"Dơi Quạ".
Jane, Râu Xám, coi chừng. Ta sắp đến vùng đổ bộ rồi.
Rõ, David. Chúng tớ sẵn sàng rồi.
Đính chính, chỉ mình tớ sẵn sàng.
Tớ biết là hơi đáng sợ, Râu Xám,
nhưng dưới kia có một loài vật cần chúng ta giúp.
Vả lại, dù công nghệ cao của chúng ta sẽ đảm bảo chúng ta tiếp đất an toàn.
Chúng ta đã tới vùng đổ bộ. Cảm ơn quý vị bay cùng Hàng không David.
Hẹn gặp cậu dưới đó, cậu bạn.
Có vẻ như cậu cần giúp, Râu Xám.
Bò chậm uống nước đục.
Ý cậu là trâu chậm uống nước đục ư?
Hôm nay thì không, vì hôm nay, chúng ta sẽ giúp Acerodon jubatus.
Để tớ đoán, đó là tên khoa học của dơi.
Thực tế là dơi lớn.
Dơi lớn? Tại sao nó to vậy mà lại cần ta giúp?
Vì không may là, không còn nhiều nữa.
Một trong những lí do mà vài loài vật có nguy cơ tuyệt chủng
là vì chúng không có đủ thức ăn.
Nên, bước đầu tiên của chúng ta là tìm hiểu xem chúng ăn gì.
Dễ mà.
Máu. Ai cũng biết điều đó.
Đáp xuống tốt lắm, Râu Xám.
Đã thấy một chú dơi lớn.
Đính chính, đã thấy lũ dơi lớn.
Bình tĩnh, Râu Xám.
Có dơi ma cà rồng hút máu,
nhưng hầu hết dơi ăn côn trùng, quả, cá, chuột, thằn lằn...
Tinh tinh.
Không. Và các con dơi khác.
Eo. Dơi lớn ghê thế.
Loài nào cũng cần tồn tại, David.
Những con dơi quạ này được gọi là cáo bay vương miện vàng khổng lồ.
Nên, tớ nghĩ chúng ăn những gì cáo ăn.
- Cáo có ăn thịt đồng loại không? - Không.
Gạch một thứ khỏi danh sách thức ăn.
Nếu tớ gắn được máy quay này vào một con dơi,
ta có thể thấy nó ăn gì và nghĩ ra cách giúp chúng.
Cẩn thận cái lưng. Và cổ của cậu.
Cậu ấy đùa thôi, Râu Xám.
Vả lại, chúng là loài sống về đêm, nghĩa là chúng ngủ cho tới khi trời tối.
Còn nhiều thời gian.
Ố ồ.
Jane, mẹ đã bảo con cả trăm lần,
"Không la hét, gầm gào hay hú hét khi mẹ đang gọi điện công việc".
Con xin lỗi, nhưng bọn con suýt thì gắn được máy quay lên một con dơi quạ
để biết chúng ăn gì.
Không phải như cô nghĩ đâu. Chúng là dơi.
Thực tế là, dơi lớn.
Được. Thôi, chúc con may mắn.
- Chỉ cần... - Im lặng.
Chúng ta sẽ phải im lặng nếu muốn lại gần một con dơi.
Chắc con không hiểu mẹ nói gì, nhưng 30 phút nữa ăn tối nhé.
Vâng, vâng.
Vâng, tôi vẫn nghe.
Jane! Râu Xám đang bay đi mất!
Ôi, không! Râu Xám!
Râu Xám! Đừng lo! Tớ tới đây!
Xin chờ máy.
Jane, mẹ vừa nói gì với con?
Con đi đâu vậy?
Râu Xám bay khỏi ban công rồi. Bọn con không biết nó đi đâu.
Đừng lo, cô mẹ của Jane. Bọn cháu sẽ tìm nó. Sẽ không sao.
Được. Thôi được! Cứ về nhà ăn tối là được.
Cô có món gì ạ?
Cô chưa quyết định!
David, thôi nào.
Tớ chỉ xem tớ có muốn qua không thôi.
Pasta?
Hẹn gặp cô ăn tối!
Được.
Ta nên bắt đầu từ đâu? Râu Xám có thể ở bất cứ đâu.
Chia nhau ra thì sẽ tìm được ở nhiều nơi hơn.
Râu Xám? Râu Xám, cậu ở đâu?
Râu Xám? Râu Xám?
- Có thấy cậu ấy? - Không thấy đâu cả.
Cậu ấy cũng không ở đây.
Râu Xám tội nghiệp. Có lẽ cậu ấy sợ lắm.
Cậu ấy nên sợ.
Tớ tìm thấy cậu ấy rồi, nhưng cậu sẽ không thích chỗ đó.
Tại sao tớ lại không thích chỗ cậu tìm thấy nó? Khu vườn này đẹp đấy chứ.
Cậu không biết ai sống ở đây à?
Họ bảo bà ấy không bao giờ ra khỏi nhà.
Họ bảo bà ấy là người xấu xa nhất lịch sử khu phố này.
- Họ bảo... - Họ là ai?
Chủ yếu là em gái tớ.
Có nhiều điều về dơi mà người ta nghĩ không đúng.
Với người sống ở đây cũng có thể như vậy.
Vậy, có một điều tớ biết chắc chắn.
Chưa có ai từng lấy lại được cái gì sau khi nó rơi ở đằng sau kia.
Thấy chưa?
Cái gì cũng có lần đầu. Đi nào.
Tớ bảo rồi mà.
Có lẽ không ai ở nhà.
Xin chào. Cháu là Jane.
Xin lỗi đã làm phiền bà,
nhưng Râu Xám bạn cháu đã nhảy dù vào sân sau nhà bà.
Chúng cháu muốn xin nó lại.
Muốn mượn một con thú nhồi bông của tớ không?
Ta không thể bỏ mặc Râu Xám.
Nó bị kẹt. Chính cậu đã thấy.
- Cậu đi đâu đấy? - Đòi lại bạn tớ.
Khoan, Jane. Đừng.
Muộn rồi.
Ta về nhà cậu ăn tối rồi bàn.
Bà ấy không phiền nếu ta vào đón nó thật nhanh.
Tớ chắc là có phiền.
Chờ chút, Râu Xám. Tớ đỡ cậu rồi.
Jane, mau lên. Chúng ta không muốn bị bắt quả tang.
Gần được rồi.
Này!
Ôi, không. Tớ xé toạc nó rồi.
Hai đứa ra khỏi sân nhà bà.
- Ôi, không! - Ôi, không. Ố ồ.
- Bọn cháu đi đây ạ. - Đi ra.
THUỐC TRỪ SÂU
Bà dùng thuốc trừ sâu ạ?
Đó không phải là vấn đề lớn nhất của ta bây giờ.
Đi ra. Ra ngay!
Các cháu đang xâm phạm.
Bọn cháu xin lỗi!
Khoan, chúng ta phải quay lại đón Râu Xám.
Là gì vậy?
Một con dơi quạ!
Chẳng phải cậu nói chúng ngủ vào ban ngày?
Chúng bắt đầu đi săn từ lúc nhá nhem.
Xem đôi cánh của nó to chưa kìa. Trông đẹp quá.
Đáng sợ thì đúng hơn. Chạy đi!
Mau lên!
- Có lẽ chúng ăn thịt người. - Chúng to, nhưng không to tới mức đó.
Sao loài nào chúng ta định cứu đều tấn công chúng ta?
Tớ nghĩ không phải nó tấn công ta.
Vả lại, có lẽ ta mất dấu nó rồi.
Cậu chắc chứ?
Vì tớ sẵn sàng ăn tối, nhưng không muốn làm bữa tối.
Sao?
Nó ở trên người tớ, đúng không?
Nó đang hút máu tớ à?
Nó sẽ hút máu à?
Dơi rất hiếm khi hút máu người.
Nên, có lẽ. Câu trả lời là có lẽ.
Vì thế mà tớ đã chọn ở lại máy bay, Jane.
Đuổi thứ này khỏi người tớ đi!
Tớ có thể cảm thấy ngón chân to tướng của nó!
Trông cậu lúc này siêu ngầu ấy.
David!
Tớ không nghĩ nó muốn ta giúp, Jane.
Chúng ta chỉ cần hiểu nó rõ hơn. Nó có nguy cơ tuyệt chủng.
Tớ nghĩ tớ hiểu nó đã định ăn thịt tớ.
Giờ tớ mới có nguy cơ tuyệt chủng.
Điều đó thì chúng ta... chưa biết chắc.
Có lẽ mẹ tớ giúp được.
Hơn nữa, bữa tối chắc xong rồi.
Cậu có biết liệu có món tráng miệng?
Vậy, các con đã biết nó hút máu hay không?
- Con chưa rõ. - Có.
Hẳn là có lí do khác nó đuổi theo chúng ta.
Ngay cả dơi ma cà rồng cũng không hay săn tìm máu người.
Mà nếu có, chỉ khi con mồi của chúng đang ngủ.
Tớ nghĩ tớ sẽ không ngủ được nữa.
Con kiến đó ở đâu ra vậy?
Cả con đó nữa?
Nhìn hai đứa này. Người các con toàn kiến.
Đúng rồi!
Vì thế mà con dơi quạ đó đuổi theo chúng ta.
Hẳn là nó muốn ăn kiến.
Được rồi, nhưng tại sao cả hai đứa đều dính vậy?
Bọn con tình cờ dẫm nát quả gì đó.
Nhưng tớ nghĩ tớ đã biết cách đòi lại Râu Xám thế nào,
và dơi quạ sẽ giúp chúng ta tìm.
Tớ cần một phần máy bay của cậu.
Trước tiên, ta ăn nốt cái đã.
Và gột lũ kiến này đi.
Cậu thật sự nghĩ cách này sẽ công hiệu?
Phải công hiệu.
Bà ấy mang Râu Xám vào trong rồi. Bà ấy đã lấy trộm nó.
Tớ đã bảo bà ấy xấu xa mà.
Bà trộm bạn thân của cháu.
Tớ tưởng tớ là bạn thân cậu.
Bà trộm một bạn thân của cháu.
Các cháu giẫm lên cây ăn quả của bà, nên bà cho là chúng ta hòa.
Đó là chẳng may thôi. Tại bà làm bọn cháu giật mình.
Cháu nghĩ bà giật mình thế nào,
khi thấy hai kẻ lạ mặt rình mò ở sân sau?
Bọn cháu đã thử bấm chuông.
Không ai ở nhà, nên các cháu tự đi vào à?
Tại sao bà tức giận như thế?
Cứ ra khỏi đây đi.
Khoan! Bọn cháu mang cái này cho bà.
Để đền bù cho những gì bọn cháu giẫm nát.
Trừ phi đó là cây ăn quả thay thế, bà không quan tâm.
Đó là nhà dơi.
Đó từng là máy bay của cháu.
Tại sao bà dùng thuốc trừ sâu cho cây?
Để diệt lũ bọ.
Thuốc trừ sâu rất không tốt cho môi trường.
Cái gì cũng không tốt cho môi trường.
Không đúng. Nhìn này.
"Sao chúng ta có thể tin trồng lương thực bằng chất độc là ý hay?"
Jane Goodall nói vậy.
Thuốc trừ sâu là chất độc. Có những cách khác để diệt sâu bọ.
Ví dụ như, nhiều dơi ăn côn trùng.
- Đó là con dơi à? - Cháu vẽ không đẹp lắm.
Nhưng chỉ một con dơi cũng có thể ăn hàng nghìn con bọ một đêm,
quá đủ để bảo vệ khu vườn xinh đẹp của bà.
Bà không thích những kẻ xâm nhập, dù lớn hay nhỏ.
