Ik ben Mary.
Abbey Road Studios is altijd een deel van m'n leven geweest.
Elke keer als ik door deze gangen loop, voelt het magisch.
Ik herinner me m'n eerste bezoek niet.
Dit ben ik in Studio Two. De foto is genomen door m'n ma, die fotografe was.
Ze zat met m'n pa in een band.
Ik wil het verhaal vertellen van iconische opnames…
…die hier in de afgelopen negen decennia zijn gemaakt.
Van klassiek tot pop tot filmmuziek.
Een van de redenen om deze docu te maken…
…was een foto van ma met Jet op het beroemde zebrapad.
O, ja. -Weet je dat nog?
Zeker.
Het zat zo… We woonden in de buurt, zoals je weet.
En we hadden een kleine pony die Jet heette.
Ze hield zo van paarden.
Als we hier wat kwamen doen, bracht ze Jet gewoon mee.
Er is een foto van haar met Jet op het zebrapad.
Hij kwam in de studio. Volgens mij hield hij het netjes.
Jet
Ik herinner me bijna Hun grappige gezichten
Toen je ze vertelde Dat je binnenkort ging trouwen
En Jet
Ik dacht dat de enige eenzame plek Op de maan was
Jet
Dus jullie kwamen terug met Wings?
Kun je je die beslissing herinneren?
'Ik kan overal heen, maar ik begin de volgende fase…
…van m'n muzikale carrière in dezelfde studio?'
We hadden in Londen andere studio's dan Abbey Road gebruikt.
Maar deze beviel het beste.
Toen ik opnames wou maken met Wings, dacht ik:
dit is de beste studio. Ik ken hem. Ik ken veel mensen hier.
Veel van die mensen waren er nog en zijn er nu nog.
Ik krijg geen genoeg Van dat fijne spul
Dat m'n schatje voor me heeft
Het is een geweldige studio.
Alle microfoons werken.
Dat klinkt raar, maar we waren weleens in studio's zonder microfoons.
Het was geweldig om thuis te komen.
Als je door het hek bij het zebrapad rijdt, is dat altijd weer bijzonder.
Ik kijk altijd naar de graffiti en denk:
dat zebrapad oversteken is magisch. Een magische plek.
Het is geschiedenis. Die voel je door de muren heen komen.
Ergens is nu een jongere…
…die ervan droomt om hier een nummer op te nemen.
Die droom mag je niet laten sterven. Nooit.
Het is iets heel spiritueels.
Het is verbazingwekkend.
Hopelijk blijft dit nog een miljoen jaar.
Dit is nationaal erfgoed, hè?
De eerste keer dat ik hier kwam, had ik het gevoel dat ik iets had bereikt…
…waar ik als kind op m'n kamertje over fantaseerde.
Ik stel me Abbey Road voor…
…als de moeder van de muziek die daar is gemaakt.
Ze heeft die voor ons bewaard.
Ze heeft die omarmd met haar eigen akoestiek.
Het is dus een geschenk aan ons.
We gebruiken het. We denken het te huren. Maar het is spiritueler dan dat.
ABBEY ROAD NR. 3
Op 12 november 1931…
…stond Sir Edward Elgar op het punt een unieke opnamestudio te openen.
De gewaardeerde componist is gecharmeerd van deze nieuwe manier van opnemen.
Hij wil z'n compositie direct op de plaat zetten…
…met het London Symphony Orchestra.
Goed.
Drie jaar geleden heeft de Gramophone Company…
…Abbey Road 3 in St. John's Wood gekocht op een veiling.
Een vrijstaand herenhuis met negen slaapkamers en vijf ontvangstkamers…
…personeelsverblijven en een grote achtertuin…
…is verbouwd tot de grootste en best uitgeruste studio's ter wereld.
Een wasplaat.
De moederplaat waarvan duizenden kopieën worden gemaakt…
…voor een wereldwijd publiek.
VOORZITTER EMI 1954-1974
Toen ik begon, leed de maatschappij een half miljoen per jaar verlies.
Met klassieke platen valt geen droog brood te verdienen.
Ik ging op zoek naar iemand binnen het bedrijf…
…met verstand van popmuziek.
DANSEN EN PLATEN MAKEN
Ik zong al toen ik nog op school zat. Dus ik was 14 of 15.
Ik nam m'n eerste plaat op in Abbey Road toen ik 17 was.
We konden op auditie komen bij Norrie Paramor.
Die was producer bij EMI.
Toen speelden we hem het nummer voor dat 'Move It' heette.
Toen werd het spannend, omdat we echt de studio ingingen.
En dat bleek Abbey Road te zijn.
Daarna werd Studio Two vele jaren ons thuis.
Kom op, lekker schatje We gaan dansen en swingen
Schudden maar
Schatje, niet ophouden
Dat ritme pakt je In je hart en je ziel
Ik ga je wat vertellen En dat heet rock-'n-roll
Abbey Road schonk het leven aan rock-'n-roll.
Het stond aan de wieg van een enorme muzikale revolutie.
Historisch gezien…
…was rock-'n-roll de grootste, snelste, langstdurende verandering.
Echte plattelandsmuziek Die altijd doorgaat
Schatje, bewegen
In 1950 werd in het VK voor 3,5 miljoen pond aan platen verkocht.
In 1960 was dat getal gestegen tot 15 miljoen pond.
Electrical and Musical Industries is onbetwist de grootste.
Dat verkoopt bijna de helft van alle platen.
Bij EMI horen labels als Parlophone, HMV en Capitol.
EMI is 's werelds grootste platenmaatschappij.
Directeur Sir Joseph Lockwood houdt de concurrentie in de gaten.
Iedereen kan ermee beginnen. De concurrentie is echt moordend.
Iedereen die denkt dat dit gemakkelijk is, moet het maar proberen.
MARINEKAART
Ik ben in november 1950 begonnen in de platenindustrie.
Ik kwam van de Guildhall School of Music af.
Ik werd uitgenodigd om te solliciteren bij EMI.
Tot m'n verrassing kreeg ik Parlophone onder m'n hoede.
Joe Lockwood zei:
'Je bent ons jongste labelhoofd. Ik zou er maar wat van maken.'
Ik ging op zoek naar iets.
Ik zocht de volgende Cliff Richard.
OP ZOEK NAAR DE VOLGENDE CLIFF
The Beatles hadden bij Decca een onuitgebrachte plaat opgenomen.
Brian Epstein ging naar ze kijken. Ze waren z'n laatste hoop.
Echt. Hij had alle anderen al gezien.
M'n vader mocht Brian. Die was erg sympathiek.
Hij zei: 'Laat ze maar komen.'
We kwamen hier binnen en George Martin kwam binnen.
Hij zei: 'Oké, jongens. Wat gaan we doen?'
Hij vond ze niet zo best.
Maar hij mocht ze wel.
Hij probeerde ook vast te stellen wie Cliff was en wie The Shadows waren.
Ik luisterde naar ze. De nummers die ze hadden waren niet veel soeps.
'Love Me Do' was het beste nummer.
George was ongelooflijk. Dat staat absoluut buiten kijf.
Wij waren straatmuzikanten. We konden geen noten lezen en schrijven.
'Love Me Do' werd een klein hitje.
Later kwamen we met 'Please Please Me'.
Wat ben je aan het doen?
Ik kan dat gewoon niet.
Ik hou het niet bij. Neem een plectrum.
Dat heb ik niet.
George Martin was niet onder de indruk. Hij zei: 'Kunnen we het sneller doen?'
We zeiden allemaal nee.
Of toch niet.
We dachten nee, maar we zeiden ja.
Take zeven.
Gisteravond Zei ik dit tegen m'n meisje
We vonden het matig, maar hij zei: 'Dat wordt de eerste nr. 1.'
Hij had gelijk.
Kom op
Stel me alsjeblieft tevreden Zoals ik jou tevreden stel
Met het succes van 'Please Please Me' bloeiden ze op als songschrijvers.
'From Me To You' en 'She Loves You' volgden. Twee geweldige nummers.
Ik had al snel door dat er vlug een album moest komen.
In februari '63 hebben we het album in één dag opgenomen.
EEN ALBUM IN ÉÉN DAG
Doen we dat in het tweede couplet?
We waren er al vroeg. We zetten onze spullen neer.
Toen speelden we maar alles wat we kenden.
De technici en iedereen boven mixten alles.
Schudden maar, schatje
Twist en schreeuw
Het mixen gebeurde onder het spelen.
Ze wisten hoe hard de trommels of de basdrum moest klinken.
Die balans zat er min of meer in.
Sterker nog, ze werden destijds 'balanstechnici' genoemd.
We willen het livegevoel van een band vastleggen.
Zo klinken ze recht uit de Cavern Club in Abbey Road.
Ik liet ze hard werken.
Ik nam alles op alsof het een radio-uitzending was.
Ik had maar twee sporen.
Dat is de band die live speelt.
En op spoor twee…
Kom op, schatje -Kom op en los het op
…hoor je de harde stem van John.
En Paul en George zingen live met hem mee.
Kom op en twist wat dichterbij
Laat me weten dat je van mij bent
We deden nog geen twaalf uur over de hele plaat.
Begrijp je wel? We zeurden niet over vermoeidheid.
Nee, we speelden erop los.
Dat was zo goed aan The Beatles, we deden het voor de muziek.
We speelden en daar ging het om.
Dat pakte alleraardigst uit voor ons.
HAAR ZIEL IN ELKE NOOT
Muziek is enorm belangrijk in m'n leven.
SUVI RAJ GRUBB KLASSIEKE PRODUCER
We zeiden dat we de gok wilden nemen.
We wilden naar Engeland komen om te kijken of ik werk kon vinden.
Op 19 september 1960…
…meldde ik me mooi op tijd bij Abbey Road Studios.
Zo ben ik begonnen.
Als jij erbij was… -Dat zou beter zijn.
Dat wou ik net zeggen.
Genoeg nu. We gaan spelen. -Verras me.
Ben je tevreden over het geluid? -Zeker.
Met Jacqueline du Pré had je goud in handen.
Ze had een engelengeduld.
REPETITIE
Je kon de tijd nemen voor een goede balans.
Met haar typische dynamiek was ze lastig om op te nemen.
Die balans is goed.
Vanaf de herhaalde D's.
Veel musici die ik bewonder maakten hier opnames.
Veel van m'n favoriete opnames zijn hier gemaakt.
Artiesten als Jacqueline du Pré, Daniel Barenboim.
Ik ben opgegroeid met hun geluid.
Het geluid waarmee ik ben opgegroeid is hier opgenomen.
We luisterden vaak naar muziek in de auto.
M'n ouders hadden een cd van 'Het celloconcert' van Elgar.
Ik was toen vijf of zes.
Als je daarnaar luistert, voel je dat ze alles geeft.
Haar ziel zit in elke gespeelde noot.
Hier heeft Jacqueline du Pré 'Het celloconcert' opgenomen.
Ik heb dat een paar jaar geleden opgenomen in deze zelfde studio.
Waarschijnlijk op de plek waar ik nu zit.
Het is uiteraard een enorme eer voor me en heel gedenkwaardig.
CELLOCONCERT IN E-MINEUR OP. 85, ELGAR
In juli '71 werd gezegd…
…dat je een jaar moest rusten vanwege een zenuwinzinking.
Iedereen zei: 'Dat arme kind werkt te hard.'
Toen kwamen we erachter dat het daar niet om ging.
SONATE VOOR PIANO EN CELLO IN F-MAJEUR, OP. 99, BRAHMS
Ik bleek multiple sclerose te hebben.
Dat is natuurlijk erg angstaanjagend.
Maar ik heb geluk gehad.
Want m'n talent heeft zich al heel vroeg ontwikkeld.
Dus toen ik symptomen van MS begon te krijgen…
…die me het spelen ernstig belemmerden…
…had ik alles gedaan wat ik op de cello wou doen.
Toen ze in de greep was van haar ziekte, belde Daniel me op een dag en zei:
'Wie is er in Studio One morgen?
Kun je die reserveren onder de noemer 'Daniel Barenboim-test'?
We proberen iets op te nemen. Wees niet teleurgesteld als het op niets uitdraait.'
OPNAMEFORMULIER MR. GRUBB
Ik dacht dat dit je zou interesseren.
Aantekeningen van de technicus bij haar laatste opnames.
Er zijn twee sessies doorgestreept. Dan hebben ze er maar twee gebruikt.
Ze was ziek na twee sessies, zie ik.
Du Pré ziek na 2 sessies deze gebruikt door De Peyer
Hier zit iets ongelooflijk kwetsbaars en breekbaars in.
Het is wonderschoon.
We hebben heel veel geluk dat we hier nu naar kunnen luisteren.
Opus vijf begonnen. De eerste paar maten gespeeld.
De cello teruggezet en gezegd: 'Dat was het amusement voor vandaag.'
Ze is hier nooit meer terug geweest.
NET DAT BEETJE MAGIE
Brian Epstein en m'n vader konden het heel goed vinden.
Ze werkten als een team. Volgens mij hadden ze in 1964…
…36 van de 52 weken een nummer één in Groot-Brittannië.
Dat zou nooit meer voorkomen.
Het is krankzinnig als je het nagaat.
Dat was uiteraard met Cilla Black, Gerry and the Pacemakers en The Beatles.
Brian Epstein was hun manager.
M'n vader was hun producer in Abbey Road.
Cilla, had je zonder Brian Epstein de top bereikt, denk je?
Dat denk ik niet. -Waarom niet?
Omdat ik uit Liverpool kom.
Destijds wilde niemand iets weten van mensen uit Liverpool.
En toen verscheen Brian Epstein.
Mensen uit Liverpool werden afgerekend op hun tongval.
We gaan verder.
Daar gaan we.
Doorgaan.
Waar gaat het allemaal om, Alfie?
Leven we alleen maar voor het moment?
Waar gaat het om Als je erachter komt, Alfie?
Nog één keer.
Het was goed, schat.
Hallo, Brian. -Klinkt prachtig.
Hallo. Hoe gaat het? -Goed.
Mooi.
Je voelt je daar beter, hè?
Maar ik wil niet de hele nacht doorgaan.
Het gaat wel steeds beter. -Dat klopt, ja.
Wat is er? Ik wil niet… -Alles wat we nodig hebben…
Burt Bacharach stond erop dat we take na take opnamen.
Hij wou iets hebben wat anderen niet opviel.
Wat kleine aanpassingen. -Door mij?
Ik weet nog dat we een geweldige take hadden.
Daarna volgden er nog 15 takes.
Iedereen werd moe en het orkest raakte geïrriteerd.
Alfie
Ik drukte op de knop en zei tegen Burt: 'Burt, wat wil je toch?'
Hij zei: 'Ik wil net dat beetje magie, George.'
Ik zei: 'Volgens mij zat dat in take vier.'
Natuurlijk was dat zo. In die take zat de precisie.
Dat was 'm, hè?
DE PLAAT DIE ALLES VERANDERDE
Ze houdt van je
The Beatles waren een van de grootste exportproducten.
Brian had in zekere zin een boyband van ze gemaakt.
Het was angstaanjagend, niet leuk meer.
Ze moesten dus uit elkaar gaan of in een bunker gaan zitten.
Abbey Road was die bunker.
Zou nooit meer touren erg zijn?
Dat vind ik niet. Als er niet geluisterd wordt…
…en wij horen onszelf niet eens, worden we niet beter in optreden.
Daarom willen we beter worden in dingen als opnemen.
Het werd ondraaglijk voor ons. We gingen plannen maken.
We zeiden: 'Nu hebben we veel tijd om op te nemen.'
Ook geweldig aan Abbey Road was dat het gratis was.
In ons contract stond dat we eindeloos konden opnemen.
Dat is niks.
Ik kan dat beter op een andere dag inzingen.
Dit was eigenlijk ons thuis. We hebben hier zoveel tijd doorgebracht.
Ik voel het
We bespraken wat we wilden gaan doen.
Vrij nu
Hij zei: 'We moeten een plaat maken en die min of meer op tournee sturen.'
Toen zijn we dus aan Sgt. Pepper begonnen.
Het is vandaag 20 jaar geleden
Toen sergeant Pepper 't orkest Leerde spelen
Ze raken in en uit de mode
Het eerste nummer is een heel interessante…
DICHTER
…nostalgische blik op vaudeville en goeie ouwe tijden.
Ik red me wel Met wat hulp van m'n vrienden
Dan komt 'With a Little Help From My Friends'.
Over een gezamenlijk doel.
Stel jezelf voor in een boot op een rivier
Het volgende gaat over pure verbeelding.
'Lucy in the Sky With Diamonds' als een element van belang.
Zoek het meisje
Met Sgt. Pepper Lonely Hearts Club Band veranderden de regels.
Ze wilden dat de studio hun speeltuin werd en schilderen met geluid.
Ik begin zelden zo goed.
Toen werden de gekken de baas.
Soms werd er hier in Studio Two een nummer gemixt in de controlekamer…
…terwijl er een andere mix bezig was in Studio Three.
Alles stond tot je beschikking. Uiteraard staat hier allerlei apparatuur.
We zeiden: 'Kunnen we dat bespelen? Kunnen we dat doen?'
Het Lowrey-orgel heb ik gebruikt voor 'Lucy in the Sky With Diamonds'.
Stel jezelf voor in een boot op een rivier
Er was een artieste, Mrs Mills, die had een bepaalde…
Daar staat ie.
We dolden er wat op.
We waren onder de indruk van het geluid. Een goeie rock-'n-rollpiano.
En de klassieke Steinway van Daniel Barenboim stond er ook.
Er stonden allerlei spullen.
Ik denk dat dat een van de redenen was waarom The Beatles bleven boeien…
…wat betreft de instrumenten.
Ik was daar in '62, geloof ik.
En 'When I'm Sixty Four' amuseerde me. Het is een heerlijk liedje.
Het laatste nummer, 'A Day in the Life', vond ik het beste gedicht.
Het meest monumentale nummer op het album is heel eenvoudig begonnen.
We maakten een oefenopname, take één. Toen hoorde ik het voor het eerst.
Neem de piano maar zacht op, zoals je maracas erin mixt.
John telt af door 'sugar plum fairy' te zeggen.
Sugar plum fairy, sugar plum fairy.
'Day in the Life' is ontstaan toen John bij me langskwam voor een schrijfsessie.
Hij had de krant gelezen.
auto-ongeluk erfgenaam Guinness
Ik las het nieuws vandaag
Voor het tweede couplet namen we de krant erbij.
Hoewel het nieuws nogal triest was
Stierf Tara om zijn meisje te redden?
'A Day in the Life' lijkt ongelooflijk ingewikkeld.
Ik moest gewoon lachen
Maar de uitvoering is prachtig in al haar eenvoud.
Ze hadden maar vier dingen om deze wall of sound te kunnen creëren.
Zelfs het orkest staat op één spoor.
Ze maken met z'n vieren in een ruimte een geluid.
John zingt een gidspartij. De zangpartij wordt later overgedubd.
Dit is de mastertake van z'n zang.
Dat geluid is ongelooflijk. Dat is in essentie 'A Day in the Life'.
Het Engelse leger Had net de oorlog gewonnen
Een menigte mensen wendde zich af
Maar ik moest blijven kijken
Ik had het boek gelezen
Toen voegde ik mijn stukje toe. Dat was 'Woke up, fell out of bed'.
Werd wakker, viel uit bed Haalde een kam door mijn haren
Paul brengt ons terug in de echte wereld.
Ze wisten niet hoe ze de nummers konden verbinden en lieten een gat vallen.
Ze hadden ook geen einde.
Ik weet nog dat we dat bespraken.
Ik zei: 'Een symfonieorkest zou geweldig zijn. Ik heb wat ideeën.'
Paul zei tegen m'n vader: 'Ik wil een orkestraal orgasme horen.'
M'n vader zei: 'Goed.'
Dat was ook zo geweldig als je hier kwam.
De hulpmiddelen waren aanwezig. Alles was beschikbaar.
George Martin in Studio One.
Alles was er. Daar maakten we gebruik van.
Voor 'Day in the Life' hadden we dus het idee om een groot orkest te gebruiken.
Ik zei dat ze moesten beginnen…
…met de laagste noot op hun instrument en dan alle noten afwerken…
…tot ze bij de hoogste noot aankwamen.
'En je moet van zo zacht mogelijk naar zo hard mogelijk gaan.
Maar eindig in harmonie en tegelijkertijd.'
Ze keken me aan met zo'n blik van:
'Zulke instructies krijgen we normaal niet.'
George heeft het ze wat meer uitgelegd.
Hij zei: 'Volgens mij moet je halverwege hier zitten.
En hier moet ongeveer het grote crescendo beginnen.'
'A Day in the Life.'
Dit is take acht, het koor voor het eind.
Koor?
Ze dachten eerst: Zou een koor dat 'um' doet niet geweldig zijn?
Wat is de noot? Zullen we dat dubbelchecken?
Het is een van de grootste anticlimaxen aller tijden.
Je hebt dat grote, orkestrale crescendo en dan…
Toen…
Ze hadden vier vleugels. Die lieten we komen.
We konden elkaar zien en telden af. En toen…
Goed zo.
Dat was heel goed. Bedankt. Prima.
Dat is genoeg achtergrondzang. We halen de musici erbij.
Die periode voelde zo bijzonder…
STEM VAN GEORGE HARRISON
…omdat er een enorme golf van energie en bewustzijn was.
Je hebt alleen liefde nodig
Een soort minirenaissance.
Je hebt alleen liefde nodig
De oorlog was nog niet zo lang voorbij.
Degenen onder ons die in de oorlog waren geboren…
…hadden alleen herinneringen in zwart-wit. Maar het werd langzamerhand steeds beter.
In de jaren 60 had je technicolor. Het was allemaal…
Je hebt alleen liefde nodig
En nu allemaal
Je hebt alleen liefde nodig
Je was in de bruisende stad Londen.
EERSTE INTERNATIONALE LIVE-UITZENDING
Er waren artiesten, schrijvers, dichters, schilders.
Als je een hoes moest hebben, kende je genoeg kunstenaars.
Peter Blake en Richard Hamilton hoorden bij die wereld.
Peter Blake heeft de hoes voor Sgt. Pepper gemaakt…
…met z'n toenmalige echtgenote.
Je hebt alleen liefde nodig
Het einde van de jaren 60 was een opwindende tijd.
KOM TERUG MILLY!
De muziek, Londen, alles was opwindend.
Ik was zo dankbaar dat ik erbij was destijds.
Want die tijd komt nooit meer terug,
Voor mij was het in zekere zin het begin van m'n reis.
Ik had drie jaar getourd met Bluesology.
Dat was ik zat. Ik wou iets anders doen.
Ik wou vooral nummers schrijven.
Ik had nooit gedacht dat ik de beroemde Elton John zou worden.
Ik begon sessies te doen.
'He's Heavy, He's My Brother'. Take één.
Neem maar op.
Ik heb hier veel sessiewerk gedaan.
DE GEUR VAN ANGST
De weg is lang
Reg Dwight was een songschrijver die we kenden.
Hij deed de toetsen op 'He Ain't Heavy, He's My Brother'…
…als sessiemuzikant.
Hij heeft daar 12 pond voor gekregen.
Hij zou nu meer vragen.
OPNAMEFORMULIER
Of nee, hij zou het gratis doen, denk ik.
Reg zat aan de vleugel bij de trap en ik zat vlak bij hem achter de drums.
Als de vleugel werd verschoven, kon hij ontstemd raken.
Daarom zette ik de drums naast hem. En onze bassist Bernie Calvert was erbij.
Dat was de basistrack. Clarkey zong de gidspartij.
Elton telde af. Dat staat nog ergens op de tape.
Hij is m'n broer
Je kunt horen dat ik het ben. Dat is mijn pianostijl.
Ik had geluk. Toen bekend werd dat Reg piano kon spelen…
…werd Reg best vaak ingehuurd.
Ik werd als songschrijver betaald door Dick James Music.
15 pond per week. Met het extra geld dat ik als sessiemuzikant kreeg…
…kon ik talloze goede platen kopen, wat kleding kopen en de huur betalen.
1 pianist - Reg Dwight 6 uur - overwerk na middernacht
Ik heb hier zoveel herinneringen aan. De geur van Abbey Road.
Ik verspreidde de geur van angst toen ik hier kwam.
'Ga ik het verknallen?'
Het heeft me als man en als muzikant gevormd.
Ik moest binnen drie uur goed zijn. Ik moest de klus klaren.
Ik deed een sessie voor The Barron Knights.
'Hey Jude' was net uitgekomen.
Ik stond bij Bernie. Je vader kwam binnen en zei The Barron Knights gedag.
Dat was de eerste keer dat ik zo'n grote beroemdheid zag.
Ik verstijfde zo'n beetje en Bernie ook.
The Barron Knights vroegen of Paul 'Hey Jude' op de piano wou spelen.
Dat zijn we nooit vergeten.
Wij hebben Paul 'Hey Jude' zien spelen in de tijd dat de plaat uitkwam.
Hé Jude Maak het niet slecht
Neem een triest lied en maak het beter
Kun je je dat voorstellen? Dat was heel wat voor een jongen uit Middlesex.
Dat was heel bijzonder.
REPETITIE
Hé, Jude
Natuurlijk loop je daarmee te koop.
Bernie en ik praten er nog over.
Het was ongelooflijk.
Je vader heeft me heel wat plezier bezorgd in m'n leven.
Echt wel.
Hij weet niet wat dat voor me betekende. Hopelijk weet hij het nu.
Maak het, Jude
Hé, Jude
WREDE BUSINESS SHOWBUSINESS
Ik was studiomuzikant.
Ik kwam hier zo ongeveer op m'n 17e binnen.
Ik was hier tot na m'n 20e.
Nog langer zelfs.
Wat is een sessiegitarist?
Een gitarist die wordt ingehuurd voor plaatopnames. Misschien vaker dan eens.
De platen moeten een hit worden, maar je krijgt een gewone gage.
Hoe ben jij sessiegitarist geworden?
Misschien vonden ze dat ik er gevoel voor had.
Je kent me van de elektrische gitaar.
Maar ik speel ook akoestische gitaar.
Ik kon ook mondharmonica spelen.
Ik werd ingehuurd om blues op mondharmonica te spelen…
…of om te tokkelen op gitaar in het folkgenre.
Dat was toen erg in de mode.
Ik speelde ook elektrische gitaar en slidegitaar en zo.
Hoe is het om met de grote namen uit de showbusiness te spelen?
Teleurstellend.
Waarom?
Ze zijn niet zoals je ze verwacht. Over het algemeen stellen ze nogal teleur.
Dat lijkt me slecht nieuws voor platenfans.
Ik heb van alles gedaan in die grote Studio One, waar ze filmmuziek opnamen.
De track 'Goldfinger', met Shirley Bassey, is daar opgenomen.
8 februari 1960
Violen Altviolen/Cello's - Koor
Take 11. Alles overdubben.
John Barry speelt de tape af.
Het is absoluut bloedstollend als het begint. Ik speel zo'n beetje mee.
Goldfinger
Hij is de man
Ze hadden een enorm scherm.
En ik moest 'Goldfinger' zingen…
…bij de beelden die je zag terwijl de credits liepen.
Wat een koude vinger
Hij lokt je in z'n web van zonde
Ik was bij haar in de buurt. Ik zat min of meer op de eerste rij.
En het hele orkest zat achter ze.
Take 15.
Op het einde van de take, ze had een hele krachtige stem…
…hoor ik haar de laatste noot inzetten.
Hij houdt alleen van goud
We kwamen bij het einde en de credits liepen nog.
Ik moest die noot aanhouden. Dat leek een eeuwigheid te duren.
Hij houdt van goud
En de credits lopen maar door.
Hij mimet: 'Aanhouden'. En ik…
En dan zakt ze op de vloer in elkaar. Dat was ongelooflijk dramatisch.
Natuurlijk doet ze heel theatraal als ze zingt.
Maar dat was iets wat je nooit meer vergat. Absoluut.
Ze gaven me water. Ze depten m'n handen met water.
IJskoud water en zo. En ik…
Wat is de showbusiness toch wreed. Heel wreed.
Maar ik heb er heel veel succes in gehad.
WEER EEN BAND
John, waar zou je nu zijn zonder Mr Epstein?
Dat weet ik niet.
Ik heb begrepen dat Maharishi met jullie heeft gesproken.
Mag ik vragen welk advies hij heeft gegeven?
Dat we niet overmand moeten zijn van verdriet.
We moeten positieve gedachtes over Brian blijven koesteren.
Want hoe we over hem denken zal hem begeleiden, waar hij ook is.
EPSTEIN OVERLEDEN OP 32-JARIGE LEEFTIJD
Z'n dood zorgt voor een enorme verandering bij The Beatles.
Hij was hun anker. Hij kende ze al voordat ze beroemd werden.
Zo iemand is broodnodig.
Ze hebben een referentiepunt nodig uit de tijd voordat ze beroemd werden.
En hij was weg.
Dat betekende een enorme verandering.
We vroegen ons af wat we moesten doen.
Zo gaat het altijd als er iemand wegvalt.
Je maakt een rouwperiode door.
En dan kom je weer boven. Dan weet je wat je te doen staat.
'We gaan een goeie plaat maken. We moeten doorgaan.'
We moeten de juiste stem uitkiezen.
Wat rustiger is beter. -Dat denk ik ook.
Het is wat triest.
Ik had een gitaar die op deze leek.
En ik had het net geschreven.
De geluidsman legde hier een doek neer om m'n voet te dempen.
Maar op de plaat hoor je m'n voet meetikken.
Het ging zo…
Merel die zingt in het holst van de nacht
Neem deze gebroken vleugels En leer te vliegen
Je hele leven
Heb je alleen maar gewacht Tot dit moment zou aanbreken
Merel vlieg
Het licht in Van de donkere zwarte nacht
Merel die zingt in het holst van de nacht
En dan eindigen. -Ik ben de structuur vergeten, geloof ik.
'Bebe Daniels', take één.
We begonnen aan The White Album. Ik vond het een heerlijke plaat.
Het werd niet echt zo gezegd, maar we wilden weer een band zijn.
M'n favoriete nummer is 'Yer Blues'.
We zetten alles in een kamer…
…die kleiner was dan dit kleed.
Ja, ik ben eenzaam
ABBEY ROAD OPSLAGRUIMTE
Ik wil dood
Ja, ik ben eenzaam
We rockten lekker.
We veranderden in die ongelooflijk strakke band.
Als ik nog niet dood ben
Meisje, dan weet je waarom
Dat is een gouden herinnering voor me.
Ik dacht dat Abbey Road nooit gemaakt zou worden.
Voor Abbey Road hadden we een album opgenomen dat Let It Be heette.
Een ongelukkige plaat.
Ik verloor de controle. M'n stem werd niet gehoord.
Ik raakte echt heel ontmoedigd.
Let It Be fragmenteerde en vervormde ze als mens.
Ze lieten het in de steek.
Paul McCartney belde m'n vader en zei:
'We willen een plaat maken zoals vroeger. Dat wordt onze laatste plaat.'
Hij zei: 'Ja, maar je moet niet zo aanrommelen.
Kom maar gewoon.
We maken de plaat zoals we vroeger platen maakt. Zoals het hoort.'
Ik schreef gewoon nummers en dan belde ik ze op.
Dat ging zo: 'Hoi, Ringo. Hoe gaat het? '
We wisten dat het Paul was.
Hij belde dan op en zei: 'Hoi, jongens.'
'Heb je zin om een nieuwe plaat op te nemen?'
'Gaan we weer de studio in?'
Ze lagen lekker te zonnebaden.
Zonder hem hadden we zo'n drie albums gemaakt.
En geen acht.
We kwamen hier terug en maakten het album dat Abbey Road werd.
Iets in de manier waarop ze beweegt
Maakt haar aantrekkelijk als geen ander
Iets in de manier waarop ze me lokt
We zaten in een controlekamer van een studio…
…en begonnen het album te mixen.
We moesten een titel hebben. -We dachten niet aan Abbey Road.
We dachten dat we voor het volgende album naar Egypte en de piramides moesten.
Of we moesten naar een of andere vulkaan op Hawaï.
Daar werd urenlang over doorgepraat.
En toen zeiden we: 'We steken gewoon over.'
En uiteindelijk
Is de liefde die je neemt
Gelijk aan de liefde
Die je geeft
Ik maakte een tekeningetje van vier mensen op een zebrapad.
Nu word je opgehouden als je daar met de auto rijdt.
De staf noemde de EMI-studio's altijd Abbey Road.
Maar na dit album…
…heeft studiomanager Ken Townsend daar officieel de naam van gemaakt.
Ken investeerde een groot deel van z'n leven in Abbey Road.
Hij begon als leerling-technicus in 1950.
Uiteindelijk nam hij in 1995 afscheid als directeur.
Abbey Road voelt echt als familie voor me.
Dat komt omdat mensen hier hun carrière beginnen…
…en gestimuleerd worden hogerop te komen.
Hier werken de beste technici.
Zonder hun innovatie had Abbey Road niet de reputatie die het nu heeft.
Hier werken hele knappe koppen.
Het zijn eigenlijk ook artiesten.
Maar wij daagden ze uit.
Ik denk dat ze dat intrigerend vonden.
'Kunnen we dat doen? Dat hebben we nog nooit gedaan. Misschien als we dit doen.'
Zij zijn de knappe koppen.
Zij proberen de wondermachine uit te vinden.
Als er een probleem is, word je naar Lester gestuurd.
Als iemand een batterij of schroefje nodig heeft…
TECHNICUS
…of een buis of wat dan ook, dan zal Lester het wel hebben.
Waar werk je nu aan, Lester?
Een microfoon uit de jaren 60 die is gevallen.
Ik lijm de kapotte delen weer aan elkaar.
Wie heeft hem laten vallen? -Dat geeft nooit iemand toe.
Hier staat de allerbeste apparatuur.
Dark Side Of The Moon en Sgt. Pepper klinken nog goed…
…omdat ze geweldige platen zijn, maar ook technisch briljant.
Ze klinken niet gedateerd. Daar gaat het om.
ZIJ EN WIJ
Syd wou de band eerst The Tea Set noemen.
We kregen een optreden en ze zeiden: 'Die naam kan niet.
Er speelt al een band die The Tea Set heet.'
Toen heeft hij de naam Pink Floyd bedacht.
We tekenden een contract bij EMI.
Zo zijn we hier terechtgekomen.
En we waren in Studio Three.
Daar zijn we nu ook.
En The Beatles waren in Studio Two.
Ik zal niet zeggen dat we op audiëntie kwamen.
We mochten komen kijken naar wat ze aan het doen waren.
Wij waren duidelijk de nieuwelingen en zij de mentoren.
Dat is best een fascinerend stukje geschiedenis.
Hemel, wij waren in Abbey Road toen zij Sgt. Pepper maakten.
Wij maakten ons eerste album.
Dat kwam uit.
We reden naar een optreden in Noord-Engeland in een Zephyr Six.
June Child, die altijd reed voor ons, stopte op een parkeerstrook.
Het was…
We stonden daar met de auto en luisterden naar Sgt. Pepper. En ik zei alleen:
'Allejezus. Dit is verbijsterend werk.'
Dat was ook zo. En dat is het nog steeds.
Volgens mij heeft dat een hele generatie jonge Engelse mannen en vrouwen…
…de vrijheid gegeven om over echte dingen te schrijven.
En om de moed op te vatten om je gevoelens te accepteren.
Syd Barrett zorgde ervoor dat ik bij Pink Floyd kwam.
M'n voorganger en vriend was z'n verstand verloren.
Ik ga daar verder niet op in.
Het was zijn band. Hij had min of meer…
Hij had de band niet opgericht, maar hij was het talent.
Hij was dichter en schilder en een heel getalenteerd persoon.
Hij was twee-drie jaar jonger dan de anderen.
Maar hij was duidelijk de baas in de korte tijd dat hij erbij zat.
Z'n ondergang ging zo snel.
Hij was helemaal weg. Hij is nooit meer teruggekomen.
Het was heel heel schokkend en dat is het nog steeds.
opname
Het mooie aan Abbey Road was destijds…
…dat de mensen die er werkten toen we die eerste plaat maakten…
…er nog werkten ten tijde van Dark Side of the Moon.
Dat was zes jaar later of zo.
Je moet de gekken op het pad houden
De gek staat op de gang
Er zijn veel dingen die het goed maken. De tekst is heel goed.
Het concept en de tekst van Roger waren…
Hij had een stap voorwaarts gemaakt in z'n vaardigheden.
Dus…
En al die dingen samen…
…vormen iets dat duidelijk heeft gewerkt.
De worsteling…
Wat feedback.
…maakte het ook…
Geeft niks.
…interessant.
Daardoor werkte het ook.
Juist. Wat is rock-'n-roll zonder feedback?
De sleutel weg
Er is iemand
Soms word ik er nostalgisch van.
We hebben vreselijke ruzies gehad.
Maar de volgende dag ging je weer vrolijk verder.
En die ruzies gingen om het creëren van het allerbeste…
…en het oneens zijn over hoe dat kon worden bereikt.
Haal een fruittaartje met slagroom.
Geen idee. Ik was toen heel dronken.
Dave wou altijd dat je de stemmen niet kon horen.
Ik vond dat dat niet kon. 'Waarom doe je het als je het niet hoort?'
Zo ging dat.
We waren jong en arrogant.
We dachten dat we wisten wat we wilden en hoe we dat wilden doen.
We hielden ons vaak doof voor goed advies.
Die is goed.
Je moet veel dingen doen.
Je moet zelfverzekerd zijn, je kunt ook zeggen arrogant.
Ik vind het een hele goede plaat.
Het is ambachtelijk goed gedaan.
En Rick heeft natuurlijk 'Great Gig in the Sky' bijgedragen.
En niet te vergeten 'Us and Them'.
Een geweldig nummer.
Ik ben zo blij met onze toenmalige samenwerking.
Hij had zeer zeker iets heel bijzonders.
Wij
En zij
Als je een plaat opneemt, neem je alles apart op.
Je luistert pas naar het geheel als hij helemaal af is.
Je drukt op de playknop en luistert naar een heel album.
En het is absoluut magisch. Ik heb er nooit zo van genoten als toen.
Ik heb de plaat mee naar huis genomen.
Ik speelde hem voor aan Judy, m'n eerste vrouw.
Toen hij was afgelopen…
…vroeg ik wat ze ervan vond. Zo.
Ze zat te huilen.
Ik word daar nu emotioneel van. Ik dacht: allejezus, het is ons gelukt.
Moet je kijken.
Dat is heel bijzonder.
Met die plaat hadden we iets bereikt.
Toen hadden we ermee kunnen stoppen. Zoals The Beatles dat hebben gedaan.
Maar dat deden we niet. Dat waren we te bang voor.
In zekere zin ben ik blij dat we doorgeploeterd hebben.
Want we hebben daarna nog goed werk gemaakt.
Zoals Wish You Were Here, Animals, The Wall en The Final Cut.
We hebben die vier albums nog gemaakt.
En dat is een oeuvre dat er wezen mag.
En alles wat je creëert
En alles wat je vernietigt
En alles wat je doet
Je moet wel blij zijn als je zoveel geluk gehad hebt.
Je hebt iets gemaakt wat aanslaat bij muziekliefhebbers over de hele wereld.
Zo diepgaand en zo langdurig.
Die plaat is al bijna 50 jaar oud.
Het lijkt…
Het is heel opmerkelijk als je dat voor elkaar krijgt.
FELA IS OVERAL
Ik heb Fela hier in Studio Three leren kennen.
Hij straalde leiderschap uit.
Sommige mensen hebben dat charisma nou eenmaal.
Je weet dat dat sterke persoonlijkheden zijn.
Hij was heel charmant.
Zodra hij met de muzikanten de studio binnenkwam…
…werd hij iemand anders.
Dan veranderde hij in die magische muziekman.
Jeff.
Neem maar op.
Kunnen we gaan opnemen? -Doe maar.
Dat hebben we op de eerste dag opgenomen.
We hebben vrijwel de hele plaat in één sessie opgenomen.
Als het rode licht brandt.
Ik vind het goed zo. -Ik ben moe. Laat de opname horen.
Ik ben in 1936 geboren. Ik ben in februari 1965 bij de band van Fela gekomen.
Ik speelde baritonsaxofoon.
Destijds wilde de platenmaatschappij in Nigeria opnames maken van hem.
Maar de studio's daar waren niet zo goed.
Dus Fela was de reden dat we…
…naar Abbey Road Studios in Londen gingen.
Hij stond erop dat er opgenomen werd in een uitmuntende studio.
De tweede keer dat we de studio ingingen, kwam Ginger Baker langs.
We hadden het zo geregeld dat dat album die avond live werd opgenomen.
Ik stel jullie voor aan Ginger Baker. Applaus.
Mensen wisten al dat we kwamen.
Fela zelf had daar vrienden.
En natuurlijk hadden sommigen van ons vrienden daar.
En het nieuws verspreidde zich dus als een lopend vuurtje.
Fela is in de stad met z'n band.
LIVE OPTREDEN
Geen zorgen. Dat is genoeg.
De plaat wordt opgenomen. We beginnen.
We hadden wijlen Tony Allen.
Die hadden we op drums.
En we hadden Ginger Baker.
Voor ons vertrek hadden we de nummers die we zouden opnemen al gerepeteerd.
Dat is heel belangrijk.
Tegen de tijd dat je besluit de studio in te gaan…
…zit het hele geluid in ieders lichaam.
Het sloeg overal ter wereld aan. Niet alleen in Afrika en Nigeria.
Over de hele wereld.
Vandaag kun je je ervan vergewissen dat Fela overal is.
Wat is het verschil tussen EMI en de Titanic?
De Titanic had een goeie band.
1979 is een jaar van wanhoop voor de platenindustrie.
De winsten dalen en bands uit de jaren 60 verkopen geen platen meer.
DE UITVERKOOP VAN DE EEUW
Ik ben in mei 1979 begonnen.
Toen schoten kleine studio's als paddenstoelen uit de grond.
Het was natuurlijk zo dat wij duurder waren.
De baas van de studio, Ken Townsend, belde me dan op.
En hij zei: 'Er is alweer een andere groep eigenaar geworden.
Ze hebben boekhouders meegenomen en die zeggen:
"Hebben we al die rommel nodig? Wat is dit? Weg ermee. Verkoop het."'
Hij zei: 'Wil jij het hebben? Het moet naar iemand gaan die erom geeft.'
Ik heb veel van die apparatuur gekocht.
UITVERKOOP VAN DE EEUW
Dit is er gebeurd. 1980. We hadden zoveel spullen.
De uitverkoop duurde twee dagen, een zaterdag en een zondag.
Voor Ken draaide alles om Abbey Road.
Dat moest er wel bij varen. Hij heeft zo hard gevochten als hij kon.
Soms hadden we het niet zo druk als had gemoeten.
Studio One stond maanden achtereen leeg.
Met wit plakband legden we de lijnen van een badmintonveld aan.
Daar gingen we tijdens de lunch heen.
Er deden allerlei geruchten de ronde…
…dat we het gingen veranderen in veel kleinere ruimtes.
Het dreigde zelfs een parkeerplaats te worden.
Dat vond ik belachelijk. Iemand had kennelijk de plannen gezien.
TOEKOMSTPLANNEN
Er moest iets gebeuren. We moesten een andere markt aanboren.
WIE WIL ER NOU GEEN STAR WARS DOEN?
We waren blij toen we bij Abbey Road aankwamen.
De film was prachtig. Harrison Ford was geweldig.
Iedereen was blij. We speelden die rare mars.
ACHTERVOLGING IN DE WOESTIJN
De trompetten bliezen het dak eraf, dat was heel leuk.
In Denham was een grote studio voor filmmuziek.
We hoorden dat die dichtging.
Volgens mij heeft Ken ze benaderd om hier het werk voort te zetten.
We moesten de projectors kopen. We hadden een 35mm-projector in Studio One.
Daar stond ook een scherm van ruim 24 meter.
Daarmee had Abbey Road een nieuwe inkomstenbron.
Die hadden we nodig om te overleven.
We hielden allemaal van Londen.
Als Amerikanen waren we blij dat we er waren.
We hielden er zoveel van.
De hele sfeer van de studio was zo anders.
Abbey Road was min of meer jonger en lichter.
We hadden een toptijd.
De film kwam uit en het publiek vond het geweldig.
Het ging goed. Het werkte.
We zouden zeker terugkomen in Abbey Road.
Ik heb altijd geweten dat je zou terugkomen.
John Williams en George Lucas kwamen terug voor Return of the Jedi.
Dat was ook weer geweldig.
We werkten mee aan de Star Wars-reeks. Wie wil dat nou niet?
Ik begon te werken aan de muziek voor Star Wars.
Tijdens het componeren besefte ik dat er een symfonieorkest nodig was.
Een combo met een paar musici was niet voldoende.
Onze muziekregisseur bij Fox Studios zei: 'Huur een symfonieorkest in in Londen.'
Dat vond ik een prima idee.
Dat werd het London Symphony Orchestra.
Dat was zo opwindend. Ik zei dat toen en ik zeg het nog.
Het is net alsof je in een Rolls rijdt. Je staat versteld van het geluid.
Perfectie, balans en een sonoor geluid.
De echte kick was om het in Abbey Road met een compleet orkest te horen.
Want ze speelden het hele stuk een keer om te kijken waar ze waren.
6-M-7 nieuw. Take 106.
Het was geweldig, alsof je een kerstcadeau openmaakte.
HET NOODLOTDUEL
We gingen naar Abbey Road omdat dat beschikbaar en geschikt was.
We bleven daar en kwamen daar terug omdat alles zo goed ging.
Tot op de dag van vandaag willen we nergens anders heen.
Perfect.
Precies wat het nodig had.
Mooi.
Het opnemen was het leukste, vooral met Johnny erbij.
Het was als een tweede thuis.
Als je naar de kantine ging, zag je foto's aan de muur hangen.
Je bracht daar acht tot tien uur per dag door.
Het is belangrijk dat je je op je gemak voelt.
Zo'n kantine is typisch Brits.
Dat kennen wij niet.
We hebben wel studiokantines, maar daar is geen alcohol verkrijgbaar.
Ik had niet de indruk dat daardoor de pauzes langer duurden.
Misschien kwam iedereen wat meer ontspannen van de lunch af.
Dat was goed.
Dat stuk is mooi.
Werkt dat goed? -Ja, prima. Dat is een belangrijke scène.
Abbey Road is heel bijzonder. Heel specifiek.
De ruimte heeft een heel eigen geluid.
Het leek niet perfect te zijn. Het leek te krap te zijn.
Het is een beetje een schoenendoos.
Terwijl die oude opnamepodia zoals we die in Hollywood hadden…
…van een enorme omvang waren.
Dan heb je heel veel echo en ruimtelijkheid.
Dat kan afleiden van de articulatie en specifieke instrumenten.
Abbey Road leek perfect. Het was droog genoeg, niet te galmend.
En niet zo droog dat het niet meer ruimtelijk was.
Het heeft een prettig geluid.
Oké, Sean. We kunnen opnemen.
Ideaal eigenlijk voor een orkest van die omvang en dat soort werk.
Het is een geschenk aan de muziek.
Ik heb niet op de muren geklopt, maar die zijn helemaal goed.
Het is niet vergelijkbaar met een andere studio in Londen…
…of misschien wel wereldwijd.
Bravo. Pauze.
Beatles We Houden Van Jullie
DE BRITPOPGENERATIE
We begonnen hier in '79 aan Be Here Now.
We waren wat onbesuisd en ons werd verzocht te vertrekken.
Daar waren we trots op. Uit Abbey Road geschopt worden is…
Dat is The Stones nooit gebeurd.
We hadden hier een feestje.
Maar het klopt niet dat we eruit geschopt zijn.
Volgens mij niet.
We hebben niks gesloopt. En als je hier iets komt slopen…
…moet je zelf gesloopt worden. Dat zou echt nooit gebeurd zijn.
De reden dat ons werd verzocht te vertrekken was…
We zaten hier op een avond binnen met alle lichten uit.
We draaiden alle Beatlesplaten lomphard achter elkaar in het donker.
Volgens mij is er iets ontploft.
We waren hier een keer nog laat.
We waren allemaal van de wereld.
We zaten in de hoeken wat te drinken.
We luisterden naar Rubber Soul en Pepper en zo.
Erger dan dat werd het niet.
We hebben onze laatste plaat hier helemaal opgenomen.
Toen ze de tweede keer kwamen, waren we iets beter op ze voorbereid.
We hadden een knus hoekje voor ze gemaakt.
We hadden banken neergezet, dan konden ze relaxen.
Ik liep om een uur of negen 's morgens naar beneden.
Ik kwam Liam tegen, opgedoft en met een mooie hoed.
Ik zei: 'Wat ben je vroeg. Zo vroeg hadden we je niet verwacht.'
Hij zei: 'Ik loop al uren te dubben wat ik aan moet op m'n eerste dag hier.'
Ik ben terug in het vuur
Losgeslagen Maar goed vastgebonden
Kom binnen Kom naar buiten vanavond
Ik kwam als eerste binnen en ging als laatste weg. Je moet het voelen.
Je kunt niet even aanwippen en zeggen: 'Geef maar een gil als ik nodig ben.'
Dat kan echt niet.
Je moet alles in je aderen laten doordringen.
En in je ziel ook.
Naar Abbey Road gaan was alsof je naar de kerk ging.
Dat was de laatste.
Volgens mij was dat de laatste plaat: Dig Out Your Soul.
Een enorm deel van m'n platenverzameling is hier gemaakt.
M'n muzikale taal is hier geboren.
M'n kapsel is hier geboren.
Wij waren de grootste Beatlesfans, afgezien van henzelf misschien.
Het moet zo'n voorrecht zijn geweest om in de jaren 60 twintiger te zijn.
Het begint met The Beatles en dan komen The Stones…
…The Who en The Kinks en zo. Een gouden tijd om te leven.
Dat kwam door de drugs, hè? Begrijp je wel?
Of misschien niet. Misschien de vrije liefde, wat dan ook.
Het was een overgang van de oorlogsperiode naar iets…
Ze zeggen dat het door de drugs kwam of dit en dat.
Of het kwam door de minirok of wat dan ook.
Maar iedereen liet zich meer gaan en ontspande wat.
Opvolgende generaties kijken meer terug.
Maar de generatie die de oorlogsgruwelen achter zich had gelaten…
…had geen reden voor nostalgie.
Rantsoenering en de blitzkrieg. Nee, bedankt.
Die keek vooruit. Dat was juist zo goed.
Die heeft ons de beste muziek aller tijden gegeven.
Abbey Road is geen studio van het verleden.
Het is zeker een studio van de toekomst.
Misschien ben ik gewoon ouderwets.
Ik hou van wat Abbey Road voor mij betekent, dat wil ik delen.
Mensen hebben mij muziek bijgebracht door met me te delen…
IVORS ACADEMY SONGSCHRIJVERSKAMP
…wat andere muziek in hun leven betekende.
Elyse. -Spreek je dat zo uit?
Hier zijn zoveel enorm succesvolle popplaten gemaakt.
Mensen geloven niet dat dat puur toeval is.
Ze denken dat er iets magisch is aan Abbey Road.
Ik heb het gevoel dat die magie in de artiest zit.
Maar artiesten zijn bijgelovig.
Op een vreemde manier wordt bij binnenkomst…
…de band die je tussen artiesten en producer moet hebben…
…vrijwel meteen gesmeed.
Voor mij is Abbey Road de grote gelijkmaker in onze relatie.
Zonlicht, nieuw leven Groots leven, paradijs
Wat ook je smaak in muziek is… -Of je passie.
Wat je passies ook zijn…
…ze zitten in de muren en ze liggen op de panelen. Alles is hier.
Als je hier komt, kun je bijna de inspiratie opsnuiven.
Je zegt: 'Ik zit in dezelfde ruimte waarin die en die heeft gezeten.'
Voor je gevoel kun je deel uitmaken van de geschiedenis van Abbey Road.
Wat opwindend.
Wat mij betreft is dat goed. Dat laten we zo.
Dat is het goeie begin. -Dat is cool.
'Lieve help.'
Na het maken van deze film met deze verhalen…
…besef ik dat artiesten hier de inspiratie vinden om de grenzen te verleggen.
1981 ABBEY ROAD 50 jaar
Zoals Kate Bush, die hier haar derde album maakte…
…waarop ze voor het eerst haar muziek produceerde.
We werkten in Studio Two…
STEM VAN KATE BUSH
…met het buizenmengpaneel dat The Beatles gebruikten.
De liveruimte was al die tijd onaangeroerd gebleven.
Ze waren bang dat het geluid veranderde als er ook maar geschilderd werd.
We hebben de video van 'Sat In Your Lap' in Studio Two opgenomen.
Ik zie de mensen werken Ik zie dat het voor ze werkt
En dus wil ik meedoen Maar dan merk ik dat het me pijn doet
Het was heel leuk en de eerste keer dat ik regisseerde.
Veel commerciële studio's waren gesloten.
Abbey Road heeft niet alleen overleefd, het blijft zich ontwikkelen.
Studio One werd gebouwd voor orkesten.
De eerste liveopname was van Edward Elgar en het London Symphony Orchestra.
En 70 jaar later maakten Kanye West en John Legend de cirkel rond.
Wil je alleen dit?
Ik was me zeker bewust van de geschiedenis van Abbey Road.
STEM VAN KANYE WEST
Dat is een van de redenen dat het zo belangrijk voelde.
We hebben er zoveel tijd en moeite ingestoken.
We hadden alles goed voorbereid en oefenden heel hard.
We wilden de traditie in ere houden.
We wilden de mystiek van deze legendarische studio in ere houden.
Voordat je me vraagt Vandaag werk te zoeken
Mag ik dan meer krijgen Dan het minimumloon?
Ik weet dat de regering Me maande tot kalmte
We moeten bidden Zoals de dominees zeggen
Allahu Akbar Geef hem wat hippe auto's
De dingen op het scherm Zijn niet van ons
Maar die **** komen uit de buurt Die dromen zijn niet ver
Waar ik vandaan kom Zijn de dealers de sterren
Als ze auto's stelen Zien ze politieauto's
Ze willen ons allemaal opsluiten
Ik weet het
En ik heb ze horen zeggen
Optreden in Abbey Road was gewoon…
Daar droom je van als je muzikant of rapper wilt worden.
Het is niet te bevatten.
Als het ter sprake komt, zeg je: 'Kunnen we dat echt doen?'
We hebben veel orkestraties gedaan.
Het lag voor de hand dat we met strijkers zouden werken.
Ik dacht dat dat het niveau zou verhogen. Dit is ook weer klassieke hiphop.
…dat je hem ziet
Wandel in z'n voetstappen En probeer hem te zijn
De duivel leeft Ik voel hem ademen
In Abbey Road voel je je in een paradijselijke omgeving.
Alles wat je wilt is mogelijk.
Dat John daar was met de piano, de instrumentatie, de orkestratie.
Al die dingen… M'n verbeelding sloeg ervan op hol.
M'n ontwikkeling kwam op gang toen ik hier voor het eerst kwam.
Iets wat je voor het eerst doet vergeet je nooit meer.
Hier zijn zoveel mensen geweest die belangrijke muziek hebben gemaakt…
…die ervoor heeft gezorgd dat het perspectief van mensen veranderde.
Daardoor word je aangemoedigd je werk naar een hoger niveau te tillen.
Er zit gewoon iets in die ruimte.
Als je dat snapt en in je opneemt…
…maak je volgens mij iets wat echt ontroerend en oprecht mooi is.
Vind ik.
Hoor m'n stem
Hoor m'n dromen
Als je ergens binnenkomt waar zoveel geschiedenis is…
…heeft het iets heiligs.
Alles wat er voor je is geweest.
Mensen willen hier komen opnemen. Ze willen het geluid van Abbey Road.
Hoor m'n woorden
Je krijgt van die vluchtige momenten die langskomen.
Dan kun je verbonden worden met mensen die betekenisvol zijn…
…en gevuld met emotie en liefde en zulke dingen.
Soms gebeurde dat in Abbey Road. Dat was heel bijzonder.
Ik heb het gevoel dat ik daar in Studio Two ben geboren…
…en dat Abbey Road me tot leven heeft gewekt en het me heeft geleerd.
Het is hier begonnen en wie weet eindigt het hier.
Maar zo belangrijk is het voor me.
Van hoop en begeerte
En ik zal ze vrijlaten
Studio's zijn verzamelplaatsen voor mensen met dezelfde instelling.
Dat geldt ook voor platenzaken, cafés en voetbalstadions.
Daar ben je bij andere muzikanten en maak je muziek met andere muzikanten.
Het is iets heel spiritueels. Dat kan ik niet genoeg benadrukken.
Hoor m'n dromen
In Abbey Road kun je het erfgoed niet negeren.
Het is te vergelijken met een theepot die je nooit schoonmaakt.
Je moet de aanslag laten zitten, want die geeft de thee smaak.
Zo zijn studio's ook.
Als je binnenkomt in Studio Two…
…voel je dat de muren doordrenkt zijn met geweldige muziek.
De nummers die we hier hebben opgenomen zijn ongelooflijke herinneringen.
We hebben hier met fantastische mensen gewerkt.
Dus ik heb echt geweldige herinneringen.
Als deze muren konden zingen…
Hoor m'n stem
Hier is iemand voor je.
Hallo?
Hoi, jongens.
Hoe gaat het? -Goed. We zijn klaar.
Zijn jullie klaar?
Ik hou van je. Hou je taai.
Ik ook van jou.
Was je een fan van bepaalde muziek?
Hallo. -Vraag hem dat nog eens.
Fantastisch. -Ik wou net zeggen…
Geweldig.
Al die coole mensen. Waar hang ik?
Die rijdt gewoon door.
Geen stroom meer. Zo kan ik niet werken.
Hierop drukken. Dan op play drukken.
Dat was het.
Vertaling: Chris Reuvers