"Apis mellifera."
Daha önce hiç küçüldün mü?
Hayır, sadece büyümek istedim. Küçülmeyi hiç istemedim.
Bence bu senin için berbat bir tecrübe olacak.
Ne?
"Şahane" demek istedim.
Pardon. Biraz fazla küçültülmüş olabilirim.
"Şahane."
"Berbat" tekrar büyüyünce olan ama onu sonra düşünürüz.
Arılara ne olduğunu biliyor musun?
Ben bilmiyorum da ondan.
- Bir daha anlatır mısın Jane? - Başüstüne.
İşçi arılar dünyanın dört bir yanındaki kovanlarından kayboluyor.
İşçi arılar yiyecek toplar, kraliçeye bakar,
yavruları doyurur ve kovanı korurlar.
Ama şimdi hepsi ortadan kayboldu.
Evet, ben de tam bunu diyecektim.
Bilim uzmanları hâlâ sebebini bilmiyor. Burada siz devreye giriyorsunuz.
Göreviniz, bu gemiyle küçülüp,
bir bal arısı kolonisine girip arıların neden kaybolduğunu anlamak.
Görevinizi kabul ediyor musunuz?
Seni duyamıyorum!
Tamam David, biraz ağır olalım.
Güzel olduğunu düşündüm.
Gördün mü? Grisakal beğenmiş.
Tamam, peki. Devam et.
Seni duyamıyorum.
Başüstüne!
Atlayın ve biraz arı kurtaralım bakalım.
On, dokuz, sekiz,
yedi, altı, beş...
...dört, üç...
-İki, bir, sıfır! - ...iki, bir, sıfır.
- Küçülme vakti. - Küçülme vakti.
İşe yaradı. Arı boyutundayız.
Bu koku da ne?
Sadece arı boyutunda değilsiniz, arı gibi kokuyorsunuz da.
Arıların konuşmalarının bir yolu da kokudur,
bu gemi de o kokudan...
Geri çekilin.
Pardon. Arı kokusu beni hapşırtıyor.
Sorun değil.
Şu göreve başlayalım.
İyi şanslar.
Dünya sana güveniyor!
Arı görüldü. Gözlem için takipteyim.
Arı bir çiçeğe kondu. Sabit duruma geçiyorum.
Arı ne yapıyor?
Beslenip topluyor.
- Yakından bakmak için yaklaşıyorum. - Süper.
Arılar çiçeğin özünü içer, bu da şekerli içecek gibi bir şeydir...
Dillerindeki pipetle. Şöyle.
Böyle mi?
Ama aynı zamanda yemek için çiçeklerin polenlerini de toplarlar.
Onları bacaklarının arkasındaki minik keselere koyarlar.
Alışveriş poşetleri gibi mi?
Aynen. Sonra da onları...
Doğru Grisakal. Kovanlarına götürürler.
Bekle. Gidiyor.
Biraz sarsılabiliriz.
Kovana yaklaşıyoruz.
Çok "Gü-zzz-el."
İnanılmaz, değil mi?
Arılar güvenlik, yiyecek saklama ve yavrularını büyütmek için kovan yapar.
- O neydi? - Her neyse tam üzerinde.
Yusufçuk.
Bu tarafa geliyor!
Yusufçuklar arıların en büyük düşmanlarındandır, biliyor muydun?
Evet, biliyordum.
Yardım etsene David? Yusufçuğa yem olmak üzereyiz.
- Orada bir şeyler oluyor. - Geber!
İşte bu!
- Ne oluyor Millie? - Kurtis arı kovanına taş atıyor.
Ne?
Kurtis arı kovanına taş...
Hayır Jane! Bekle!
Jane, geliyorum!
Birinin başı derde girecek.
Evet! İşte bu!
Bunu sokun da görelim. Güle güle arılar.
Hayır! Onların yuvası o!
Arılar bizim dostumuzdur.
Arılar olmazsa neredeyse hiç bitki kalmaz.
Bitkiler olmadan da biz olmayız.
Bu arılar olmasaydı Jadiel de ben de sokulmazdık.
Arılar birbirilerini ya da yuvalarını korumak dışında kimseyi sokmaz.
Yuvalarını yok ediyorsunuz.
Neyse işte.
-Öğretmen çağıralım. - Zaman yok.
Dikkatli ol!
Başı çok büyük derde girecek.
Onlar sadece arı!
Tamam. Gördük. Gördük.
Alo?
Bir dakika!
Hayır, pardon. Onu şeye... Boş verin.
Evet, nasıl yardımcı olabilirim?
Ne yaptı?
MÜDÜRÜN ODASI
Jane?
Efendim?
"Arılar olmazsa neredeyse hiç bitki kalmaz sonra da biz olmayız" derken
ne kastediyordun?
Bitkilere üreme için polen gerekir
ve neredeyse tümünün polenlerini arılar taşır.
- Arılar olmazsa... - Biz de olmayız.
- Jane. - Bay Harrison.
Revirden geliyorum.
Kurtis'in iyi olduğunu duymak seni sevindirecektir.
Birkaç arı sokması dışında.
Peki Apis mellifera?
Bu, arının bilimsel adı mı?
Evet, öyle.
- Haşere ilaçlayıcı çağırdım... - Haşere mi?
Ama onlar yanlış bir şey yapmadı ki.
Jane, Kurtis'i birkaç kez sokmuşlar ve...
Nefsi müdafaadan. Yoksa yapmazlardı.
Merhaba Bay Harrison?
Arılar birinin başı dertteyse ya da kovanları saldırı altındaysa sokar.
Zaten öyleydi.
Teşekkürler David. Birazdan seninle de konuşacağım.
Bay Lee'nin sınıfındaki Billy hâlâ tuvalet eğitimini reddediyor.
İşim var Dawn.
Bay Lee'nin de öyle.
Velisini arayın.
Birazdan geliyorum.
Anneni aradım.
Bu durumu konuşmamız için geliyor.
Jane?
İyi misin Jane?
Hayır.
Seni duyamıyorum!
Yapamayız David. Başımız dertte.
Arıların da öyle.
Belki Bay Harrison'ın onları ilaçlamasını durduracak bir şey bulabiliriz.
İşte duymak istediğim bu. Geri dönmeye hazır mısın?
- Hazırım efendim. - Tamamlaman gereken bir görevin var.
O işçi arıların neden kaybolduğunu bulmamız gerek.
Peki ama yusufçuktan nasıl kaçacağız?
Kovana girip arılara neler olduğunu anlamamız gerek.
Belki destek koklatma vakti gelmiştir.
Annen buraya gelmeden.
Yabancı uyarı kokusunu aç.
- Destek kokusu alıyorum. - Yardım çağrımızın kokusunu aldılar.
İşte bu!
Özgürüz!
Çok hızlı düşüyoruz!
Onlar neden hareket etmiyor?
Arılar soktuktan sonra ölür.
Ne? Ama bunun anlamı...
Arılar birbirlerini korumak için ne gerekirse yapar.
Berbat bir savunma.
Kovana dönüyoruz.
Girişe yaklaşıyorum.
Arkadaş kokusunu aç. Yoksa bizi avcı sanabilirler.
Ve bizi soka soka ölürler.
Bunu hâlâ unutamıyorum.
Arılar devasa koloniler hâlinde yaşıyor.
Bir kraliçe, binlerce işçi arı ve birkaç erkek arı.
Tek bir kız mı var?
Aslında işçilerin hepsi kız.
Sadece birkaç erkek arı var ve hiçbirinin iğnesi yok.
Haklısın. Tüm işçi arılar kayıp.
Biz de sebebini ve nasıl çözeceğimizi anlamaya geldik.
- Geri geldi! - Yusufçuk mu?
Hayır, daha beteri. Bay Harrison.
Ve annen de yanında.
Bu taraftan.
Merhaba Jane'in annesi.
Pekâlâ Jane, şimdi bir güncelleme...
- Aklından ne geçiyordu? - Ben sadece...
- Hayır, soru değildi. -Şeyi kurtarmaya...
Sorunlarını böyle çözecek şekilde mi yetiştirdim seni?
- Müsaade ederseniz... -Şimdi değil David.
"En azından kendileri konuşamayanların yerine ben konuşayım."
Jane Goodall hakkında sonra konuşuruz çünkü Jane şu an burada değil.
İşine geç de kalmadı ama ben kaldım.
Jane'in bana arıların önemini öğrettiğini söylemek isterim.
- Onlar olmadan... - Sağ ol David.
Kurtis onları öldürecekti anne.
Senin de konuşman gerek tabii.
Ama ellerini değil kelimelerini kullanarak.
Üzgünüm.
Benden özür dileme.
Şeyden özür dile...
- Adı neydi? - Kurtis. "K"yle yazılıyor.
Eminim onun da başı derttedir.
Arı kovanına gereksizce ve zalimce saldırdığı için.
Böyle davranışlara burada kesinlikle izin verilmiyordur Casey.
Çok doğru. Birazdan onunla da görüşeceğim.
Jane görüşsün.
Konuşma yeteneğini geliştirme şansı olur.
Öğrenme fırsatı. Hoşuma gitti.
Cezan bitince seni alırım.
Geldiğin için tekrar özür dilerim.
Sorun değil. O arıların yardımına ihtiyacı varmış.
Hâlâ var.
Dinle canım, kızmak çok kolaydır.
Zor olan, başkalarının fikrini değiştirmek için o öfkeyi, içindeki ateşi
kullanmayı öğrenmektir.
Kurtis'i itmenin bir daha arılara taş atmayacağını sağlayacağını mı sanıyorsun?
- Hayır. - Aynen.
Seni seviyorum.
Güreşçiliğini bana sakla, tamam mı?
Belki bir gün kazanırsın.
Selam Jane.
Biliyor musun, bazı çocuklar
arılara yardım için okullarına arı bahçeleri ve arı banyoları kurmuş.
Bak ne şirin.
Minik bir arı banyosu yapıyor.
İkiniz burada ne yapıyorsunuz?
Cezanın bitmesini beklemeye karar verdik.
Bitirmemiz gereken bir görevimiz var.
Sağ ol.
Tanrım, Grisakal. Şuna bak.
Kaç kere sokuldun?
Seni ittiğim için özür dilerim.
Arıları kurtardığım için üzgün değilim.
Ama yine de seni itmemeliydim. O yüzden özür dilerim.
Üç kez sokuldum.
Jadiel dört kez.
En kötüsü buradaki.
Çok acımıştır.
Bir kez yüzümü sokmuşlardı.
- Sahi mi? - Evet, tam buradan.
Beş ya da altı yaşındaydım, kovanın içine bakmaya çalışıyordum.
Ama arıların hoşuna gitmedi
ve hiçbir şey göremeden beni soktular.
- Kötü niyetli olduğumu sandılar. - Evet, çok adiler.
Öyle olabilirler ama sadece arkadaşlarını savunmak için.
Senin Jadiel için yaptığın gibi.
Beni itmesen kazanabilirdim.
Arılara karşı insanlar daima kazanır.
Adil olmayan bir savaş bu. Arı kolonileri bu yüzden ölüyor.
Hiç kovanın içini gördün mü?
- Sayılır. - Sayılır mı?
Hayal gücün ne kadar iyidir?
Onunla oynamıyorum.
Hayal etmek, daha önce hiç görmediğin bir şeyi görmene yarar.
Mesela anlaşamadığın biri arkadaşın olabilir.
Ya da yok etmeye çalıştığın bir şeyin korumana ihtiyacı olabilir.
Hâlâ arılardan mı bahsediyoruz?
Benim de biraz kafam karıştı.
Gözlerini kapa ve hayal et.
Vay canına. İnanmıyorum.
Neredeyiz?
Kovanın içindeki gemideyiz. Koloniye yardım etmeye çalışıyoruz.
Oyun parkında bağıra bağıra koştururken yaptığın bu mu?
Evet.
Bunları onlar mı yapmış?
Ama burası kovansa bütün arılar nerede?
Biz de onu anlamaya çalışıyoruz.
Tüm dünyadaki işçi arılar kayboluyor ve sebebini bilen yok.
İşçiler olmazsa yavru arılar aç kalır. Yavru olmazsa da...
Koloni de olmaz.
Koloni olmaz. Arı olmaz. Polen olmaz.
Kızarmış patates olmaz mı yani?
Haklısın. Patatesi de arılar polenliyor.
- Yani cips de olmaz. - Yine bildin.
Bir şey yapmalısın.
Çabalıyoruz ama bu sorunu çözmek için herkesin yardımı gerek.
Kemerini bağla.
Onlar neden farklı görünüyor?
Taranıyor.
Şimdi yüklüyorum David.
- Düşük şeker. -Şeker mi yiyorlar?
Çiçek özlerinden alıyorlar. Hatta tek yedikleri bu.
O zaman neden dışarı çıkıp daha fazlasını almıyorlar.
Güzel soru.
Belki artık eskisi kadar çok çiçek olmadığındandır.
-Şehirler büyüdükçe... - Onların büyüyecekleri yerler azalıyor.
Arıların kaybolmasına sebep oluyor.
Bu yüzden kayboluyorlar.
O yüzden tüm koloniler önemli.
Maymunun mu var?
Şempanze.
- Sadece o değil! - O da neydi?
- Yusufçuk geri döndü. - Ve kraliçeye gidiyor.
Ona yardım etmeliyiz.
Her koloni önemli, değil mi?
Doğru. Ama sürme sırası bende.
Çarpma hızı için hazır olun.
İtmenin işe yaramadığını hatırla.
Evet, ben hatırlıyorum.
Yardımımıza ihtiyacı var.
Bu şey kraliçe arı gibi kokabilir mi?
Kesinlikle kokabilir.
İşe yarıyor!
-İşte bu! - Evet!
Evet!
Bravo Jane. Bravo Kurtis. Bravo Grisakal. Bravo bana.
-Şimdi ne olacak? - Bizi yiyecek.
Vay, arıların hayatı hiç kolay değil ha?
Doğru. Bu yüzden birlikte çalıştıklarında güçlü olduklarını biliyorlar.
HILLCREST HAŞERE İLAÇLAMA
Haşere ilaçlayıcılar.
Nereye?
Birlikte daha güçlü oluruz, değil mi?
Müdürün odasına kadar yarışalım.
- Ben kazandım! -İlaçlamacıları durdurmalıyız!
Lütfen arıları öldürmeyin.
Benim kazandığımı gördünüz, değil mi?
Koridordaki koşturmaca mı? Evet, gördüm.
Lütfen Bay Harrison.
İlaçlamayı iptal et.
- Evet! Çak! - Başardık!
Arıları kurtardık!
VALERIE MORRIS İLKOKULU
Mutlu görünüyor.
Hâlâ arı banyosunu bitirmesi gerek.
- Beni sokmaz, değil mi? - Rahatsız etmezsen sokmaz.
Gıdıklıyor.
Arı bahçesi yapmak senin fikrindi, değil mi?
Benim olmadığını biliyorum.
Evet...
Vızılda bakalım.
Tamam, buraya ve Grisakal'ın olduğu yere ekebilirsiniz. Evet.
- Burası da güzel bir yer. - Grisakal da mı yardım ediyor?
Bravo Grisakal.
Arıların kurtarılmasına yardım edin.
- Bekle. Gelmek üzereyim. - Tamam.
Çiçek tohumu, toprak ve kili neden aldık?
Melanie Kirby istedi.
Sürpriz olacağını söyledi.
Sürprizlere bayılırım.
Korkunç olanları hariç.
Mesela o yusufçuk gibi.
Geldi.
- Merhaba Melanie. - Selam Jane. Selam David.
Bugünkü arı sohbeti için teşekkürler.
İstediğin her şey hazır.
Dur. Arkandakiler gerçek arı mı?
Evet. Bu insanlara arıları öğretmekte kullandığım gözlem kovanı.
Bal peteğinin etrafında dolanıp
kardeşlerine ve kraliçelerine yardım ediyorlar.
- Gelin, yakından göstereyim. - Yavru arının doğum mu o?
Aslında o, yeni bir yetişkin arı.
Bir yumurtadan çıkmış bebek larvaydı.
Kraliçe her gün binlerce yumurta çıkarır.
Çok fazla iş olmalı.
Bebekleri beslemesine yardım eden bakıcı arıları var.
Bakıcı arılar mı? Hasta arılar da mı var?
Arılar birbirlerine bakar.
Arılarla çalışırken kaç kez sokuldun?
Sandığın kadar çok sokmadılar.
İşte arıları elimde tutuyorum.
- Vay canına. Çok tuhaf ve havalı. -Öyle.
Arılar sadece tehdit hissettiğinde ya da yuvalarını korumak için sokar.
Şuna bakın. Sanki arılardan sakalım varmış gibi.
Yirmi beş yıldan uzun süre bana onlarla çalışmayı öğrettiler.
- O yüzden bunu tek başınıza denemeyin. - Merak etme, denemem.
Arılara yardım etmek istediğini ne zaman anladın?
Annem beni Güney Amerika'da gönüllü olmaya teşvik etti.
Orada arıcılardan ve çiftçilerden çok şey öğrendim.
Amerikan yerlisi atalarımdan bana güçlü bir aidiyet ve amaç duygusu geçti.
Bilgiyi aktarmayı
ve yeni nesil arıcılarla hikâyelerimi ve tecrübelerimi paylaşmayı seviyorum.
Hikâyeleri paylaşmak neden önemli?
Çünkü öyle öğreniriz. Arılar birbirlerine öyle öğretir.
Onlar Tabiat Ana'nın en iyi anlatıcılarıdır.
Hikâye de mi anlatıyorlar?
- Arıların yapamadığı ne var? - Hepimiz hikâye anlatırız
ve onları farklı yollarla paylaşırız.
Arılar yetişmesine yardımcı oldukları yiyeceklerle hikâyelerini paylaşır.
Şuna bir bakın.
Arılar polen ve çiçek özü toplarken
polenleri bitkiden bitkiye aktarırlar.
Bu da bitkilerin meyve ya da sebze yetiştirebilmesine olanak sağlar.
Arılar olmadan sağ kalamayacağımız doğru mu?
Doğru. Burada gördüğünüz tüm yiyecekler arılara bağlı.
Bu yüzden onları zarar veren şeyden korumamız gerek.
Neymiş o?
Size şunu göstereyim.
Bunu dört maddede ele alabiliriz.
Parazitler, patojenler, kötü beslenme ve pestisitler.
Parazitler, arılara zarar verebilecek haşerelerdir,
ayrıca arıları hasta eden hastalık ve virüs gibi
patojenleri de taşıyabilirler.
Kötü beslenme de arıların yeterince çiçeği olmaması durumudur.
Pestisitler aslında bazı parazitlerle baş etmek için
kullanılan çok güçlü kimyasallardır
ama arıları da zehirleyebilirler.
Arılar gibi biz de yardımcı olmak için birlikte çalışabiliriz.
İşte yardım eden bazı kişiler.
MO Hives'ın kurucusu Marion Spence
boş alanlara kovan ve bahçe yapmak için şehirdeki çocuklarla çalışıyor.
İşte Danielle Klein ve kızı Izzy.
Onlar da toplumları arıların önemi konusunda eğitmeye odaklılar.
- Ne yapıyorlar? - Onlar tohum topları.
Yerel çiçekler ekerek arılara yardım edebilirsiniz.
Sizden getirmenizi istediğim malzemelerle siz de yapabilirsiniz.
Tohum topunu şöyle yapıyoruz. Önce biraz toprak alın,
sonra ona tohum ekleyin.
- Böyle mi? - Evet, aynen öyle.
Sonra biraz yaş kil katın
ve bu şekilde yuvarlayın.
İşte tohum topunuz hazır.
Onu çiçek verecek toprağı olan her yere atabilirsiniz.
- Böyle mi? - Oldu bitti işte.
Onlar harika olmuş.
Bu çok süper.
- Okuldaki herkese yaptırabiliriz. - Bu muhteşem bir fikir.
Bizimle arıları konuştuğun için çok teşekkürler Melanie.
Rica ederim.
Unutmayın, sizin hikâyeleriniz de önemli.
Ayrıca daha fazla çiçek ekerek arıların hikâye paylaşmasına yardım edebilirsiniz.
- Hoşça kalın. - Görüşürüz Melanie.
Hadi tohum toplarımızı atalım Jane.
- Beni bekle. - Bekliyorum.
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher