Gülle!
Uydu izleyici hazır. Gözün aşağıda olsun David.
Köpek balıkları, hedeflerine alttan saldırmayı sever.
- Ne? Neden? - Görülmemek için.
Ham!
Korkacak bir şey yok David. Sağlam metal kafesteyiz.
Bilim uzmanlarının kullandıklarından.
Bunu niye yapıyoruz?
Çünkü hâlâ büyük beyaz köpek balıklarıyla ilgili bilmediklerimiz var.
Onlar büyük ve köpek balığı. Bence yeterli.
Aslında çok az şey biliyoruz.
Vakitlerinin çoğunu nerede geçirdiklerini bile bilmiyoruz.
Henüz. Ve bunu bilmiyorsak...
Kaç tane kaldığını da bilemeyiz.
Doğru. Yani ne kadar yardımımıza ihtiyaçları var, bilmiyoruz.
Bence bizim yardıma ihtiyacımız olacak.
Bunlar insan yemiyor mu?
Sadece kazara.
Kazayla nasıl insan yenir?
Çünkü onu yediğin bir şey sanırsın ve kazara bir ısırık alıverirsin.
Sana göstereyim.
Jane'den Grisakal'a.
Grisakal? Grisakal!
Sahte foku suya koyalım ve köpek balığı dostumuzu gözleyelim.
Gölge kuklası mı oynuyoruz?
Sayılır. Köpek balıkları alttan avlanır demiştim ya?
Kesinlikle unutmayacağım.
Avlarını da öyle görürler.
-Şuna bak. - Fok mu yoksa insan şekli mi o?
Ayırması zor, ha? Onlar için de aynı. İnsan avlamaya çalışmıyorlar,
bazen yanlış şeyleri ısırıyorlar.
Yani korkmamalı mıyız?
Ben fok değilim. Fok değilim.
- Jane? - Yemimiz nereye gitti?
Tam üzerimizde.
Yani köpek balığı da altımızda.
Tata.
Ne? Seni bununla itmek zor.
Oyun oynamak için biraz büyük değil misin?
Dişi balıktan iz var mı David?
Hayır, şükürler olsun. Hem dişi olduğunu nereden biliyorsun?
Dişiler erkeklerden büyük oluyor.
Dalga geçmeyi kes Davey.
Babanın en sevdiği tarif için listesindeki her şeyi alması gerekiyor.
Soslu deniz mahsulü paella
Bir şey unuttuğumuz zaman nasıl oluyor, biliyorsun.
Bil bakalım kim.
Selam tatlım.
Maydanoz yazmış mıyım?
Evet.
- Safran çubukları? - Hı-hı.
Bir de geçen sefer aldığın pirinç değil bomba pirinci.
Yapışkan olan değil, bomba.
Anladım.
Tamam, sağ ol. Biraz acele edin. Millie çok acıktı.
Seni seviyorum.
Ben de seni.
Hadi evlat. Acele edelim.
Safran çubuğu nedir ki?
Pardon Jane. Görev durdu.
Umarım temelli.
Ama Carcharodon carcharias'a verici takma işi ne olacak?
Carchara... Ne dedin?
Carcharodon carcharias.
Büyük beyaz köpek balığının bilimsel adı.
Neden öyle demiyorsun o zaman?
Bilimsel adını kullanmak daha eğlenceli.
Eğlence anlayışlarımız çok farklı.
Aha, çorbalar indirimde.
ÇORBA 3 AL 1 ÖDE
Evet, farklı.
Ne? Üç al bir öde mi? Bu çok nadiren olur.
Yer aç, corazoncito.
Hadi. Hadi. Dışarı.
Evet, nedir bu köpek balığı mevzusu?
Nerelerde olduklarını öğrenmek için birine verici koymaya çalışıyoruz.
Çok kolay. Okyanusta.
Ama neresinde?
Köpek balıkları uzun süreli olarak kayboluyor
- ve bilim uzmanları sebebini bilmiyor. - Ne önemi var ki?
Çünkü onlar apeks yırtıcı.
Bu da mı bilimsel ad?
Hayır. Apeks, okyanus besin zincirinin en tepesindeler demek.
Onlar olmadan avların hiçbiri yenmez
bu yüzden de çok yerler ve tüm zincir dağılır.
Neden böyle şeyleri kafana takıyorsun?
Çünkü birinin takması gerek.
Köpek balıkları balık yer, değil mi?
Balık, fok, arada ölü balina.
Bence buralarda hiç ölü balina yok
ama balık reyonu var.
Belki köpek balığını orada bulabilirsin.
Harika fikir Tata. Hemen döneceğim.
Acele etme. Çipura indirimdeyse haber ver.
Veririm.
Ölü balık dürtmek yerine köpek balığı aramamız gerek Grisakal.
Balığı yem olarak mı kullanalım?
Düşünce biçimini sevdim.
Bunu okuyamıyorum.
Bakayım.
"Patates cipsi."
İyi denemeydi Davey. Senin istediğin o.
Pirinç bölümü. Bomba'lar nerede?
- Köpek balığı! - Davey. Sessiz ol Davey.
Köpek balığı.
Ne var? Daha sessiz söyledim.
Jane, köpek balığı burada.
Biliyorum. Onu çekmek için balık kullandım.
Çok güzel.
Yaklaşınca vericiyi koy.
Ne demek hayır?
Elbette büyük. Dünyanın en büyük avcı balığı o.
Kaydırma becerinle ilgili konuşmalıyız.
Selam.
İçimden bir ses bunu yapacağım için mutlu değilsin diyor
ama şimdi ne kadar hızlı yüzdüğünü göreceğim.
Grisakal, koş!
Jane, Neredesin? Bilgi ver.
Balık yemi olmamaya çalışıyorum.
Vericiyi koydunuz mu?
Hayır ama sanırım onu çok kızdırdım.
Harika, öfkeli bir köpek balığı.
Geliyorum ama bu hiç hoşuma gitmedi.
"Altı adetle sınırlıdır" mı?
-Ödünç alabilir miyim? - Tamam David
ama birazını geri koymama yardım edeceksin.
Tamam.
- Sağa dön. - Tamam.
Al bunu ye!
Muhteşemdi.
Ama köpek balığına verici koyamadık.
Siz ne yaptınız?
- Araştırma. - Kurtulmaca.
Belki biraz daha sessiz kurtulabilirsiniz.
Evet ya da daha gürültülü.
Yaptığınız işe bakın.
Sebep olduğunuz utanca. Toplamaya başlayın.
GEZEGEN UMUT
"Geleceğimizin en büyük tehlikesi apatidir."
- Apati ne demek? - Emin değilim.
İlgisizlik ya da umursamazlık demek.
Mesela ikinizin bunu hemen temizleme konusunda ilgisiz olmanız gibi.
Ya da insanların köpek balıklarına olan ilgisizliği.
Olayı çevirme biçimin hoşuma gitti.
Sana yardım edeyim baba, sevdiğim kişiye.
İnsanlar köpek balıklarına yardım etmez çünkü onlar korkunçtur corazoncito.
Hayır, yanlış anlaşılıyorlar.
Sırf korkuyoruz diye bir şeylerin kaybolmasına izin veremeyiz.
İnsanlar dünyanın apeks avcılarıdır.
Yani zincirin dağılmasını önlemek bizim işimiz.
Bunu da yapmıyoruz.
Cidden dünyayı kurtarmak istiyor.
Korkunç değilsin. İnsanlar henüz seni anlamıyor.
Üzgünüm başarısız oldum.
Pes etme. Daha vakit var.
Onun sesi öyle değil.
Anladım.
Dünyanın da vakti tükeniyor.
Keşke değiştiremeyeceğin şeyleri dert etmesen.
Ama olay da bu Tata.
Değişebiliriz. Sadece daha çok ilgi göstermeliyiz.
Endişelenmek, endişeni gidermek için
değişiklik yapmana yarıyorsa kötü değildir.
O çok sevdiğin kadın gibi mi?
Jane Goodall dünyayı değiştirip hayvanları kurtarmaya çalışıyor.
Ben de bunu yapmak istiyorum.
Nasıl yardım edeyim.
Okyanusu aşırı balıklandırıp çok fazlasını öldürüyoruz diye
köpek balıkları tehlikede.
Hayatları hakkında daha fazla bilgimiz olursa yardım da edebiliriz.
Evet.
Onu takip etmek için verici koymak istiyorsun yani.
Kesinlikle!
Ama denemelerimiz hep başarısız oldu.
Başka birinin ne düşündüğünü anlamaya çabaladığımda
onlar gibi düşünmeye çalışırım.
Belki insan gibi çok fazla düşünüyorsun.
Anlamadım.
Belki köpek balığı gibi düşünmeye başlamalısın.
Köpek balığı gibi.
Teşekkürler Tata.
Hemen döneceğiz.
Beni yeme!
Pardon. Baban hâlâ kızgın mı?
Pop'ın tarifleri için alışveriş yaparken hep gergin olur.
Atlatır.
Sanırım nasıl verici koyacağımızı biliyorum.
İçinde aksiyon ve tehlike var mı?
Evet.
- Ben yokum. - Ne?
Şaka yapıyorum. Ben tehlikede olmadığım sürece varım.
Tehlikede miyim?
Fok sesi çıkarma konusunda ne kadar başarılısın?
En iyiyim.
Daha yüksek mi?
David.
- Boğazıma bir şey kaçtı da. - Hı-hı.
E, plan ne?
Şu foku salalım bakalım.
İçinden geliyormuş gibi yapmalısın.
Bir şey görüyor musun Grisakal?
Tamam. Onu görürsen haber ver.
Ve dikkatin dağılmasın.
Anlaşıldı mı?
BALIK
Sadece balık kaldı. Sende hâlâ iş var.
Büyük beyaz köpek balığını çekmek için fok rolü yapıyorum.
En iyi arkadaşım verici koyacak.
Bravo.
Hâlâ gelmedi mi Grisakal?
Grisakal, orada mısın?
Grisakal, duyuyor musun? Tamam.
Jane?
Belki fok gibi paytak paytak yürümeliyim.
Grisakal, cevap ver!
Balık reyonu nerede acaba?
Grisakal geliyor dedi.
En azından beni alttan avlayamaz.
Köpek balığı gibi düşün. Alttan avlan.
Koydum!
İşte bu!
Grisakal.
Parasını ödememizi bekleyemedin mi, Grisakal?
Karnı açtı.
Çok fazla balık var.
Kevin deniz mahsullü paella yapmaya bayılıyor.
Sorun ne?
Köpek balıklarının sorunlarından biri okyanusu aşırı balıklandırmamız.
Balık yoksa köpek balığı da yok.
Bu karidesleri aramazlar, değil mi?
Doğru ama karides yiyen balıklar
ve balıkları yiyen foklar özler. Hepimiz bağlantılıyız.
Pop'ın listesinde.
Büyük beyaz köpek balıklarını kurtarmayı hayal edebiliyorlarsa
o zaman belki biz de arada bir
farklı bir şeyler yemeyi hayal edebiliriz.
Mesela haftada bir et yememek
ya da yediğiniz etin çevrede kötü etki bırakmamasını sağlamak.
Bence Pops buna katılır.
Çevre dostu balığınız var mı?
Böyle gelin.
Bu cips buraya nasıl geldi?
Uydu verici sinyali gayet net alınıyor.
Nereye gidiyor?
Umarım yakında öğreniriz.
Etrafımızda daire mi çizdi?
Hayır, hâlâ önümüzde.
Bir tane daha.
- Ondan küçük görünüyorlar. - Demek ki...
Onlar erkek.
Çünkü kızlar erkeklerden iridir.
Bebek yapmak için burada buluşuyor olmalılar.
Bence bunu daha önce kimse görmemiştir.
Ne? Babam yiyebilirsin dedi.
Beyaz köpek balıklarını kurtarmaya yardım edin.
Bekle Tata. Hemen döneceğim.
- Nereye? - Carlee Jackson'ı aramam gerek.
O kim?
Köpek balıklarını araştıran bir deniz biyoloğu.
Köpek balıklarına yardım etmedik mi?
