- Widzisz coś? - Jeszcze nie.
A teraz?
Powiem ci.
Siwobrody, mówiłam, że...
Chwila. Słyszałeś to?
Co? Co się dzieje?
Widzisz to?
Tu są miliony kryla.
One się świecą?
Są bioluminescencyjne, czyli się świecą.
Jak piękne podwodne świetliki.
Czemu teraz się „bioluminescencują”?
Naukowcy nie wiedzą na pewno. Może by znaleźć partnera
albo zostać przywódcą, lub odstraszyć drapieżnika...
Znaleźliśmy go.
Cześć, płetwalu!
Największy.
Większy od wszystkich innych zwierząt.
Nawet od dinozaurów?
Od największego dinozaura.
Aktywuj urządzenie rejestrujące.
Nagrywam.
To teraz czekamy, aż zaśpiewa.
Nie do końca tak.
To bardziej...
Płetwale są nie tylko największe, ale też najgłośniejsze.
Ale naukowcy dalej nie wiedzą, dlaczego śpiewają.
Aż do dzisiaj.
Właśnie. My się tego dowiemy.
Chwila, on ma coś w buzi.
Tak. Kryl w wersji „jesz, ile chcesz”.
Nie, coś innego.
Ostrożnie, Jane.
To sieć rybacka.
Już dobrze!
Pomożemy ci.
- Jane? - Zaplątałam się w sieć!
Jane! Przestań!
Wszyscy patrzą.
Przepraszam! Ratowałam płetwala błękitnego.
Próbowaliśmy odkryć, dlaczego śpiewa.
Ale nasza misja naukowa stała się misją ratunkową.
- Cześć, Davidzie. - Hej, mamo Jane.
Teraz misja ratunkowa stała się
misją pralniczą.
Możesz to zabrać na górę i przynieść kosz na kolejne pranie?
Mogłabym, ale jesteśmy zajęci Balaenopterą musculusem.
Musculusem?
To naukowa nazwa płetwala błękitnego.
Znaczy „płetwa wieloryba”, bo mają płetwę na grzbiecie.
- Tutaj! - Okej! To łaskocze!
Jestem pewna, że Balaenoptera musculus
wciąż tu będzie, gdy dostarczysz „prania składamus”.
To naukowa nazwa tego prania.
Płynę na powierzchnię.
Przyjąłem. Będę na twoim piętrze.
Chodź, Siwobrody.
Popisujesz się.
Potrafię wyczuć twoje potrzeby Jak deszcz spadający na nasiona
Mogę ułożyć rym Z zamieszania w twojej głowie
A kiedy to sprowadza się Do dobrej, staroświeckiej miłości
Ja to mam, ja to mam Ja to mam, kochanie
Jestem każdą kobietą Wszystko jest we mnie
Cokolwiek chcesz, by było zrobione...
Ładnie pani śpiewa.
Nie wcisnęłam guzika.
Wie pani, czemu wieloryby śpiewają?
Słucham?
Wie pani, czemu wieloryby śpiewają?
Nie wiem.
Nie szkodzi. Jak się pani nazywa?
- Toni. - Cześć, Toni. Jestem Jane.
Nie tylko ty nie wiesz, dlaczego śpiewają.
Naukowcy też nie wiedzą.
Myślą, że to forma rozmowy, oznaczania terytorium
albo imponowania innym.
Śpiewasz, by zaimponować innym?
Nie. Ja...
Ja tylko...
Robię to, by się zrelaksować.
Upuściłaś coś.
Nie martw się. Sprzątaczka to sprzątnie.
A jeśli nie?
Wiem, że dla ciebie to niewiele,
ale ten kawałek plastiku gdzieś wyląduje!
I w ten sposób śmieci, takie jak plastikowy woreczek,
mogą skończyć w oceanie i udusić wieloryba!
Co?
Staramy się ocalić wieloryba z siecią w buzi,
by dowiedzieć się, czemu śpiewa.
Okej. To powodzenia.
- Wrzucisz to do zsypu? - Tak.
Widzisz, to nie takie trudne!
Wcale tak nie brzmiałam.
Brzmiałam tak?
Słyszysz to?
Jest nad dachem! Chodź.
Jane!
Jane?
Świetnie.
Pośpieszmy się albo nam ucieknie.
Niesamowite.
To klekot, nie śpiew.
Ciekawe, o czym klekocze.
Zabierzcie tę sieć, bym mógł dla was śpiewać.
Spróbujemy!
Wraca! To nasza szansa.
Siwobrody, łap sieć!
Niezła próba.
Ucieka!
Jane!
- Potrącę ci to z kieszonkowego. - Przepraszam.
- Ale życie płetwala jest zagrożone. - W buzi utknęła mu sieć.
Nie będzie mógł jeść, jeśli jej nie wyjmiemy.
Umrze, jeśli nie będzie mógł jeść.
Płetwale są zagrożonym gatunkiem. Nie zostało ich zbyt wiele.
Ćwierćdolarówek też wiele nie zostało.
Impreza trwa Patrz, tłum skacze
Podkręć muzę Niech impreza na parkiecie trwa
Patrz, bo tam jest impreza Dowiesz się, jak się ruszysz
Nie chcę mieć gdzie spać Rusz tyłek na parkiet
Wybacz! To jedna z moich ulubionych piosenek.
Chciałam zapytać, czy masz rozmienić dolara.
Tak. Tak, pewnie.
- Proszę. - Dziękuję.
Wracaj do „podkręcania muzy”.
Spoko.
- Okej. - Świetnie.
Nie wiedziałem, że muzę się podkręca.
Poczekajcie, aż pralka skończy prać i przyjdźcie od razu na górę. Obiecujecie?
Od razu na górę, obiecuję.
Na górę do mieszkania, nie na dach.
Ale mamo...
Obiecuję.
Możesz to poskładać, gdy czekasz.
Co? Składanie ubrań mnie uspokaja.
Jaki mamy plan?
Nie mam planu.
Co zrobiłaby Jane Goodall?
No dawaj.
„Zmiana dokonuje się, gdy słuchasz i rozmawiasz
z ludźmi, którzy robią coś, czego nie uważasz za słuszne”.
Nie wiem, jak to ma pomóc płetwalowi.
Czemu nie krzyczysz?
Nie powinnam była krzyczeć.
Czasem się denerwuję, gdy myślę o środowisku
i o tym, co się z nim dzieje.
Czasem?
Nie umiem dobrze słuchać.
Nie szkodzi, rozumiem. Ja też nie.
Nie lubię, jak mi się mówi, co mam robić.
- Ja też. - Ona też!
Ale to nie znaczy, że nie powinnam więcej słuchać.
Racja. Jesteśmy w tym razem.
I wszystko, co robimy, nawet małe rzeczy, jak podnoszenie śmieci,
może wiele zmienić, jeśli wszyscy będą to robić.
Gdyby sprzątaczka nie zauważyła.
Powodzenia w śpiewaniu z płetwalem.
- Śpiewaniu z... Właśnie! - Co?
Jednym z powodów, dla którego płetwale śpiewają, może być rozmowa!
Może mu zaśpiewamy, żeby wrócił.
Właśnie!
Ale my nie śpiewamy.
My nie.
Mogę rzucić zaklęcie Z tajemnic, których nie możesz wyjawić
Uwarzyć miksturę
Ogień w tobie
Gdy czujesz zagrożenie lub strach
A wtedy od razu
- Chodź, Siwobrody. - Ja się zjawię
Potrzebujemy pomocy.
Chyba nie wyjdzie.
Wyjdzie.
Nie.
Mówiłam.
Musisz zaśpiewać.
Proszę.
Prosimy, żebyś zaśpiewała.
Nie rozumiem.
Jeśli płetwal błękitny zaśpiewa razem z tobą...
Może zdążymy wyjąć mu sieć z buzi.
Tak, posłuchajcie. Ja śpiewam tylko dla siebie.
- W samotności. Przykro mi. - Zaczekaj.
Coś się zmienia, gdy używamy naszego głosu, nawet jeśli to trudne.
Masz to w sobie...
Gotowa?
- Nie wiem, co mam robić... - Po prostu śpiewaj! Cokolwiek.
Płetwal cię usłyszy i tu dotrze.
Nie czuję się komfortowo...
Wyobraź sobie, jak jest niekomfortowo mieć wielką sieć w buzi.
Zejdziemy na dół, jeśli się denerwujesz.
Właśnie!
Nie jesteś sama.
- Jesteśmy w tym razem. - Razem.
Chodź, Siwobrody.
Chcę zostawić Ślady stóp w piaskach czasu
Wiedzieć, że było coś Co zostawiłam po sobie
Gdy odejdę z tego świata Nie będę niczego żałować
Zostawię coś wartego zapamiętania Żeby nie zapomnieli
Że tu byłam
Nie ma płetwala.
Jeszcze.
Żyłam, kochałam
Byłam tu
Zrobiłam, skończyłam Wszystko to, co chciałam
I to było coś więcej Niż sądziłam, że będzie
To nie działa. Może woli jazz,
hip-hop albo country.
- Jest! - Byłam tu
Zrobiłam, skończyłam Wszystko to, co chciałam
Co on robi?
I to było coś więcej...
Masz rację, Siwobrody. On słucha.
Zostawię znak By wszyscy...
To nasza szansa!
Byłam tu
Mam ją! Udaje nam się! Ciągnij dalej!
Wespnij się tam!
Siwobrody, spróbuj ją wyciągnąć!
Byłam tu
Przestała śpiewać!
Siwobrody!
Stopa utknęła mu w siatce!
Chcę powiedzieć, że przeżyłam Każdy dzień, aż do śmierci
I wiedzieć, że wniosłam coś Do czyjegoś życia
Serca, których dotknęłam Będą dowodem, że odchodzę
Zaraz będzie za krawędzią!
Wszystko będzie dobrze!
Nie puszczę cię!
...że coś zmieniłam I świat zobaczy
Byłyśmy tu
Żyłyśmy, kochałyśmy
Byłyśmy tu
Zrobiłyśmy, skończyłyśmy Wszystko to, co chciałyśmy
I to było coś więcej Niż sądziłyśmy, że będzie
Zostawimy znak By wszyscy...
Płetwal znowu słucha.
- Byłyśmy - Ciągnij!
- Udało się! Tak! - Tak!
- Chwila... - Że będzie
- Zostawimy znak - Kto jeszcze śpiewa?
Żeby wszyscy wiedzieli Że tu byłyśmy
Joł, podkręć muzę, podkręć ją Gdy tupiesz nogami
Impreza się rozkręca Patrz, tłum już skacze
Musimy sobie to kupić!
Idziemy na parkiet...
- Wracamy do łodzi podwodnej? - Tak, proszę.
Nie chcę mieć gdzie spać Rusz tyłek na parkiet
Rozbaw mnie
Brzmi pięknie,
ale co mówi?
Cokolwiek mówi, zainteresowało to drugiego płetwala.
One rozmawiają!
Nie, raczej polują!
Piosenką rozświetlają kryl.
By móc go znaleźć i zjeść.
Właśnie! Śpiewaniem wołają kolację.
Dzięki, Siwobrody.
Są niesamowite.
- I pięknie śpiewają. - Właśnie.
Jeśli je ochronimy, by mogły dalej śpiewać,
będziemy mogli ich słuchać
i może kiedyś odkryjemy, co tak naprawdę mówią.
Ładnie.
Pomóż ocalić płetwale!
Podkręć muzę Gdy tupiesz nogami
- Mamo! Mamo! - Impreza się rozkręca i...
Tak, co jest?
Pamiętasz, co mi mówisz, gdy ktoś dzwoni z pracy?
„Żadnych krzyków, ryków i wycia”.
Do tej listy powinnyśmy dodać śpiewanie.
Nie zgadzam się.
Chwila, ktoś do ciebie dzwoni z pracy?
Tak, Asha de Vos. Bada płetwale błękitne.
Dobra, dogadajmy się.
Będę ciszej, jeśli zaśpiewasz mi to, czego się dowiesz.
- Serio? - Serio.
- Dobra. - Miłej zabawy.
Rozkręć ją jeszcze trochę.
- Cześć, Asha! - Cześć, Jane.
Rusz tyłek na parkiet
To moja mama.
Odkąd z sąsiadką zaczęła śpiewać płetwalowi, nie może przestać.
Czemu śpiewały płetwalowi?
- W buzi utknęła mu sieć rybacka. - Niedobrze.
Znalazłaś kiedyś stare sieci?
Tak, znalazłam. Pokażę ci zdjęcie.
Na pierwszym jestem ja z ogromną siecią,
którą znalazłam w oceanie.
Widzimy też mnóstwo plastiku,
ale czasem znajdujemy niesamowite rzeczy. Jak to!
- Co to jest? - Kupa płetwala!
Dzięki niej możemy dowiedzieć się czegoś o tych gigantach,
gdy są pod wodą w miejscach, których nie widzimy.
Czemu jest czerwona?
Z powodu tego, co jedzą.
Tutaj, na Sri Lance, płetwale żywią się krewetkami,
ale gdzie indziej jedzą kryl,
i kolor kupy zależy od tego, co zjedzą.
Kiedy pierwszy raz zobaczyłaś płetwala?
Pokażę ci mapę Sri Lanki.
Tutaj na dole jest miejsce o nazwie Yala
i tutaj pierwszy raz zobaczyłam sześć płetwali.
Jak widzisz, są niesamowite i ogromne.
Co za zaszczyt dla nas mieszkać na Ziemi
z największymi zwierzętami, jakie istnieją.
To niesamowite!
Kiedy wiedziałaś, że chcesz badać płetwale?
Gdy miałam sześć lat,
moi rodzice przynosili mi czasopisma National Geographic.
Zakochałam się w oceanie i zapragnęłam wiedzieć, co w nim jest.
Asha, co znaczy „Oceanswell”? Napis na koszulce.
To organizacja, którą tu założyłam.
Bo gdy miałam 17 czy 18 lat,
w tym kraju nie było biologów morskich.
Założenie Oceanswell umożliwiło mi
zadbanie o kolejne pokolenie bohaterów oceanów.
I to staram się tu zrobić.
Bo jeśli naprawdę chcemy ocalić nasze oceany,
każde wybrzeże potrzebuje lokalnego bohatera.
Takiego jak ty!
Gdy nie jesteś na oceanie,
widzisz rzeczy, które szkodzą płetwalom?
Pokażę ci wykres.
Ocean jest dla nich jak wielki tor przeszkód.
Jeśli są na szlaku żeglugowym, może je uderzyć statek i mogą zginąć.
Jeśli przepłyną przez sieć,
mogą się zaplątać i utonąć, albo umrzeć z głodu.
A do tego w oceanie robi się coraz głośniej,
a to zakłóca sposób, w jaki szukają jedzenia i przyjaciół.
Jak możemy im pomóc?
Jedną z rzeczy, o które lubię ludzi prosić,
to dzielenie się opowieściami o oceanach.
Im więcej przekażemy ludziom fajnych informacji...
Na przykład mam nadzieję, że powiesz komuś, może mamie,
jakiego koloru jest kupa płetwala.
Możemy się dzielić tymi informacjami
i zbierać więcej ambasadorów oceanów, bo myślę, że tego potrzebujemy.
Rozbaw, rozbaw Rozbaw mnie
Twoja mama naprawdę lubi śpiewać, co?
Lepiej pójdę, nim sąsiedzi zaczną się skarżyć. Dzięki, Asha.
Opowiem wszystkim o naszej rozmowie.
Miłego dnia i nie zapomnij dzielić się opowieściami!
- Pa, Asha! - Pa, Jane!
DR ASHA DE VOS
BIOLOŻKA MORSKA I EDUKATORKA DS. OCEANÓW
Czas zaśpiewać mamie to, co odkryłam.
Mamo!
Napisy: Agnieszka Otawska