- Bir şey var mı? - Henüz ondan iz yok.
Ya şimdi?
Zamanını söyleyeceğim.
Grisakal, ben dedim ki...
Dur. Duydun mu?
Neyi? Ne oluyor?
Görüyor musun?
Milyonlarca kril var.
Kriller aydınlanıyor mu?
Onlar biyolüminesandır. Yani aydınlanıyorlar.
Sanki çok güzel su altı ateş böcekleri gibi.
Ama neden şimdi "biyolüminesanlaşıyorlar"?
Bilim uzmanları kesin olarak bilmiyor. Bir eş bulmak,
lider olmak ya da bir avcıyı kaçırmak için olabilir...
Onu bulduk.
Balina, merhabalar.
En büyüğü.
Var olmuş tüm hayvanlardan daha büyük.
Dinozorlardan da mı büyük?
En büyüğünden bile büyük.
Kayıt cihazını çalıştır.
Kayıttayız.
Şimdi şarkı söylemesini bekleyeceğiz.
Pek olmadı Grisakal.
Daha ziyade...
Mavi balinalar sadece en büyük değil en gürültülülerdir de.
Ama bilim uzmanları hâlâ neden şarkı söylediklerini anlamadı.
Bugüne kadar.
Aynen. Biz anlayacağız.
Dur, ağzında bir şey var.
Evet. Açık büfe kril ziyafeti.
Hayır, başka bir şey.
Dikkatli ol Jane.
Bir balık ağı bu.
Sorun yok!
Sana yardım edeceğiz.
- Jane? - Ağa yakalandım.
Jane! Kes şunu!
Herkes bakıyor.
Pardon millet. Mavi balinayı kurtarmaya çalışıyordum.
Aslında neden şarkı söylediklerini anlamaya çalışıyorduk.
Ama sonra bilimsel görevimiz kurtarma görevine dönüştü.
- Selam David. - Selam Jane'in annesi.
Şimdi de kurtarma göreviniz
çamaşır yıkamaya dönüştü.
Bunu yukarı götürüp bir sonraki için sepeti geri getirir misin?
Getirirdim ama Balaenoptera musculus'la meşgulüz.
Musculus mı?
Mavi balinanın bilimsel adı.
"Balina yüzgeci" demek çünkü sırtlarında büyük bir yüzgeçleri var.
- Tam burada! - Tamam! Gıdıklandım!
Eminim Balaenoptera musculus
sen bu "çamaşrıus katlayus"u götürüp gelince de yerinde olacaktır.
Bu çamaşırların bilimsel adı.
Yüzeye çıkıyorum.
Anlaşıldı. Sizin katta buluşuruz.
Gel Grisakal.
Gösteriş manyağı.
Oh!
Hissediyorum hislerini Tohumlara yağan yağmur gibi
Kafanda yaratabilirim Karmaşık bir kafiye
Ve konu olunca eski usul bir sevgi
O iş bende, o iş bende bebeğim
Ben her kadınım Hepsi içimde
Olmasını istediğin her şey...
Şarkı söylemen hoşuma gitti!
Katımın düğmesine basmayı unutmuşum.
Mavi balinalar neden şarkı söyler?
Pardon?
Mavi balinalar neden şarkı söyler?
Bilmiyorum.
Kendini kötü hissetme. Adın ne?
- Toni. - Selam Toni, ben Jane.
Neden şarkı söylediklerini bilmeyen tek sen değilsin.
Bilim uzmanları da emin olamıyor.
Belki konuşmak, bölgelerini işaretlemek ya da başka balinaları
etkilemek için olabilir diyorlar.
Başkalarını etkilemek için mi söylüyorsun?
Hayır, hayır, ben...
Ben sadece...
Kafamı boşaltmak için.
Bir şey düşürdün.
Boş ver. Temizlikçiler halleder.
Ama ya halletmezlerse?
Sana çok önemli gibi görünmediğini biliyorum
ama minik plastiğin sonunda bir yerlere gitmesi gerek.
O yüzden plastik poşet gibi bir ufak çöp parçası
okyanusa gidip bir balinayı boğabilir!
Ne?
Ağzına eski bir ağ takılmış bir mavi balinayı kurtarmaya çalışıyoruz.
Neden şarkı söylediklerini anlayabilmek için.
Tamam. İyi şanslar.
- Bunu çöp borusuna atar mısın? - Evet.
Gördün mü? O kadar da zor değil.
Sesim öyle çıkmadı.
Çıktı mı?
Duyuyor musun?
Çatının üzerinde! Gel.
Jane!
Jane?
Harika.
Acele etmeliyiz. Yoksa onu kaçıracağız.
İnanılmaz.
Onlar şarkı değil tıkırtı.
Acaba neden tıkırdıyor?
Bu ağı ağzımdan çıkarın da size şarkı söyleyeyim.
Deneyeceğiz!
Geri geliyor. İşte fırsat.
Grisakal! Ağı yakala!
İyi denemeydi Grisakal.
Kaçıyor.
Jane!
- Bunu harçlığından keseceğim. - Pardon anne.
- Ama bir mavi balinanın hayatı tehlikede. - Ağzına bir ağ takılmış.
Onu çıkarmazsak yemek yiyemeyecek.
Yemek yiyemezse de ölecek.
Mavi balinaların nesli tükeniyor anne. Çok fazla kalmadı.
Çok fazla 25 sent de kalmamış.
Heyecan yükseliyor Bak önüne kalabalık nasıl zıplıyor
Biraz daha artır Parti yayılsın dans pistine
Bakın görün çünkü parti orada Bulacaksın aradığını bunu yapınca
Kalacak yer istemiyorum Poponu getir bu gece piste
Pardon! bu, en sevdiğim şarkılardan biri ve...
Acaba bir dolar bozabilir misin diyecektim.
Evet. Evet, tabii.
- Al bakalım. - Teşekkürler.
Seni bırakayım da "heyecanını artırmaya" devam et.
Harika.
- Tamam. - Harika.
O şarkının sözleri çok anlamsız.
Bu çamaşır yıkanana kadar bekleyip sonra yukarı geleceksiniz. Söz mü?
Doğruca yukarı. Söz.
Doğruca yukarı çatıya değil, evimize.
Ama anne...
Söz.
Beklerken bunları katlayabilirsiniz.
Ne var? Katlamak beni rahatlatıyor.
E, plan nedir?
Planım yok.
Jane Goodall ne yapardı?
Hadi ama.
"Değişim, önce dinlemekle, sonra da doğru olduğuna inanmadığınız
bir şeyi yapan insanlarla diyalog kurarak olur."
Balinamıza nasıl yardımcı olacağını anlamadım.
Neden bağırmıyorsun?
Daha önce bağırmamalıydım.
Bazen çevreyi ve ona olanları düşününce çok kızıyorum.
Bazen mi?
İyi bir dinleyici değilim.
Sorun değil, anlıyorum. Ben de değilim.
Galiba emir almaktan hoşlanmıyorum.
- Ben de. - O da.
Ama bu, daha çok dinlemeye çalışmamalıyım anlamına gelmez.
Doğru. Bu işte birlikteyiz.
Ve yaptığımız her şey, bir parça çöpü almak bile,
herkes yaparsa büyük fark yaratabilir.
Temizlikçi almazsa diye.
Mavi balinayla şarkı söyleme işinde iyi şanslar.
- Birlikte söylemek... İşte bu! - Ne?
Mavi balinaların şarkı söylemelerinin sebebi birbirleriyle konuşmak olabilir.
O zaman belki geri gelmesi için şarkı söyleyebiliriz.
Aynen öyle.
Ama şarkı söylemiyoruz ki.
Ama şarkı söylemiyoruz.
Biz söylemiyoruz.
Oh!
Söyleyemediğin sırlarından Büyü yapabilirim
Özel bir karışım hazırlarım
İçindeki ateş
Ne zaman tehlike ve korku olsa
Sonra bir anda
- Tırman bakalım Grisakal. - Geleceğim
Ah!
Yardımın lazım!
Bence çıkmayacak.
Geliyor.
Hayır, gelmiyor.
Söylemiştim.
Şarkı söylemen gerek.
Lütfen.
Şarkı söylemeni istiyoruz. Lütfen.
Anlamadım.
Mavi balinayı şarkılı biçimde seninle konuşturabilirsek...
Ağzındaki ağı çıkaracak kadar zaman kazanabiliriz.
Evet ama ben sadece kendim için şarkı söylüyorum.
- Yalnız başıma. Pardon. - Bekle.
Değişim, sesimizi kullandığımızda olur. Bazen yapmak zor olsa bile.
Hepsi içinde...
Hazır mısın?
- Ne yapacağımı çok iyi bilmiyorum... -Şarkı söyle! Herhangi bir şey.
Mavi balinamızın seni duyup buraya yönelmesini umuyoruz.
Bu şarkı konusunda rahat değ...
Ağzında dev bir balık ağıyla ne kadar rahatsız olacağını hayal et.
Çok gerilirsen aşağı ineriz.
Evet!
Yalnız değilsin.
Bu işte hep birlikteyiz. Birlikte.
Gel Grisakal.
Zamanın kumlarında Ayak izlerimi bırakmak istiyorum
Bilmek istiyorum geride bıraktığım Bir şey olduğunu
Bu dünyadan göçtüğümde Pişmanlıklarım olmayacak
Hatırlanacak bir şey ki Unutmasınlar diye
Burada olduğumu
Balina yok.
Henüz yok.
Yaşadım, sevdim
Buradaydım
Geldim, yaptım istediğim her şeyi
Ve daha fazlasıydı Olabileceğini sandığımdan
İşe yaramıyor. Belki caz seviyordur.
Ya da hip-hop veya country.
- Geldi! - Buradaydım
Geldim, yaptım istediğim her şeyi
Ne yapıyor?
Ve daha fazlasıydı...
Bence haklısın Grisakal. Dinliyor.
İzimi bırakacağım Böylece herkes...
İşte fırsatımız.
Buradaydım
Tuttum! İşe yarıyor! Çekmeye devam et!
Grisakal, tırman.
Ağzından çekmeye çalış Grisakal.
Buradaydım
Şarkıyı kesti!
Grisakal!
Ayağı ağa takıldı!
Ölene kadar her günü yaşadım Demek istiyorum
Ve biliyorum birinin hayatında Bir anlam ifade ettiğimi
Dokunduğum kalpler Kanıt olacak gittiğime
Kenardan geçiyor!
Bir şey olmayacak Grisakal!
Seni bırakmayacağım!
...fark yaratacağım Ve bu dünya görecek
Buradaydık
Yaşadık, sevdik
Buradaydık
Geldik, yaptık istediğimiz her şeyi
Ve daha fazlasıydı Olabileceğini sandığımızdan
İzimizi bırakacağız Böylece herkes...
Balina yine dinliyor.
- Buradaydık -Çek David!
- Başardık! Evet! - Evet!
- Beke... - Olacak
- Bırakacağız izimizi - Başka kim söylüyor?
Böylece bilecek herkes Burada olduğumuzu
Hey, artır heyecanı, yükselt Ayakların yere vururken
Heyecan artıyor Bak buraya kalabalık zıplıyor
Biz de bundan almalıyız!
Dans pistine çıkıyor...
- Denizaltıya dönelim mi? - Evet, lütfen.
Kalacak yer istemiyorum Poponu getir bu gece piste
Sevindir beni
Sesi çok güzel
ama ne diyor?
Her neyse o balinanın dikkatini çekti.
Şarkıyla konuşuyorlar!
Hayır, şarkıyla avlanıyorlar.
Krilleri aydınlatmak için şarkılarını kullanıyorlar.
Onları bulup yiyebilmek için.
Aynen! Yemekleri için şarkı söylüyorlar.
Sağ ol Grisakal.
Çok harikalar.
-Çok güzel şarkıcılar. - Kesinlikle.
Biz onları koruduğumuz sürece şarkı söylemeye devam edebilirler,
biz de onları dinlemeye.
Bir gün belki ne dediklerini anlayabiliriz.
Güzel şarkı.
Mavi balinalar için yardım edin!
Artır heyecanı, yükselt Ayakların yere vururken
- Anne! Anne! - Heyecan artıyor ve...
Evet, ne var?
İş görüşmesi yaparken bana ne dediğini hatırladın mı?
"Haykırmak, kükremek ve ulumak yok."
Bence şarkı söylemeyi de eklemeliyiz.
Katılmıyorum.
Dur, iş görüşmen mi var?
Evet. Asha de Vos'la. Mavi balinaları inceliyor.
Tamam. Anlaşma yapalım.
Öğrendiklerini bana şarkıyla anlatırsan ben de sessiz olurum.
- Sahi mi? - Sahi.
- Anlaştık. -İyi eğlenceler.
Biraz daha heyecan.
- Merhaba Asha! - Selam Jane.
Poponu getir bu gece piste
O annem.
Komşumuzla mavi balinaya şarkı söylediğinden beri duramıyor.
Mavi balinaya neden şarkı söylediler?
- Ağzına balık ağı takılmıştı. - Bu çok kötü.
Hiç eski balık ağı buldun mu?
Evet, buldum aslında. Sana bir fotoğraf göstereyim.
Bu ilk fotoğrafta yanımda dev bir balık ağı var.
Okyanusta yüzerken bulmuştum.
Plastiğin yüzdüğünü de görüyoruz.
Ama bazen inanılmaz şeyler buluyoruz. Bunun gibi.
- O nedir? - Mavi balina dışkısı!
Balina dışkısı bu devlerin, su altında göremediğimiz yerlere
girdiklerindeki hayatlarına pencere olur.
Neden bu kadar kırmızı?
Yedikleri şeyler yüzünden.
Burada Sri Lanka'da, mavi balinalarımız karides yer
ama başka yerlerde kril yerler,
bu renk de temel olarak yedikleri şeyden geliyor.
En son ne zaman mavi balina gördün?
Sana Sri Lanka'nın haritasını göstereyim.
Burada, alt tarafta Yala denen bir yer var
ve orası altı mavi balinayla ilk karşılaştığım yer aslında.
Gördüğün gibi bu balinalar inanılmaz ve dev gibi.
Gezegenimizin gördüğü en büyük hayvanla
yan yana yaşamak bizim için ne büyük bir ayrıcalık.
Bu inanılmaz!
Mavi balinaları araştırmak istediğini ne zaman anladın?
İşte burada. Yaklaşık altı yaşındayken.
Ailem alışverişe çıkar, ikinci el National Geographic dergileri getirirdi.
Ben de okyanusa âşık oldum ve orada olanları öğrenmek istedim.
Asha, tişörtünün sırtında yazan "Oceanswell" nedir?
Burada kurduğum bir kuruluş.
Ben 17 veya 18 yaşındayken
bu ülkede hiç deniz biyoloğu yoktu.
Ve Oceanswell'i yaratmak bana gelecek nesil
çeşitli okyanus kahramanlarını yetiştirme fırsatı verdi.
Burada yapmaya çalıştığım bu.
Çünkü okyanusları kurtarmayı gerçekten istiyorsak
her kıyı şeridinin bir yerel kahramana ihtiyacı var.
Tıpkı senin gibi Asha!
Okyanusa çıktığın zaman
mavi balinalara zarar verebilecek şeyler görüyor musun?
Sana bir diyagram göstereyim.
Okyanus bu hayvanlar için dev bir engelli yarış pisti gibi.
Gemi güzergâhındalarsa gemiler onlara çarpıp öldürebilir.
Ağların arasında yüzüyorlarsa
onlara dolanıp boğulabilir ya da açlıktan ölebilirler.
Ayrıca okyanusun gürültüsü de artıyor,
bu da onların yiyecek ve arkadaş bulma süreçlerini sekteye uğratıyor.
Onlara nasıl yardım edebiliriz?
İnsanlardan istediğim en önemli şeylerden biri
okyanuslarımızın hikâyelerini paylaşmaları.
İnsanlara öğrendiğimiz güzel şeyleri ne kadar aktarabilirsek...
Mesela umarım bugün gidip birilerine, belki annene mavi balinanın
dışkısının ne renk olduğunu söylersin.
Sonra bu inanılmaz şeyleri paylaşıp
okyanusumuz için daha fazla elçi atayabiliriz. Çünkü bence gereken bu.
Sevindir beni Sevindir beni, sevindir...
Annen şarkı söylemeyi çok seviyor galiba.
Komşular şikâyet etmeden gitsem iyi olacak. Çok teşekkürler Asha.
Kesinlikle gidip herkese konuştuklarımızı anlatacağım.
Sana iyi günler. Hikâyeleri paylaşmayı da unutma sakın.
- Görüşürüz Asha! - Görüşürüz Jane!
DENİZ BİYOLOĞU OKYANUS EĞİTİMCİSİ
Gidip öğrendiklerimi anneme şarkıyla anlatma vakti.
Anne!
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher