα, επειδή συχνά εκφράζεις πόσο σ' αρέσει να γράφεις.
Δεν το λένε συχνά αυτό οι συγγραφείς.
ΤΟΝΙ ΜΟΡΙΣΟΝ
Ρώτησα γιατί σου αρέσει να γράφεις. Είπες "Αλλιώς είμαι εγκλωβισμένη στη ζωή".
Πρέπει να πω ότι αφού τελείωσα το πρώτο μου βιβλίο, το The Bluest Eye,
πέρασα μια περίοδο μελαγχολίας που ήταν πολύ βαριά κι εγώ…
Τώρα ξέρω. Αναμένω το συναίσθημα όταν τελειώνω ένα μυθιστόρημα.
Και στο τέλος της τελευταίας διόρθωσης,
κι όταν επιλέγω και επιλέγω
και σιγουρεύομαι ότι είναι αυτή η λέξη κι όχι η άλλη.
Είναι αλήθεια όμως.
Το "εγκλωβισμένη στη ζωή" ίσως είναι λίγο βαρύ, Φραν, αλλά σίγουρα…
Παραθέτω ακριβώς τα λόγια σου.
Το βασικό πράγμα που χρειάζονται οι συγγραφείς ή οι ζωγράφοι είναι το ταλέντο.
Και είναι σπουδαίο που το ταλέντο είναι το μοναδικό πράγμα
που μπορώ να σκεφτώ,
το οποίο διανέμεται τυχαία σε όλον τον πληθυσμό.
Δεν έχει σχέση με τίποτα. Δεν μπορείς να το αγοράσεις.
Δεν μπορείς να το μάθεις, να το κληρονομήσεις.
Δεν μπορείς. Δεν είναι γενετικό. Εντάξει;
Πασπαλίζεται σαν άμμος στον κόσμο και μπορεί να παρουσιαστεί οπουδήποτε.
Υπάρχουν πολλά μέρη όπου μπορεί να έχεις ταλέντο,
αλλά όχι ικανότητα να το εκφράσεις.
Εντάξει; Είναι πολλά αυτά τα μέρη, αλλά…
Κι είναι ίσως ο λόγος που ο κόσμος πάντα,
ιδίως στη χώρα αυτή,
ψάχνει εξηγήσεις για την επιτυχία ενός βιβλίου ή…
Όταν λέω "επιτυχία", δεν εννοώ εμπορική επιτυχία. Εκτός απ' το ταλέντο.
Επειδή είναι εξοργιστικό για τον κόσμο.
Πόσο πλούσια ήταν η Ίντιθ Γουόρτον όταν ξεκίνησε;
Η Ίντιθ Γουόρτον ήταν πολύ πλούσια.
Ήταν πάμπλουτη.
Αυτό που την κάνει σπουδαία συγγραφέα είναι το ταλέντο.
Τα προνόμια του πλούτου και της τάξης της, όμως, μας χάρισαν αυτό το βιβλίο,
που είναι καθηλωτικό, αλλά πολύ σπάνιο
να γραφτεί από κάποιον αυτής της τάξης.
Οι περισσότεροι που έγραψαν γι' αυτήν την τάξη δεν ανήκαν σε αυτήν.
Αυτό ήταν… Ειδικά για γυναίκα.
Υπήρχαν πολλές πλούσιες γυναίκες
την εποχή της Ίντιθ Γουόρτον, και δεν έγραφαν τέτοια βιβλία.
Πλούσιες θα υπάρχουν πάντα. Είναι καλό να υπάρχει μια τέτοια.
Θα διαβάσω ένα γράμμα από τους New York Times, 31 Ιουλίου.
Διάβασα τις προάλλες το άρθρο.
"Διευθυντής στο Τμήμα Παιδείας του δήμου αποδοκίμασε τεστ ανάγνωσης
που χρησιμοποίησε απόσπασμα από τα Χρόνια της Αθωότητας".
Και το συγκεκριμένο απόσπασμα ξεκινά
"Ήταν κοινά αποδεκτό στη Νέα Υόρκη
ότι η κόμησσα Ολένσκα είχε 'χάσει την ομορφιά της'".
Η διαμαρτυρία είναι "κάθε κορίτσι που γράφει το τεστ"
θα βιώσει την αναφορά για τη χαμένη ομορφιά ως "ψυχική γροθιά".
Κλείνουν τα εισαγωγικά.
Μην πω για τις κόμησσες που μπορεί… Ξέρεις τώρα.
Εγώ πρόσεχα πάντα να μην προσβάλλω κόμησσες.
Είναι τρελό αυτό!
Εντάξει; Αλλά χαίρομαι πολύ.
Μόνο έτσι θα τους κάνεις να διαβάσουν Ίντιθ Γουόρτον, οπότε…
ΣΤΙΒΙ ΓΟΥΟΝΤΕΡ - ΜΑΡΒΙΝ ΓΚΕΪ
Ο αληθινός καλλιτέχνης ενδιαφέρεται για ένα πράγμα μόνο.
Να ξυπνήσει τα μυαλά των ανθρώπων.
Να συνειδητοποιήσουν άντρες και γυναίκες
πως υπάρχει κάτι πιο μεγάλο από αυτό που βλέπουμε στην επιφάνεια.
REMEMBER MARVIN GAYE ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΡΙΤΣΑΡΝΤ ΟΛΙΒΙΕ
Αυτό αντανακλάται πάντα στη μουσική ενός αληθινού καλλιτέχνη,
στο έργο, στους πίνακές του.
Πάμε απ' την αρχή τώρα. Απ' την αρχή.
Αρχή.
Αυτό είναι το vamp.
Μάλλον θα κάνουμε τέσσερα.
Μου αρέσει.
Καταλαβαίνω πόσα πράγματα φτιάχνονται.
Όχι ότι θα μπορούσα να τα κάνω, αλλά ξέρω πώς μπορείς να κάνεις πίνακα, σκίτσο.
Δεν ξέρω, όμως, πώς γράφεις ένα τραγούδι.
Παίξτε το άλλη μια φορά.
Ξέρω πώς γράφεις στίχους, αλλά όχι ένα κομμάτι.
Και συνειδητοποιώ ότι μερικές φορές έχω δει ταινίες
με τεράστιες συναυλίες, με πολύ διάσημους μουσικούς.
Και έχουν όλες αυτές τις κάμερες,
βλέπεις τα πρόσωπα των ανθρώπων.
Και όταν το βλέπω αυτό, με ενδιαφέρει πολύ το κοινό.
Το βλέπω και…
Βλέπεις πόσο χαρούμενοι κι ευγνώμονες είναι οι άνθρωποι για τη μουσική.
Ιδίως για δημοφιλή μουσική των νιάτων τους.
Δεν έχει σημασία αν η δημοφιλής μουσική των νιάτων τους
ήταν ο Φρανκ Σινάτρα, ο Μπίλι Τζόελ, ο Ντέιβιντ Μπόουι ή ο Q-Tip.
Είναι "Δεν θυμάσαι στο πρώτο μας ραντεβού; Αυτή η μουσική έπαιζε. Θυμάσαι;"
Είναι καίριας σημασίας για τους ανθρώπους.
Και λατρεύουν αυτόν που τους το χάρισε.
Κι είναι ένα μυστήριο γι' αυτούς.
Κανείς δεν αγαπιέται όπως οι μουσικοί.
Καμία τέχνη. Οι μουσικοί αγαπιούνται απ' τον κόσμο.
Αγαπιούνται πολύ,
γιατί τους δίνουν την ικανότητα να εκφράσουν συναισθήματα και αναμνήσεις.
Καμία άλλη μορφή δεν το κάνει.
Πιστεύω ότι οι μουσικοί…
Μάλλον οι μουσικοί και οι μάγειρες
ευθύνονται για τη μεγαλύτερη χαρά στη ζωή.
Έτσι που λέτε. Η μουσική Motown ήταν πολύ δημοφιλής όταν ήμουν έφηβη.
Όποτε την ακούω, χαίρομαι πιο πολύ.
Χωρίς αμφιβολία. Με κάνει πιο ευτυχισμένη.
Τίποτα άλλο δεν το πετυχαίνει αυτό.
Πιστεύω ότι είναι η καλύτερη μουσική που έγινε ποτέ;
Όχι.
Μα αν με ρωτήσεις "Μόλις την ακούς, νιώθεις πιο ευτυχισμένη;" Ναι.
Είναι πολύ σημαντικό αυτό για τους ανθρώπους.
Η μουσική κάνει τους ανθρώπους πιο ευτυχισμένους και δεν τους βλάπτει.
Συνήθως ό,τι μας φτιάχνει βλάπτει.
Είναι πολύ ασυνήθιστο, λοιπόν. Σαν ένα ναρκωτικό που δεν σε σκοτώνει.
Μπορείς να πεις πολλά όταν έχεις προσωπική επαφή με άλλους καλλιτέχνες.
Όταν κάνετε παρέα.
Είναι σημαντικό να κάνουμε παρέα.
Ήταν το Max's και…
Κι ένα εκατομμύριο μέρη. Κι ένα εκατομμύριο μέρη πιο πριν.
Νέα Υόρκη, Παρίσι. Διαφορετικές εποχές, διαφορετικές πόλεις.
Είναι πολύ σημαντικό.
Θυμάμαι όταν ο Μάικλ Μπλούμπεργκ έκανε τον αντικαπνιστικό νόμο
κι εγώ τότε του μιλούσα.
Του είπα "Ξέρεις πώς λέγεται αυτό που καλλιτέχνες κάθονται σε μπαρ, εστιατόρια,
μιλάνε, πίνουν και καπνίζουν;"
Είπε "Πώς;" Είπα "Είναι ιστορία της τέχνης". Εντάξει;
Σκέψου. Αν ο Πικάσο έπρεπε να σηκωθεί, να βγει έξω να καπνίσει,
μπορεί να έχανε κάτι.
ΣΠΑΪΚ ΛΙ
Θα έλεγες ότι ένας σπουδαίος αθλητής είναι ισάξιος με έναν σπουδαίο καλλιτέχνη;
Ένας σπουδαίος αθλητής είναι ισάξιος με έναν σπουδαίο χορευτή.
Μα όχι με έναν σπουδαίο συγγραφέα.
Διαφωνώ.
Το ξέρω. Έχω πάθει σοκ.
Μένω εμβρόντητη.
Θα έλεγα, για μένα…
Μόνο οι συγγενείς μου διαφωνούν μαζί μου τόσο όσο εσύ.
Δεν θα… Ο Μάικλ Τζόρνταν
είναι ισάξιος με τον Σινάτρα,
τον Μικελάντζελο…
τον Κάουντ Μπέιζι, τον Ντιουκ Έλινγκτον.
Σ' αυτό το επίπεδο είναι. Και δεν μπορείς… Για μένα!
Ίσως είναι σε αυτό το επίπεδο στο άθλημά του. Δεν λέω ότι δεν είναι. Δεν ξέρω.
Τον αποκαλούν τον καλύτερο μπασκετμπολίστα. Σε πιστεύω.
Δεν θα διαφωνήσω μαζί σου.
Μα δεν είναι ένας σπουδαίος… Αυτό που εκείνος… Εννοώ…
Σε όποιον τομέα κι αν δουλεύεις, αυτό το επίπεδο είναι το πάνθεο.
Φυσικά, συμφωνώ, είναι στο υψηλότερο επίπεδο.
Ωστόσο 40 χρόνια αφού πεθάνει, κανείς δεν θα ακούσει δίσκο του Μάικλ Τζόρνταν,
όπως θα ακούσει του Ντιουκ Έλινγκτον.
Έχεις πάντα τον Ντιουκ Έλινγκτον, γιατί υπάρχει…
Όχι ένας δίσκος από βινύλιο.
Υπάρχει αρχείο του έργου του.
Το έργο είναι ίδιο. Ο Μάικλ Τζόρνταν δεν συνεχίζει να παίζει μπάσκετ.
Δεν αφήνει μόνιμο αρχείο.
Βλέπεις παλιά παιχνίδια του Τζόρνταν;
Μπορείς.
Ξέρω ότι μπορείς.
Εντάξει; Ξέρω ότι μπορείς. Αλλά το κάνεις;
Το πώς τελειώνει ο αγώνας δεν ενθουσιάζει;
-Αλλά… -Το ξέρεις ήδη.
Αλλά μετά…
Ο Πικάσο ζωγραφίζει ακόμα; Ζωγραφίζει ακόμα;
Όχι, μα οι πίνακες που έχουμε είναι αυτοί που ζωγράφισε.
-Τι εννοείς; -Δεν υπάρχει σασπένς.
Δεν λες "Πώς θα βγει αυτό;" Δεν κοιτάς τον Πικάσο γι' αυτό.
Δεν βλέπεις έναν αγώνα μπάσκετ για να δεις ποιος θα νικήσει;
Αν ξέρεις ποιος νικάει, ο Μάικλ Τζόρνταν νίκησε, θα τον ξαναδείς;
Ναι. Είναι περισσότερο "Πώς διάολο το κατάφερε αυτό;"
Εντάξει. Μπορείς να το δεις κι έτσι.
Προχωρούμε στις Γυναίκες του Αλγερίου.
Πικάσο. Υπέροχος πίνακας.
Τιμή εκκίνησης; Τιμή εκκίνησης τα 100 εκατομμύρια.
105 εκατομμύρια.
Ο σπουδαίος Πικάσο, Γυμνό, Πράσινα Φύλλα και Μπούστο του 1932. 58 εκατ. δολάρια.
Γιατί όχι; 129 εκατομμύρια. Ποιος θα μου δώσει 130; Ίσως το 47.
Στα 92 εκατομμύρια δολάρια. 93 εκατομμύρια.
Σταθείτε. Το 147, μάλιστα. Το 147.
Ενενήντα τρία εκατομμύρια. Αυτό έχετε απέναντί σας.
Μην περιμένετε. 147, θα το πουλήσω.
Ενενήντα πέντε εκατομμύρια δολάρια. Τελευταία ευκαιρία στα 95. 95 εκατομμύρια.
Θαρραλέα προσφορά. Ευχαριστώ πολύ. Στα 160 εκατ. δολάρια, κυρίες και κύριοι.
Τελευταία προειδοποίηση.
Οι Γυναίκες του Αλγερίου του Πικάσο πωλούνται στον Christie's.
Εκατόν εξήντα εκατομμύρια δολάρια.
Πουλήθηκε.
Σε ό,τι αφορά τον πολιτισμό μας, ποια μορφή τέχνης
είναι η πιο ανεπαρκής τώρα;
-Ποια είναι η χειρότερη; -Ναι.
Ναι.
-Είναι δύσκολος τομέας. -Ναι, είναι δύσκολος.
Ποια έχει περισσότερες ευκαιρίες για παραπλάνηση;
Θα έλεγα οι εικαστικές τέχνες ή αυτές που αποκαλούνται εικαστικές τέχνες.
Και σίγουρα, ένα από τα λίγα πράγματα… Δεν το σκέφτομαι μόνο εγώ αυτό.
Υπάρχει ευρεία συμφωνία σε αυτό.
Μεγάλη απατεωνιά.
Ναι.
-Συμφωνείς; -Συμφωνώ.
Όμως, σκέφτομαι τις τιμές και το εντυπωσιακό… Ναι, απατεωνιά.
-Αυτό ακούμε. Για τις τιμές. -Οι τιμές.
Αν πας σε δημοπρασία και βγει Πικάσο, νεκρική σιγή.
Μόλις πέσει το σφυρί για την τιμή, χειροκρότημα.
Ζούμε σ' έναν κόσμο όπου χειροκροτούν την τιμή, μα όχι τον Πικάσο.
Δεν έχω κάτι άλλο να πω.
Εντάξει; Δηλαδή…
Χειροκροτούν στην τιμή. Θα έπρεπε να χειροκροτούν όταν βγαίνει ο Πικάσο.
-Ακριβώς. -Δεν είναι καλός στη ζωγραφική;
Όχι "Δεν είσαι καλός στο να αγοράζεις;"
Μπαμ!
ΤΣΑΡΛΣ ΜΙΝΓΚΟΥΣ
Πιο νέα πήγαινα συχνά σε τζαζ κλαμπ,
τότε που υπήρχαν πολλοί σπουδαίοι μουσικοί τζαζ.
Πιθανώς να είδα κάθε σπουδαίο μουσικό τζαζ που ζούσε τότε.
-Πολλές φορές. -Ο αγαπημένος σου;
-Ο Μίνγκους, θα έλεγα. -Ο Τσάρλι Μίνγκους;
Τον ξέρω πολύ καλά.
Γιατί το όπλο;
Με έκλεψαν. Μπήκαν μέσα και τα σήκωσαν όλα όταν μετακόμισα.
Ποιος σε έκλεψε;
Φίλοι ή εχθροί; Δεν έχω ιδέα.
Φίλος θα ήταν, γιατί πήγε στην κοσμηματοθήκη μου.
Ήταν κάποιος που με ήξερε. Κάποιος… Όχι φίλος, αλλά κάποιος κοντινός.
ΤΣΑΡΛΙ ΜΙΝΓΚΟΥΣ 1968 ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΤΟΜΑΣ ΡΑΪΧΜΑΝ
Κάποτε αυτοπυροβολήθηκε στο πόδι, γιατί η γυναίκα του, κοπέλα του τότε, τον χώρισε.
Αυτοπυροβολήθηκε στο πόδι
και μετά ανέβηκε μες στα αίματα τη σκάλα του σπιτιού της,
να δείξει τι του είχε κάνει.
Αυτοπυροβολήθηκε σκόπιμα στο πόδι.
Ήμασταν φίλοι με τον Τσαρλς, γιατί η γυναίκα του είχε το περιοδικό…
Εφημερίδα. Τις έλεγαν αντεργκράουντ εφημερίδες.
Είχε το πρώτο περιοδικό.
Ήταν τύπου μισό ταμπλόιντ στο οποίο δούλευα όταν ήμουν 19.
Ήταν δικό της. Έτσι τον γνώρισα.
Δύο, τρία, τέσσερα.
Ήταν πολύ εκρηκτικός. Πολύ εκρηκτικός.
Κάποτε θύμωσε μαζί μου και στη μέση μιας εμφάνισης στο Vanguard,
όταν με είδε, πήδηξε από τη σκηνή, ανέβηκε τρέχοντας τις σκάλες…
Ήταν γρήγορος. Και δεν ήταν αθλητικός τύπος.
Κι εγώ τον θεωρούσα γέρο. Πλησίαζε τα 50.
Κι εγώ ήμουν μικρή. Στα 19. Αλλά δεν έτρεχα γρήγορα.
Και με κυνηγούσε και μου φώναζε σε όλη την 7η λεωφόρο.
Φτάσαμε στην οδό Κανάλ,
εγώ δεν μπορούσα να τρέξω άλλο και έπεσα στον δρόμο.
Και μετά εκείνος… Έπρεπε να παίζει, υποτίθεται.
Το υπόλοιπο συγκρότημα είναι στο Vanguard,
δηλαδή 20 τετράγωνα πιο πάνω.
Έπεσα έτσι, έπεσε κι εκείνος,
μετά κάθισε, με κοίταξε κι είπε
"Πάμε να φάμε;"
Και επισήμανα
"Έχεις εμφάνιση. Περιμένει να σε δει ο κόσμος".
Ήταν τόσο διάσημος φαγάς, που όταν περπατούσες στην Τσάιναταουν μαζί του,
έβγαιναν οι σεφ από τα υπόγεια και τον χειροκροτούσαν.
Γι' αυτό τον αγάπησε η μητέρα μου.
Είχε έρθει στο πατρικό μου των Ευχαριστιών. Ναι.
Η μητέρα μου τον λάτρεψε. Ήταν καλοφαγάς.
Είπε "Ο Τσαρλς είναι καλοφαγάς.
Όχι μόνο έφαγε τόσες μερίδες,
μετά ήρθε στην κουζίνα και τέλειωσε τη γαλοπούλα".
Μουσική ιδιοφυΐα για τους περισσότερους, καλοφαγάς για τη μητέρα μου.
-Είχα φάει πρωινό με τον Ντιουκ Έλινγκτον. -Ναι;
-Με τον Τσαρλς… -Πού;
Στο Reuben's, 24ωρο εστιατόριο,
επί 58ης οδού και 5ης λεωφόρου.
Ο Ντιουκ Έλινγκτον είναι ο μόνος άνθρωπος που σεβόταν ο Τσαρλς Μίνγκους.
Ο Τσαρλς, νέος, έπαιξε στο συγκρότημα του Ντιουκ Έλινγκτον και απολύθηκε.
Κι ο Τσαρλς ήταν πολύ…
αλαζόνας.
Δεν ήθελε να του μιλάνε.
Περιφρονούσε τους περισσότερους.
Και το μόνο πρόσωπο που σεβόταν ήταν ο Ντιουκ Έλινγκτον.
Σεβόταν τόσο τον Ντιουκ Έλινγκτον, που σπανίως τον κοίταζε.
Κι ο Ντιουκ Έλινγκτον του φώναζε, "Τσαρλς!"
"Συγγνώμη, Ντιουκ".
Ήταν εντελώς διαφορετικός άνθρωπος.
"Τι έπαθε ο Τσαρλς;" Καταλαβαίνεις;
Όλοι έχουν έναν τέτοιο στη ζωή τους.
Άσχετα από το πόσο αλαζόνες ή σπουδαίοι είναι.
ΝΤΙΟΥΚ ΕΛΙΝΓΚΤΟΝ
Ο Τσαρλς, κατ' εμέ, ήταν σπουδαίος καλλιτέχνης,
μα εκείνος θεωρούσε τον Ντιουκ Έλινγκτον πιο σημαντικό.
Αν θαυμάζεις τη δουλειά κάποιου, την απορροφάς μέχρι έναν βαθμό.
Ερχόμαστε στο σημείο που ο σύγχρονος συνθέτης…
ΝΤΙΟΥΚ ΕΛΙΝΓΚΤΟΝ ΛΕΟΝΑΡΝΤ ΜΠΕΡΝΣΤΑΪΝ
και αυτός που είναι, υποτίθεται, ο σύγχρονος συνθέτης τζαζ,
όλοι βγαίνουν από τις ίδιες σχολές.
Ακριβώς.
Και είναι πολύ δύσκολο να μπει η διαχωριστική γραμμή.
Εσύ ήσουν σίγουρα ένας πρωτοπόρος σε αυτό.
Ναι, μα δεν ήμουν κάποιας σχολής.
Όχι, αλλά ήσουν από τους πρώτους που έγραψαν τη λεγόμενη συμφωνική τζαζ.
Είχα μια σχολή στο Capitol Theater.
Σωστά. Ακριβώς.
Ακούστε τη συμφωνία πριν δείτε την ταινία.
Αυτή είναι η διαφορά μας, μάλλον.
Εσύ έγραψες συμφωνική τζαζ κι εγώ έγραψα συμφωνίες τζαζ.
-Σ' αγαπάω, φίλε. -Κάτι τέτοιο.
Είδες τα μανικετόκουμπα Κάλντερ;
Μου τα δάνεισε ο Σάντι Ρόουερ, ο εγγονός του Αλεξάντερ Κάλντερ,
που τα έφτιαξε με τα χέρια του.
Δεν σχεδίασε μανικετόκουμπα, όπως κάνουν τώρα οι καλλιτέχνες. Τα έφτιαξε.
Θα τα έφτιαξε για τον εαυτό του ο Κάλντερ.
Δεν τα έφτιαξε για τη Φραν. Έφτιαξε πολλά κοσμήματα.
Υπήρχε έκθεση στο Met με κοσμήματα του Κάλντερ
και ήταν φανταστική.
Και υπάρχει μια υπέροχη βιογραφία του Κάλντερ.
Η αδερφή του, όταν ήταν επτά χρονών,
του έκανε δώρο πένσα για τα Χριστούγεννα κι αυτός γράφει.
"Είναι τα καλύτερα Χριστούγεννα της ζωής μου. Πήρα μια πένσα!"
Με αυτήν τα έφτιαξε.
Μπορεί αυτά να φτιάχτηκαν με εκείνη την πένσα.
Τα βρίσκω εντυπωσιακά.
Υποτιτλισμός: Μάρθα Σιαμέτη