‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX
‎Sĩ quan Darren Wilson sẽ không bị buộc tội
‎trong vụ bắn chết Michael Brown.
‎Đám đông thêm đông.
‎Mức độ căng thẳng cũng gia tăng.
‎Nhưng diễn ra trong hòa bình,
‎và cảnh sát mong sẽ tiếp tục như thế.
‎Thứ Ba là ngày đầu tôi bị xịt hơi cay,
‎Không phải ngày cuối,
‎mà là ngày đầu bị xịt hơi cay ở Ferguson.
‎Cô đã ở giữa cuộc biểu tình.
‎Cô đã thấy gì?
‎Chà, hẳn tôi đã thấy rất nhiều thứ.
‎Có lẽ đa phần là thấy cộng đồng đau buồn
‎và vô cùng thống khổ.
‎Giơ tay lên! Đừng bắn!
‎Tiếng la xuất hiện trên phố là ‎"Giơ tay lên, đừng bắn"
‎vì chúng tôi nghe kể
‎là Michael Brown đã giơ tay lên ‎và Darren Wilson đã bắn anh ấy.
‎Điều chúng tôi thấy ‎là bất công toàn hệ thống.
‎Tiến sĩ King bảo một phóng viên ‎bạo động là ngôn ngữ của đám vô danh.
‎Tôi mệt rồi. Tôi phát ngán.
‎ĐỪNG BẮN
‎Giơ tay lên, đừng bắn! ‎Người Da Đen Đáng Được Sống!
‎Chúng tôi sẽ coi vụ biểu tình ‎đang diễn ra lúc này,
‎mô phỏng các vụ biểu tình của quá khứ
‎và gọi nó là náo loạn xã hội, nóng vội,
‎mà không nhớ chính xác ‎có kế hoạch chi tiết đâu.
‎Tiến sĩ King không nói ‎sở hữu nhiều hơn người khác.
‎Ngài đề cập chúng tôi đang sở hữu ‎thứ rồi sẽ phải trả lại.
‎Chúng tôi xứng có quyền bất khả xâm phạm ‎bạn đã hứa.
‎Mỗi khi người bị xã hội loại bỏ có can đảm
‎chiến đấu chỉ vì ‎điều được coi là công bằng,
‎họ bảo chúng tôi đợi.
‎Đợi đã, chậm lại…
‎Tôi luôn thắc mắc với mọi người,
‎"Muốn chúng tôi bảo vệ ‎quyền của mình thế nào?"
‎Bạn không muốn chúng tôi biểu tình ‎trên đường phố.
‎Bạn không muốn chúng tôi ‎cắt ngang trận đấu bóng.
‎Bạn không muốn chúng tôi chặn đường.
‎Bạn không muốn chúng tôi chặn cao tốc.
‎Không muốn chúng tôi ‎bảo vệ quyền của mình,
‎cũng không muốn chúng tôi quỳ gối ‎vì quyền của mình.
‎Thực sự thì không có cuộc biểu tình nào ‎chấp nhận được
‎nếu điều mọi người kiên quyết làm ‎là luôn bảo tôi phải đợi.
‎ĐỢI
‎Năm 1863, Tổng thống Lincoln ‎ký Tuyên ngôn Giải phóng,
‎giải phóng mọi người nô lệ ở miền Nam.
‎Năm 1868, Tu chính án 14 được phê chuẩn.
‎Theo luật mọi công dân Mỹ đều bình đẳng.
‎Về cơ bản, người Mỹ da màu ‎giờ là công dân hoàn toàn.
‎Nhưng thực sự điều đó đã không xảy ra.
‎Vào những năm 1950, ‎mỗi lần người Mỹ da màu
‎thúc đẩy và đòi quyền lợi theo Bản 14 ‎vì trình tự công bằng,
‎vì sự bảo vệ bình đẳng, ‎vì mọi tiến bộ thực sự nào,
‎họ được bảo phải đợi.
‎Đợi đến khi nào?
‎Nếu ai đó hứa với bạn một lời hứa
‎và đến 100 năm sau họ vẫn không giữ lời…
‎vậy có thể hơi nản lòng.
‎Chúng tôi muốn quyền của mình.
‎Chúng tôi muốn chúng ngay đây và lúc giờ.
‎PHÒNG CHỜ DA MÀU ‎HÀNH KHÁCH TRONG BANG
‎Sao lại đến nước này?
‎Chuyện xảy ra thế này.
‎Chính quyền miền Nam đang cố tìm cách
‎lảng tránh Tu chính án thứ 14,
‎và nỗ lực thành công nhất ‎là lấy ý tưởng bảo vệ bình đẳng
‎bóp méo thành tách biệt nhưng bình đẳng.
‎Kiểu như "Được rồi, chúng ta sẽ bình đẳng ‎nhưng sẽ tách biệt
‎và thay vì giữ nguyên lời ‎của Tu chính án thứ 14,
‎Tòa án Tối cao thỏa thuận ‎với chính quyền miền Nam.
‎Ta có được kỷ nguyên Jim Crow như thế đó.
‎DA MÀU
‎Dĩ nhiên, không có gì là ‎"tách biệt nhưng bình đẳng".
‎Không hề "tách biệt nhưng bình đẳng"
‎nhưng đây là viễn cảnh cho phép ‎người miền Nam da trắng
‎áp đặt hệ thống phân biệt chủng tộc ‎cứng rắn, một kiểu phân biệt hợp pháp.
‎"TÁCH BIỆT NHƯNG BÌNH ĐẲNG"
‎Người da đen bị xã hội loại trừ ‎sống gần như là thời nô lệ.
‎Không thể ăn trong cùng một nhà hàng.
‎Không thể đi xem cùng bộ phim.
‎Khách sạn, tàu hỏa, ‎không gian chờ công cộng…
‎Rất nhiều công việc tốt ‎ở trong các nhà máy.
‎Người da màu không thể làm ở đó, ‎họ bị tách biệt.
‎Người da màu phải chịu đựng ‎bất bình đẳng về kinh tế,
‎những cơ hội bị hạn chế
‎để có được công việc giúp họ tồn tại ‎và phát triển.
‎Người miền Nam đang cố khôi phục
‎hào quang và động lực của sự nô dịch.
‎Họ củng cố câu chuyện ‎về sự khác biệt chủng tộc.
‎LUẬT SƯ
‎ngay cả nông dân ngu nhất thế giới
‎vẫn biết nếu anh ta có gà trắng và gà đen,
‎gà đen làm tốt hơn ‎nếu chúng được giữ trong sân,
‎và gà trắng làm tốt hơn ‎nếu giữ chúng ở sân riêng.
‎Chúng tốt hơn dưới những điều kiện đó.
‎Ta biết dấu hiệu của Jim Crow,
‎vòi phun nước, nhà tắm, bể bơi,
‎nhưng hậu quả có thể thấy ‎mọi nơi ở nước Mỹ.
‎CHÚNG TÔI MUỐN TÁ ĐIỀN DA TRẮNG
‎nhưng tôi đã chuyển tới đây…
‎Một trong những lý do chính là vì ‎đó là cộng đồng da trắng.
‎Nhiều thập kỷ với đe dọa bạo lực liên tục,
‎với trường học đổ nát,
‎ít cơ hội việc làm hơn, ‎ít khoản vay và ít nhà cửa hơn,
‎nghĩa là người Mỹ gốc Phi không thể ‎xây dựng sự giàu có truyền đời
‎để leo bậc thang kinh tế.
‎Cách sống này là một phần của chúng ta.
‎Họ càng cố ép chúng ta làm gì đó
‎thì phản ứng sẽ càng tệ hơn.
‎Sự phân biệt không chỉ về vòi phun nước.
‎Đó là một cái lồng, và người Mỹ Trắng ‎không định trao chìa khóa.
‎Tu chính án 14 đã bị phá vỡ, hủy hoại.
‎Ý tưởng rằng chúng ta đều là công dân,
‎trước pháp luật chúng ta đều bình đẳng,
‎chỉ chiếm phần nhỏ ở việc thực sự phản ánh ‎ý tưởng người Mỹ gốc Phi
‎không có quyền mong được đối xử công bằng.
‎Người Mỹ da màu thất vọng
‎với sự thất bại của lời hứa ‎Tu chính án thứ 14 đưa ra
‎Khái niệm về bình đẳng, ‎khái niệm về quyền Tu chính án 14
‎chưa từng hình thành.
‎Chúng ta cần làm cho Tu chính án 14 ‎có hiệu lực hơn.
‎LỐI VÀO DA MÀU
‎Thurgood Marshall, ‎cháu trai của một nô lệ,
‎người da đen đầu tiên ‎làm ở Tòa án Tối cao Hoa Kỳ,
‎mặc áo choàng với sự trợ giúp của vợ.
‎Marshall xuất chúng,
‎và ngài đầy tự tin. Ngài rất tự mãn.
‎Một người phi thường.
‎"Tu chính án thứ 14 và ý tưởng ‎bình đẳng cao quý theo luật
‎nghĩa là không có những thế hệ kế tiếp
‎sẵn lòng cho chúng có ý nghĩa.
‎Điều thiết yếu bây giờ ‎là hoạt động xã hội mới,
‎một hoạt động xã hội theo đuổi công lý."
‎Thurgood Marshall xuất thân từ ‎một bang tách biệt,
‎nhưng cuối cùng ngài viết nên lịch sử
‎khi là Thẩm phán Da màu đầu tiên ‎gia nhập Tòa án Tối cao.
‎Hành trình của ngài phụ thuộc vào ‎một trong những di sản của Tái thiết
‎và Tu chính án thứ 14,
‎trường Đại học Da màu.
‎Ngài lớn lên ở West Baltimore,
‎nhưng không thể xin nhập học ‎Đại học Luật Maryland
‎vì nó không nhận sinh viên da màu.
‎Vậy nên Marshall đến trường Luật Howard.
‎Phó Hiệu trưởng Trường Luật Howard ‎tên Charles Hamilton Houston,
‎có lẽ là luật sư tài giỏi nhất thế kỷ 20.
‎Ông bắt đầu cố vấn và phát triển ‎một nhóm luật sư trẻ người Mỹ gốc Phi.
‎Ông truyền bá tư tưởng,
‎"Việc của các cậu khi là luật sư da màu, ‎là tìm kiếm công lý."
‎Houston và Marshall bắt đầu
‎loại bỏ nền tảng của ‎"tách biệt nhưng bình đẳng",
‎thắng liên tục tại Tòa án Tối cao Hoa Kỳ.
‎Họ đưa ra thách thức đối với tách biệt ‎ở Đại học Luật Missouri,
‎và họ thắng vụ đó.
‎Và họ tiếp tục giải quyết cả hệ thống,
‎thách thức giáo dục tách biệt ‎trong giáo dục đại học.
‎Các trường sau đại học, Trường Dược, ‎Trường Luật…
‎Nhưng trong suốt thời gian qua, ‎họ luôn để tâm
‎đến tách biệt đầy thách thức ‎ở giáo dục K-12.
‎Đây là Larry. Đây là trường của Larry.
‎Những tòa nhà rộng, những khu đất rộng…
‎Và đây là Tad. Cậu cũng sống ở Clarksdale.
‎Đây là trường của Tad.
‎Nó quá đông đúc, đổ nát.
‎Một trong những rào cản quan trọng nhất ‎đối với sự tách biệt đầy thách thức
‎là suy nghĩ thực sự không có tổn thương
‎ngoài điều người da màu cảm nhận được.
‎Có nhiều người thực hiện viễn cảnh
‎mà người da màu muốn ở bên người da màu
‎chúng tôi muốn bên đồng loại,
‎miễn là bình đẳng, thì gây hại gì?
‎Việc chúng tôi tách biệt thì sao?
‎Sự phân biệt đã và đang
‎THỦ LĨNH DÂN QUYỀN/ NHÀ TÂM LÝ HỌC
‎một nhóm người hạ đẳng.
‎Để chứng minh cho Tòa án Tối cao ‎rằng tách biệt không thể là bình đẳng,
‎Thurgood Marshall phải cho họ thấy ‎sức mạnh cảm xúc của sự tách biệt.
‎Ngài quay sang thí nghiệm búp bê.
‎Vào những năm 1940, các nhà tâm lý học ‎Kenneth và Mamie Clark
‎đưa ra hai con búp bê giống hệt nhau,
‎trừ một con là trắng và một con thì đen.
‎Họ hỏi một câu đơn giản:
‎"Con búp bê nào xấu? Con nào đẹp?
‎Đa số trẻ em, da màu và trắng,
‎đều nói búp bê trắng là đẹp ‎và búp bê đen là xấu.
‎Trẻ con thực sự cảm nhận như thế.
‎Đây là cách tách biệt nhanh chóng ăn sâu ‎phân biệt chủng tộc
‎vào suy nghĩ của trẻ em.
‎Đám trẻ này thấy mình thấp kém.
‎Họ chấp nhận sự thấp kém ‎là một phần của thực tại.
‎Điều đó khiến tôi, dù là một nhà khoa học…
‎buồn.
‎Thurgood Marshall… ngài lập luận
‎để chứng minh sự vi phạm ‎với Tu chính án 14,
‎ta cần bằng chứng này ‎về tác hại của sự tách biệt.
‎Kenneth và Mamie Clark,
‎họ đã chứng minh sự tách biệt ‎gửi đi thông điệp về sự hạ đẳng.
‎Thực sự các học sinh da màu
‎chấp nhận thông điệp da trắng thượng đẳng.
‎Marshall, và giờ là nhóm của ngài, ‎sẵn sàng đưa vụ tách biệt thách thức
‎vào giáo dục K-12.
‎BROWN V. HỘI ĐỒNG GIÁO DỤC
‎"Bất kỳ tách biệt nào nhằm mục đích
‎thiết lập luật lệ theo tầng lớp ‎hay đẳng cấp pháp lý
‎thực chất là vi phạm Tu chính án thứ 14."
‎Giờ Tòa án đã sẵn sàng xem xét ‎ý nghĩa xã hội của các đạo luật
‎yêu cầu người da màu và da trắng ‎học trường khác nhau.
‎Có trường da màu nghĩa là sao?
‎Có trường da trắng nghĩa là gì?
‎Nó gửi đi thông điệp gì?
‎Sự tách biệt ảnh hưởng tâm hồn và tâm trí ‎của học sinh trường da màu
‎và làm suy yếu khả năng tham gia ‎vào nền dân chủ của chúng.
‎Nếu Dred Scott là một trong số phán quyết ‎vĩ đại nhất
‎trong lịch sử Tòa án Tối cao,
‎vụ duy nhất vĩ đại hơn có lẽ là
‎Brown v. Hội đồng Giáo dục.
‎"Ngày nay, có lẽ giáo dục là ‎chức năng quan trọng nhất
‎của chính quyền bang và địa phương.
‎Đó là nền tảng của công dân tốt.
‎Cơ hội giáo dục là một quyền,
‎phải được trao cho tất cả mọi người ‎một cách bình đẳng.
‎Phải kết luận là ‎trong lĩnh vực giáo dục công,
‎học thuyết tách biệt nhưng bình đẳng ‎không hề phù hợp.
‎Các cơ sở giáo dục tách biệt ‎vốn dĩ không bình đẳng.
‎CẤM TÁCH BIỆT
‎PHÁN QUYẾT ĐI ĐẾN SỰ NHẤT TRÍ
‎Phán quyết đó mở đầu sự sụp đổ ‎của tách biệt pháp lý ở nước này.
‎Khẳng định nền dân chủ, ‎khẳng định quyền công dân,
‎Brown v. Hội đồng Giáo dục ‎chính là cuộc cách mạng
‎chủ yếu là về phía luật sư da màu.
