'Apis mellifera.'
Ben je al ooit gekrompen? - Nee, ik wilde groeien, niet krimpen.
Je zult het vast vreselijk vinden. - Wat?
Ik bedoel 'vreselijk leuk'.
Sorry, ik ben misschien al te vaak gekrompen.
'Vreselijk leuk.'
Vreselijk is voor het ontkrimpen, maar dat is voor later.
Weet je wat er met de bijen gebeurt?
Ik namelijk niet.
Vertel het nog eens, Jane? - Absoluut.
Overal ter wereld worden werkbijen plots vermist uit hun nest.
Werkbijen verzamelen eten, zorgen voor de koningin...
...voeden de kleintjes en verdedigen het nest.
Maar nu zijn ze verdwenen. - Ja, dat wou ik net zeggen.
En wetenschappers weten niet waarom. Daarom hebben we jullie nodig.
Jullie missie is om in dit schip te krimpen...
...een bijenkolonie te infiltreren en te leren waarom ze vermist worden.
Aanvaard je je missie?
Ik hoor je niet. - Oké, David. Iets rustiger aan, graag.
Ik vond het best goed.
Grijsbaard vond het leuk. - Goed dan, doe maar.
Ik hoor je niet. - Absoluut.
Spring aan boord. We gaan bijen redden.
Tien, negen, acht...
...zeven, zes, vijf...
...vier, drie...
Twee, één, nul. - ...twee, één, nul.
Krimptijd. - Krimptijd.
Het is gelukt. We zijn zo klein als bijen.
Wat ruik ik?
Je bent niet alleen zo klein als een bij, je ruikt ook naar bij.
Bijen praten onder andere met elkaar via geur. Dit schip kan...
Je kunt beter achteruit gaan.
Sorry. Bijengeur laat me niezen. - Het geeft niet.
Laat de missie beginnen. - Succes.
De wereld rekent op je.
Bij gespot. We volgen voor observatie.
De bij is op een bloem geland. Zweefstand ingeschakeld.
Wat doet de bij?
Eten en verzamelen.
Ik ga wat dichterbij kijken. - Oké.
Bijen drinken de nectar, een soort suikerdrankje, uit de bloem...
...met hun rietjestong. Zo.
Zo?
Maar ze verzamelen ook de pollen als voedsel.
Die stoppen ze in kleine zakjes achteraan hun benen.
Zoals herbruikbare winkeltassen? - Ja. Die brengen ze terug naar hun...
Klopt, Grijsbaard. Bijennest. Wacht, ze vertrekt.
Het wordt een wilde vlucht.
We naderen het nest.
Het is bij-zonder mooi.
Ongelofelijk, niet?
Bijen bouwen nesten voor veiligheid, voedselopslag en hun jongen.
Wat was dat? - Wat het ook is, het zit boven je.
Libel.
Hij komt hierheen.
Wist je dat libellen op bijen jagen? - Ja, dat weet ik.
Wat hulp graag. We worden bijna opgegeten door een libel.
Er gebeurt daar iets. - Sterf.
Ja.
Wat gebeurt er? - Kurtis gooit stenen naar een bijennest.
Wat? - Kurtis gooit stenen naar...
Nee, Jane, wacht.
Jane, ik kom eraan.
Iemand krijgt problemen.
Ja. Hebbes.
Dit kun je vast niet steken. Dag, dag, bijtjes.
Nee, dat is hun huis. Bijen zijn onze vrienden.
Zonder bijen zouden er bijna geen planten zijn.
En zonder planten zouden wij er niet zijn.
En zonder bijen was Jadiel niet gestoken. En ik ook niet.
Bijen steken niet tenzij ze elkaar of hun huis willen beschermen.
Dat jij kapot wil maken. - Nou en?
We halen een leraar. - Geen tijd.
Voorzichtig.
Ze krijgt zoveel problemen. - Het zijn maar bijen.
Oké, ik zie je. Ik zie je.
Hallo.
Momentje. Nee, sorry, dat was... Laat maar. Wat kan ik voor u doen?
Wat heeft ze gedaan?
KANTOOR DIRECTEUR
Jane? - Ja?
Wat bedoelde je dat er zonder bijen bijna geen planten of mensen zouden zijn?
Pollen zijn nodig voor nieuwe planten.
Bijen dragen de pollen voor bijna alle planten.
Geen bijen... - Geen mensen.
Jane. - Mr Harrison.
Ik kom net van het EHBO-lokaal.
Alles gaat goed met Kurtis. Hij heeft enkel wat bijensteken.
En de Apis mellifera?
Is dat de wetenschappelijke naam voor bijen?
Ja.
Ik heb de verdelg... - Verdelger? Maar ze deden niets verkeerd.
Nou, Jane, Kurtis is meerdere keren gestoken...
Zelfverdediging. Anders hadden ze het niet gedaan.
Hé, Mr Harrison?
Bijen steken alleen als ze in gevaar zijn of hun nest wordt aangevallen.
En dat werd het. - Dank je, David. Jou spreek ik straks.
Billy wil nog steeds niet op het potje.
Dawn, ik heb genoeg te doen. - Mr Lee anders ook.
Bel zijn voogd. Ik kom zo.
Ik heb je moeder gebeld. Ze is onderweg om de situatie te bespreken.
Jane?
Jane, gaat het?
Nee.
Ik hoor je niet.
Nu niet, David. We zitten in de problemen. - De bijen ook.
Misschien kunnen we iets bedenken zodat Mr Harrison hen niet verdelgt.
Zo hoor ik het graag. Klaar om terug te gaan?
Absoluut. - Je moet je missie voltooien.
We moeten weten waarom de werkbijen vermist worden.
Maar hoe ontsnappen we aan de libel...
...om in het nest te komen en te ontdekken wat er gebeurt?
Misschien moeten we de reserves laten aan-ruiken.
Voor je moeder hier is.
Activeer indringersalarmgeur.
Ik ruik reserves. Ze roken onze roep om hulp.
Hoera.
We zijn gered.
We dalen te snel.
Waarom bewegen die niet? - Bijen sterven na het steken.
Wat? Maar dat betekent... - Bijen doen alles om elkaar te beschermen.
Wat een slechte verdediging.
Terug naar het nest.
We naderen de ingang.
Activeer vriendgeur. Anders denken ze dat we op hen jagen.
En steken ze ons tot ze sterven. Ik kan er nog steeds niet over uit.
Bijen leven in kolonies. Eén koningin, duizenden werkbijen en een paar darren.
Maar één meisje? - De werkbijen zijn meisjes.
Er zijn maar een paar jongensbijen en geen van hen kan steken.
Je hebt gelijk. Alle werkbijen zijn vermist.
We zijn hier om te weten waarom en het op te lossen.
Hij is er weer. - De libel?
Erger. Mr Harrison.
En je moeder is er ook.
Hierheen.
Dag, Janes mam.
Nou Jane, ik vertelde je...
Wat bezielde je? - Ik wilde gewoon...
Dat was geen vraag. - Ik wilde...
Heb ik je geleerd om problemen zo op te lossen?
Als ik even... - Niet nu, David.
'Het minste wat ik kan doen, is spreken voor wie dat niet voor zichzelf kan.'
We hebben het later over Jane Goodall, want Jane is er nu niet.
Zij is niet te laat op het werk. Ik wel.
Jane heeft me wel geleerd hoe belangrijk bijen zijn.
Zonder hen... - Genoeg, David.
Mam, Kurtis ging ze doden.
En dus moet je spreken.
Met je woorden, niet met je vuisten. - Sorry.
Zeg geen sorry tegen mij. Zeg sorry tegen...
Hoe heet hij ook weer? - Kurtis met een K.
Hij zit vast ook in de problemen.
Voor nodeloos en wreed een bijennest aanvallen.
Dat is vast geen toegelaten gedrag, Casey.
Goed punt. Ik praat straks met hem.
Misschien kan Jane dat doen. Geef haar een kans om te spreken.
Een leermoment. Dat vind ik leuk.
Ik haal je op na het nablijven. - Nog eens sorry dat je moest komen.
Het is oké. De bijen hadden je hulp nodig. - Nog steeds.
Luister, liefje. Het is makkelijk om boos te worden.
Wat moeilijk is, is leren hoe die boosheid, dat vuur, te gebruiken...
...om anderen te bekeren.
Denk je dat Kurtis geen stenen meer zal gooien omdat je hem duwt?
Nee. - Precies.
Ik hou van je.
Worstel maar gewoon met mij. - Misschien win je ooit.
Hé, Jane.
Wist je dat sommige scholen bijentuinen en -badjes hebben om de bijen te helpen?
Kijk hoe lief.
Aw, ze neemt een bijenbadje. - Wat doen jullie hier?
Wachten tot je klaar bent met nablijven. We moeten een missie voltooien.
Dank je.
Jeetje, Grijsbaard, kijk hier.
Hoe vaak werd je gestoken?
Sorry dat ik je duwde.
Maar geen sorry dat ik de bijen redde.
Ik had je toch niet moeten duwen. Sorry.
Ik werd drie keer gestoken. Jadiel vier keer.
De ergste zit hier. - Auw, dat lijkt me pijnlijk.
Ik werd ooit in m'n gezicht gestoken.
Echt? - Ja, hier.
Ik was vijf of zes en wilde in het nest kijken.
Dat vonden de bijen niet leuk. Ze staken me voor ik iets kon zien.
Ze dachten dat ik hen pijn wilde doen. - Ja, ze zijn gemeen.
Soms, maar enkel om hun vrienden te verdedigen. Zoals jij deed voor Jadiel.
Ik had gewonnen als je me niet had geduwd. - Tegen bijen winnen mensen altijd.
Die strijd is oneerlijk. Daarom sterven er zoveel.
Kon je ooit in een nest kijken?
Soort van. - Soort van?
Hoe goed is je verbeelding?
Ik speel niet met hem.
Verbeelding toont je dingen waar je niet eerder aan dacht.
Zoals hoe iemand op wie je boos was een vriend kan worden.
Of hoe iets wat je wil stukmaken eigenlijk je bescherming nodig heeft.
Hebben we het nog over bijen? - Ik volg het ook niet helemaal.
Sluit je ogen en gebruik je verbeelding.
Wow, niet te geloven.
Waar zijn we?
In een schip in een bijennest om de bijenkolonie te helpen.
Is dit wat je doet als je in de speeltuin rondcrosst?
Ja.
Hebben ze dit zelf gebouwd?
Als dit een bijennest is, waar zijn de bijen dan?
Dat is wat we willen weten.
Werkbijen over de hele wereld verdwijnen en niemand weet waarom.
Zonder werkbijen gaan de kleintjes dood en zonder kleintjes...
Geen kolonie meer.
Geen kolonie, geen bijen, geen pollen. - Geen frietjes meer?
Eh, klopt. Bijen bestuiven aardappelen.
Dus ook geen chips. - Klopt ook.
Je moet iets doen.
Dat proberen we, maar we hebben ieders hulp nodig om dit op te lossen.
Hou je vast.
Waarom zien die er anders uit?
Aan het scannen. Het is aan het uploaden.
Weinig suiker. - Eten ze suiker?
Die halen ze uit de nectar. Ze eten bijna niets anders.
Waarom halen ze dan niet gewoon meer? - Goede vraag.
Misschien omdat er minder bloemen zijn.
Steden groeien... - Dus is er minder plek voor bloemen.
Waardoor de bijen verdwijnen. - Daarom raken ze vermist.
Daarom is elke kolonie belangrijk.
Heb je een aap? - Een chimpansee.
Je hebt nog meer. - Wat was dat?
De libel is er weer. - Hij gaat naar de koningin.
We moeten haar helpen.
Elke kolonie telt, toch?
Klopt. Maar het is mijn beurt aan het stuur.
Hou je klaar voor ramsnelheid.
Denk eraan dat duwen niet werkt. - Dat weet ik, ja.
We moeten haar helpen. Kan dit ding naar bijenkoningin ruiken?
Zeker weten.
Het lukt.
Goed zo, Jane. Goed zo, Kurtis. Goed zo, Grijsbaard. Goed zo, mezelf.
Wat gebeurt er nu? - We worden opgegeten.
Wow. Bijen hebben geen makkelijk leven.
Nee, daardoor weten ze dat ze sterker zijn als ze samenwerken.
VERDELGER
De verdelgers.
Waar ga je heen?
Sterker als we samenwerken.
Om het eerst bij de directeur.
Ik win. - Stop de verdelgers.
Dood de bijen alstublieft niet. - U zag me winnen, toch?
O, het rennen in de hal? Ja, dat zag ik.
Alstublieft, Mr Harrison. - Zeg de verdelgers af.
High-five. - Gelukt. De bijen zijn gered.
VALERIE MORRIS BASISSCHOOL
Ze lijkt blij.
We moeten het bijenbad nog afwerken.
Ze zal me toch niet steken, hé? - Niet als jij niets doet.
Het kietelt wat. - Die bijentuin was jouw idee, toch?
In elk geval niet het mijne. - Nou...
Bij-gin eraan.
Dus we planten hier en waar Grijsbaard staat.
Dit is ook een goede plek. - Helpt Grijsbaard ook?
Goed zo, Grijsbaard.
Help de bijen redden.
Wacht, ik ben er bijna. - Oké.
Waarom hadden we bloemzaadjes, aarde en klei nodig?
Melanie Kirby zei dat het een verrassing was.
Ik hou van verrassingen. Behalve als ze eng zijn. Zoals die libel.
Ze is er.
Hé, Melanie. - Hé, Jane. Hé, David.
Fijn dat je met ons over bijen wil praten. - Alles staat klaar.
Wacht. Zijn dat echte bijen achter je?
Ja. Dit is een observatienest om mensen over bijen te leren.
Er kruipen bijen over de honingraat.
Ze zorgen voor hun broers, zussen en koningin.
Hier, ik toon het wat beter. - Wordt daar een bij geboren?
Het is een nieuwe volwassen bij. Ze was een larve die uit een ei kwam.
De koningin legt duizenden eieren per dag. - Dat is vast veel werk.
Verzorgsterbijen helpen de jongen voeden.
Verzorgsterbijen? Zijn er ook dokterbijen?
De bijen zorgen voor elkaar.
Hoe vaak ben je tijdens je werk gestoken? - Niet zo vaak als je zou denken.
Hier houd ik bijen vast.
Da's zo gek en cool. - Zeker.
Bijen steken enkel als ze zich bedreigd voelen.
Kijk hier. Ik heb net een baard van bijen.
Ze leren me al 25 jaar hoe ik met hen moet werken.
Dit moet je niet zelf proberen. - Geen nood, doe ik zeker niet.
Wanneer wist je dat je bijen wilde helpen?
M'n moeder spoorde me aan als vrijwilliger te werken.
In Zuid-Amerika leerde ik veel van imkers en boeren.
Van mijn indiaanse voorouders erfde ik een diepgeworteld levensdoel.
Ik geef graag kennis door...
...en vertel graag over mijn ervaringen aan de volgende generatie imkers.
Waarom is dat zo belangrijk?
Zo leren we. Zo leren de bijen het aan elkaar.
Ze zijn de beste vertellers op de Aarde. - Vertellen ze ook nog verhalen?
Wat kunnen bijen niet? - We vertellen allemaal...
...op onze eigen manier.
Bijen vertellen via het voedsel dat ze helpen groeien. Kijk hier.
Als bijen pollen en nectar verzamelen, brengen ze de pollen van plant naar plant.
Zo kan de plant vruchten dragen.
Kunnen we echt niet zonder bijen?
Nee. Al dit voedsel is afhankelijk van bijen.
Daarom moeten we hen beschermen tegen wat hen kwaad doet.
Wat is dat precies? - Ik toon het je.
Het gaat om parasieten, ziektekiemen, slechte voeding en pesticiden.
Parasieten zijn slecht voor bijen.
Ze geven ziektekiemen door die bijen ziek maken.
Slechte voeding is wanneer ze niet genoeg bloemen hebben.
Pesticiden zijn sterke chemicaliën om sommige parasieten mee te bestrijden.
Maar ze kunnen de bijen ook vergiftigen.
Wij kunnen samenwerken om hen te helpen. Ik toon je hoe dat kan.
Marion Spence Pierson startte MO Hives.
Ze plaatst nesten en tuinen op onbebouwde grond in de stad.
Dit zijn Danielle Klein en haar dochter, Izzy.
Ze leren gemeenschappen over het belang van bijen.
Wat maken ze? - Dat zijn zaadballen.
Door lokale bloemen te planten help je de bijen.
Dat kunnen jullie ook met wat ik je vroeg mee te brengen.
Een zaadbal maak je zo. Start met wat aarde. Voeg er zaden bij.
Zo? - Ja, precies.
Dan voeg je natte klei toe en rol je het zo.
Zo krijg je een zaadbal.
Je kunt ze overal gooien waar er plaats is voor bloemen.
Zo? - Klaar.
Geweldig. - Dit is zo cool.
Iedereen op school kan het doen. - Fantastisch idee.
Bedankt dat je over bijen kwam praten. - Heel graag gedaan.
Denk eraan, jullie verhalen zijn ook belangrijk.
Je kunt bijen helpen vertellen door meer bloemen te planten.
Dag. - Dag, Melanie.
We gaan onze zaadballen gooien.
Wacht op mij. - Doe ik.
Vertaling: Lien Verschelde