Tạm biệt.
Cháu sẽ đưa ra một thỏa thuận.
Cho bọn cháu để nhà dơi ở sân sau của bà một đêm
và quay phim nó để xem một con dơi có ăn bọ trong vườn của bà không.
Giờ các cháu còn đặt máy quay á?
Nếu hiệu quả, bà cứ giữ nhà dơi, và không cần thuốc trừ sâu nữa.
Lúc đó bà có thể trả lại Râu Xám?
Còn nếu không hiệu quả?
- Bà được giữ Râu Xám. - Jane?
Được. Biết gì không? Chốt.
Bà sẽ làm bất cứ điều gì để diệt lũ bọ này...
và hai đứa.
Mọi việc ổn chứ?
Bọn con đã dựng nhà dơi và đặt máy quay cũ của bố David.
Hi vọng con dơi sẽ xuất hiện
để bọn con biết được nó ăn gì và đòi được Râu Xám.
Mọi việc với con ổn chứ?
Con nhớ nó rồi ạ.
Sao con không để mẹ nói chuyện với bà ấy cho con?
Con xử lí được.
Mẹ biết là được.
Tại sao có người hay giận dữ vậy?
Cuộc sống không dễ dàng, con ạ.
Và đôi khi, người ta tức giận cả thế giới thì dễ dàng hơn
thay vì cố gắng làm gì để thay đổi nó,
mà điều đó trái ngược với con.
Mẹ sẽ quay lại ngay.
Đây là thú nhồi bông của mẹ từ khi mẹ còn bé.
- Cho con mượn nó đêm nay nhé. - Con cảm ơn mẹ.
Con yêu mẹ.
Mẹ cũng yêu con.
- Nhớ tắt đèn hành lang nhé mẹ. - Mẹ sẽ nhớ.
Chào bà.
Đùa mình à.
Chúc buổi sáng tốt lành.
Nếu cháu nói vậy.
Tớ không nghĩ bà ấy là người thích buổi sáng, chiều hay tối.
Chúng cháu có thể vào kiểm tra máy quay dơi không ạ?
Cảm ơn vì lần này xin phép.
Vậy tối qua, bà có nghe thấy tiếng dơi không?
Thế tiếng dơi nó như thế nào?
Xin lỗi vì đã hỏi.
Tiếng dơi duy nhất mà bà nghe thấy
là ý tưởng dơi có thể là vật diệt sâu bọ ở sân sau.
Có lẽ bà bất ngờ.
Không tin nổi. Hiệu quả này.
Tốt lắm, nhưng trông như đó là dơi tai to Townsend.
Dứt khoát không phải dơi quạ.
Dễ thương quá...
theo kiểu xấu xí.
Và rất hữu ích.
Hơn nữa, dơi săn mồi vào ban đêm, nên bà sẽ không mấy khi thấy chúng.
Dù sao thì có lẽ bà sẽ giữ cái hộp đó.
Và không dùng thuốc trừ sâu nữa?
Để xem tình hình thế nào.
Đó là bước đầu tiên tuyệt vời.
Chúng ta vẫn cần biết dơi quạ ăn gì.
Nếu không phải côn trùng, thì hẳn đó là một loại thịt hay quả khác.
Hoặc người.
Thỏa thuận là thỏa thuận. Bà đi lấy con khỉ bạn cháu.
- Nó là con tinh tinh. - Như nhau cả.
Tinh tinh là vượn, không phải khỉ...
Đừng bận tâm ạ!
Thế, chúng ta sẽ giúp dơi quạ bằng cách nào?
Đó là điều chúng ta vẫn phải tìm hiểu.
Như đã hứa, một con thú nhồi bông.
Cảm ơn bà.
Chào Râu Xám. Tớ nhớ cậu quá.
Khoan.
Bà khâu nó lại rồi ạ?
Hẳn là nó tự khâu.
Bà âm thầm tốt bụng ạ?
Chờ chút. Bà có cái này cho các cháu.
Chào cậu bạn. Tớ cũng nhớ cậu.
Tớ sẽ không bao giờ để cậu ngoài tầm mắt của tớ nữa.
Trước khi các cháu về,
bà nghĩ mấy thứ này có lẽ giúp kiểm tra xem dơi quạ có thích hoa quả không.
Không có thuốc trừ sâu đâu.
Kiểm tra khẩu vị. Ý kiến tuyệt lắm.
Giờ ta chỉ cần thịt.
Cam và xúc xích, vào vị trí.
Tớ đói quá.
David!
Gì cơ? Thế này lâu quá.
David, ta phải kiên nhẫn
để xem dơi quạ ăn hoa quả hay thịt.
Râu Xám, đó là mồi của ta mà.
Và đó là dơi quạ.
Râu Xám, coi chừng!
Ôi, không!
Dơi quạ không ăn thịt hay quả.
Nhưng rõ ràng là nó hút máu, và Râu Xám có trong thực đơn của nó.
Chạy đi, Râu Xám!
Cẩn thận!
Đu đi, Râu Xám! Đu đi!
Mau lên!
Con dơi đó muốn gì?
Nó không đuổi theo Râu Xám, mà cũng không muốn ăn kiến trên người ta.
Là quả!
Dơi quạ không đuổi theo cậu, Râu Xám! Nó muốn quả đó!
Ném đi!
Mau lên, Râu Xám. Lại đằng này.
Cam là thông minh đấy, Jane.
- Hiểu chứ? Cam... - Tớ hiểu.
Đúng rồi. Ngon hơn máu nhiều, đúng không?
Chuyện gì vậy nhỉ?
Tớ nghĩ bà ấy cho mọi người lấy lại đồ của mình.
Đúng không ạ?
Vì bà đã sai về dơi,
bà nghĩ có lẽ trẻ con không hư đến mức đó.
Vài đứa đầu tiên hơi lo lắng.
Hóa ra ở đây bà bị mang tiếng xấu.
Vâng. Ai mà tin được chứ?
- Rồi sao? - Và tớ cũng sai về dơi.
- Bà cũng thế. - Vâng.
Bà dựng thêm nhà dơi à?
Cái đầu tiên cần bạn.
- Nhân tiện, bà là Robin. - Cháu là Jane.
David. Xin được phục vụ.
Cảm ơn các cháu vì tất cả.
Có lẽ ta nên làm thêm nhà dơi cho cả khu phố?
Kế hoạch hay lắm.
Nhưng trước tiên, ta hãy giúp dơi quạ đã.
Sắp đến nơi rồi. Đã đến lúc hoàn thành sứ mệnh.
Giờ ta đã biết nó ăn gì, ta có thể giúp dơi quạ
bằng cách trồng cây ăn quả để đảm bảo nó có đủ thức ăn.
Đi nào, Râu Xám.
Đừng lo. Lần này, chúng ta cùng nhảy.
Như tớ đã nói, tớ sẽ không để cậu vuột khỏi tầm mắt nữa.
Sẵn sàng chưa?
Nhảy!
Tuyệt vời!
Ra tay cứu dơi quạ.
- Jane? - David?
Cậu nói chuyện với cô ấy chưa?
Lisa Paguntalan?
Chưa.
Cậu có thể mở bộ đàm để tớ nghe được không?
Tớ muốn nghe mọi điều về dơi quạ.
- Chính xác là dơi quạ vương miện vàng. - Phải.
- Sao cậu lại thì thầm? - Lẽ ra tớ phải đi ngủ.
Cậu may là mẹ cậu cho cậu thức khuya để nói chuyện với Lisa.
Thật ấn tượng vì cô ấy sống ở Philippines.
Nơi duy nhất mà dơi quạ sống.
Vì thế mà Lisa rất am hiểu về dơi quạ.
Chính xác là dơi quạ vương miện vàng.
Cô ấy đây rồi!
- Chào cô Lisa. - Chào Jane.
Chào cô Lisa.
Ai vậy?
Đó là David, bạn cháu, nói qua bộ đàm ạ.
Cậu ấy cũng muốn nói chuyện với cô.
Chào David.
Cháu rất muốn biết tại sao nó được gọi là dơi quạ vương miện vàng?
Để cô cho cháu xem cái này.
Đây.
- Giá mà cháu có thể nhìn thấy. - Tớ sẽ gửi cho cậu ảnh của Lisa.
Trong số 26 loài dơi ăn quả ở Philippines,
đây là loài duy nhất có vương miện vàng
có hình dáng như chữ V trên đỉnh đầu.
Dễ thương quá.
Dạo này, cô có gặp con dơi quạ vương miện vàng nào không?
Có, mới vài ngày trước.
- Cô ra cánh đồng để tìm chúng. - Cô may mắn thật.
Chúng không hút máu như vài loài dơi khác.
Tớ đã bảo cậu dơi ma cà rồng thường không hút máu người.
Dơi quạ vương miện vàng ăn quả, đúng không ạ?
Đúng. Dơi quạ vương miện vàng thích ăn quả,
nhưng chúng rất thích quả sung.
Bảy mươi chín phần trăm thức ăn của chúng thật ra là quả sung.
Và sung cũng cần đến dơi
vì chúng cần dơi quạ giúp phân tán hạt giống.
Nên chúng giống như nông dân gieo hạt.
Đúng rồi, Jane.
Kia là kính thiên văn ạ? Cô cũng nghiên cứu về vũ trụ?
Cháu thích vũ trụ.
Thật ra đây là ống ngắm.
Bọn cô dùng thứ này để tìm dơi quạ,
nhận biết chúng và đếm.
Để cô cho cháu biết cách nhé.
Chúng ta phải chờ tới đầu giờ tối.
Đó là lúc cả lũ dơi sẽ xuất hiện từ chỗ chúng ngủ,
đó là lúc bọn cô đếm chúng.
Còn bao nhiêu con ạ?
Chỉ còn khoảng 10.000 tới 20.000 dơi quạ
ở Philippines.
Tại sao dơi quạ lại có nguy cơ bị tuyệt chủng?
Dơi không thích chúng ta vào môi trường sống của chúng.
Chúng ta đang phá hoại nó.
Chúng ta có thể làm gì để giúp ạ?
Sức mạnh của cộng đồng và các tình nguyện viên
không thể bị đánh giá thấp.
Xem tất cả những bức ảnh người Philippines giúp bọn cô bảo vệ dơi này.
Cô dạy họ đếm và nhận biết dơi.
Nhờ có họ
mà nhiều đàn dơi quạ vẫn còn và sống khỏe.
Mất đi một loài ở Philippines
không chỉ là mất đi đa dạng sinh học của Philippines,
mà còn là mất mát của cả thế giới.
Vì, dù sao, tất cả chúng ta đều liên quan tới nhau.
Nhưng làm sao để chúng cháu giúp từ tận đây ạ?
Chia sẻ câu chuyện hay về dơi cũng là giúp.
Điều đó giúp thay đổi suy nghĩ của những người sợ dơi.
Và khi ta bắt đầu hiểu, thì ta bắt đầu quan tâm.
- Chúng ta có thể làm vậy, Jane. - Phải, nhất định rồi.
David, anh nói chuyện với ai đấy?
Không. Em ngủ đi, Millie.
Cháu phải cúp máy đây. Cảm ơn cô Lisa.
Mai nói chuyện nhé, Jane.
Cảm ơn cô đã nói chuyện với chúng cháu, Lisa.
Chúng cháu nhất định sẽ giúp càng nhiều loài vật càng tốt,
dù chúng ở đây hay ở Philippines.
Chúc cháu ngủ ngon.
Tạm biệt.
ACERODON JUBATUS - DƠI LỚN CỨU HÀNH TINH
DƠI QUẠ VƯƠNG MIỆN VÀNG LISA PAGUNTALAN
Biên dịch: Ngan Tran