Na bombę!
Nadajnik satelitarny gotowy. Uważaj na to, co pod tobą.
Rekiny lubią atakować ofiarę od dołu.
- Co? Dlaczego? - Żebyś ich nie widział.
Chrup!
Nie ma się czego bać. Jesteśmy w metalowej klatce.
Naukowcy używają takich do badań.
Dlaczego to robimy?
Bo wciąż niewiele wiemy o żarłaczach białych.
Są wielkie. Są rekinami. Myślę, że tyle wystarczy.
Wiemy o nich bardzo mało.
Nie wiemy, gdzie spędzają większość czasu.
Jeszcze. A jeśli tego nie wiemy...
Nie wiemy, ile ich zostało.
Właśnie. Czyli nie wiemy, czy potrzebują naszej pomocy.
Myślę, że to my będziemy potrzebować pomocy.
One jedzą ludzi?
Tylko przypadkiem.
Jak można przypadkiem zjeść człowieka?
Bo myślą, że to coś, co jedzą,
więc przypadkiem ugryzą.
Pokażę ci.
Jane do Siwobrodego.
Siwobrody? Siwobrody!
Wrzućmy sztuczną fokę do wody, a potem wypatrujmy rekiniego przyjaciela.
Bawimy się w teatr cieni?
Tak jakby. Pamiętasz, jak mówiłam, że rekiny atakują od dołu?
Dosłownie nigdy tego nie zapomnę.
Tak też widzą swoją ofiarę.
- Spójrz na to. - To kształt foki czy człowieka?
Trudno stwierdzić, nie? Rekinom też. One nie polują na ludzi,
czasem po prostu ugryzą nie to, co trzeba.
Nie powinniśmy się bać?
Nie jestem foką.
- Jane? - Gdzie się podziała przynęta?
Jest nad nami.
To znaczy, że rekin jest pod nami.
Tata.
Co? Nie jest łatwo cię w tym pchać.
I nie jesteś za duża na zabawę w udawanie, co?
Widzisz ją, Davidzie?
Na szczęście nie. Skąd wiesz, że to była ona?
Samice są większe od samców.
Przestań się wygłupiać.
Tata potrzebuje wszystkiego z listy do ulubionego przepisu.
Pikantna paella z owocami morza
I wiesz, jaki jest, gdy o czymś zapomnimy.
Zgadnij kto to.
Hej, kochanie.
Jest na liście pietruszka?
Tak.
A nitki szafranu?
I pamiętaj, ryż do paelli, nie ten, co ostatnio.
Do paelli, nie kleisty.
Zrobi się.
Okej, dzięki. I pośpiesz się, Millie jest głodna.
Kocham cię.
Ja ciebie też.
Chodź. Musimy się śpieszyć.
Czym w ogóle są nitki szafranu?
Wybacz, Jane. Misja wstrzymana.
Oby na zawsze.
A co z przyczepieniem nadajnika do Carcharodon carcharias?
Carchara... Co takiego?
Carcharodon carcharias.
To naukowa nazwa żarłacza białego.
To czemu nie możesz tak mówić?
Fajniej jest używać naukowej nazwy.
Ty i ja mamy inne pojęcie zabawy.
Patrz, zupa na wyprzedaży.
ZUPA 3 ZA 1
To prawda.
Co? Trzy w cenie jednej. To się prawie nie zdarza.
Zrób miejsce, corazoncito.
No dawaj. Wychodź.
O co chodzi z tymi rekinami?
Staramy się oznaczyć jednego, by wiedzieć, gdzie spędzają czas.
To proste. W oceanie.
Ale gdzie dokładnie?
Rekiny znikają na mnóstwo czasu
- i naukowcy nie wiedzą dlaczego. - Czy to ważne?
Są drapieżnikami szczytowymi.
To kolejna naukowa nazwa?
Nie, chodzi o to, że są na szczycie łańcucha pokarmowego w oceanie.
Bez nich ich ofiary nie zostaną zjedzone,
co znaczy, że zjedzą za dużo i cały łańcuch się rozpada.
Czemu się przejmujesz takimi rzeczami, co?
Bo ktoś musi.
Rekiny jedzą ryby, tak?
Ryby, foki, czasem martwe wieloryby.
Nie sądzę, że tutaj są jakieś martwe wieloryby,
...ale jest dział z rybami.
Może tam znajdziemy twojego rekina.
Dobry pomysł. Zaraz wrócę.
Nie śpiesz się. I daj znać, czy tilapia jest na wyprzedaży, dobra?
Dobrze.
Mamy szukać rekinów, a nie szturchać martwe ryby.
Użyć ryby jako przynęty?
Dobrze myślisz.
Nie umiem tego odczytać.
Pokaż.
„Chipsy ziemniaczane”.
Niezła próba. Ty tego chcesz.
Dział z ryżem. Gdzie jest ryż do paelli?
- Rekin! - Davey, cicho.
Rekin.
Co? Było ciszej.
Jane, rekin tu jest.
Wiem. Wykorzystałam ryby, by ją tu zwabić.
Jest piękna.
Przyczep nadajnik, gdy się zbliży.
Jak to nie?
Jasne, że jest wielka. To największa ryba drapieżna na świecie.
Musisz poćwiczyć turlanie.
Cześć.
Coś mi mówi, że się nie cieszysz, że chcę cię oznaczyć,
ale teraz zobaczę, jak szybko umiesz pływać.
Siwobrody, uciekaj!
Jane, gdzie jesteś? Daj znać.
Staram się nie dać się zjeść.
Oznaczyłaś ją?
Nie, ale chyba ją rozzłościłam.
Świetnie, wściekły rekin.
Już idę, ale wcale się nie cieszę.
„Limit sześciu sztuk na klienta”.
Mogę to pożyczyć?
Dobrze, Davidzie.
ale potem musisz mi pomóc odłożyć część rzeczy.
Okej.
- W prawo. - Dobra.
Zjedz to.
To było ekstra.
Poza tym, że nie oznaczyliśmy rekina.
Co wyście zrobili?
- Badania. - Przeżyliśmy atak rekina.
Może róbcie to trochę ciszej.
Raczej dużo ciszej.
Patrzcie, jak nabałaganiliście.
Narobiliście nam wstydu. Posprzątajcie to.
PLANETA NADZIEI
„Największym zagrożeniem dla przyszłości jest apatia”.
- Czym jest apatia? - Nie jestem pewna.
To brak zainteresowania lub troski.
Wy podchodzicie apatycznie do posprzątania tego bałaganu.
A ludzie podchodzą apatycznie do pomagania rekinom.
Fajnie odwróciłaś sytuację.
Pomogę ci, tato, którego kocham.
Ludzie nie pomagają rekinom, bo są straszne, corazoncito.
Nie, są niezrozumiane.
Nie możemy pozwolić im zniknąć, bo się ich boimy.
Ludzie są drapieżnikami szczytowymi na świecie,
to znaczy, że musimy uchronić łańcuch przed rozpadem.
Czego nie robimy.
Naprawdę chce ocalić świat.
Nie jesteś straszna. Po prostu ludzie cię nie rozumieją.
Przepraszam, że cię zawiodłam.
Nie poddawaj się. Masz jeszcze czas.
Nie tak brzmi.
Rozumiem.
A światu kończy się czas.
Chciałbym, żebyś przestała martwić się o to, czego nie zmienisz.
Ale właśnie o to chodzi.
Możemy wiele zmienić. Tylko musimy wykazać zainteresowanie.
Martwienie się nie jest złe, jeśli robisz coś,
by zmienić to, o co się martwisz.
Jak ta pani, którą tak lubisz?
Jane Goodall stara się zmienić świat i ocalić zwierzęta.
To chcę robić.
Jak mogę ci pomóc?
Rekiny mają kłopoty, bo wyławiamy ryby
i je zabijamy.
Jeśli dowiemy się, jak żyją, będziemy wiedzieć, jak je ocalić.
Tak.
Dlatego musisz jednego oznaczyć, by go śledzić?
Właśnie!
Ale za każdym razem nam się nie udaje.
Gdy staram się zrozumieć, co ktoś sobie myśli,
próbuję myśleć jak on.
Może myślisz za bardzo jak człowiek.
Nie rozumiem.
Może musisz zacząć myśleć jak rekin.
Jak rekin.
Dziękuję.
Zaraz wrócimy.
Nie jedz mnie!
Przepraszam. Twój tata wciąż jest zły?
Zawsze się denerwuje, gdy robi zakupy.
Przejdzie mu.
Chyba wiem, jak oznaczyć naszego rekina.
Wiąże się to z akcją i niebezpieczeństwem?
Tak.
- To odpadam. - Co?
Żartuję. Wchodzę w to, o ile ja nie będę w niebezpieczeństwie.
Jestem w niebezpieczeństwie?
Jak dobrze potrafisz udawać fokę?
Jestem najlepszy.
Głośniej?
Davidzie.
Coś mi stanęło w gardle.
To jaki mamy plan?
Ubijmy ten interes.
Rób to z uczuciem.
Widzisz coś, Siwobrody?
Okej. Daj znać, jeśli ją zobaczysz.
Nie daj się rozkojarzyć.
Słyszysz?
RYBY
Jeszcze tylko ryba. Nadal to potrafisz.
Udaję fokę, żeby zwabić żarłacza białego, by przyjaciółka mogła go oznaczyć.
Dobra robota.
Wciąż ani śladu?
Jesteś tam?
Siwobrody? Odbiór.
Jane?
Może jeśli będę się poruszał jak foka?
Siwobrody, odpowiedz!
Wie pani, gdzie jest dział z rybami?
Siwobrody mówi, że płynie!
Przynajmniej nie zaatakuje od dołu.
Myśl jak rekin. Atakuj od dołu.
Mamy ją!
Tak!
Siwobrody.
Nie mogłeś zaczekać, aż zapłacimy, Siwobrody?
Był głodny.
Sporo ryb.
Kevin uwielbia robić paellę z owocami morza.
Co jest?
Rekiny mają kłopoty między innymi dlatego, że wyławiamy za dużo ryb.
Nie ma ryb, nie ma rekinów.
Ale nie będzie im brakowało krewetek, co?
Nie, ale rybom, które je jedzą, już tak, a foki jedzą te ryby,
a rekiny jedzą foki. Wszyscy jesteśmy połączeni.
Są na liście taty.
Jeśli oni sobie wyobrażają, że ratują żarłacze,
może my możemy sobie wyobrazić,
że czasem zjemy coś innego.
Raz w tygodniu nie jedzcie mięsa,
albo upewnijcie się, że to, które jecie, nie szkodzi środowisku.
Myślę, że tata by się z tym zgodził.
Macie ryby przyjazne środowisku?
Tędy, proszę.
Skąd się tu wzięły chipsy?
Sygnał satelitarny z nadajnika słychać wyraźnie.
Dokąd ona płynie?
Wkrótce się dowiemy.
Okrążyła nas?
Nie, wciąż jest przed nami.
Jest drugi.
- Jest od niej mniejszy. - Czyli to...
To są samce.
Bo samice są większe od samców.
Tu się spotykają, by mieć młode.
Nie sądzę, że ktoś to kiedyś widział.
Co? Tata mówił, że mogę coś przekąsić.
Pomóż ocalić żarłacze białe.
Zaczekaj, Tata. Zaraz wrócę.
- Dokąd idziesz? - Muszę zadzwonić do Carlee Jackson.
A kto to?
Jest biolożką morską, która bada rekiny.
A nie pomogliśmy im?
Tak, ale zawsze można zrobić więcej.
Okej, byle nie za długo, corazoncito. Zaraz będzie kolacja.
Okej.
- Carlee. - Cześć. Pewnie jesteś Jane.
Tak. Dzięki za spotkanie i rozmowę o rekinach.
Żaden problem. Po twoich e-mailach i wiadomościach
ja... Jak mogłabym odmówić?
Co to jest to zielone obok ciebie?
To tutaj?
To znaczniki, których używam w terenie.
Zakłada się je na płetwy rekinów, jak takie kolczyki
na płetwach.
Z tyłu znaczników jest też nasz numer telefonu.
Jeśli ktoś złapie rekina,
może zadzwonić i dowiemy się, gdzie ten rekin był.
Pokażę ci nagranie, gdy oznaczam rekiny.
To jest żarłacz czarnopłetwy.
Jak widzisz, właśnie go mierzymy.
Po co mu ta rurka?
Wlewamy mu nią wodę do buzi, żeby mógł oddychać.
A potem go oznaczamy.
Gdy skończymy, wpuszczamy go z powrotem do wody,
a on sobie spokojnie odpływa.
Kiedy polubiłaś rekiny?
Miałam pięć lub sześć lat, gdy przeczytałam książkę o rekinach
i złapałam bakcyla.
Wtedy wiedziałam, że chcę je badać, gdy dorosnę.
Pływałaś kiedyś z rekinem?
Spróbuję znaleźć nagranie.
Byłam w Belize i tu zobaczysz, jak pływam z rekinem wąsatym.
Przeprowadzałam badania.
David by się bał, gdyby zobaczył rekina w oceanie bez klatki.
Rekiny boją się nas bardziej niż my ich.
Wielokrotnie, gdy atakują ludzi,
robią to przypadkiem, bo ich dobrze nie widzą.
Dlatego sądzą, że to jedzenie, gryzą i myślą:
„Paskudne” i odpływają, bo popełniły błąd.
Gdy ktoś zobaczy rekina, to co ma robić?
Należy zachować odległość i go nie dotykać.
Trzeba zastąpić strach przed rekinami szacunkiem do nich.
Jak możemy im pomóc?
Jest mnóstwo rzeczy, które młodzi ludzie mogą zrobić, by pomóc.
Jedną z nich jest jedzenie owoców morza ze zrównoważonych połowów.
Upewnijcie się, że pochodzą z miejsca przyjaznego środowisku,
a nie z takiego, w którym wyławia się za dużo ryb.
Niektórzy starają się jeszcze bardziej
i angażują w programy,
takie jak Sharks 4 Kids, które wzbudzają zainteresowanie dzieci.
Są nawet młodzi ekolodzy tacy jak Dyson Chee.
Stara się pozbyć plastiku z wody,
by ogólnie pomóc oceanom.
Ja też założyłam własną organizację:
Minorities In Shark Sciences, razem z trzema innymi czarnymi kobietami.
Nigdy nie widziałyśmy kogoś takiego jak my w terenie,
więc chciałyśmy, by nikt się nie poczuł tak jak my.
Naszym celem jest wprowadzenie zróżnicowania,
bo im więcej mózgów głowi się nad sytuacją rekinów,
tym więcej można odkryć.
A to pomaga je chronić.
Cieszę się, że zachęcasz ludzi do pomocy.
Jane, kolacja gotowa!
- Chyba musisz iść. - Szkoda, że muszę.
Ale zrobię, co mogę, by pomóc rekinom.
- Dziękuję za rozmowę. - Pa, Jane.
Nie zapomnij, że rekiny są „płetwastyczne”.
Davidowi się to spodoba. Pa!
DOWIDZIEĆ SIĘ, GDZIE REKINY SPĘDZAJĄ CZAS.
Jane, Siwobrody zjada twoją kolację!
Siwobrody!
Napisy: Agnieszka Otawska