NETFLIX ORİJİNAL BELGESEL DİZİSİ
Artık bunu söylemek yanlış, biliyorum. Her şey sanat. Herkes sanatçı.
İnsanlar mahkemeye gidip
"Gey bir çifte düğün pastası yapamam çünkü pasta benim sanatımdır." diyor.
Siyasi boyutu bir yana,
ki bu ayıplanası bir şey...
Sana bir haberim var Bay Pastacı. Yenen şeyler sanat değildir.
Tamam mı? "Şunu ve bir de kahve alayım." diyorsan, o, sanat değildir.
O atıştırmalıktır.
-Evet? -Merhaba.
-Şu anda ne yazıyorsunuz? -Ne mi yazıyorum?
Numaranı ver. Seni ararım.
Espri anlayışı nasıl edinilir?
Nasıl mı? Boyunu nasıl uzatıyorsan öyle.
Evet.
Fotoğraf çekimini Instagram'a koyanlara ne diyordun?
Sokakta adamın teki "Instagram'da görünce uğradım." dedi.
Instagram'a kim koydu?
Haklısın. İnanamıyorum.
Sence bu, kötü bir fikir değil mi?
Bir konuda yeteneksizliğimi ilk anladığım zamanı unutmam.
Çocukken çello çalardım
ve okul orkestramız vardı. Her okulun bir orkestrası vardı.
Her devlet okulunun orkestrası vardı.
Çelloyu sana ödünç verirlerdi.
Belli bir yaşta, kaçtı hatırlamıyorum,
okul çelloları geri alırdı
ve çalmaya devam etmek istiyorsan çello satın alman gerekirdi.
Aileme şöyle dediğimi net hatırlıyorum,
"Çelloyu geri verip bir çello satın almalıyız."
O zamanlar ara katı olan bir evde yaşıyorduk.
Dört basamak mı ne vardı, mutfak da yandaydı.
Basamaklara oturur anne babamı dinlerdim.
Çelloyu nasıl alacaklarını çözmeye çalışıyorlardı.
Ben de mutfağa gidip,
ki bunu konuştuklarını bilmemem gerekiyordu,
dedim ki, "Baksanıza, bana çello almayın.
Pek beceremiyorum.
Hiç değmez. Buna para harcamayın."
Annem dedi ki "Bunun nedeni yeterince pratik yapmaman.
Daha çok çalış, iyi olursun."
Ben de "Pratik yaparsam daha iyi olurum ama iyi bir müzisyen asla olamam." dedim.
Cidden keyifle çalmıştım. Kötü yapıp da keyif aldığım tek şeydi.
Orkestra çalarken ne kadar kötü olduğum belli olmazdı.
Güzel bir deneyim diyebilirim. Ayrıca çocukken idolüm Leonard Bernstein'dı.
Çocukken, Leonard Bernstein'ın Gençlere Konserler diye
bir TV programı vardı.
Pazarları yayınlanırdı.
Bernstein'ı görmek için pazarı iple çekerdim.
Ona tapardım.
Konserlere gerçek çocuklar giderdi. Ben gitmedim ama onları görürdüm.
Gerçek olduklarını anlamam iki yılımı aldı.
"Çocuklar gerçek mi?" derdim. Onları aktör sanırdım.
Tamam. Sizce müzik dedir?
Müzik notadır.
O güzelim nota ve sesler öyle bir birleşir ki
dinlemek bize haz verir. Hepsi bundan ibaret.
Televizyonda bazı şeyleri açıklardı
ve tam da bir çocuğun hayalindeki orkestra şefi gibiydi.
Bu da çok yardımcı oldu.
"İşte bu enstrümanla bu yapılabilir
ama bu sana göre değil Fran.
Sen yapamazsın." Ne kadar pratik yapsam da nafileydi.
Çello defteri böylece kapandı.
Yetenek nedir, biliyordum
çünkü bu konuda yeteneğimin olmadığının farkındaydım.
Küçükken bir ara ressam olmak istiyordum,
sonra niye vazgeçtim diye düşündüm. Vazgeçtim çünkü çok keyifliydi.
Çizmek bana keyif veriyor.
Şöyle bir şey var...
Başkalarını eleştirirken ne kadar sertsem kendime karşı daha da sertim.
"Yahudiler niye domuz pastırması yiyemez?" diye sorduklarında,
ben hep "Çok leziz de ondan.
Çok leziz." derim.
Bir noktada "Bu gerçekten leziz. Olmaz." demişler.
Ben de benzer şekilde, bilinçaltımda
"Resim çizmek çok keyifli. Olmaz." demişim.
Espri anlayışın nereden geliyor? Doğuştan mı, yetiştirilişinden mi?
Seni temin ederim doğuştan çünkü bu konuda hiç destek görmedim.
Hatta cezalandırılırdım.
Çocukken, bir kız çocuğuydum. Sen yaşamamışsındır.
12 yaşında falandım, annem şöyle dedi,
"Oğlanların etrafında komiklik yapma. Oğlanlar komik kız sevmez." demişti.
Maalesef yanılıyordu.
Ama kazandığım yegâne şey, dokuzuncu sınıftayken
Sınıfın Nüktedanı ödülüydü ve eve getirmeye korkmuştum.
Hangi okul böyle bir ödül verdi?
Morristown Ortaokulu.
Son mezun olduğum okuldu.
-Sınıfın Nüktedanı ödülü mü vardı? -Evet.
Kazanmak çok zor olmadı.
Oscar Wilde'la yarışmıyordum.
Gençken, yani küçükken, 12, 13 falanken ailemle yaşıyordum
ve çimlerde uzanıp gökyüzüne bakarken şöyle düşündüğümü hatırlıyorum,
"Buradan nasıl kurtulacağım?"
Sefillik çektiğimi düşünme. Öyle değildi.
Ama bana uygun değildi.
Kötü bir yer değildi.
Sadece benim için doğru yer değildi.
Sence niye hâlâ bir sürü genç New York'a geliyor? Ne var burada?
New York var da ondan.
Burada olmayan ne?
Böyle bakmak lazım. Memleketleri burada değil.
Gelme sebepleri bu.
Bizim yaşımızdakiler gey oldukları için vakti zamanında New York'a geldiler.
Artık her yerde gey olunur.
Anladın mı?
Oralarda yaşamak mümkün olmadığı için buraya gelmiştik.
Bu da şehirde
yoğun bir öfkeli homoseksüel nüfus yarattı, ki bu, her şehir için güzeldir.
Bir şehirde öfkeli homoseksüellerin yoğun olmasından daha iyisi yoktur.
Tabii buranın eğlenceli olduğunu görünce mutlu homoseksüellere dönüşürler!
Başka yerlerden New York'a gelen çoğu tanıdığım...
Çoğu tanıdığım, New York'ta doğanlardan çok daha başarılı oldu.
Sebebi, burada doğanların buranın ne kadar zor olduğunu bilmesiydi.
Ama zor olduğunu bilmeyenler öylece geliyordu.
Gençken şiir yazardım.
Yazdığım bir şiir kitabıyla
şu son derece saygıdeğer, bohem yayınevi Grove Press'in
bürosuna gittim.
Bu arada, içeri yalın ayak girmiştim.
Yalın ayak gezerdim.
En şaşırdığım şey, New York'ta yalın ayak dolaşıp sağ kalmış olmam.
Neyse, içeri girdim ve taslağı resepsiyonistin masasına koydum.
"Ben şairim." dedim.
"Ben şairim." Lafa bak.
Sanırsın John Donne. Şairmiş.
"Bu taslağı size sunmak istiyorum." O da "Tamam." dedi.
Taslağı bıraktıktan sonra her gün
"Sizin gibi harika bir şairi
keşfetmek bizi çok sevindirdi." diyen mektubu bekledim.
Nihayet mektup geldi. "Yine de teşekkür ederiz." yazıyordu.
Ama ilk kitabım basıldıktan sonra
aklıma ilk gelen şey "O kitabı iyi ki basmadılar." oldu
zira berbat bir şairdim ve o şiir kitabını yeniden basarlardı.
Yani reddedilmem benim için isabet oldu.
Liseden atıldıktan sonra New York'a gittiğin söyleniyor.
Nasıl ayakta kaldın? New York'a gelince ne yaptın?
Korkmuyordum.
En azından başarısız olacağımı düşünmedim.
YAZAR/MİZAH YAZARI
Okuldaki başarısızlığımı düşününce çok ilginç aslında
çünkü bundan önceki tek mesleğim buydu.
Liseden atılmaktan daha kötü bir akademik başarısızlık olamaz.
Hayat boyu başarılarım beni ayakta tutuyor değildi.
Ama bunu düşünmedim.
New York'a yazar olmaya gitmiştim, o kadar.
Çocukken yazmayı çok severdim.
Para karşılığında bir yazı yazmam gerekene dek yazmayı çok sevdim.
Sonra ise nefret ettim.
Ömrüm boyunca
hem yazmayı seven hem de gerçekten çok ama çok başarılı tek yazar tanıdım.
Tek kişi. Yazmayı sevenlerin çoğu berbat yazarlardır.
Tabii severler. Ben de şarkı söylemeyi severim ama sesim kötü.
İnsanın kötü yaptığı bir şeyi sevmesi şaşırtıcı değil.
Olay şu.
Beceremediğiniz bir sürü şey yapabilirsiniz,
bir konuda acemi, kötü ya da rezil olmak ayıp değil
ama kendinize saklayın. Yeter ki paylaşmayın.
Bence insanların dünyaya iyi olmayan şeyleri gösterme
zorunluluğu var. Çoğu bunu yapamaz.
Ama insanların dünyaya gösterdiği şeylerden iyi.
Şimdi, insanlar her şeyi gösteriyor. Her şeyi.
Ahlaki olarak bir sorun yok
ama acaba, bu insanlar nasıl…
Bunu hep yapanlar, gençler, hep böyle bir dünyada yaşamış olanlar,
bir şeyleri nasıl değerlendirecekler?
Benim işim, temelde, tespitte bulunmak
ve değerlendirmek.
Bence yeni kuşakta benim gibi insan yok.
Benim gibi olmalarına izin yok.
Tamam, benim de hayatım güllük gülistanlık değildi, millet bana hasta değil ama...
İnsanlar ya acayip eleştirel, "Saçından nefret ediyorum. Geber." modundalar
ya da aşırı derecede övüyorlar.
"Harika. Süpersin. Aynen devam. Muhteşemsin."
Ben olsam şöyle derdim,
"Saç stilin mi? Bence kimse saçı yüzünden ölmemeli.
Ama yazmayı bırak. Devam etme. İyi bir yazar değilsin."
Yazmayı çok sevdiğini söylediğin için bir şey sormuştum,
normalde yazarlar böyle demez.
Neden yazmayı sevdiğini sordum. Dedin ki, "Yoksa hayatın içinde hapisim."
Yazdığım ilk kitap olan En Mavi Göz'ü bitirdikten sonra
derin bir melankoli dönemi yaşadım ve ben...
Artık bir romanın yazma sürecinin sonu yaklaşırken bu hissi bekliyorum.
Son revizyonda her kelimenin üzerinden tekrar geçip
yok o olmasın, şu olsun diyorum.
Ama böyle.
"Hayatın içinde hapis" biraz sert bir ifade ama tabii...
Söz tamamen sana ait.
Bir yazarın, ressamın veya herhangi bir sanatçının ihtiyacı olan şey yetenektir.
Ve yeteneğin en güzel yanı,
dünyanın her yanına
tamamen rastgele dağıtılan yegâne şey olması, bu anlamda eşi benzeri yok.
Hiçbir şeyle alakası yok.
Satın alamazsın. Öğrenemezsin. Miras kalmaz.
Olmaz. Genetik değil. Tamam mı?
Kum gibi dünyanın her yerine serpilmiştir, her yerden çıkabilir.
Bazı yerlerde yetenekliler vardır ama ifade edecek imkânları yoktur.
Tamam mı? Böyle birçok yer var ama…
Muhtemelen bu yüzden insanlar hep, özellikle de bu ülkede,
bir kitabın başarısı için yetenek dışı bir açıklama arar.
"Başarı" ile kastım ticari başarı değil.
Çünkü insanlar için sinir bozucu.
Edith Wharton başta zengin miydi?
Edith Wharton çok zengindi.
Son derece zengindi.
Edith Wharton'ı büyük bir yazar yapan asıl şey yetenek.
Ama serveti ve sınıfının ayrıcalıkları sayesinde bu kitap şu anda elimizde.
Bu çok heyecan verici.
Ama o sınıftaki birinin yazması çok nadirdir.
O sınıf hakkında yazanlar dışarıdan yazanlardı.
Özellikle de bir kadın açısından.
Onun döneminde çok zengin kadın vardı ama onlar kitap yazmadı.
Zengin kadınlar hep olacaktır, arada böyleleri olması iyi.
New York Times'da 31 Temmuz'da yayınlanan bir mektubu paylaşacağım.
Geçen gece bir makalede okudum.
"Eğitim Müdürlüğünden bir yetkili, Wharton'ın Masumiyet Çağı eserinden
bir bölümün sınavında kullanılmasını kınadı."
Bahsi geçen pasaj şu,
"New York'ta hemen herkes Kontes Olenska'nın
'güzelliğini kaybettiği' konusunda hemfikirdi."
Şikâyet şuydu, "sınava giren her kız"
güzelliğin kaybedilmesinden bahsedildiğinde "psikolojik bir darbe"
yiyeceklerdi.
Sen bir de sınava giren kontesleri düşün...
Her zaman kontesleri gücendirmemeye çok dikkat ettim.
İnanılmaz bir şey bu!
Yani... Öte yandan çok hoşuma gitti.
Bu arada onlara Edith Wharton okutmanın tek yolu bu. Yani...
Bir sanatçı, gerçekten bir sanatçıysa tek bir şeyle ilgilenir,
o da insanların zihnini uyandırmaktır.
Hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını
insanoğlunun anlamasını sağlamaya çalışmaktır.
MARVIN GAYE'İ HATIRLA, YÖN. R. OLIVIER
Hakiki sanatçının müziğinde, eserlerinde veya tablolarında
bu fikir vücut bulur.
Şimdi baştan çalıyoruz. Baştan.
Baştan.
Giriş melodisi.
Bunu dört kere tekrarlarız.
Güzel.
Çoğu şeyin nasıl yapıldığını anlıyorum.
Yapabileceğimden değil ama nasıl resim ya da çizim yapılır, biliyorum.
Ama nasıl şarkı yazılır, bilmiyorum.
Tamam, bir kez daha çalın.
Şarkı sözü nasıl yazılır bilirim ama melodiyi bilmiyorum.
Çok popüler müzisyenlerin
büyük konserlerini film olarak izlediğimde bir şey fark ettim.
Hani kameralar her açıdan seyircinin yüzünü gösterir ya.
Seyircilerin yüz ifadesi çok ilgimi çekiyor.
Gördüğüm şu...
İnsanlar bu müziği dinlediği için çok mutlu ve minnettar.
Özellikle gençliklerinin müziklerini.
Kim olduğu fark etmiyor,
ister Frank Sinatra, Billy Joel, veya David Bowie olsun, ister Q-Tip.
"İlk randevumuzu hatırlamıyor musun? Bu çalıyordu. Hatırladın mı?" olayı bu.
Bu, insanlar için çok önemli.
Bu anıyı onlara veren kişiyi seviyorlar.
Ve her şey onlar için bir gizem.
Kimse müzisyenler gibi sevilmez.
Müzisyenleri herkes sever.
Gerçekten sevilirler
çünkü müzisyenler insanlara duygu ve anılarını ifade etme imkânı verir.
Bunu yapan başka bir sanat yok.
Bence müzisyenler…
Muhtemelen müzisyenler ve aşçılar
insanların hayattan en çok zevk almasını sağlayanlar.
Mesela ben gençken Motown müzikleri popülerdi,
ne zaman duysam anında içimi mutluluk kaplar.
Beni mutlu ettiğine şüphe yok.
Başka hiçbir şey bunu yapamıyor.
Motown'ın gelmiş geçmiş en güzel müzik olduğunu düşünüyor muyum?
Aslında düşünmüyorum.
Ama bu müziği duyar duymaz daha mutlu hissediyor muyum, evet.
Bu, insanlar için çok önemli bir şey.
Yani müzik insanları daha mutlu ediyor ve onlara zarar vermiyor.
Kendini iyi hissettiren şeylerin çoğu zararlıdır.
Müzik bu anlamda farklı. Seni öldürmeyen bir uyuşturucu gibi.
Diğer sanatçılarla fiziksel temasta bulunmak, takılmak sanat için önemli.
Takılmak önemli.
Max's vardı...
Max's gibi çok yer. Ondan önce de çok yer oldu.
O yer New York oldu, Paris oldu. Farklı dönemde farklı şehirler.
Ama çok önemli.
Michael Bloomberg sigara yasaklarını ilk çıkardığında
onunla hâlâ konuşuyordum,
dedim ki, "Bar ve restoranlarda birbiriyle muhabbet eden, içki ve sigara içen
sanatçılara ne denir biliyor musun?"
"Ne?" dedi. Dedim ki, "Sanatın tarihi." Anladın mı?
Picasso ayağa kalkıp bir sigara içmeye dışarı çıksa
bir şey kaçırabilir.
Sence büyük bir sporcu büyük bir sanatçıya denk midir?
Büyük bir sporcu büyük bir dansçıya denktir.
Büyük bir yazara değil.
Katılmıyorum.
Biliyorum. Şok oldum.
Ağzım açık kaldı.
Bence...
Bana katılmamada akrabalarımın tek rakibi sensin.
Bence... Michael Jordan, Sinatra ile aynı klasmanda,
Michelangelo ile...
...Count Basie ile, Duke Ellington ile aynı klasmanda. Benim için öyle yani!
Yaptığı sporda o seviyede olabilir. Değil demiyorum. Bilmiyorum.
Gelmiş geçmiş en iyi basketçiymiş. İnanıyorum.
Bunu tartışmıyoruz.
Ama o sadece büyük bir sporcu değil. Adam... Yani...
Hangi disiplinde olursan ol, o seviyeye geldiğinde panteon gibi.
Tabii ki katılıyorum, en üst seviyedeler.
Ne var ki o öldükten 40 yıl sonra kimse Michael Jordan'ın plağını
Duke Ellington gibi dinleyemez.
Ama Duke Ellington hep olacak
çünkü eserinin bir kaydı var,
plağı kastetmiyorum.
Eser aynı eser. Ama Michael Jordan basket oynamaya devam etmeyecek.
Kalıcı bir kayıt bırakmıyor.
Jordan'ın eski maçlarını izler misin?
İzleyebilirsin.
Onu biliyorum.
Mümkün olduğunu biliyorum ama izliyor musun?
Heyecanla izlemenin bir sebebi skor değil mi?
-Ama... -Skor belli.
Ama sonra...
Picasso hâlâ resim yapıyor mu?
Hayır ama ürettiği tablolar hâlâ birebir aynı.
-Ne demek istiyorsun? -Sürpriz yok.
Bir Picasso eserine bakarken sonucunu merak etmiyorsun.
Maçı izlemenin bir sebebi kazanını öğrenmek değil mi?
Jordan'ın kazanacağını bile bile yine de izliyor musun?
Evet. Yaptıklarına iyice şaşırıyorsun.
Tamam. Sanırım bu da bir bakış açısı.
Femmes d'Alger'e geçiyoruz.
Picasso'nun Femmes d'Alger'i. Harika.
Açılışı kaçtan yapalım? 100 milyondan açtık. 100 milyon.
105 milyon.
Harika bir Picasso, 1932 tarihli Nude, Green Leaves and Bust.
58 milyondan açıyorum.
Neden olmasın? 129 milyon. Kim 130 verir? 47 verebilir.
92 milyon veren var... 93 milyon oldu.
Bir dakika. 147 geldi, 147.
93 milyon. Karşı teklif geldi.
Sakın bekleme. 147 geldi, satarım.
95 milyon dolar. Son şans, 95. 95 milyon.
Cesur teklif. Çok teşekkürler. 160 milyon dolar, hanımlar ve beyler.
Gitti gidiyor.
Picasso'nun Femmes d'Alger'i Christie's'de 160 milyona satılıyor.
Sizin, satıldı.
Şu anki kültürümüze bakılırsa, bu noktada
sence şu anda, nasıl desem, en yetersiz olan sanat dalı hangisi?
-En kötüsü mü yani? -Evet.
Evet.
-Büyük rekabet var. -Haklısın.
Hangisinde dalavere imkânı daha çok?
Bence görsel sanatlarda ya da görsel sanatlar tabir edilenlerde.
Kesinlikle... Böyle düşünen tek kişi ben değilim.
Bence bu konuda pek çok kişi hemfikir.
Ne dolaplar dönüyor.
Evet.
-Katılır mısın? -Evet.
Hep talep edilen fiyatları düşünüyorum, akılalmaz meblağlar... Haklısın.
-Hep bunu duyuyoruz. Fiyatlar. -Fiyatlar.
Açık artırmada Picasso tablosu ortaya çıktığında sessizlik olur.
Ne zaman tokmak iner ve fiyat konur, alkış kopar.
Yani Picasso'nun değil, fiyatın alkışlandığı bir dünya bu.
Başka sorum yok.
Anlatabiliyor muyum?
Alkışlanan şey fiyat. Oysa tablo alkışlanmalı.
-Sorma. -"Çok iyi ressam, değil mi?"
"Çok iyi bir alıcısın." olmamalı.
Güzel!
Ben gençken pek çok büyük cazcı hayattaydı
ve caz kulüplerine sıkça giderdim.
Muhtemelen tüm caz ustalarını canlı izledim.
-Birçok kez. -En sevdiğin kimdi?
-Mingus diyebilirim. -Charlie Mingus mu?
Kendisini iyi tanırım.
Silah ne için?
Soyuldum. Taşındığım gün eve girip her şeyi aldılar.
Kim soydu?
Dost mu, düşman mı bilmiyorum.
Dost olmalı çünkü direkt mücevher kutumu boşaltmışlar.
Beni tanıyan biri olmalı. Arkadaş değil ama yakın biri.
O zamanlar sevgilisi olan eşi
onu terk etti diye kendini ayağından vurdu.
Ayağına ateş edip
kanlar içinde merdivenlerden çıkıp ona neler çektirdiğini gösterdi.
Kasten kendini ayağından vurdu.
Charles'la arkadaştım çünkü karısı derginin sahibiydi.
Gazetenin. Yeraltı gazetesi deniyordu.
19 yaşındayken çalıştığım derginin, daha doğrusu gazetenin sahibiydi.
Charles'la bu sayede tanışmıştım.
İki, üç, dört.
Çok dengesizdi. Öyle böyle değildi.
Bir keresinde bana kızgındı, Vanguard'da çalarken
beni görünce sahneden inip merdivenlerden dışarı koştu.
Şişmandı da, atletik falan değildi yani.
Yaşlı olduğunu düşünüyordum, muhtemelen 50'sine merdiven dayamıştı.
Ama ben gençtim, 19 falan fakat iyi koşamazdım.
Bağırarak beni Yedinci Cadde'ye, hatta Canal Sokak'a kadar kovaladı.
Sonunda gücüm tükendi ve yere yığıldım.
O da... Bu arada sahnede olması gerekiyordu.
Grubun kalanı 20 sokak ötede, Vanguard'da sahnedeydi.
Ben düştüm, o da düştü,
yanıma oturup bana baktı. "Bir şeyler yesek mi?" dedi.
Ben de dedim ki,
"Şu anda grubun sahnede, millet seni görmeye geldi."
Yemek yemesiyle öyle meşhurdu ki Charles'la Çin Mahallesi'nden geçerken
aşçılar bodrumdan çıkıp onu alkışlardı.
Bu özelliği onu anneme sevdirdi.
Şükran Günü annemlerin evine yemeğe geldi.
Annem ona bayıldı. Charles sağlam yerdi.
Annem dedi ki, "Charles ne güzel yiyor."
Tabak tabak yemeğin üstüne, bir de mutfağa gelip hindiyi bitirdi.
İnsanlar onu müzik dehası, annemse iştahlı biri olarak görürdü.
-Duke Ellington'la kahvaltı ettim. -Ya?
-Charles da vardı. -Nerede?
Reuben's, eskiden tüm gece açıktı.
58. Cadde ile Fifth Avenue'nun köşesinde.
Charles Mingus'ın saygı duyduğu tek kişi Duke Ellington'dı.
Charles gençken Duke Ellington'ın grubundaymış ve kovulmuş.
Charles çok kibirli biriydi.
Onunla konuşulmasını istemezdi.
Çoğu insanı hor görürdü.
Saygı gösterdiğini gördüğüm tek kişi Duke Ellington'dı.
Duke Ellington'a o kadar saygılıydı ki gözüne bakmazdı.
Duke Ellington ona bağırırdı, "Charles!"
"Özür dilerim Duke." Tamamen farklı bir insana bürünürdü.
Bizim Charles'a ne oldu, derdim.
Herkesin hayatında böyle biri vardır,
ne kadar kibirli veya büyük olsalar da.
Bence Charles büyük bir sanatçıydı ama ona göre Duke Ellington daha önemliydi.
Birinin eserlerini çok sevdiğinizde bir kısmı size nüfuz eder.
Öyle bir noktaya geldik ki, modern bir bestekâr ile
modern caz bestekârı olacak kişi
aynı konservatuvarlardan çıkıyor.
Çok doğru.
Çizgiyi nerede çizeceğini belirlemek giderek zorlaşıyor.
Bu konuda öncülerden biri olduğun kesin.
Ama konservatuvarda okumadım.
Hayır ama senfonik caz diye tabir edilen müzikleri ilk yazanlardandın.
Benim konservatuvarım Capitol Theater'dı.
Çok doğru.
Filmden önce senfoni dinlerdim.
Belki aramızdaki fark budur.
Sen senfonik caz yazdın, ben ise caz senfonileri yazdım.
-Seni seviyorum. -Öyle bir şey.
Calder kol düğmelerime bak.
Bunları bana Alexander Calder'ın torunu olan Sandy Rower verdi,
bunlar Calder'ın el yapımı.
Şimdiki sanatçılar gibi bir kol düğmesi seti tasarlamamış. Kendi yaptı.
Bence Calder bunları kendi için yapmıştır.
Fran için yapmadı. Pek çok takı yapmış.
Met'te yalnızca Calder'ın takılarından oluşan bir sergi vardı, muhteşemdi.
Calder'ın harika bir biyografisi var.
Calder yedi yaşındayken
ablası ona Noel'de bir pense hediye etmiş, şöyle yazmış,
"Bu hayatımın en güzel Noel'i. Bir pensem oldu!"
Ve bunları yapmak için onu kullandı.
Bence bu kol düğmelerini o penseyle yaptı.
Bence muhteşemler.
Alt yazı çevirmeni: Zeynep Navarro