De opperrechters van het Hooggerechtshof zijn de hoeders van het grootse handvest…
…dat het fundamentele beleidsinstrument van ons land is…
…sinds al meer dan tweehonderd jaar.
Ik zou vandaag niet in deze ruimte zijn…
BEËDIGING GINSBURG
…zonder de vastberaden inzet van mannen en vrouwen…
…die dromen in stand hielden.
Mensen als Susan B. Anthony…
…Elizabeth Cady Stanton en Harriet Tubman bijvoorbeeld.
Ik ben hier nu dankzij die dappere mensen.
EEN NETFLIX-DOCUMENTAIRESERIE
Het moment is daar.
Het recht moet zegevieren.
Vrouwen en mannen hebben dezelfde status en waardigheid voor de wet.
Ik vind dat op geen enkele wijze een activistische opinie…
…met betrekking tot de juiste interpretatie…
…van de gelijke beschermingsclausule in het 14e amendement.
Elke generatie in Amerika…
…moet besluiten hoe hij gaat vechten voor de inhoud van het 14e amendement.
Er is een voortdurende aanval om de zwaarbevochten rechten weg te nemen.
MENSENRECHTENCAMPAGNE
Reproductieve rechten en anticonceptie…
…zijn echt cruciaal voor gelijk burgerschap van vrouwen.
U vraagt of het om gelijke bescherming of om individuele onafhankelijkheid gaat.
Mijn antwoord is: allebei.
We zullen doorgaan.
De toegang tot abortus kan in de VS worden beperkt.
Dat is een wereld waar we op afstevenen.
Dit is geen gerechtigheid.
Mijn lichaam, mijn keus.
En dat zou op een inperking van het 14e amendement wijzen…
…waarmee we nog aan de slag moeten.
Wanneer de staat een vrouw beheerst…
…ontkent hij haar zowel complete zelfbeschikking…
…als een volledige gelijkheid met mannen.
WAAROM WILLEN MANNEN AAN DE MACHT VROUWENLEVENS BEHEERSEN?
Om behandeld te worden als gelijkwaardige burgers…
…is dit echt een gevecht voor een perfectere eenheid.
BEHEERSING
De afgelopen jaren werd de vrouwenbeweging aangewakkerd…
…door aanvallen op de gelijkheid en vrijheden van vrouwen.
De vrijheid om over je leven te beschikken en gelijkwaardige burgers te zijn.
Deze rechten werden in de eerste plaats in de jaren 70 opgeëist…
…door vrouwen die net zoals nu gelijkheid uit naam van het 14e amendement eisten.
Duizenden nette vrouwen gingen ineens de straat op…
…en eisten economische rechten en politieke macht…
…net zoals minderheden in de jaren 60.
We eisen gelijke rechten.
Het recht op werk, op respect.
Dat is niet lichtzinnig. Het zijn rechten die mannen al jaren hebben.
De vrouwen van de jaren 70 borduren voort op de acties van de burgerrechtenbeweging.
Ze eisen dat het 14e amendement ook ingezet wordt…
…op manieren die totaal nieuw zijn.
Maar vóór vrouwen in de jaren 70 gelijke rechten kunnen krijgen…
…moeten ze eerst de controle krijgen over hun leven, over hun lichamen…
…en over het verhaal dat wij als Amerikanen…
…elkaar vertellen over de plaats van vrouwen in de maatschappij.
Ik heb drie paarden, honden en een vrouw.
Wil je de volgorde nog veranderen? -Nee, ze is het mooiste dier dat ik bezit.
Dat je bezit? Ik moet gaan. -Wauw.
Ik wil geen vrouw als vaste partner.
Als ze ertoe in staat zijn, prima…
…maar naarmate de tijd verstrijkt, wordt het een gevaar…
…voor de politievrouw om te patrouilleren met een man.
Mannen en vrouwen werken samen in de samenleving. En dat doen we al lang.
We beseffen dat we zullen moeten knokken…
…om gelijkheid goed te definiëren voor vrouwen en mannen.
Dit is een beweging die uit is op macht, geen pr-beweging.
We dagen de bestaande machtsstructuur uit.
In de jaren 70 probeert de vrouwenbeweging de beste strategie te bepalen…
…om het hof te laten erkennen dat de grondwet vrouwen beschermt.
Amerikaanse vrouwen…
…beschouwen het 14e amendement als een nieuwe kans…
…op gelijke bescherming op basis van het 14e amendement.
Ik heb onderzoek gedaan en gekeken…
…naar het 14e amendement met betrekking tot sekse…
…en drong erop aan dat het 14e amendement gebruikt moest worden…
…op basis van de jurisprudentie omtrent burgerrechten…
…om het 14e amendement toe te passen op discriminatie op basis van sekse.
Oké, je weet misschien niet wie deze persoon is.
Ze heet Pauli Murray en is een van de briljantste juristen uit haar tijd.
Ze is een heel belangrijke figuur binnen de vrouwenbeweging…
…en een pionier op dit vakgebied…
…maar ze krijgt weinig lof, dus wil ik haar ophemelen.
Kleindochter van een slaaf, achterkleindochter van een slaveneigenaar…
…en een geweldige advocaat.
Welke zaak je ook bekijkt binnen de strijd voor burgerrechten…
…van de jaren 40 tot de jaren 70…
…alles lijkt naar Pauli te leiden.
Pauli groeide op in het gesegregeerde North Carolina en had een motto:
'Word niet boos, word slim.'
Ze weigerde 15 jaar voor Rosa Parks haar plek in de bus af te staan.
Haar argumentatie over het 14e amendement toen ze aan Howard University studeerde…
…belandde bij Thurgood Marshall…
…die dat gebruikte in Brown vs. Board of Education.
Maar Pauli Murray hield het niet bij gelijkheid voor zwarte Amerikanen.
Ze geloofde dat het 14e amendement kon worden uitgebreid…
…om vrouwen volledige gelijkheid met mannen te geven.
Ze stelt dat discriminatie op basis van sekse…
…gelijk is aan discriminatie op basis van ras.
Met name dankzij het vernuft van Pauli Murray…
…dankzij dat raamwerk …
…werd een soort wederopleving rond het 14e amendement…
…op dat moment mogelijk.
Bevrijd onze zusters, bevrijd onszelf.
Je had de vrouwenbeweging die volgde op de burgerrechtenbeweging…
…sociale verandering, sociale onrust…
…en toen was de tijd rijp voor verandering.
We willen dat het 14e amendement ook voor ons geldt.
Hoe kwam het zover?
Was het niet logisch dat de grondwet ook voor vrouwen gold?
Het blijkt dat deze strijd al lang voor het 14e amendement werd gevoerd…
…bij de oprichting van ons land.
VROUWENBEWEGING
OPRICHTING VAN AMERIKA
Mensen hebben de neiging om te zeggen dat bepaalde dingen in de grondwet staan.
In werkelijkheid staat er weinig in.
De grondwet noemt vrouwen niet eens, en hun rechten al helemaal niet.
Abigail Adams roept haar man John Adams op…
…om de dames niet te vergeten, maar vergeefs.
Dit zou de regering van het volk zijn.
Maar vrouwen werden volgens de wet niet als gelijk beschouwd.
Er werd geen rekening gehouden met ze.
Niet omdat ze geen vragen stelden, niet praatten en niet fluisterden.
Het was gewoon geen document dat onderlinge banden moest verbeteren.
Toen het 14e amendement werd aangenomen…
…hield iedereen zich bezig met discriminatie op basis van ras.
Vrouwen hoopten dat het niet alleen voor Afro-Amerikanen zou gelden.
Ook al voor de Burgeroorlog…
…voor ook maar sprake was van een 14e amendement…
…ondernamen vrouwen al actie.
De vrouwenbeweging zag het huwelijk als een soort vrouwelijke slavernij.
En het idee was dat vrouwen niet besloten over hun werk of over hun lichaam.
Ze hoopten dat het 14e amendement af zou rekenen met hiërarchische relaties.
Het garandeert gelijkheid tussen zwarte en witte mensen.
Waarom zou het niet gelijkheid tussen vrouwen en mannen garanderen?
Tot hun grote verbijstering worden ze er helemaal niet bij betrokken.
Het 14e amendement had een bepaald doel en dat was niet gelijkheid voor vrouwen.
Het 14e amendement gaf ze geen rechten. Het behield de status quo.
Het 14e amendement hield zich bezig met de misstanden van de slavernij.
Vrouwen stonden aan de zijlijn.
De opstellers van het 14e amendement waren geen feministen.
Het beloofde weinig goeds voor de zaak met betrekking tot het 14e amendement.
Feministen waren woedend.
'Vrouwen zijn geen slaven.
Intelligentie is hen niet geweigerd en ze zijn niet onteerd.
Ze hebben niet te lijden op basis van hun geslacht.
Ze krijgen juist respect, lof en liefde…
…als ze dat verdienen.'
Als je de rol van de vrouw in het verleden en de manieren van onderdrukking bekijkt…
…moet je beginnen bij het gezin.
Volgens het covertureprincipe…
…hadden man en vrouw dezelfde juridische identiteit.
Die van de man.
Ze gaat geheel schuil achter hem. Hij is haar publieke gezicht.
Ze hadden geen rechten, geen juridische status.
Ze bestonden niet en konden geen zaken bezitten.
Ze mochten niet in jury's zitten en niet vrij beschikken over hun loon.
Ze hadden geen van de rechten die we als basisrechten beschouwen.
Het is mannenwerk om buitenshuis te gaan werken en geld te verdienen.
Vrouwen zijn timide.
Ze horen in de privésfeer, thuis, en zorgen voor de kinderen.
Het ging niet om sociale taboes.
Het waren formele beperkingen van instituties binnen de maatschappij.
Eén sfeer voor vrouwen, de privésfeer, en één voor mannen.
De publieke sfeer, de werkplek, de markt.
Vrouwen probeerden zich desondanks te beroepen op het 14e amendement.
UITGEVER / ACTIVIST
'Vrouwen hebben het recht zelf te denken en te handelen.
Als Onze-Lieve-Heer dat niet gewild had…
…had Hij Eva opgesloten en Adam de sleutel gegeven.'
Myra Bradwell is een vrouw die in Illinois woonde.
Ze was getrouwd, maar wilde advocaat worden.
Ze stapte naar het Hooggerechtshof en zei dat het gewoonterecht…
…dat stelde dat vrouwen geen advocaat mochten worden…
…door het 14e amendement teniet werd gedaan.
Ze stelde dat een van de privileges en immuniteiten van burgerschap…
…haar het recht geeft om advocaat te worden.
AMENDEMENT
Het amendement dat burgers persoonlijke vrijheden gaf…
…betekende dat man en vrouw volgens de grondwet gelijk waren.
Het Hooggerechtshof las de tekst van het amendement…
…en zei dat dat niet het geval was.
Het hof zei dat de staat vrouwen mocht discrimineren…
…vanwege het feit dat vrouwen van nature anders zijn dan mannen…
…en omdat ze verlegener zijn.
'De man is of hoort de beschermer en verdediger van de vrouw zijn.
De verlegenheid en teergevoeligheid van het vrouwelijke geslacht…
…maakt het ongeschikt voor veel beroepen.
Het voornaamste lot en de missie van vrouwen…
…is het vervullen van hun nobele, vertrouwde rol als vrouw en moeder.
Zo wilde de Schepper dat.'
Er is voor hen geen noodzaak om in de publieke ruimte te zijn…
…als stemmers, arbeiders of wat dan ook.
Ze zijn vrouwen en moeders en daar moet het bij blijven.
Je ziet de hele geschiedenis samenvallen in deze ene mening.
Alle redenen waarom we van oudsher dachten dat vrouwen minderwaardig of anders waren.
En die werden allemaal gebruikt…
…om haar verzoek om gelijke rechten af te wijzen.
Stel dat ik Myra Bradwell ben en hoor dat omdat ik een vrouw ben…
…mijn lot vooraf bepaald is…
…en het mijn lot is kinderen te krijgen, een echtgenote en een huisvrouw te zijn…
…dan zou ik woedend zijn.
Wat het hof op dat moment doet…
…is een erg patriarchaal wereldbeeld…
…in de grondwet opnemen.
Ze lijken te zeggen dat dit is zoals God het heeft bedoeld.
Dat de dingen zo nu eenmaal zijn.
En dat we als ertegenin gaan, dat het einde van de samenleving betekent.
Toen werd duidelijk dat het 14e amendement geen hulp zou bieden.
RATIFICATIE VAN HET 19E AMENDEMENT
SUFFRAGETTES WINNEN
Op 26 augustus 1920 werd het 19e amendement geratificeerd.
Het duurde tot 1920 voor vrouwen stemrecht zouden krijgen.
Dus ja, dat duurde lang.
Vooral het zwakkere geslacht profiteerde ervan…
…omdat het nu volgens de wet gelijk was aan de man.
De vrouwenbeweging geloofde dat het 19e amendement…
…de meeste of alle drempels zou wegnemen voor deelname aan het openbare leven.
Kiesrecht voor vrouwen was verantwoordelijk voor de overgang…
…van de plek achter het fornuis naar een plek in de zon.
Vrouwen kregen dus stemrecht…
…maar dat bracht het Hooggerechtshof er niet toe zijn kijk te veranderen…
…wat betreft het 14e amendement en gelijke bescherming.
Vrouwen stapten naar de rechtbank en wezen op het 19e amendement…
…om andere obstakels aan te vechten…
…maar kregen bijna altijd van die rechtbanken te horen…
…dat het 19e amendement ze stemrecht, maar geen andere specifieke rechten gaf.
Enkel stemrecht.
Men vroeg die rechtbanken dus te erkennen dat de tijden veranderden…
…het patriarchaat van weleer te verwerpen…
…en gelijkheid tussen man en vrouw te omarmen.
Maar dat waren oude, witte mannen.
Oude, witte mannen die vastgeroest zaten in een bepaalde manier van leven.
Dit waren het soort ideeën waar vrouwen continu tegenaan liepen.
De seksistische, misogyne basis die in de grondwet is opgenomen.
De logica dat de wet en de staat vrouwen kan beschermen…
…werd gebruikt als rechtvaardiging om ze te verbieden…
…als serveerster in een bar te werken.
'Nachtwerk is zo schadelijk voor de gezondheid van vrouwen…
…en zo'n bedreiging voor hun bijzondere, natuurlijke functies.
Het stelt hen bloot aan de gevaren en bedreigingen van het nachtleven.'
Het vormde de basis voor beschermende arbeidswetgeving…
…die het aantal uren beperkte dat vrouwen mochten werken.
'De nadelige gevolgen zijn zwaarder voor vrouwen dan mannen…
…gezien hun kwetsbaardere lijf.'
Het waarborgde een dubbele standaard in de wet…
…waardoor de ondergeschiktheid van vrouwen officieel in de wet opgenomen bleef.
Moet je horen hoe slecht het boterde.
Het Hooggerechtshof was ooit elders gevestigd.
In 1935 ging de overheid op zoek naar een nieuwe plek…
…en je zult nooit geloven hoe ver de overheid gegaan is.
Ze namen het pand van de Woman's Party in beslag.
Er is een foto van de regering…
…die een cheque geeft aan de advocaat van de partij.
En ze keek zo van:
'Ik neem dit geld aan. Ik neem het aan, maar je weet dat je fout zit.
Je zit hartstikke fout.'
Misschien is het wel passend.
Het Hooggerechtshof is letterlijk gebouwd op de fundamenten van deze beweging.
'In elk land dat je bezoekt…
…gaat de mate van vooruitgang gepaard met die van de vrouw.
Als je in een progressief land bent…
…is de vrouw progressief.'
Het 19e amendement leidde niet tot gelijkheid tussen man en vrouw.
En dus moesten we wel terug naar het 14e amendement.
Er waren verder geen opties.
Het 14e amendement is daar met de gelijke beschermingsclausule…
…en eist dat staten gelijke bescherming garanderen.
GELIJKE BESCHERMING VOOR DE WET
Vrouwen moesten dus vertrouwen op die erg onnauwkeurige clausule…
…om te pleiten dat de grondwet gelijkheid tussen man en vrouw vereist.
Dat was de situatie voor de vrouwen uit de jaren 70.
Pauli Murray kent deze geschiedenis.
Ze weet dat het 14e amendement vrouwen nooit heeft geholpen.
Maar in de jaren 50 wist ze ook hoe lastig het zou zijn…
…om een eind te maken aan de Jim Crow-wetten…
…en dat was gelukt.
Deze vrouw deinst niet terug voor een uitdaging…
…als ze weet dat het rechtvaardig is.
De vraag was nu hoe ze het hof zo ver kon krijgen dat het erkende…
…dat de gelijke beschermingsclausule ook betrekking heeft op geslacht.
'Je zou kunnen zeggen…
…dat net als aparte scholen per ras van nature niet gelijk kunnen zijn…
…een indeling op basis van geslacht nu onredelijk en discriminerend is.'
De parallel tussen ras en geslacht werd een argument.
'Ik zeg niet dat ras en geslacht twee identieke dingen zijn.
Ik zeg enkel dat er vergelijkbare kenmerken zijn.
Er zijn problemen die voor beiden gelden…
…zoals arbeidsdiscriminatie en een gebrek aan vertegenwoordiging.'
Pauli Murray zei dat de hele kwestie omtrent geslacht…
…erg lijkt op de kwestie omtrent ras…
…omdat het om onveranderlijke eigenschappen gaat…
…die geen echte invloed hebben op je bijdrage aan de samenleving.
En dit argument werd in zijn geheel overgenomen…
…door niemand minder dan Ruth Bader Ginsburg.
RBG verdient een betere introductie dan ik haar kan geven.
Notorious RBG is zo'n cultureel fenomeen geworden…
…dat wie haar ook introduceert, dat zo moet doen.
'Het is duidelijk dat het doel van het 14e amendement…
…het uitbannen van rassendiscriminatie was…
…omdat je huidskleur geen verband houdt met je capaciteiten.
Ook je geslacht is een zichtbare, onveranderlijke eigenschap…
…zonder enig verband met je capaciteiten.'
Ruth Bader Ginsburg was een ongelooflijk vastberaden Joodse vrouw uit Brooklyn.
Ze studeerde rechten aan Harvard…
…en was een van de negen vrouwen in haar jaar.
Na haar afstuderen had ze erg veel moeite om een rechter in het land te vinden…
…die haar wilde aannemen, omdat rechters toen geen vrouwen aannamen.
Dus begon ze rechtszaken over seksediscriminatie te voeren.
En het was te danken aan haar werk dat de rechtbank beter ging kijken…
…naar al deze wetten op basis van geslacht.
'De meeste mannen in de rechtbank legden geen verband tussen discriminatie…
…en de behandeling van vrouwen.
Ze geloofden echt dat vrouwen het heel erg goed hadden.
De uitdaging was de mannen in de rechtbank te scholen…
…en laten inzien dat er iets mis was met die wereld.'
In de jaren 70…
…werden de zaken voor rechtbanken gebracht waar vrijwel iedereen mannelijk was.
Ruth Bader Ginsburg zei:
'Om de sympathie en de aandacht van deze rechters te krijgen…
…moet ik ze een ander mens laten zien en ze een ander verhaal vertellen.'
Dus koos ze voor mannelijke eisers die te lijden hadden onder discriminatie.
In 1973 had je de Frontiero vs. Richardson-zaak.
Sharon Frontiero zat in het leger en kreeg geen huurtoeslag voor haar man…
…maar mannelijke officiers wel.
Ze ging dus naar het kantoor en zei: 'Dit is vreemd, jongens.'
En zij zeiden dat het niet vreemd was.
Als je getrouwd was met een mannelijk luchtmachtlid…
…kreeg je automatisch een uitkering.
Maar als je als man getrouwd was met een vrouw uit de luchtmacht…
…moest je bewijzen dat je afhankelijk was van je partner.
Het ging dus om een man die zei dat er sprake was van sekseongelijkheid…
…en dat het een overtreding van de gelijke beschermingsclausule was.
En ze wonnen.
Opperrechter Brennan schreef het vonnis van het hof…
…en hij begon over de geschiedenis van uitspraken op het vlak van geslacht.
'De positie van vrouwen is de laatste decennia verbeterd.
Maar het staat buiten kijf…
…dat vrouwen nog worden gediscrimineerd in het onderwijs, op de banenmarkt…
…en in de politieke arena.
We hebben een lange, nare geschiedenis omtrent seksediscriminatie.
Van oudsher werd dat verdedigd met romantisch paternalisme…
…dat vrouwen niet op een voetstuk, maar in een kooi plaatste.
Daarom moet je dus wel concluderen dat indelingen op basis van geslacht…
…net als indelingen op basis van ras of afkomst, per definitie verdacht zijn.'
Dankzij de Gelijke Beschermingsclausule konden activisten het hele land afreizen…
…en zeggen dat je niet zonder reden mannen en vrouwen anders mocht behandelen.
In de meeste gevallen verdienen ze dezelfde behandeling.
BEHEERSING
Die interpretatie veranderde het aanzien van de wetgeving…
…op een dramatische manier.
Maar hij bood geen uitkomst voor de vele situaties…
…waarin er wel onderscheid te maken is tussen man en vrouw.
Gelijkheid van vrouwen is alleen mogelijk wanneer ze de baas over hun lijf zijn.
Maar de rechtbanken uit die tijd dachten daar anders over.
Om reproductieve rechten te krijgen…
…hadden vrouwen een nieuwe juridische strategie nodig.
Het 14e amendement werd steeds weer aangehaald…
…in een aantal zaken over reproductieve rechten.
De schokkendste zaak was Buck vs Bell…
…nadat de staat Virginia…
…Carrie Buck steriliseerde, of liever gezegd haar eileiders afbond.
Ze stapte naar de rechter omdat dit zonder haar toestemming gedaan was.
En het Hooggerechtshof besloot…
…met dat paternalistische idee waarop ze blijven terugvallen…
…dat voortplanting onze enige functie is en de staat dat daarom mag beheersen.
Deze rechtszaak vond plaats toen de Racial Integrity Act werd aangenomen.
Het Virginia Eugenics Board wilde daarmee het beste van het witte ras behouden.
Het verbood witte mensen om te trouwen met mensen van andere rassen.
Het is een eugenetische wet.
Als je geen rijke, witte, getrouwde grondbezitter was…
…had je waarschijnlijk problematische genen…
…volgens de eugeneticawetenschap van toen…
…die stelde dat je je niet mocht voortplanten.
De beroemde opperrechter van het Hooggerechtshof…
…Oliver Wendell Holmes…
…schreef het vonnis van Buck vs. Bell…
…en zei dat de staat Virginia absoluut het recht had…
…om op te dragen dat zwakzinnigen gesteriliseerd werden.
Het was een schokkend vonnis omdat het zo onmenselijk was.
'Drie generaties imbecielen is genoeg.'
Dat klinkt nu nog akelig.
Carrie Buck heeft recht gehad op een eerlijk proces…
…en het Hooggerechtshof zei in feite dat de staat het mocht doen.
Het 14e amendement werd niet geschonden.
Waarom meenden ze dat vrouwen beschermd moesten worden?
Omdat vrouwen eigendom waren. Dat kan zich niet beschermen.
Een ligstoel kan inbrekers niet aan. Het is een op biologie gebaseerd excuus.
Mannen denken dat vrouwen kleiner, en dus zwakker zijn.
Zwakke geest, kwetsbaar lijf…
…omdat buitenshuis werk zo lang zwaar werk was.
De man kon zeggen dat hij sterker was. Punt uit.
Maar in de jaren 20 begon dat allemaal te veranderen. Waarom?
Technologie.
Het werk draaide niet langer om kracht.
Het excuus voor dominantie gold niet meer.
Je kunt een vrouw niet je eigendom noemen als ze werkt.
Ligstoelen kunnen niet werken.
Met de industriële revolutie begon de race voor gelijkheid.
Handig, want het was een ratrace.
Het ging maar door.
De telefoon, typemachines, computers.
Veel computeringenieurs waren vrouwen.
En de belangrijkste technologische vooruitgang…
…was anticonceptie.
Daarvóór werd van vrouwen verwacht dat ze zo'n tien keer zwanger werden.
Tien keer.
Ik val al flauw als ik eraan denk. Breng me snel een ligstoel.
Dus zodra vrouwen konden kiezen of en wanneer ze kinderen kregen…
…werd het pad naar gelijkheid gebaand.
In Connecticut was er een wet die het gebruik van anticonceptie verbood.
En die wet was er al sinds het eind van de negentiende eeuw.
Estelle Griswold werd het hoofd…
…van de Planned Parenthood League in Connecticut.
Ze was energiek en klaar om de strijd aan te gaan…
…om de wet af te schaffen.
Ze opende er een kliniek en liet meteen veel van zich horen.
Ze deelde flyers uit.
'Wil je een spiraaltje? De pil? Die kun je hier halen.
We adviseren, delen dingen uit, overtreden de wet.'
Ze probeerde gearresteerd te worden.
Het is overduidelijk dat de wet niet te handhaven is.
We gaan door…
…al is het illegaal…
…met ons programma van voorlichting en doorverwijzing.
Enkele dagen later krijgt ze wat ze wil…
…en gaat haar zaak naar het Hooggerechtshof.
We vinden dat de discriminerende aard van de statuten…
…een ontzegging van het recht op privacy zijn…
…binnen het huwelijk.
Het hof, met opperrechter William O. Douglas…
…komt met het argument van echtelijke privacy.
'Zouden we de politie toestaan echtelijke slaapkamers te doorzoeken…
…op tekenen van anticonceptie?'
En dat perspectief, Big Brother in de echtelijke slaapkamer…
…zette het hof ertoe aan om te zeggen dat de staat dit niet kon maken.
Zo ontstond het recht op privacy.
Douglas heeft meer geschreven, gereisd en gewandeld dan elke andere opperrechter.
En hij trouwde vaker.
Zijn huidige vrouw is Cathleen Heffernan.
Toen ze trouwden, was ze 23 jaar oud. Hij was 67.
Ze is zijn vierde vrouw en de laatste drie waren veel jonger dan hij.
Congresleden gaven daar verontwaardigde speeches over.
Maar volgens Douglas is zijn privéleven zijn pakkie-an.
Het was niet verwonderlijk…
…dat Douglas toen privacy belangrijk zou vinden.
Hij was voor de derde keer getrouwd. Hij geloofde echt in privacy.
Hij wist er veel over.
Het probleem voor Douglas was dat nergens in de grondwet…
…dat recht op privacy ooit echt beschreven is.
Douglas begon na te denken over dit idee…
…en merkte op dat het concept van privacy deel moest uitmaken van de grondwet…
…omdat de andere rechten anders zinloos zouden zijn.
Het derde amendement, dat je verbiedt soldaten te huisvesten…
…is geheel nutteloos tenzij je verwacht…
…dat mensen privacy hebben in hun eigen huis.
Het Hooggerechtshof koppelde dus het recht op privacy…
…met het recht op een eerlijk proces.
Dat was belangrijk, want de vrouwenbeweging…
…streed daarvoor en zou daarvoor blijven strijden.
En dit nieuwe privacyprincipe zou op een nieuwe manier toegepast worden.
Eerst zaak 70-18, Roe vs. Wade.
Norma Jean McCorvey.
Ze ging naar een dokter voor een abortus en die zei dat dat illegaal was in Texas.
Ze stapte naar een advocaat en klaagde Texas aan voor een inbreuk…
…op haar privacy op basis van het 14e amendement.
Het hof heeft in het verleden gezegd dat als privacy iets betekent…
…dat wel het recht van het individu is om zelf besluiten te nemen.
Jane Roe stelde dat een vrouw recht heeft op abortus tijdens haar zwangerschap.
Het Hooggerechtshof zag een conflict…
…tussen de belangen van de vrouw die geen kind wil baren…
…en de belangen van de foetus.
De foetus kon zichzelf niet verdedigen…
…dus deed de staat dat voor hem.
We willen geen antwoord op de vraag of abortus goed is.
We zijn hier om ervoor te pleiten…
…dat de beslissing of een vrouw een zwangerschap voortzet of onderbreekt…
…een beslissing is die die persoon zelf moet nemen.
Goedenavond.
In een historische uitspraak heeft het hof abortussen gelegaliseerd.
Het besluit om een zwangerschap te beëindigen…
…moeten de vrouw en haar arts nemen, niet de overheid.
ARTIKEL XIV
Het idee van vrijheid staat voorop.
VRIJHEID KAN NIET AFGENOMEN WORDEN
Als je het 14e amendement zo leest…
…denk je niet meteen aan het recht op abortus.
Het één vloeit uit het ander voort.
De privacylogica uit Griswold vs. Connecticut werd uitgebreid.
En het Hooggerechtshof zei: 'Ik weet niet wanneer het leven begint.'
Niemand kan dat achterhalen.
Het hof zei dus in wezen:
'Je hebt recht op privacy in het begin van de zwangerschap.
…maar in het latere stadium…
…mag de staat bepalen wat er met je lichaam gebeurt.'
Dus je gaat van anticonceptie voor getrouwde stellen…
…naar het recht om te kiezen of je een abortus wilt of niet.
De dingen verliepen stap voor stap.
Het leek niet voor de hand te liggen, maar zo gaat dat bij grondwettelijk recht.
Een buitengewone gebeurtenis.
Ik denk dat 22 januari 1973 een dag is die de geschiedenis in zal gaan.
BROOD EN ROZEN
Toegang tot anticonceptie en tot abortus veranderde het leven van vrouwen.
In de periode na Griswold en Roe…
…haalden meer vrouwen hun eindexamen…
…studeerden meer vrouwen door en gingen meer vrouwen werken.
STEM
Anticonceptie is absoluut essentieel…
…als je wilt dat vrouwen op gelijke voet deel uitmaken van de economie.
BEHEERSING
We gaan van een overheid die elk aspect van het leven van een vrouw beheerst…
…naar een overheid die hun vrijheid begint te beschermen.
Maar kunnen alle vrouwen profiteren van deze vooruitgang?
Zwarte vrouwen mochten niet protesteren en betogen met witte vrouwen.
SUFFRAGETTES
En als ze wel mee mochten lopen, dan wel achter in de rij.
De Suffragettes gaven echt prioriteit aan de geslachtskwestie…
…zagen de rassenkwestie niet zo duidelijk…
…en waren niet echt bereid om deze twee kwesties te koppelen.
'Jullie probleem komt later wel eens een keertje.
Laat ons begaan en dan helpen we jullie…
…want jullie staan in de weg.
Het duurt te lang en is inefficiënt.
We bereiken niets als we aan al jullie problemen moeten denken.'
Zwarte vrouwen bevinden zich op de intersectie…
…zoals je dat noemt…
…van het sekseprobleem en het rassenprobleem.
Intersectionaliteit is geen nieuw concept.
De theorie werd opgesteld door een zwarte jurist, Kimberlé Crenshaw.
Het is geen toeval dat veel mensen daar nu pas over horen…
…omdat ze een zwarte vrouw is.
De intersectionaliteit kwam voort uit een zaak waarover ik jaren terug las.
Afro-Amerikaanse vrouwen probeerden een rechtszaak aan te spannen…
…vanwege discriminatie op de werkvloer.
En hun argument werd afgewezen door de rechtbank die de zaak behandelde…
…omdat Afro-Amerikaanse mannen werden aangenomen en promotie kregen…
…en datzelfde voor witte vrouwen gold.
Er was geen discriminatie op basis van ras…
…omdat het bedrijf goed omging met zwarte mensen, het waren enkel mannen.
En er was geen discriminatie op basis van sekse…
…omdat het bedrijf vrouwen aannam en promoties gaf, al waren ze wit.
Het probleem was dat zwarte vrouwen niet voor zichzelf op konden komen…
…deels omdat het hof niet doorhad dat de combinatie van racisme en seksisme…
…vaak tot een andere ervaring leidt voor zwarte vrouwen.
Ik word niet twee keer zo veel onderdrukt. Het wordt niet verdubbeld.
Op die intersectie…
…heb je stereotypes, tropen en problemen waar alleen zwarte vrouwen onder lijden.
Als Serena temperamentvol is of Michelle Obama met passie spreekt…
…zijn ze 'boze zwarte vrouwen'.
Mensen met twee of meer onderdrukte identiteiten…
…zoals autochtone vrouwen, zoals vrouwen uit Azië en Oceanië…
…zoals latina's…
…ervaren niet alleen de optelsom van die onderdrukking…
…maar verschillende soorten onderdrukking.
En bij iemand met meer dan twee van die identiteiten…
…zoals een transvrouw van kleur…
…leiden meerdere intersecties bij haar tot een unieke vorm van onderdrukking.
Ik heb zelf twee problemen.
Twee zaken die ik van nature met me meedraag.
Ik moet me altijd bezighouden, en niet in theorie…
Ik moet betrokken zijn en moet me wel bezighouden…
…met raciale bevrijding…
…maar me ook persoonlijk bezighouden met seksuele bevrijding…
…want die twee zaken komen bij mij samen.
Die twee zaken komen samen…
…als je als vrouw deel uitmaakt van een onderdrukte groep of minderheid.
Pauli Murray is het toppunt van intersectionaliteit.
Ze zag dat zwarte vrouwen op basis van ras worden gediscrimineerd…
…en op basis van geslacht.
Ze kwam op voor zwarte vrouwen in een tijd waarin niemand om hen gaf…
…en worstelde met haar identiteit en seksuele geaardheid.
Een groot deel van haar leven vroeg ze vergeefs om een testosteronbehandeling…
…en vroeg ze zich af…
…of ze geen experiment was, een meisje dat een jongen had moeten zijn.
Ze zag dat beide vormen van discriminatie op legaal vlak hetzelfde waren…
…dat ze een schending van de gelijke beschermingsclausule waren.
We lijken meer op elkaar dan we denken.
We zien je zoals je bent, Pauli Murray.
DE SUFFRAGETTES
VROUWENBEWEGING
Je had de vrouwenbeweging die toen ineens echt in zwang kwam.
Er zijn allerlei Afro-Amerikaanse…
…Mexicaanse, Aziatisch-Amerikaanse en autochtone vrouwen…
…binnen de burgerrechtenorganisaties…
…die erop aandringen dat geslacht een grote rol gaat spelen in de beweging.
Het voelde alsof er iets heel spannends gaande was.
De stereotypen die vrouwen in de huiselijke sfeer hielden…
…werden aan de kaak gesteld.
Je kunt iemands vrouw, moeder of minnaar zijn.
Je kunt iemands iets zijn, maar niet iemand.
We willen controle over ons eigen lichaam en ons eigen lot.
En er ontstond toen een beweging in de VS die een tweede feministische golf vormde.
Als zwarte, Raza, Aziatische en autochtone Amerikaanse vrouwen…
…hebben we het meest reden om die wetten aan te vechten.
Ze streden niet over wat prioriteit had.
Ze streden voor al die dingen, niet voor enkele van die dingen.
In de jaren 70, toen de vrouwenbeweging opkwam…
…begon die een verhaal te vertellen over een land waarin iedereen gelijk is.
En al boekten vrouwen overwinningen dankzij het 14e amendement…
…het kon het best kracht bijgezet worden met een nieuw amendement…
…dat gelijkheid tussen man en vrouw officieel opneemt in de grondwet.
Het probleem is dat het streven naar gelijkheid tussen man en vrouw…
…niet in de grondwet staat.
We zijn in zekere zin stiefkinderen van het 14e amendement.
We hebben nu ons eigen huis nodig.
VROUWENBEWEGING
GELIJKE RECHTEN-AMENDEMENT
We hopen dat op de 50e verjaardag van het verkrijgen van stemrecht…
…een lange strijd ten eind komt…
…voor de emancipatie van vrouwen dankzij optreden van de overheid.
Er zijn nu tien miljoen vrouwen die deze specifieke maatregel steunen.
Dat zijn tien miljoen vrouwen die zich verenigd hebben.
De National Woman's Party lobbyt voor het 26e amendement…
…dat vrouwen gelijke rechten moet geven.
Dat amendement zou ze voor het eerst in juridische zin mensen maken.
We hebben ons amendement nodig.
We hebben een moment nodig waarop de maatschappij weer samenkomt…
…zoals dat zogezegd gebeurde bij het 14e amendement…
…om te zeggen dat vrouwen ten onrechte niet konden profiteren…
…van de bescherming van gelijk burgerschap.
Dat dat ingaat tegen de verplichtingen…
…die het Amerikaans burgerschap met zich meebrengt.
GELIJKE RECHTEN-AMENDEMENT
HET CONGRES STEMT OVER DE GELIJKE RECHTEN-CLAUSULE
Dit is het moment waarop we zorgen dat vrouwen en mannen…
…op gelijke wijze genieten van het grootse Amerika.
Als uitgangspunt werden er veel termen uit het 14e amendement overgenomen…
…maar dan gericht op vrouwen…
…en er wordt herhaald dat vrouwen gelijk zijn voor de wet.
Ze actualiseerden het raciale kader van het 14e amendement…
…en pasten dat toe op vrouwen.
Het gelijke rechten-amendement werd geratificeerd…
…en naar de staten gestuurd opdat drie vierde het zou aannemen…
…wat nodig is bij grondwetswijzigingen.
Tot nu toe hebben 23 staten…
…het gelijke rechten-amendement geratificeerd.
Het moet geratificeerd worden door 38 staten.
VOOR HET AMENDEMENT
En de beweging verplaatste zich door het land.
Vrouwen organiseerden zich.
We mogen nu niet zwichten voor angst.
Want het gelijke rechten-amendement staat voor het hoogste Amerikaanse ideaal.
De erkenning van de waarde van elk individu.
Van elke vrouw net zoals elke man.
30 STATEN RATIFICEERDEN HET AMENDEMENT 38 BENODIGD
Het amendement voor gelijke rechten…
…kwam vandaag twee stappen dichter bij opname in de grondwet.
Het werd geratificeerd door Oregon en Minnesota.
Het amendement…
Raad eens? Het gaat goed.
Maine ratificeerde het gelijke rechten-amendement.
Het wordt opgenomen in de grondwet als nog zeven staten instemmen.
En toen kwamen de laatste staten en het verzet.
Ik herinner u aan wat er met Adam is gebeurd…
…toen hij Eva hem liet overhalen om in de appel te bijten.
We hebben een verdomd goed land en staat. Wat is er mis? Waarom moet het anders?
Mijn 16- jarige dochter zit daarginds. Ik wil niet dat ze in dienst moet.
Terwijl het amendement terrein wint…
…beginnen tegenstanders een ander verhaal te vertellen…
…dat bij veel Amerikanen weerklank vindt.
En waarom werkt dat zo goed?
Het wordt niet alleen door mannen verteld.
Ook door vrouwen.
En het is verzet dat geleid werd, op het eerste gezicht, door een vrouw.
We behandelen mensen niet gelijk.
Het zou erg oneerlijk zijn om mensen gelijk te behandelen.
De strijd wordt geleid…
…door een huisvrouw uit Illinois met zes kinderen.
Phyllis Schlafly uit Alton, Illinois.
Phyllis…
Phyllis… Schlafly.
Laat maar.
Ik zeg wel Gemene Phyllis.
Onze wetten gaven een prachtige status aan getrouwde vrouwen.
Zo heeft ze het recht om onderhouden te worden door haar man.
Ze leek een spreekbuis voor het honderden jaren oude idee…
…dat vrouwen beter af waren met bescherming.
Amerikaanse vrouwen zijn de gelukkigste groep mensen op aarde.
Ze kunnen trouwen en de wet vereist dat de man haar moet onderhouden.
Het amendement geeft vrouwen geen nieuwe rechten of voordelen.
Phyllis…
Toen ze zich verzette tegen het gelijke rechten-amendement…
…zei ze dat dit niet was wat alle vrouwen wilden.
Ze vonden de vrouwenrol niet erg, waren blij met hun leven…
…en het amendement was tegen het gezin, tegen het kind…
…en tegen de traditionele rollen van vrouwen.
Er werd vooral geschreven en gebeld…
…door oudere, conservatieve dames uit de middenklasse.
Ze moeten tegen hun papa opkijken.
Ze moeten weten dat hij de baas is en ons kan beschermen.
Dat is zijn rol. Daarom ben ik met hem getrouwd.
Veel vrouwen vinden het te veel gelijkheid.
Dat willen ze niet.
Ze proberen de ratificatie te stoppen in de staten waar nog gestemd moet worden.
Ik geloof dat dit een amendement is…
…wat ertoe kan leiden dat vrouwen deze positieve discriminatie verliezen.
De Republikeinse Partij trok zijn steun in tijdens de verkiezingen van 1980.
De wind was gedraaid in de politiek en uiteindelijk ontbraken er drie staten.
HET GELIJKE RECHTEN-AMENDEMENT HAALT HET NIET
De strijd voor het amendement kwam gisteren na tien jaar ten einde.
Voorstanders van het amendement kwamen bijeen bij het Witte Huis…
…om de nederlaag te betreuren.
Een overwinning tegen alle verwachtingen in.
En wat wacht het gelijke rechten-amendement nu?
Het heeft geen toekomst.
BEHEERSD
Doordat het amendement er niet kwam, hebben we nu nog een document…
…dat niet beweert dat mannelijke en vrouwelijke burgers…
…volledig gelijk zijn.
Kunt u uitleggen wat het verband is…
…tussen de abortuskwestie en het gelijke rechten-amendement?
De mensen die voor gelijke kansen zijn en die abortus willen doorvoeren…
…zijn voor 98% dezelfde mensen.
Ik heb hoop voor Amerika en wil zeggen dat ik geloof dat Amerika…
…in de jaren 80, en vooral in dit decennium…
…een morele en spirituele wedergeboorte doormaakt.
In de jaren 80 begon het er somber uit te zien.
Je had het nieuwe rechts dat aan de macht kwam…
…met Ronald Reagan in 1980.
Er was een krachtige terugslag.
Er was een nieuw rechts dat succes boekte…
…met het terugdraaien van een aantal rechten…
…die verkregen waren in de jaren 60 en 70.
Het momentum groeit echter.
Honderdduizend betogers op een halve mijl in Washington…
…voor de grootste demonstratie tegen abortus in Amerika.
Het aantal beperkingen op abortus is de afgelopen 25 jaar enorm gegroeid.
In sommige rechtsgebieden is er nog maar één abortuskliniek over…
…waardoor vrouwen op afgelegen plekken geen enkele zorg kunnen krijgen.
Veel van de abortusklinieken doen niet alleen abortussen.
Ze bieden ook standaardzorg voor vrouwen.
Als een abortuskliniek sluit, verlies je dus niet alleen die ene dienst.
Je verliest basiszorg.
Er zijn veel wetten aangenomen…
…die het werk van abortusklinieken moeilijker en duurder maken.
Het plan is met zo veel wetten te komen dat ze niet meer kunnen bestaan.
STOP ABORTUS NU
Ik heb twee dochters die goed weten wat er in hun omgeving gebeurt.
Ze volgen de politiek vanwege mijn werk.
En proberen om met oplossingen te komen…
…of optimistisch te zijn, vind ik erg lastig.
Maar ik zeg ze elke dag dat ik doorga en door blijf vechten.
Ik weet niet wat de toekomst zal uitwijzen…
…maar ik zal elke dag vechten voor hen en voor alle jonge meisjes in de VS.
BEHEERSD
'Het is ons verleden.
Een triest verleden, maar echt ons verleden…
…dat het geweldige 14e amendement dat zo veel veranderde in dit land…
…door de opstellers niet bedoeld was om vrouwen status te geven.
Het behield een systeem waarbinnen vrouwen niet konden stemmen…
…geen ambt konden bekleden en na hun huwelijk niets konden bezitten.
Om die reden blijf ik pleiten voor het gelijke rechten-amendement.
Ik heb een dochter en een kleindochter.
Ik ken de geschiedenis.
Ik wil dat de wetgevers van dit land en de staten…
…opstaan en zeggen dat zij de geschiedenis ook kennen.
We willen duidelijk laten weten dat vrouw en man gelijk zijn voor de wet.
KOM ZONDAG NAAR HET WITTE HUIS
Ik wil dat dat zo opgenomen wordt in de Amerikaanse grondwet.'
NIET TE OVERHEERSEN
Als Amerikanen verwachten we dat vooruitgang rechtlijnig is.
Dat goede dingen slechte dingen vervangen.
Maar de laatste 100 jaar is gebleken dat gevechten nieuwe vormen krijgen…
…dingen de andere richting opgaan en na verzet vooruitgang wordt geboekt.
Het is een rommelige, steeds veranderende situatie.
En voor mij is de strijd nog even groot als honderd jaar geleden. Alleen anders.
Je mag rechtbanken niet meer zien…
…als ridders op het witte paard die vrouwen komen redden.
Wie om reproductieve rechten geeft…
…moet weten dat de striktste abortuswetten door de striktste staten worden bedacht.
Ik moest voor de rechter komen…
…zodat hij kon bepalen of ik oud genoeg was voor abortus.
Mijn recht op een abortus was afhankelijk van zijn kijk op mijn leven en toekomst.
Het was een lange, uitputtende beproeving, die belachelijk was…
…omdat dit niet hoefde toen ik op mijn 15e beviel.
Waarom proberen we niet meer vrouwen in deelstaatparlementen te krijgen?
We moeten proactiever zijn en ervoor zorgen dat dit soort wetten…
…überhaupt nooit aangenomen worden.
Ja is ja en nee is nee.
Me Too suggereert dat wat we gedaan hebben op wettelijk vlak…
…echt niet goed genoeg was.
Ongewenste intimiteiten waren nooit oké.
Maar Me Too gaf de mensen de gelegenheid…
…om te zeggen dat het niet oké is.
Stop het geweld, stop de verkrachtingen.
De beweging legt de nadruk op het falen van de wet…
…en eist oplossingen buiten de wet om.
Me Too vindt plaats op het vlak van social media.
Niet op het vlak van de wetgeving.
Waarom betogen mannen niet voor gelijke rechten voor vrouwen?
Omdat mannen ook in het patriarchaat hebben geleefd.
'Kun je me wat van je macht geven?'
Dat vragen we aan mannen en ze weten niet of ze dat willen.
'Ik weet niet of ik die wil delen. Wat wil je ermee doen?'
Ik hoop dat ik mannen wellicht kan geruststellen…
…door te beloven dat we ieders leven beter zullen maken.
VOOR MIJN DOCHTER EN MIJN LAND
Haar lichaam, haar keuze. -Mijn lichaam, mijn keuze.
Als je geen controle hebt over wat er in je lijf gebeurt…
…heb je geen controle over wat er buiten je lijf gebeurt…
…en heb je geen controle over je leven.
Dit is een vrouwenmars.
En deze vrouwenmars belichaamt de belofte van feminisme…
…en inclusief en intersectioneel feminisme…
…dat ons allemaal oproept ons te verzetten tegen racisme…
…tegen islamofobie, tegen antisemitisme…
…tegen vrouwenhaat.
Ik sta hier als een onbeschaamde islamitische Amerikaan…
…een onbeschaamde Palestijnse Amerikaan.
Als je wilt weten of je de goede kant op gaat…
…volg vrouwen van kleur, zusters en broeders.
We weten welke kant we op moeten en we weten waar gerechtigheid is…
…want als wij vechten voor gerechtigheid…
…vechten we daarvoor voor iedereen, voor alle gemeenschappen.
Virginia werd vandaag de cruciale 38e staat…
…die het gelijke rechten-amendement van 1972 ratificeerde…
…tegen discriminatie op grond van geslacht.
Ik zou er erg trots op zijn als vrouwen een plek in de grondwet zouden krijgen.
Het was een lang gevecht, een gevecht dat decennia lang duurde.
En omdat ik veel van die vrouwen ken, die inmiddels soms bejaard zijn…
…zou het zo mooi en inspirerend zijn om het resultaat van hun werk te zien.
En het is ook een geschenk voor de toekomstige generaties vrouwen.
Gelijke rechten opnemen in de grondwet…
…zou een geweldige stap voorwaarts zijn op het vlak van gelijkheid.
Dat ligt in het verlengde van het 14e amendement…
…omdat vrouwen uiteindelijk niet om controle over elkaar vragen…
…en zeker niet om controle over mannen…
…maar enkel om controle over hun eigen leven.
De weerstand bij veel mensen tegen gelijke rechten…
…werd deels bepaald door traditionele rollen in het huwelijk.
Het idee dat een man het leven van een vrouw voor haar bepaalt.
Nu vrouwen gelijke rechten hebben, is ons begrip van het huwelijk veranderd…
…en dat blijft veranderen.
De ruimere definitie van het huwelijk leidt tot een nieuwe strijd…
…waarbij het 14e amendement een nog grotere kracht voor inclusiviteit is…
…en zelfs voor liefde.
Ondertiteld door: Robby van den Hoek