"Cá Mập Trắng Lớn".
Ùm!
Thiết bị gắn thẻ vệ tinh sẵn sàng. Thận trọng nhé, David.
Cá mập thích tấn công con mồi từ bên dưới.
- Cái gì? Tại sao? - Để cậu không thấy chúng đến.
Ngoạm!
Chẳng có gì phải sợ, David. Ta đang ở trong lồng kim loại chắc chắn.
Cũng là cái lồng mà các nhà khoa học sử dụng để nghiên cứu về cá mập.
Mà tại sao ta lại làm thế này nhỉ?
Vẫn còn rất nhiều điều ta chưa biết về cá mập trắng lớn.
Chúng rất lớn. Chúng là cá mập. Tớ nghĩ chúng ta biết thế là đủ.
Thật ra, chúng ta biết rất ít.
Chúng ta không biết phần lớn thời gian chúng sống ở đâu.
Chưa biết. Và nếu ta chưa biết điều đó...
Ta không biết chúng còn bao nhiêu con.
Phải. Nghĩa là ta không biết chúng cần ta giúp nhiều chừng nào.
Tớ nghĩ chúng ta mới là người cần giúp.
Chúng ăn thịt người còn gì?
Chỉ là chẳng may thôi.
Chẳng may ăn thịt người thế nào?
Vì chúng nghĩ người là thức ăn của mình,
nên chẳng may chúng cắn một cái.
Để tớ cho cậu xem.
Jane gọi Râu Xám.
Râu Xám? Râu Xám!
Thả mồi nhử hải cẩu xuống nước, rồi canh chừng cá mập nào.
Chúng ta đang chơi rối bóng à?
Đại loại thế. Nhớ là tớ đã nói cá mập săn mồi từ bên dưới chứ?
Tớ sẽ không bao giờ quên.
Chúng cũng nhìn con mồi như thế.
- Nhìn kìa. - Đó là hình hải cẩu hay người?
Khó đoán, đúng không? Cá mập cũng thế. Chúng không định săn con người,
thỉnh thoảng chúng chỉ chẳng may cắn nhầm thôi.
Vậy ta không nên sợ à?
Tớ không phải hải cẩu.
- Jane? - Mồi nhử của ta đâu rồi?
Ngay phía trên.
Nghĩa là cá mập ở ngay bên dưới ta.
Ông ơi.
Sao? Đẩy cháu trên cái xe này không dễ đâu.
Chẳng phải cháu hơi lớn để chơi trò giả vờ, hả?
Có thấy nó không, David?
Không, may quá. Sao cậu biết nó là con cái?
Cá mập cái lớn hơn cá mập đực.
Đừng vẩn vơ nữa, Davey.
Ba cần mọi thứ trong danh sách đồ tạp phẩm theo công thức mình thích.
Cơm thập cẩm hải sản sốt
Con biết ba thế nào khi ta quên thứ gì mà.
Đoán xem ai?
Chào em.
Em có cho mùi tây vào danh sách không?
Có.
- Còn sợi saffron? - Ừ hứ.
Và nhớ nhé, gạo bomba, không phải loại gạo anh mua lần trước.
Bomba, không dẻo.
Hiểu rồi.
Cảm ơn anh. Anh có thể khẩn trương, Millie đang đói lắm rồi.
Yêu anh.
Anh cũng yêu em.
Mau lên, con. Ta nên khẩn trương.
Sợi saffron là gì vậy?
Xin lỗi nhé, Jane. Nhiệm vụ tạm dừng.
Hi vọng là dừng luôn.
Nhưng còn máy theo dõi trên Carcharodon carcharias?
Carchara... Gì nữa đây?
Carcharodon carcharias.
Đó là tên khoa học của cá mập trắng lớn.
Sao không gọi nó như thế luôn?
Dùng tên khoa học thì thú vị hơn.
Ông cháu mình có quan niệm khác nhau về sự thú vị.
Nhìn kìa, súp đang giảm giá.
SÚP MUA BA TÍNH TIỀN MỘT
Vâng, đúng vậy.
Gì cơ? Mua ba tính tiền một. Gần như là chưa từng có.
Ngồi gọn vào nào, cháu yêu.
Nào. Đi thôi, ra.
Thế, chuyện về cá mập là sao?
Bọn cháu đang định gắn thẻ một con để xem chúng ở đâu.
Dễ thôi, đại dương.
Nhưng chính xác là ở đâu?
Phần lớn thời gian, cá mập biến mất,
- các nhà khoa học vẫn không biết lí do. - Quan trọng gì đâu.
Vì chúng là loài ăn thịt trên đỉnh.
Đó lại là tên khoa học nữa à?
Không, trên đỉnh nghĩa là chúng ở trên cùng chuỗi thức ăn của đại dương.
Không có chúng, con mồi của chúng không được ăn,
nghĩa là chúng ăn quá nhiều và chuỗi thức ăn tan rã.
Tại sao cháu cứ đi lo lắng về chuyện kiểu đó vậy, hả?
Vì phải có người lo chứ.
Cá mập ăn cá, đúng không?
Cá, hải cẩu, cá voi chết phụ động.
Ông nghĩ ta không cần cá voi chết nào ở đây,
nhưng kiểu gì cũng có khu cá.
Cháu có thể tìm cá mập ở đó.
Ý hay lắm, ông ơi. Cháu sẽ quay lại ngay.
Cứ từ từ. Thấy cá rô phi giảm giá thì bảo ông, nhé?
Vâng.
Chúng ta phải tìm cá mập, Râu Xám, không phải chọc vào cá chết.
Dùng cá làm mồi?
Tớ thích suy nghĩ của cậu.
Bố còn không đọc được cái này.
Con xem nào.
"Bim bim khoai tây".
Phải, thử hay lắm, Davey. Đó là thứ con muốn.
Khu gạo đây rồi. Gạo bomba ở đâu nhỉ?
- Cá mập! - Davey. Trật tự nào.
Cá mập.
Sao ạ? Khẽ hơn rồi.
Jane, cá mập ở đây.
Tớ biết. Tớ đã dùng cá tươi để dụ nó đến đây.
Nó đẹp thật.
Khi nó lại gần, gắn thẻ nó nhé.
Cậu nói không là sao?
Tất nhiên là nó lớn rồi. Nó là cá ăn thịt lớn nhất thế giới.
Ta cần tập kĩ năng đẩy trượt cho cậu.
Xin chào.
Điều gì đó mách bảo cậu không vui khi tớ định gắn thẻ cậu,
nhưng giờ đây tớ được thấy cậu có thể bơi nhanh thế nào.
Râu Xám, chạy!
Jane, cậu ở đâu? Cập nhật đi.
Cố gắng để không bị ngoạm.
Cậu gắn thẻ nó chưa?
Chưa, nhưng tớ nghĩ tớ đã khiến nó tức giận.
Tuyệt lắm, một con cá mập tức giận.
Tớ đến đây, nhưng tớ không vui đâu.
"Hạn chế mỗi khách mua sáu?"
Cháu mượn cái này được không?
Được, David,
nhưng cháu phải giúp ông trả lại mấy thứ đó nhé.
Vâng.
- Rẽ phải. - Được.
Ngoạm cái này đi.
Tuyệt quá.
Ngoại trừ phần chúng ta không gắn thẻ cá mập.
Hai đứa làm gì vậy?
- Nghiên cứu ạ. - Sống sót với cá mập.
Các cháu có thể sống sót khẽ hơn một chút.
Phải, hoặc khẽ hơn nhiều.
Xem hai đứa làm bừa bãi ra này.
Xấu hổ quá. Bắt đầu dọn dẹp chỗ này ngay đi.
HÀNH TINH HI VỌNG
"Mối nguy lớn nhất với tương lai chúng ta là sự thờ ơ".
- Sự thờ ơ nghĩa là gì? - Tớ không biết chính xác.
Nghĩa là thiếu quan tâm hay lo lắng.
Như cả hai đứa đều thờ ơ với việc dọn dẹp đống bừa bãi bây giờ.
Hoặc người ta thờ ơ với việc giúp cá mập.
Tớ thích cái cách cậu xoay chuyển tình thế.
Để con giúp bố, người mà con yêu quý.
Người ta không giúp cá mập vì chúng đáng sợ, cháu à.
Không, chúng bị hiểu nhầm.
Chúng ta không nên để chúng biến mất chỉ vì chúng ta sợ chúng.
Con người là loài ăn thịt tối thượng của thế giới,
nghĩa là chúng ta có nghĩa vụ không để chuỗi thức ăn đó tan rã.
Điều mà chúng ta đang không làm.
Cậu ấy rất muốn cứu thế giới.
Cậu không đáng sợ. Người ta chỉ chưa hiểu cậu thôi.
Tớ xin lỗi tớ đã thất bại.
Đừng bỏ cuộc. Vẫn còn thời gian.
Cậu ấy nói không giống thế.
Tớ hiểu.
Và thế giới không còn thời gian.
Giá mà cháu thôi lo lắng về những việc cháu chẳng thể thay đổi.
Nhưng đó chính là vấn đề, ông ạ.
Chúng ta có thể thay đổi. Chúng ta chỉ cần quan tâm hơn.
Lo lắng là không tệ nếu nó khiến ta làm điều gì đó
để thay đổi một điều mà ta lo ngại.
Như người phụ nữ mà cháu rất yêu mến?
Jane Goodall đang cố gắng thay đổi thế giới và cứu động vật.
Đó là điều cháu muốn làm.
Ông có thể giúp cháu thế nào?
Cá mập có nguy cơ vì chúng ta đánh bắt quá mức ở đại dương
và giết quá nhiều cá mập.
Nếu ta biết chúng sống thế nào, ta có thể biết cách cứu chúng.
Phải.
Vì thế cháu cần gắn thẻ một con, để có thể theo dõi nó?
Chính xác!
Nhưng lần nào bọn cháu thử, cũng không được.
Khi ông cố gắng hiểu suy nghĩ của người khác,
ông cố gắng nghĩ như họ.
Có lẽ cháu suy nghĩ quá nhiều như một người.
Cháu không hiểu.
Có lẽ cháu cần bắt đầu nghĩ như cá mập.
Như cá mập.
Cảm ơn ông.
Bọn cháu sẽ quay lại ngay.
Đừng ăn thịt tớ!
Xin lỗi. Bố cậu vẫn bực à?
Bố lúc nào cũng lo lắng khi mua nguyên liệu cho ba.
Bố sẽ phải quen thôi.
Tớ nghĩ tớ có ý tưởng để gắn thẻ cho cá mập.
Có hành động và nguy hiểm không?
Có.
- Tớ rút nhé. - Gì cơ?
Đùa đấy. Tớ tham gia, chỉ cần tớ không gặp nguy.
Tớ gặp nguy à?
Cậu giả tiếng hải cẩu có tốt không?
Tớ là siêu nhất.
Lớn hơn nữa?
David.
Cổ họng con vướng cái gì đó.
Thế, kế hoạch là gì?
Chốt vụ này thôi.
Phải kêu như thật.
Thấy gì không, Râu Xám?
Được. Cậu thấy gì thì báo nhé.
Và đừng mất tập trung.
Nghe rõ chứ?
CÁ
Chỉ còn cá. Mày vẫn thành công.
Tớ đang giả vờ là hải cẩu để dụ một con cá mập trắng lớn
để bạn thân tớ gắn thẻ được nó.
Giỏi lắm.
Vẫn không thấy nó à, Râu Xám?
Râu Xám, cậu có ở đó chứ?
Râu Xám, nghe rõ chứ? Hết.
Jane?
Có lẽ tớ nên đi lạch bạch như hải cẩu nữa?
Râu Xám, trả lời tớ đi!
Cô có biết khu cá ở đâu không?
Râu Xám nói nó đang đến!
Ít nhất nó không thể săn tớ từ bên dưới.
Nghĩ như cá mập đi. Săn từ bên dưới.
Gắn được rồi!
Tuyệt!
Râu Xám.
Mày không thể chờ tới khi chúng ta trả tiền à, Râu Xám?
Nó đói ạ.
Nhiều cá quá.
Thì, Kevin rất thích làm cơm thập cẩm hải sản.
Sao vậy?
Một trong những lí do cá mập lâm nguy là vì ta đánh bắt quá mức ở đại dương.
Không có cá, không có cá mập.
Chúng sẽ không nhớ chỗ tôm này, nhỉ?
Không, nhưng loài cá ăn tôm sẽ nhớ tôm, và hải cẩu ăn cá,
cá mập thì ăn hải cẩu. Chúng ta đều có mối liên hệ với nhau.
Nó có trong danh sách của ba.
Nếu chúng có thể hình dung cứu cá mập trắng lớn,
thì có lẽ chúng ta có thể bắt đầu hình dung
thỉnh thoảng ăn thức ăn khác. Hử?
Như là không ăn thịt một lần một tuần,
hoặc đảm bảo thịt mà ta ăn không có hại với môi trường.
Bố nghĩ là ba sẽ đồng ý.
Anh có loại cá thân thiện với môi trường?
Đi theo tôi ạ.
Sao lại có bim bim ở đây?
Tín hiệu gắn thẻ vệ tinh dần to và rõ ràng.
Nó đi đâu vậy?
Hi vọng chúng ta sẽ sớm biết.
Nó bơi quanh chúng ta à?
Không, nó vẫn ở phía trước.
Có một con nữa.
- Trông chúng nhỏ hơn nó. - Nghĩa là...
Chúng là cá mập đực.
Vì cá mập cái lớn hơn cá mập đực.
Đây hẳn là nơi chúng gặp nhau để đẻ con.
Tớ nghĩ chưa ai từng thấy cảnh này.
Sao? Bố bảo tớ có thể ăn.
Chung tay cứu cá mập trắng lớn.
Ông chờ đã. Cháu sẽ quay lại ngay.
- Cháu đi đâu vậy? - Cháu phải gọi Carlee Jackson.
Đó là ai?
Cô ấy là nhà sinh vật biển nghiên cứu về cá mập.
Chẳng phải ta đã giúp cá mập?
Vâng, nhưng ta lúc nào cũng có thể làm nhiều hơn.
Được, nhưng đừng lâu quá nhé. Bữa tối sắp xong rồi.
Vâng.
- Carlee. - Chào cháu. Hẳn cháu là Jane.
Vâng. Cảm ơn cô đã gặp cháu và nói chuyện về cá mập.
Không có gì. Sau mọi email và tin nhắn cháu gửi cho cô,
cô cứ... Sao cô có thể từ chối?
Mấy cái màu xanh lá sau cô là gì?
Mấy thứ trên đây hả?
Đây là thẻ cá mập mà cô đã dùng khi làm việc.
Bọn cô gắn chúng vào vây cá mập, giống như hoa tai
trên vây cá.
Và bọn cô cũng ghi số điện thoại của mình ở phía sau thẻ.
Để nếu có ai bắt được cá mập này,
họ có thể gọi cho bọn cô và bọn cô sẽ biết cá mập ở đâu.
Thực ra, để cô cho cháu xem một video cô gắn thẻ cá mập.
Đây là cá mập vây đen.
Như các cháu thấy, bọn cô đang đo cá mập.
Cái ống để làm gì ạ?
Để đưa nước vào miệng cá mập để chắc chắn nó còn thở.
Rồi bọn cô gắn thẻ cá mập.
Khi xong việc với cá mập, bọn cô thả nó về biển,
và nó bơi đi thích thú và khỏe mạnh.
Khi nào thì cô bắt đầu thích cá mập?
Lúc cô lên năm, sáu tuổi, cô đọc cuốn sách này về cá mập,
và nó khiến cô hoàn toàn say mê.
Đó là lúc cô biết cô muốn là nhà khoa học về cá mập khi lớn lên.
Cô đã bao giờ bơi với cá mập?
Để cô xem có tìm được video đó không.
Lúc đó, cô ở Belize, và trong video này cô đang bơi với cá mập miệng bản lề,
và cô đang nghiên cứu.
David sẽ rất sợ nếu cậu ấy thấy cá mập dưới đại dương mà không có lồng.
Thực ra, cá mập sợ chúng ta hơn chúng ta sợ chúng nhiều.
Nhiều lần con người bị cá mập tấn công,
đó là nhầm lẫn vì chúng không nhìn rõ lắm.
Nên chúng nghĩ họ là thức ăn, rồi chúng cắn, và chúng nghĩ,
"Chẳng ngon tí nào", rồi chúng bơi đi mất vì chúng nhầm.
Nếu mọi người thấy cá mập dưới biển, họ nên làm gì?
Cô luôn nhấn mạnh là giữ khoảng cách, và không sờ.
Thay nỗi sợ cá mập bằng sự tôn trọng là điều rất quan trọng.
Bọn cháu có thể giúp chúng thế nào?
Giới trẻ các cháu có thể làm rất nhiều để giúp cá mập.
Trong số đó là ăn hải sản bền vững.
Đảm bảo nó có nguồn gốc từ nơi rất thân thiện với môi trường
và không đánh bắt cá quá mức.
Có những bạn nhỏ còn làm nhiều hơn,
tham gia các chương trình
như Sharks 4 Kids, giúp bọn trẻ quan tâm hơn đến bảo tồn cá mập.
Còn có những người trẻ tuổi ủng hộ môi trường, như Dyson Chee.
Cậu ấy đang cố gắng vớt rác thải nhựa khỏi mặt nước
để giúp toàn bộ đại dương.
Cô cũng thành lập tổ chức riêng
Cộng đồng Thiểu Số Trong Nghiên Cứu Cá Mập, cùng ba nhà khoa học nữ da màu.
Và bọn cô chưa từng thấy ai giống bọn cô trong lĩnh vực này,
nên bọn cô muốn đảm bảo không còn ai cảm thấy như bọn cô.
Mục đích của bọn cô là đem sự đa dạng vào nghiên cứu về cá mập
vì càng nhiều người nghiên cứu về cá mập,
chúng ta càng biết nhiều hơn.
Và điều đó giúp bảo vệ cá mập một cách toàn diện.
Cháu rất thích việc cô khiến nhiều người cứu cá mập hơn.
Jane, bữa tối xong rồi!
- Có vẻ như cháu phải đi. - Giá mà không phải.
Nhưng cháu sẽ làm mọi điều có thể để giúp cá mập.
- Cảm ơn cô đã nói chuyện với cháu. - Tạm biệt, Jane.
Đừng quên, cá mập "mập tuyệt vời".
David sẽ thích câu đó. Tạm biệt cô!
Tìm hiểu nơi cá mập trắng lớn ở phần lớn thời gian.
Jane, Râu Xám đang ăn bữa tối của cháu!
Râu Xám!
Biên dịch: Ngan Tran