‎BROWN V. HỘI ĐỒNG GIÁO DỤC
‎LUẬT SƯ DÂN QUYỀN
‎Họ tin rằng bên trong pháp luật ‎luôn có khả năng
‎giành lại ý nghĩa thực sự ‎của bảo vệ bình đẳng và quyền công dân.
‎Tòa án Tối cao bắt đầu nhận ra
‎có điều gì đó có bản chất mâu thuẫn
‎giữa ngôn ngữ của Tu chính án thứ 14 ‎và điều họ thấy trong đất nước chúng ta.
‎Có rất nhiều điều để ăn mừng, ‎nhưng còn nhiều thứ phải lo,
‎và nỗi lo hóa ra lại chính xác.
‎Sau phán quyết Brown, ‎miền Nam nói "Không bao giờ".
‎Phản ứng với Brown ‎là sự phản kháng mạnh mẽ.
‎Không phải là tôi nói, mà thực sự ‎nó được gọi là "Đại Phản kháng".
‎Các bạn là trung tâm và cốt lõi cứng rắn ‎của sự kháng cự.
‎Chúng phải được tính đến.
‎Khoảng khắc thật đáng kinh ngạc ‎ở đất nước này.
‎Mọi người nên nhớ rằng ‎quận Prince Edward, Virginia
‎đã đóng cửa các trường công trong năm năm
‎thay vì hợp nhất.
‎Có phán quyết này của Tòa án Tối cao ‎và quyền xét xử
‎luôn thách thức phán quyết.
‎TẤT CẢ ĐẠI HỌC DA TRẮNG
‎Vậy bạn phải làm gì ‎kể cả khi phán quyết Tòa án Tối cao
‎không mang lại sự thay đổi bạn cần?
‎Chờ đợi?
‎Ước mơ?
‎Hay là xắn tay áo lên ‎và đòi quyền của mình,
‎dù có thể khiến bạn mất mạng?
‎Vụ án Brown, đó là lời tuyên bố mạnh mẽ ‎với mọi người
‎là họ nên chiến đấu.
‎Thường dân trong công chúng ‎quyết định tham gia.
‎Phong trào thường dân rất mạnh mẽ này ‎đang diễn ra.
‎Brown được phán quyết vào 1954.
‎Một năm sau, Emmett Till, ‎một cậu bé 14 tuổi
‎bị gã đàn ông da trắng sát hại
‎vì huýt sáo với một phụ nữ da trắng, ‎họ khẳng định.
‎Hơn 10.000 người đi qua quan tài của cậu,
‎mẹ cậu để mở quan tài
‎để bà ta nói "công chúng ‎và xem họ đã làm gì con tôi."
‎Tôi là Rosa Parks. ‎Tôi sống ở Montgomery, Alabama.
‎Vào năm 1955, Rosa Parks quyết định ‎bà sẽ không nhường ghế trên xe bus đó,
‎và sẽ tham gia Phong trào Dân Quyền.
‎Đây không phải là một con đường dễ dàng ‎vào đầu những năm 1960,
‎và cần phải có một bước đột phá.
‎Chúng ta đều biết Rosa Parks. ‎Bà ấy là người hùng.
‎Bà ấy từ chối đi ra sau xe buýt,
‎Outkast đặt tên bài hát theo tên bà.
‎Tôi đã đếm từ "ừm" và "tuyệt"
‎và còn lại là lịch sử, đúng không?
‎Toàn bộ chuyện là thế thì tôi không ở đây.
‎Bà ấy lên xe bus và tài xế xe bus
‎yêu cầu bà di chuyển về phía sau xe.
‎Gã nói "Đây là Alabama, thưa cô.
‎Ở đây chúng tôi có luật, gọi là Jim Crow."
‎Bà ấy đáp "Tôi đã chịu đựng đủ rồi. ‎Tôi không dậy. Không."
‎Và hành động gây chấn động đó ‎đã châm ngòi.
‎Những người ủng hộ hãy cho mọi người biết ‎bằng cách đứng lên.
‎Họ thúc đẩy cư dân da màu ở Montgomery
‎và theo đà tăng mạnh để loại bỏ Jim Crow.
‎Bà và chồng bị ruồng bỏ. ‎Họ không tìm được việc.
‎Bà chuyển đến Detroit, trở thành thư ký
‎và bị chôn vùi dưới đống chính sách ‎bất công.
‎Bà nói "Tôi sẽ lật đổ chúng. ‎Linh hồn ta tự do,
‎cơ thể mới được tự do."
‎Bà quay lại hành động với cùng khát khao
‎ngăn bà ra sau xe bus
‎và tất nhiên, để lại ấn tượng bất diệt
‎đáp trả lại chúng ta.
‎QUYỀN - BÌNH ĐẲNG
‎Bà chưa từng yêu cầu ta ‎theo ánh sáng của bà.
‎Bà chỉ yêu cầu chúng ta ‎bảo vệ điều đúng đắn.
‎"Tách biệt đã tàn phá người da đen.
‎Đôi khi rất khó xác định ‎chỗ nào là sâu nhất:
‎vết thương thể chất hay vết thương tâm lý.
‎Chỉ có người da đen mới hiểu được ‎bệnh phong xã hội
‎mà sự tách biệt gây ra với họ.
‎Mỗi cuộc đối đầu với giới hạn bị áp đặt
‎là một cuộc chiến cảm xúc khác ‎trong trận chiến không hồi kết.
‎Chúng ta sẽ tiếp tục đòi ‎quyền đó được thực hiện
‎bởi vì ý chí của Chúa và di sản quốc gia
‎lên tiếng qua yêu cầu vang vọng của ta."
‎Sau khi nổi lên làm thủ lĩnh ‎của Bắt nạt Bus Montgomery,
‎Martin Luther King Jr. ‎đã trở thành tâm điểm chú ý
‎lúc chỉ mới 26 tuổi.
‎Ngay cả khi còn trẻ, Tiến sĩ King ‎vẫn cống hiến hết mình cho đại sự.
‎Hãy trả họ những gì chúng ta nợ họ ‎và quyền được Tạo hóa ban cho họ
‎và nhu cầu quyền Lập hiến của họ.
‎Và vào năm 1963, ‎sự tận tụy của ngài được thử thách,
‎vì giờ ngài phải thay đổi suy nghĩ ‎của một vị tổng thống.
‎Chào buổi tối, Thượng nghị sĩ ‎John F. Kennedy.
‎THÁNG MƯỜI HAI
‎CHIẾN DỊCH BẦU TỔNG THỐNG
‎Tôi không vui cho đến khi mọi người Mỹ
‎được hưởng toàn bộ quyền Hiến pháp.
‎Ta có thể làm tốt hơn.
‎Khi John Kennedy tranh cử tổng thống ‎vào năm 1960,
‎người da màu bắt đầu đổ xô chọn ngài ‎làm ứng cử viên
‎vì ngài đã thể hiện lòng trắc ẩn ‎đối với Phong trào Dân quyền.
‎Và khi bầu cử diễn ra,
‎họ đã ủng hộ ngài với số lượng rất lớn.
‎Nhưng rất nhanh sau khi ngài nhậm chức,
‎Kennedy bắt đầu rút lời.
‎Liên Xô đã tạo đột phá ngoài vũ trụ,
‎NGA PHÓNG VỆ TINH TRÁI ĐẤT ĐẦU TIÊN ‎900 KM VÀO BẦU TRỜI
‎VỆ TINH NGA QUANH TRÁI ĐẤT
‎nước Mỹ không còn mang hình ảnh
‎mà nó có một hay hai thập kỷ trước nữa.
‎John Kennedy không hứng thú ‎với những gì đang diễn ra
‎với Phong trào Dân quyền.
‎Câu hỏi đặt với tất cả chúng ta là ‎tự do trong thế hệ kế tiếp có thể thắng,
‎hay Cộng sản sẽ thành công?
‎Đó là vấn đề lớn nhất.
‎Kennedy chủ yếu vận động ‎về Chiến tranh Lạnh.
‎Ngài thấy Phong trào Dân quyền ‎như là một trở ngại
‎với Mỹ tiến hành Chiến tranh Lạnh.
‎Trong hai năm đầu cầm quyền,
‎ít chuyện xảy ra.
‎Người da màu thực sự tin rằng ‎họ giúp Tổng thống Kennedy trúng cử,
‎và họ muốn Kennedy trả nợ.
‎Tôi nghĩ đã đến lúc Tổng thống Hoa Kỳ
‎ký lệnh hành pháp
‎cấm phân biệt chủng tộc ‎hoặc tuyên bố vi hiến
‎trên cơ sở bản Tu chính án thứ 14 ‎của Hiến pháp.
‎Hơn mười năm ‎sau khi Brown được phán quyết,
‎đa số học sinh trường da màu bị tách biệt ‎trong thời Brown
‎vẫn còn đến trường đơn sắc tộc.
‎Vậy nên, rõ ràng đây là ‎cuộc đấu tranh đang diễn ra.
‎Khi đất nước bước vào năm 1963,
‎nhiều người cho rằng đã tròn một thế kỷ
‎từ khi Lincoln ban hành ‎Tuyên ngôn Giải phóng.
‎Martin Luther King muốn Tổng thống Kennedy
‎ban hành Tuyên ngôn giải phóng thứ hai,
‎sẽ cấm sự tách biệt trên toàn quốc.
‎Với một nét bút đơn giản, ngài có thể
‎bù đắp cho việc từ chối ‎sự bảo vệ và quyền Tu chính án 14.
‎Ngài đang thực hiện điều ‎mà Frederick Douglass
‎đã làm vào thế kỷ 19.
‎Có Martin Luther King
‎nói "Các bạn không sống theo lý tưởng ‎cao quý nhất của mình."
‎Phải nói là Tổng thống Kennedy ‎chưa hành động đủ
‎và ta phải nhắc nhở ngài ‎chính ta đã bầu ngài.
‎Điều tiến sĩ King muốn làm ‎là nhắc người Mỹ
‎rằng ta đã từng nói những điều này ‎và đã thất bại,
‎và giờ chính là lúc lặp lại những điều này ‎và giành thành công.
‎Năm 1962, MLK đã gửi bản thảo ‎của Tuyên ngôn Giải phóng thứ hai
‎xin chữ ký của Tổng thống.
‎JFK từ chối ký.
‎Theo nhiều mặt, ‎đó là bước đi quá xa với ngài.
‎Ngài không nhất thiết phải cố làm Lincoln.
‎Có một sự thôi thúc phải chờ đợi,
‎phải làm chậm mọi thứ trong cuộc đấu tranh ‎đòi thay đổi.
‎King tin rằng chờ đợi là nguy hiểm.
‎King đã chứng kiến và cảm nhận sự tổn hại ‎về cảm xúc và tâm lý của sự phân biệt.
‎Bất bình đẳng về kinh tế.
‎Cơ hội hạn chế.
‎Mỗi ngày ngài trì hoãn,
‎mỗi ngày các nhà hoạt động dân quyền ‎trì hoãn,
‎là một ngày mà người da màu chịu khổ.
‎Sao sau khi xử tách biệt là phạm pháp, ‎nó vẫn tiếp diễn?
‎Sao kẻ phân biệt không từ bỏ?
‎Hẳn phải có gì khác ở đây.
‎Đó là cách người da trắng ‎nhìn nhận người da màu vào lúc này,
‎coi họ là vết nhơ xã hội hoặc điều ô nhục.
‎Để tôi giải thích về thứ ‎được gọi quy tắc một giọt.
‎Trong hệ thống xã hội và pháp lý ‎của Jim Crow,
‎một giọt máu da màu tạo nên người da màu.
‎Nghĩa là sao?
‎Nghĩa là trẻ con da trắng lớn lên ‎nghĩ nếu chạm người da đen,
‎nó sẽ tác động xấu đến chúng.
‎Nghĩa là người da trắng thà ném axit ‎vào bể bơi
‎còn hơn để lũ trẻ da màu bơi vào đó.
‎Nghĩ về điều đó đi. ‎Họ thà ném vào chất gây ô nhiễm
‎hơn là tồn tại cùng thứ tưởng tượng.
‎Vì một giọt nghĩa là thế.
‎Cốt lõi của nó nghĩa là ‎da màu là chất ô nhiễm.
‎Dĩ nhiên người da trắng chống hợp nhất,
‎vì họ sợ bị lây nhiễm.
‎Đó là vấn đề định kiến.
‎Nó sẽ khiến ta tin vào điều ‎hoàn toàn sai lầm,
‎rằng da đen là một căn bệnh,
‎làm ta mù quáng với bệnh thực sự
‎mà xã hội đã phải chịu rất lâu.
‎Phân biệt chủng tộc.
‎Bệnh thực sự là phân biệt sắc tộc.
‎Sao cơ?
‎CẦN SỰ CAN ĐẢM! WALLACE CÓ! BẠN THÌ SAO?
‎Một trong những đại diện ‎của chống đối hợp nhất
‎là thống đốc bang Alabama George Wallace.
‎Ngài sẵn sàng tấn công Tu chính án thứ 14 ‎để bảo vệ người da trắng thượng đẳng.
‎Thống đốc Wallace…
‎được chào đón.
‎George Wallace là người theo ‎chủ nghĩa dân túy cổ điển ở Alabama,
‎nghĩa là ngài ủng hộ người tầm thường
‎miễn gã là người da trắng.
‎Miền Nam đã bị tấn công
‎bởi những quan chức ‎và lính liên bang tham lam,
‎để Tu chính án 14 tai tiếng, ‎bất hợp pháp được thông qua.
‎Quan trọng là phải nhớ rằng, nói chung, ‎miền Nam
‎đã tiếp cận Tu chính án thứ 14
‎mà tôi có thể tóm tắt như sau:
‎chính phủ liên bang không thể ra lệnh ‎cho các bang.
‎Và nghe nói cuộc tranh luận đó ‎đã tiến triển nhiều.
‎Tu chính án 14 là lừa đảo. ‎Nó không được thông qua hợp lệ.
‎Các bang không cần quan sát.
‎Và quả thực, tách biệt bây giờ,
‎tách biệt ngày mai,
‎và tách biệt mãi mãi!
‎Các lệnh bãi bỏ này ‎là vi phạm quyền của các bang.
‎Và ngài đã không làm.
‎Sẽ không có sự tuân theo
‎lệnh liên bang hợp nhất ‎hệ thống trường học.
‎Ngài ấy xuất hiện nói là nếu người da màu ‎muốn đi học đại học ở Alabama,
‎ngài sẽ đứng ở cổng trường và chặn họ lại.
‎Mỗi ngày, hàng ngàn người da đen ‎sẽ xếp hàng đăng ký bầu cử.
‎Nhà tổ chức của King chống lại ‎thù địch triền miên từ người da trắng.
‎Việc bạn làm là đe dọa những người này
‎bằng cách khiến họ đứng dưới mưa, ‎ngăn họ đăng ký bầu cử.
‎Và chúng tôi sẽ đăng ký bầu cử
‎vì là công dân của Hoa Kỳ,
‎chúng tôi có quyền làm thế.
‎Hành vi bất bạo động tạo ra sự gián đoạn
‎bởi vì nếu bị tấn công, bạn sẽ rút lui.
‎Chúng tôi lên kế hoạch ‎như vậy ai muốn sẽ tấn công.
‎Sức mạnh của bất bạo động đến từ ‎sự đương đầu với bất công.
‎Điều đó làm tăng mâu thuẫn.
‎Chúng tôi đang cố tạo thay đổi,
‎còn họ đang cố chống lại sự thay đổi.
‎Tiến sĩ King đã nói nhiều về việc
‎nhiều người muốn ngài lập lại trật tự
‎vì bất tuân dân sự đầy hỗn loạn,
‎nhưng thực sự chúng ta phải tạo ra ‎cuộc khủng hoảng,
‎nếu không những người có đặc quyền ‎sẽ tiếp tục công việc của họ
‎và làm như thể trên đời không có bất công.
‎PHẢN ĐỐI THI CÔNG CỬA HÀNG
‎Có ba cách để đối mặt với bất công:
‎một là chấp nhận một cách mù quáng,
‎hoặc dùng vũ lực chống lại,
‎hoặc sử dụng bất bạo động.
‎Ôi, Chúa ơi.
‎Bayard Rustin là người đa tài.
‎King đang thành lập liên minh này.
‎Ngài đang kết nối với nhà hoạt động khác ‎như Bayard Rustin.
‎Bayard theo chủ nghĩa hòa bình
‎và ông là một trong số trí thức hàng đầu
‎của thời kỳ Phong trào Dân quyền đó.
‎Một người phụ thuộc vào cơ thể ‎và tinh thần của người đó.
‎Họ chia tách chúng ‎khi mọi thứ khác thất bại.
‎Có lẽ bạn chưa từng nghe đến ‎tên Bayard Rustin.
‎Bayard Rustin không chỉ làm việc với MLK,
‎mà thực sự còn đưa ra ý tưởng ‎phản kháng bất bạo động với Tiến sĩ King.
‎Sao lại không biết ngài?
‎Vì ngài là người đồng tính công khai
‎vào thời điểm đồng tính bị coi ‎là rối loạn tâm thần và phạm tội.
‎Ngài bị đẩy ra rìa của phong trào ‎mà đã giành cả đời cống hiến.
‎Bayard từng nói ‎"Ta cần trong mỗi cộng đồng
‎một nhóm gây rối thiên thần.
‎Vũ khí duy nhất của ta là thân thể
‎và chúng ta phải gài nó vào ‎để bánh xe không quay."
‎Bayard Rustin là kẻ gây rối thiên thần.
‎1963 là một năm thực sự quan trọng,
‎cho cả đất nước và cả thế giới.
‎Lúc này, King bắt đầu đón nhận ‎nhiều phản kháng,
‎rằng ngài đẩy mọi chuyện quá xa, ‎đi quá nhanh.
‎Và ý kiến ngài đẩy mọi chuyện quá xa ‎và đi quá nhanh
‎nhưng lại 100 năm ‎sau Tuyên ngôn Giải phóng,
‎là sự gán ghép mất phương hướng cho ngài.
‎Để đưa phong trào đi đúng hướng,
‎ngài cần hành động ‎từ phía chính phủ liên bang.
‎Ngài muốn tạo ra một tình huống ‎mà Kennedy phải đáp lại.
‎Ngài muốn tạo ra khủng hoảng
‎bằng cách đến nơi ‎phân biệt chủng tộc mạnh nhất.
‎SỞ CẢNH SÁT BIRMINGHAM
‎Thành phố Birmingham hành động ‎vì công dân theo nhiều cách.
‎Không ai vượt qua Sở Cảnh sát Birmingham.
‎Nhưng Lực lượng cảnh sát của Bull Connor ‎có tiếng là rất tàn bạo.
‎Chó sẽ không dừng lại cho đến khi ‎nhiệm vụ và mệnh lệnh kết thúc.
‎Tôi bị kéo vào tù vào tháng tám.
‎Váy của tôi bị rách ‎vì họ đối xử với tôi đầy thô bạo.
‎Birmingham được gọi là ‎Johannesburg của Mỹ.
‎Phải tách biệt giữa da trắng và da màu!
‎Cho phép cơ quan thực thi pháp luật, ‎đó là việc bạn thuê họ.
‎Người da màu không kiếm được việc ‎ở trung tâm thành phố.
‎Người da màu thường xuyên bị bạo hành.
‎Theo tôi biết cuộc sống ở Birmingham ‎là địa ngục.
‎Birmingham được gọi là "Bombing-ham"
‎vì có rất nhiều vụ tấn công thuốc nổ ‎vào các gia đình da màu,
‎vào nhà hoạt động da màu,
‎vào người da màu vượt ranh giới ‎theo suy nghĩ của người da trắng miền Nam.
‎"Một vài ký ức thời thơ ấu của tôi
‎là âm thanh của tiếng thuốc nổ.
‎Khủng bố là một phần của lịch sử chúng ta.
‎Nó không phải là thứ gì xa lạ."
‎Bull Connor…
‎sẽ thường lên đài và phát biểu như sau,
‎"Mọi đen đã chuyển đến khu phố da trắng.
‎Tối nay hãy mong chờ cuộc đổ máu."
‎Và chắc chắn, sẽ có đổ máu.
‎Cộng đồng da màu đều quá quen thuộc ‎với khủng bố trong nước.
‎Trong lịch sử, khi ta tạo áp lực ‎đòi thay đổi,
‎bạo lực sẽ theo sau.
‎Không nơi nào rõ ràng hơn "Bombing-ham."
‎KKK sẽ đánh bom nhà cửa và nhà thờ
‎để khủng bố người da màu ‎vì tổ chức các cuộc họp dân quyền.
‎Không có cơ quan chính phủ,
‎không có cảnh sát, quân đội ‎hay Vệ binh Quốc gia ngăn chặn họ.
‎Không gì thúc đẩy khủng bố
‎ngoài hệ thống pháp luật cố tình lờ đi ‎sự tồn tại của họ.
‎"Birmingham là biểu tượng phản kháng mạnh ‎đối với sự hợp nhất.
‎Nếu ta có thể tạo đột phá ở Birmingham,
‎và thực sự phá vỡ các bức tường phân biệt,
‎nó sẽ chứng minh cho toàn bộ miền Nam
‎rằng nó không thể chống lại sự hợp nhất."
‎THẬT MỪNG LÀ CÓ BẠN Ở BIRMINGHAM
‎Tiếp tục nào.
‎Trong các cuộc biểu tình ở Birmingham,
‎Bull Connor bắt bớ người ta, ‎tống họ vào tù,
‎nhưng các vụ biểu tình không thu hút ‎công chúng chú ý, điều cần có
‎để gửi lại thông điệp cho John Kennedy.
‎Vì vậy, gần như tuyệt vọng,
‎ngài đã quyết định phải vào tù.
‎Ngài dẫn đầu tuần hành,
‎bị bắt,
‎và lúc đó ngài lo lắng
‎chiến dịch Birmingham ‎có thể không thành công.
‎Ngài đọc phản hồi về chiến dịch ‎của các lãnh đạo tôn giáo da trắng,
‎và ngài rất thất vọng về điều đó.
‎Ngài cứ tưởng các lãnh đạo tôn giáo
‎sẽ là một trong những nguồn hỗ trợ.
‎"Chúng tôi kêu gọi cả công dân da trắng ‎và da màu
‎tuân theo các nguyên tắc của pháp luật ‎và trật tự và lẽ thông thường.
‎Chúng tôi nhận ra ‎sự thiếu kiên nhẫn tự nhiên
‎của những người cảm thấy hy vọng của họ ‎lâu được nhận ra,
‎nhưng chúng tôi tin những vụ tuần hành này
‎không khôn ngoan và sai thời điểm."
‎Giáo sĩ viết bức thư này
‎nghĩ sẽ không nhận được ‎phản hồi trọng đại.
‎Nhưng thay vào đó, họ nhận được thông điệp ‎biểu tượng đòi công lý,
‎được viết từ trong nhà tù.
‎"Giáo sĩ thân mến của tôi,
‎trong khi bị giam tại Nhà tù ‎Thành phố Birmingham,
‎tôi thấy qua vài phát biểu của ngài
‎gọi hoạt động hiện tại của tôi ‎không khôn ngoan và sai thời điểm."
‎Ngài bắt đầu viết trên giấy vệ sinh,
‎trên các cạnh của tờ báo.
‎Quản ngục không cho ngài đồ văn phòng
‎để viết thư vào.
‎Ngài không dựa vào quyển sách nào. ‎Ngài dựa vào trí nhớ.
‎"Nhiều năm qua tôi đã phải nghe từ "đợi".
‎Nó văng vẳng bên tai người da đen ‎với sự quen thuộc sâu sắc.
‎Khi tên bạn trở thành "mọi đen",
‎tên đệm thành "cậu bé", ‎dù bạn đã già thế nào,
‎và họ của bạn trở thành "John",
‎và vợ và mẹ bạn không bao giờ ‎được trao danh hiệu quý bà kính trọng,
‎thì bạn sẽ hiểu tại sao chúng tôi thấy ‎khó lòng để chờ đợi.
‎Sự chờ đợi này…
‎gần như luôn đồng nghĩa với không bao giờ.
‎Người da đen không được nhắc điều gì
‎ngoài việc hợp nhất hoàn toàn.
‎Đây là cùng một lá thư Tiến sĩ King nói về
‎sự nguy hiểm của ‎"người da trắng ôn hòa".
‎Ngài nói người da trắng ôn hòa
‎thực sự còn nguy hiểm hơn người KKK
‎vì nhắc lại, đó là da trắng ôn hòa
‎người muốn bảo chúng tôi phải đợi.
‎Cách tiếp cận dần dần ‎bị bỏ xó theo thời gian.
‎Chúng ta có chuyện rồi. Chúng tôi biết.
‎Nó đến quá nhanh.
‎Người theo tự do da trắng thích "đợi"
‎vì nói "không" biến họ ‎thành phân biệt chủng tộc.
‎Nói "đợi" khiến họ có vẻ kiên nhẫn, ‎lý trí, cẩn trọng.
‎Tôi nghĩ ngài đang viết bức thư đó ‎cho Tổng thống Kennedy
‎và bất kỳ ai tin theo đạo đức nó đúng đắn
‎khi khẳng định người không có quyền ‎phải đợi.
‎"Có lẽ dịp nào đó trong tuần
‎ta nên gặp thủ lĩnh người da màu,
‎Martin Luther King và một số người khác,
‎và trình bày biện pháp ‎ta đang cố thực hiện."
‎"Vấn đề với King là ai cũng nghĩ ‎ông là phe chúng tôi.
‎Mọi thứ ông ta làm, ‎ai cũng nói chúng tôi gài sẵn,
‎nên chúng tôi phải bảo vệ ông.
‎Ngày nay King rất nổi tiếng ‎đến mức tôi muốn
‎mời vài Thống đốc hoặc Thị trưởng miền Nam ‎hoặc doanh nhân trước."
‎Ngài là một chính trị gia và ngài đầu tư ‎vào việc duy trì quyền lực chính trị.
‎Ngài cũng là người ảnh hưởng nhất ‎trong số da trắng ôn hòa
‎và nếu ngài có thể bị thuyết phục rằng ‎điều King đang làm là đúng,
‎King sẽ chiến thắng một cách ngoạn mục.
‎Lá thư của King rất mạnh mẽ.
‎Ngài đòi hỏi hành động,
‎và ngài sẽ ủng hộ những từ ngữ đó ‎bằng một chiến lược cấp tiến mới.
‎Điều mà không ai, kể cả tổng thống, ‎có thể lờ đi.
‎"Tôi đâu phải người can đảm.
‎Tôi không tham gia đánh nhau.
‎Thứ duy nhất tôi muốn tấn công ‎là bài toán,
‎nên đây không phải là về lòng can đảm.
‎Đó là về ước mơ ‎cho tương lai tốt đẹp hơn."
‎Vào thời điểm đó, có những thiếu niên trẻ
‎muốn tham gia cuộc biểu tình.
‎Bọn chúng là trẻ con.
‎Tôi nghĩ trong hoàn cảnh bình thường,
‎King sẽ nói một chiến lược đó ‎quá nguy hiểm.
‎Có đứa bị thương nặng thì sao? ‎Có đứa có thể sẽ bị giết.
‎Nhưng đó là thước đo tuyệt vọng của ngài ‎vào lúc đó.
‎Ngài cần phải có được một chiến thắng, ‎không chỉ vì bản thân,
‎mà còn vì những người trẻ này.
‎Cuộc Thập tự chinh của trẻ em ‎bắt đầu vào ngày 2 tháng 5 năm 1963.
‎Có những đứa trẻ chỉ mới bảy tuổi.
‎Hàng trăm đứa trẻ bị bắt.
‎Chúng đang bị tống vào tù ‎bằng chính xe buýt
‎đưa đón chúng đi học mỗi sáng.
‎Họ quyết định rằng bất chấp nguy hiểm,
‎họ sẽ tham gia vào ‎kháng chiến bất bạo động.
‎Họ biết mình đang mạo hiểm gì ‎và quyết định nó cũng đáng giá.
‎Trẻ em ra khỏi nhà thờ ‎và tuần hành trên phố,
‎và chúng rất vui vẻ.
‎Bull Connor không hài lòng.
‎Ông nhìn lũ trẻ như lũ sâu bọ ‎mà ông muốn tống khứ.
‎Bull Connor quyết định triệu tập lũ chó ‎và vòi cứu hỏa.
‎Thiếu niên và trẻ em.
‎Cơ thể bị vặn vẹo.
‎Bị đẩy xuống đường phố bởi vòi phun nước.
‎Martin Luther King là bậc thầy ‎về quan hệ công chúng
‎và ngài biết bạo lực da trắng…
‎cùng với sự bất bạo động da đen
‎sẽ buộc nhiều người da trắng ở Mỹ ‎phải nhìn vào tấm gương.
‎Đây chính xác là phản ứng mà Martin ‎và những người khác muốn gợi ra.
‎Nó khiến thế giới kinh ngạc.
‎Nó chính là sự bẽ mặt với nước Mỹ.
‎Đây không thể là mục đích ‎của Tu chính án thứ 14.
‎Đây không thể là Giấc mơ Mỹ.
‎Cảnh tượng nói lên điều rất quan trọng
‎về người đã cố cứu nước Mỹ,
‎người cố khiến Tu chính án thứ 14 ‎trở nên ý nghĩa,
‎và người đang cản đường.
‎Trang nhất của các tờ báo trên thế giới
‎với những hình ảnh cảnh sát ‎tấn công thanh niên, trẻ em.
‎Nó khiến hệ tư tưởng của Chiến tranh Lạnh ‎trở nên lố bịch.
‎Chúng ta tự xưng là quốc gia tự do ‎chống lại Liên Xô,
‎mà ở đây có những người ‎đòi quyền tự do thực sự,
‎và họ đã bị cảnh sát tấn công.
‎Người nắm trong tay
‎sức mạnh để thực hiện giấc mơ Mỹ
‎tình cờ lại là người da trắng.
‎Chính quyền Kennedy đã theo dõi ‎chuyện diễn ra trên phố
‎và nhận ra họ chưa đủ quan tâm
‎đến sự phân biệt chủng tộc thực sự ở Mỹ.
‎Có những người đã liên lạc ‎với tổng thống ở Nhà Trắng
‎để bày tỏ điều này thật xúc phạm.
‎Trước những cuộc biểu tình đó, ‎chỉ năm phần trăm người Mỹ
‎tin Dân Quyền là vấn đề trong nước ‎quan trọng nhất
‎tại Hoa Kỳ.
‎Sau những cuộc biểu tình đó, 50% người dân ‎tin dân quyền
‎là vấn đề quan trọng nhất.
‎Tôi xin phép thêm đây là tiếng nói ‎tuyệt nhất nước Mỹ
‎tiến sĩ Martin Luther King.
‎Phần quan trọng ở chiến lược của King
‎là phát triển truyền hình.
‎Chứng kiến người ta liều mạng
‎để xuất bản các bài luận, bài phát biểu ‎và báo chí trong cuộc chiến công lý
‎và thách thức với đưa ra thông điệp.
‎Nhưng giờ là lần đầu tiên, người Mỹ ‎nhận được thông điệp đó ngay
‎trong phòng khách của họ.
‎Không có cách mạng xã hội nào lúc nào ‎cũng có thể gọn và chỉnh chu.
‎Họ thấy điều xảy ra với người Mỹ da màu ‎trên bản tin tối,
‎và họ đang chứng kiến sự bất công ‎trên chính đất nước mình,
‎và biết nó phải dừng lại,
‎và không ai thực hiện sự bất công đó
‎nhiều hơn Thống đốc bang Alabama, ‎George Wallace.
‎Khuôn viên trường Đại học Alabama ‎ở Tuscaloosa
‎dưới sự bảo vệ chặt chẽ của cảnh sát bang.
‎Ông thực hiện lời hứa chiến dịch ‎tự đứng trước cổng
‎để ngăn chặn sự hợp nhất ‎của đại học da trắng cuối cùng nước Mỹ.
‎Có lệnh từ tòa yêu cầu George Wallace
‎cho phép sinh viên da màu ‎theo học tại Đại học Alabama.
‎George Wallace đã kiên quyết ‎chống lại điều đó.
‎Wallace muốn nói rõ với Kennedy ‎và chính phủ liên bang
‎rằng họ sẽ chống lại điều đó bằng mọi cách ‎theo ý của họ.
‎Điều gì đến sẽ phải đến.
‎Là thống đốc và thẩm phán trưởng ‎bang Alabama,
‎Tôi coi đó là nghĩa vụ của tôi ‎và nghĩa vụ phải đứng trước các bạn
‎đại diện cho quyền và chủ quyền ‎của quốc gia và người dân,
‎từ đó tố cáo và ngăn chặn hành động ‎phi pháp và không xác đáng này
‎bởi chính quyền trung ương.
‎Wallace phủ nhận mọi thứ ‎mà nước Mỹ đại diện.
‎Ông phủ nhận quyền của sinh viên da màu ‎được bảo vệ bình đẳng
‎theo Tu chính án thứ 14
‎bao gồm cả khả năng theo học các trường ‎mà họ lựa chọn.
‎"Đó không chỉ là ngày nóng.
‎Đó là một ngày nguy hiểm.
‎Không ai biết chắc điều gì sẽ đến.
‎Có lẽ tôi không nên lẻn vào.
‎Có lẽ tôi không nên đi vòng qua cửa sau.
‎Nếu Wallace đứng trước cửa,
‎tôi có mọi quyền trên đời ‎để đối mặt với lão và đến trường đó."
‎Vào lúc đó Kennedy vẫn chưa ‎gắn vận mệnh bản thân
‎với đòi hỏi của Phong trào Dân quyền.
‎Chứng kiến quan chức chính phủ bang
‎hạn chế người da màu quá tích cực
‎thuyết phục ngài rằng chính phủ liên bang ‎phải can thiệp.
‎Kennedy, thời điểm đó tôi nhận ra rằng ‎Wallace đã đi quá xa.
‎Quân đội Vệ binh Quốc gia ‎đến vào giữa trưa.
‎Tổng thống Kennedy kêu gọi ‎Vệ binh Quốc gia Alabama
‎buộc Wallace hợp nhất Đại học Alabama.
‎Giờ, Đại tướng đối đầu với Thống đốc
‎là đại diện của chính phủ liên bang.
‎Wallace biết mình đã bị đánh bại.
‎Chính phủ liên bang sẽ thắng thế.
‎Sau đó đây là lúc Thống đốc George Wallace ‎của Alabama
‎bỏ đi khỏi cổng trường.
‎Ông ta bỏ cuộc, bỏ đi…
‎và hai học sinh được phép ghi danh.
‎Kennedy quyết định ‎sẽ phải lên truyền hình tối đó.
‎Ngài có trực giác.
‎Ngài nhận ra lúc đó ngài phải hành động.
‎Giờ là diễn văn của Tổng thống Hoa Kỳ,
‎phát biểu trực tiếp từ Washington.
‎Chào buổi tối, các đồng bào.
‎"Đất nước này được lập ra bởi những người ‎thuộc đa quốc gia và nền tảng.
‎Nó được xây dựng trên nguyên tắc ‎mọi người đều bình đẳng."
‎Khi nghĩ về bài phát biểu,
‎tôi nghĩ theo cách mà rốt cuộc ‎Lincoln đã đáp lại
‎vấn đề đạo đức của Nội chiến.
‎Có lẽ cả hai trường hợp ‎cả hai tổng thống đều miễn cưỡng
‎đối mặt với ý nghĩa đạo đức ‎của chuyện đang diễn ra,
‎người cuối cùng đã được thuyết phục ‎là họ cần phải bắt kịp với thế giới.
‎"Một trăm năm trì hoãn đã trôi qua
‎từ khi Lincoln giải phóng nô lệ,
‎mà những người thừa kế, con cháu họ ‎không được tự do hoàn toàn."
‎Họ vẫn chưa thoát khỏi ‎ràng buộc của bất công.
‎Họ vẫn chưa thoát khỏi ‎áp bức xã hội và kinh tế.
‎Đất nước này, với tất cả hy vọng,
‎sẽ không tự do hoàn toàn cho đến khi ‎tất cả công dân được tự do.
‎Đồng bào Mỹ của tôi, đây là vấn đề ‎chúng ta đều phải đối mặt.
‎Câu nói "đồng bào Mỹ chúng ta"
‎mà ngài lặp đi lặp lại ‎như thể đang giảng đạo
‎là lý do tại sao ban đầu ‎King đã dẫn ra Tu chính án thứ 14.
‎Kennedy kêu gọi mọi người có đặc quyền
‎công nhận nhân tính và quyền công dân
‎của người màu da tối hơn.
‎Chúng ta phải đối xử với họ ‎như bạn muốn được đối xử.
‎"Ai trong chúng ta sẽ hài lòng ‎khi thay đổi màu da người khác,
‎và ở vị trí của họ?
‎Ai trong chúng ta sẽ hài lòng ‎với ý định kiên nhẫn và trì hoãn?"
‎Với tất cả những gì đã xảy ra ‎với người da màu,
‎đã đến lúc ta không phải chờ đợi thêm nữa.
‎Do đó, tôi yêu cầu Quốc hội ban hành luật.
‎Cuối cùng ngài đã làm những gì Martin ‎yêu cầu ngài
‎từ hồi vào ngày kỷ niệm ‎Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ
‎khi mà sau đó ngài không công bố ‎đạo luật Dân Quyền.
‎Tôi nghĩ đó là một trong số ‎bài phát biểu sâu sắc
‎được tổng thống Mỹ phát biểu ‎kể từ thời Lincoln.
‎"Giờ đã đến lúc đất nước này ‎thực hiện lời hứa của mình."
‎Có lẽ King hẳn đã rất ngạc nhiên ‎khi nghe bài phát biểu
‎vì đây là điều Kennedy đã bị ép phải làm
‎bởi phong trào đang diễn ra ở miền Nam.
‎Vì thế tôi đề nghị Quốc hội ban hành luật
‎cho tất cả người Mỹ quyền được phục vụ
‎trong cơ sở mở cửa cho công chúng.
‎Khách sạn, nhà hàng, nhà hát, ‎cửa hàng bán lẻ, và các cơ sở tương tự.
‎Có vẻ đây là một quyền cơ bản.
‎Và đạo luật Dân Quyền của ngài ‎sẽ sử dụng Tu chính án thứ 14
‎để thông qua một đạo luật cung cấp ‎tiếp cận bình đẳng với nơi công cộng.
‎Hy vọng rằng mọi người Mỹ, ‎dù người đó sống ở đâu,
‎sẽ dừng lại xem xét lương tâm mình.
‎Lần đầu tiên ngài trình bày nhu cầu ‎đổi mới dân quyền như là vấn đề đạo đức.
‎King đã đạt được mục tiêu
‎là có được sự tham gia ‎của chính quyền Kennedy.
‎Động lực này đang hình thành ‎và King đã tượng trưng hóa nó.
‎Có những cuộc biểu tình ở Chicago,
‎có tuần hành ở khu vực vịnh San Francisco,
‎có tuần hành đang diễn ra ở New York.
‎Tuần hành ở Washington là đỉnh điểm.
‎Tôi chỉ mới 19 tuổi,
‎và quyết định muốn tham gia tuần hành.
‎Tôi lớn lên ở thị trấn nhỏ tại New Mexico, ‎không nhiều người da màu,
‎và đột nhiên xuất hiện nhiều người da màu ‎hơn tôi từng gặp.
‎Tôi thực sự cảm nhận được ‎đây là gì đó rất đặc biệt.
‎Đa số người nghe bài phát biểu của ngài ‎tại Tuần hành ở Washington
‎nghĩ rằng nó liên quan đến
‎cách những đứa trẻ sẽ lớn lên
‎và cách ta muốn ai cũng được biết đến
‎"không phải bởi màu da, ‎mà là tính cách của họ" hay gì đó,
‎và có lẽ họ đã hoàn toàn quên mất ‎phần đầu của bài phát biểu.
‎Một trăm năm trước đây,
‎một người Mỹ vĩ đại dưới tượng đài ngài ‎là nơi chúng ta đang tề tựu hôm nay,
‎đã ký Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ.
‎Nhưng một trăm năm sau đó, ‎người da đen vẫn chưa được tự do.
‎Giống nhiều người ở Tuần hành,
‎tôi tưởng đó là thông qua đề xuất ‎quyền công dân của Kennedy.
‎Nhưng điều King đang làm là phát biểu ‎nhiều hơn thế nhiều.
‎"Hoa Kỳ đã trao cho người da đen ‎một tấm séc không hợp lệ
‎một tấm séc bị trả lại với dòng chữ ‎“không đủ tiền bảo chứng”.
‎Nhưng chúng ta vẫn không tin rằng ‎ngân hàng công lý đã bị phá sản.
‎Chúng ta đã chờ đợi lời hứa
‎của Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ ‎được thực thi.
‎Chúng ta đang chờ Tu chính án thứ 14 ‎được thực thi.
‎Một trăm năm kiên nhẫn là đủ rồi.
‎GIỜ CHÚNG TÔI ĐÒI BÌNH ĐĂNG!
‎"Bây giờ là lúc thực hiện lời hứa ‎của nền dân chủ."
‎Mọi người sẽ nói "Sao không đợi được?"
‎Hoặc "Cuối cùng, thứ gì cũng khác."
‎Không thể đợi được.
‎Đó là "thời điểm này vô cùng cấp bách."
‎KHÔNG THỂ
‎KHÔNG
‎Đã đến lúc rồi.
‎Tiến sĩ King hiểu rằng chúng tôi không thể ‎chịu đựng lâu hơn nữa,
‎thời điểm kiên nhẫn và im lặng đã qua rồi.
‎Đã đến lúc rồi.
‎"Chờ" gần như luôn nghĩa "không bao giờ",
‎gần như luôn "không bao giờ".
‎"Chờ" này gặp "chờ" khác, ‎"chờ" khác gặp "chờ" khác nữa,
‎đến khi bạn chết trước khi ‎thực sự thấy được những quyền
‎mà bạn đã đấu tranh.
‎Giờ đã đến lúc rồi.
‎Nó cấp tiến trong việc nhấn mạnh ‎đòi thay đổi thực sự.
‎"Sẽ tai hại nếu đất nước bỏ qua ‎tính cấp thiết của thời điểm này."
‎NGƯỜI DA ĐEN ĐÁNG ĐƯỢC SỐNG!
‎Đó là lời hứa bảo vệ bình đẳng ‎theo luật pháp.
‎Đó là lời hứa làm những gì cần thiết
‎để thực sự thực hiện
‎chính xác điều mà Tu chính án thứ 14
‎đã đưa ra.
‎Những quyền này đã tồn tại.
‎Đây không phải là đòi hỏi mới.
‎Đây không phải là một ân huệ.
‎Đây là về việc thực hiện lời hứa
‎là nền tảng của xã hội Mỹ mới.
‎Tiến sĩ King nói bạn không được nghỉ ‎vì tôi không được nghỉ.
‎Không ai đi ngủ cả.
‎Không ai được đi ngủ ‎cho đến khi chuyện này được xử lí.
‎KHÔNG THỂ THỞ
‎Chờ đợi khiến trẻ gặp nguy.
‎Chờ đợi khiến bố mẹ tôi gặp nguy.
‎Chờ đợi khiến cộng đồng tôi gặp nguy.
‎Chờ khiến việc của tôi gặp nguy.
‎Chờ đợi khiến khả năng hít thở ‎hít phải khí toi mạng.
‎Tôi không có thời gian chờ đợi.
‎"Sức mạnh mới của Phong trào Dân quyền
‎sẽ không biến mất hay lụi tàn.
‎Chúng ta sẵn sàng chịu đựng khi cần ‎và thậm chí mạo hiểm tính mạng
‎để trở thành nhân chứng cho sự thật ‎chúng ta thấy.
‎Có thể là vào tù.
‎Có thể nghĩa là cái chết về thể xác.
‎Nhưng nếu cái chết về thể xác ‎là cái giá để giải phóng con mình
‎khỏi cái chết tinh thần vĩnh viễn,
‎thì không gì có thể cứu vãn hơn."
‎Martin Luther King 20 phút trước đã chết.
‎"Người da đen đã biết được sức mạnh ‎từ sức mạnh của chính họ
‎và sẽ giải phóng nó lần này đến lần khác.
‎Họ đã rời thung lũng tuyệt vọng.
‎Họ đã tìm thấy sức mạnh trong cuộc chiến,
‎và dù sống hay chết,
‎sẽ không bao giờ cúi luồn hay rút lui."
‎Đạo luật Dân quyền năm 1964
‎là câu trả lời mạnh mẽ cho yêu cầu ‎thực thi Bản 14.
‎Đó không phải kết thúc cuộc chiến, ‎mà là dấu mốc quan trọng
‎trong hành trình dài ‎hướng tới quyền công dân.
‎Nó như lời nhắc nhở rằng ‎thời gian đòi hỏi công lý
‎luôn là ngay lúc này.
‎NGAY LÚC NÀY!
‎Tiến sĩ King và nhiều người khác ‎trong lịch sử đã dạy chúng ta,
‎cuộc biểu tình đó chính là thứ ‎tạo nên áp lực
‎để chính sách được thông qua.
‎Khi tin tức ngừng cập nhật ‎hai tuần kể từ giờ,
‎ta phải đi cùng nhau.
‎Ta phải vượt qua chính trị bầu cử,
‎và ta phải tổ chức ‎trong cộng đồng của mình.
‎Vì khi chúng ta không chờ đợi,
‎chúng ta chống lại sự tự mãn,
‎hãy nhìn vào điều ta cùng nhau làm.
‎Và xem ta có thể truyền cảm hứng ‎cho ai khác để đòi bình đẳng cho họ.
‎Tôi vì tự do và bình đẳng cho mọi người,
‎và một nhóm lớn bị áp bức ở Mỹ ngày nay ‎là phụ nữ.
‎Chúng tôi muốn kiểm soát cơ thể mình
‎và cơ hội bình đẳng.
‎Chúng tôi muốn Tu chính án 14 ‎áp dụng cho phụ nữ.
‎Biên dịch: Viet Nguyen