Evet ama her zaman daha fazlasını yapabiliriz.
Tamam ama uzun sürmesin corazoncito. Yemek az sonra hazır.
Tamam.
- Carlee. - Selam. Sen Jane olmalısın.
Evet. Köpek balıkları hakkında benimle görüştüğün için sağ ol.
Sorun değil. Bana yolladığın onca e-posta ve mesajın ardından...
Yani nasıl hayır diyebilirim?
Yanındaki o yeşil şeyler nedir?
Bunlar mı?
Bunlar sahada kullandığım köpek balığı etiketleri.
Bunları küçük bir küpe gibi köpek balığının
yüzgecine takıyoruz.
Etiketlerin arkasında telefon numaramız da var.
Yani köpek balığını yakalayan olursa
bizi arıyor ve köpek balığının yerini öğreniyoruz.
Sana köpek balığı etiketlemenin videosunu izleteyim.
Bu, siyah uçlu köpek balığı.
Gördüğün gibi boyunu ölçüyoruz.
Tüp ne için?
Köpek balığının ağızına su veriyor. Nefes alabilsin diye.
Sonra etiketi takıyoruz.
Onunla işimiz bitince hemen suya bırakıyoruz
ve o da keyifli ve sağlıklı biçimde yüzüyor.
Köpek balıklarını sevmeye ne zaman başladın?
Beş ya da altı yaşındayım ve bu kitabı okudum
ve bu da beni iyice bağladı.
O zaman, büyüyünce köpek balığı bilim uzmanı olacağımı anladım.
Bir köpek balığıyla yüzdün mü hiç?
Bakayım videosunu bulabilecek miyim.
Belize'deydim ve burada hemşire köpek balığıyla yüzüyorum
ve bir yandan da araştırma yapıyorum.
David okyanusta onu kafessiz görse çok korkardı.
Köpek balıkları aslında bizden daha çok korkuyor.
İnsanlara çoğu zaman yanlışlıkla saldırırlar çünkü onları iyi göremezler.
Onları yiyecek sanırlar, bir ısırık alırlar ve sonra da
"Bu çok iğrenç" der ve uzaklaşırlar çünkü hata yapmışlardır.
Okyanusta köpek balığı görenler ne yapmalı?
Her zaman uzak durun ve dokunmayın derim.
Köpek balığı korkusunu saygıyla değiştirmek çok önemlidir.
Nasıl yardım edebiliriz?
Gençlerin yardım için yapabileceği çok şey var.
Bir tanesi sürdürülebilir deniz mahsulü yemek.
Çevre dostu olan ve belli türlerin sayısını artırmayan
bir yerden alınmalı.
Daha da ileri giden bazı gençler var.
Çocuklara köpek balıklarını
korumada daha çok rol aldıracak Sharks 4 Kids gibi programlara katmak.
Dyson Chee gibi gençlik çevre danışmanları bile var.
Okyanuslarımıza yardım için plastik kirliliğini
bitirmeye çalışıyor.
Ben de kendi kurumumu kurdum.
Köpek Balığı Bilimindeki Azınlıklar. Üç kadın bilim uzmanıyla birlikte.
Sahada bize benzeyen kimseleri görmedik.
O yüzden de kimsenin bizim gibi hissetmemesini sağlamaya çalıştık.
Amacımız köpek balığı bilimine daha fazla çeşitlilik katmak
çünkü bu konuda çalışan ne kadar çok beynimiz varsa
o kadar çok şey keşfederiz.
Bu da genel anlamda köpek balıklarını korur.
Bunun için daha fazla insan toplamana bayılıyorum.
Yemek hazır Jane!
- Galiba gitmen lazım. - Keşke öyle olmasaydı.
Ama yardım için elimden geleni yapacağım.
- Konuştuğun için sağ ol Carlee. - Hoşça kal Jane.
Unutma, köpekbalıkları şahanedir.
David buna bayılacak. Görüşürüz.
BÜYÜK BEYAZLARIN EN ÇOK VAKİT GEÇİRDİĞİ YERİ ÖĞREN.
Jane, yemeğini Grisakal yiyor!
Grisakal!
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher