"Cá Voi Xanh".
- Có thấy gì không? - Không thấy nó đâu.
Giờ thì sao?
Khi nào thấy, tớ sẽ nói.
Râu Xám, tớ nói sẽ...
Khoan đã. Cậu có nghe thấy không?
Nghe thấy gì? Chuyện gì vậy?
Cậu có thấy cái này không?
Đó là hàng triệu triệu nhuyễn thể!
Nhuyễn thể phát sáng à?
Chúng là phát quang sinh học. Nghĩa là chúng phát sáng.
Giống như đom đóm dưới nước thật đẹp.
Nhưng tại sao bây giờ chúng mới "phát quang sinh học"?
Các nhà khoa học không biết chắc. Có thể là để tìm bạn tình
hoặc trở thành thủ lĩnh hoặc đuổi thú ăn thịt đi...
Tìm thấy nó rồi.
Chào Cá Voi.
Loài lớn nhất.
Lớn hơn bất cứ động vật nào khác từng tồn tại.
Lớn hơn cả khủng long?
Lớn hơn cả khủng long to nhất.
Kích hoạt thiết bị ghi âm.
Đang ghi âm.
Giờ chúng ta chờ nó hát.
Không hẳn thế, Râu Xám.
Giống như...
Cá voi xanh không chỉ là loài lớn nhất, chúng còn là loài ồn ào nhất.
Nhưng các nhà khoa học vẫn chưa biết tại sao chúng hát.
Cho tới ngày nay.
Chính xác. Chúng ta sẽ tìm hiểu.
Khoan, trong miệng nó có cái gì ấy.
Phải. Buffet tất-tật-nhuyễn-thể.
Không, cái gì khác cơ.
Cẩn thận đó, Jane.
Đó là lưới đánh cá.
Không sao đâu!
Bọn tớ sẽ giúp cậu.
- Jane? - Tớ bị kẹt vào lưới rồi!
Jane! Thôi đi!
Mọi người đang nhìn đấy.
Xin lỗi, mọi người! Cháu chỉ định cứu một chú cá voi xanh.
Thật ra, bọn con đang cố gắng tìm hiểu tại sao cá voi xanh hát.
Nhưng sứ mệnh khoa học của bọn cháu trở thành sứ mệnh giải cứu.
- Chào David. - Cháu chào mẹ của Jane.
Giờ đây sứ mệnh giải cứu trở thành
sứ mệnh giặt đồ.
Con có thể mang cái này lên gác rồi mang giỏ xuống lấy mẻ đồ tiếp theo?
Vâng, nhưng bọn con đang bận với Balaenoptera musculus.
Musculus?
Đó là tên khoa học của cá voi xanh.
Nghĩa là "vây cá voi" vì cá voi có một vây lớn ở lưng.
- Ngay đây! - Được rồi! Nhột quá!
Mẹ chắc Balaenoptera musculus
vẫn còn ở đấy khi con giao xong "Laundera foldecus".
Đó là tên khoa học của đồ giặt được gấp.
Tớ lên mặt nước đây.
Nghe rõ. Tớ sẽ gặp cậu trên tầng của cậu.
Đi nào, Râu Xám.
Thể hiện cơ đấy.
Oh!
Em có thể cảm thấy nhu cầu của anh Như mưa tưới ướt hạt mầm
Em có thể khiến anh bối rối Trong tâm trí
Và khi nói đến Tình yêu thời xưa
Em đã hiểu, Em đã hiểu, anh yêu
Em là mọi cô gái Tất cả có trong em
Bất cứ điều gì anh muốn làm...
Cháu thích cô hát!
Cô quên không bấm nút tầng của cô.
Cô có biết tại sao cá voi xanh hát không?
Gì cơ?
Cô có biết tại sao cá voi xanh hát?
Cô không biết.
Đừng áy náy. Cô tên gì ạ?
- Toni. - Chào cô Toni, cháu là Jane.
Cô không phải người duy nhất không biết tại sao cá voi xanh hát.
Các nhà khoa học cũng không biết.
Họ nghĩ có lẽ là để nói chuyện, đánh dấu lãnh thổ
hoặc để gây ấn tượng với những con cá voi khác.
Cô có hát để gây ấn tượng với người khác?
Không. Cô chỉ...
Cô chỉ...
Để đầu óc cô không vướng bận suy nghĩ.
Cô làm rơi gì này.
Đừng lo, chắc lao công sẽ dọn.
Nhưng nếu họ không dọn thì sao?
Cháu biết có vẻ như nó không là gì với cô,
nhưng cái túi nilon đó cuối cùng sẽ đến một nơi nào đó!
Vì thế mà mẩu rác nhỏ như túi nilon
có thể trôi ra tận đại dương và làm một con cái voi nghẹt thở.
Gì cơ?
Chúng cháu đang cố gắng cứu cá voi xanh bị mắc lưới đánh cá trong miệng
để có thể tìm hiểu tại sao chúng hát.
Được. Chúc các cháu may mắn.
- Cậu có thể bỏ cái này vào ống rác? - Ừ.
Thấy chưa, có khó đến thế đâu!
Tớ có nói cái giọng đó đâu.
Đúng không?
Cậu có nghe thấy không?
Nó ở trên mái nhà! Mau lên.
Jane!
Jane?
Tuyệt lắm.
Ta phải nhanh lên. Không thì hụt nó mất!
Thật khó tin.
Đấy là tiếng lách cách, không phải bài hát.
Không hiểu nó kêu lách cách cái gì.
Gỡ cái lưới ra khỏi miệng tớ để tớ hát cho các cậu.
Để thử!
Nó đang quay lại! Giờ là cơ hội của chúng ta.
Râu Xám, chộp lấy lưới đi!
Cố gắng tốt lắm, Râu Xám.
Nó đang bỏ đi!
Jane!
- Chi phí trừ vào tiền tiêu vặt của con. - Con xin lỗi mẹ.
- Nhưng cá voi xanh đang gặp nguy hiểm. - Nó bị mắc cái lưới trong miệng.
Nếu bọn con không gỡ lưới ra, nó sẽ không ăn được.
Nếu không ăn được, nó sẽ chết.
Cá voi xanh có nguy cơ tuyệt chủng, mẹ ạ. Không còn nhiều đâu.
Cũng không còn nhiều đồng 25 xu đâu.
Và đám đông đang nhảy Nhìn về phía trước, đám đông đang nhảy
Phấn khích thêm chút nữa Mở tiệc trên sàn nhảy
Vì đó là nơi mở tiệc Bạn sẽ biết, nếu bạn làm thế
Tôi không muốn một nơi để ở lại Tối nay hãy bước ra sàn nhảy
Xin lỗi! Đó là bài hát tôi thích và...
Tôi chỉ muốn biết cô có thể đổi một đô la thành xu cho tôi?
Có. Vâng, được.
- Cô cầm lấy. - Cảm ơn cô.
Tôi sẽ để cô "kích thích đám đông" tiếp.
Tuyệt lắm.
- Được. - Tuyệt lắm.
Cháu không biết cô có thể kích thích đám đông.
Giờ, hai đứa chờ tới khi xong mẻ giặt này, rồi lên gác ngay nhé. Hứa nhé?
Lên gác ngay, con hứa.
Lên ngay căn hộ nhà ta, không phải lên nóc nhà.
Nhưng mẹ...
Con hứa.
Trong lúc chờ đợi, con có thể gấp lại cái này.
Sao? Tớ thấy gấp đồ vui mà.
Thế, kế hoạch là gì?
Tớ không có.
Jane Goodall sẽ làm gì?
Nào.
"Thay đổi diễn ra bằng cách lắng nghe rồi bắt đầu một cuộc đối thoại
với người làm một điều mà bạn không tin là đúng".
Ừ, tớ không hiểu điều đó sẽ giúp cá voi của chúng ta thế nào.
Sao cậu không hét lên?
Lẽ ra lúc nãy cháu không nên la hét.
Thỉnh thoáng cháu bực bội khi nghĩ đến môi trường
và những gì đang xảy ra với nó.
Thỉnh thoảng ư?
Cháu không giỏi lắng nghe.
Không sao, cô hiểu. Cô cũng vậy.
Cô chỉ không thích bị sai bảo.
- Cháu cũng thế. - Cậu ấy cũng thế!
Nhưng thế không có nghĩa là cô không nên thử lắng nghe nhiều hơn.
Vâng. Chúng ta cùng lo cho trái đất.
Mọi điều chúng ta làm, dù là nhỏ, như nhặt một mẩu rác,
cũng có thể tạo khác biệt lớn nếu ai cũng làm.
Phòng khi người lao công không dọn.
Chúc các cháu may mắn hát với cá voi xanh.
- Hát với... Đúng rồi! - Sao?
Một lý do cá voi xanh hát có thể là nói chuyện với nhau!
Nên, chúng ta có thể hát với nó để nó quay lại.
Chính xác!
Nhưng ta không biết hát.
Nhưng chúng tớ không biết hát.
Đúng vậy.
Oh!
Em có thể bỏ bùa Những bí mật anh không thể nói
Trộn một mẻ đặc biệt
Ngọn lửa bên trong anh
Mỗi khi thấy nguy hiểm hay sợ hãi
Và ngay tức khắc
- Leo lên, Râu Xám. - Em sẽ xuất hiện
Oh!
Bọn cháu cần cô giúp!
Tớ nghĩ cô ấy sẽ không ra đâu.
Cô ấy sẽ ra.
Không đâu.
Tớ bảo mà.
Chúng cháu cần cô hát.
Đi mà.
Chúng cháu cần cô hát ạ.
Cô không hiểu.
Nếu bọn cháu có thể khiến cá voi xanh dừng lại và hát-nói với cô...
Thì bọn cháu có thể đủ thời gian để gỡ lưới khỏi miệng nó.
Nghe này, cô chỉ hát cho bản thân.
- Một mình. Cô xin lỗi. - Khoan đã.
Thay đổi diễn ra khi ta dùng tiếng nói của mình cho dù đôi khi cũng khó.
Tất cả có trong cô...
Cô sẵn sàng chưa?
- Cô không rõ phải làm gì... - Cứ hát thôi ạ! Hát gì cũng được.
Hy vọng cá voi xanh của bọn cháu sẽ nghe thấy cô rồi đi về phía này.
Cô thật sự không thoải mái khi hát...
Cô hãy hình dung bị lưới đánh cá mắc vào miệng thì khó chịu thế nào.
Nếu cô lo lắng quá, ta sẽ quay xuống dưới nhà.
Phải rồi!
Cô không cô độc.
- Chúng ta cùng bảo vệ trái đất. - Cùng nhau.
Đi nào, Râu Xám.
Em muốn để lại Dấu chân trên bãi cát thời gian
Biết có một điều Một điều mà em để lại phía sau
Khi em rời khỏi thế giới này Em sẽ không hối tiếc
Để lại một điều để nhớ Để họ sẽ không quên
Em đã ở đây
Không thấy cá voi.
Chưa thấy.
Em đã sống, đã yêu
Em đã ở đây
Em đã làm, em mới làm Mọi điều em muốn
Và hơn cả Suy nghĩ của em
Không hiệu quả rồi! Có lẽ nó thích nhạc jazz hơn,
hay là hip-hop, hay nhạc đồng quê.
- Nó đến rồi! - Em đã ở đây
Em đã làm, em mới làm Mọi điều em muốn
Nó đang làm gì vậy?
Và hơn cả...
Tớ nghĩ cậu đúng đấy, Râu Xám. Nó đang lắng nghe.
Em sẽ để lại dấu vết Nên mọi người...
Giờ là cơ hội của chúng ta!
Em đã ở đây
Với được rồi! Có hiệu quả rồi! Kéo tiếp đi!
Râu Xám, leo lên!
Râu Xám, cố gắng kéo lưới ra khỏi miệng cá!
Em đã ở đây
Cô ấy ngừng hát rồi!
Râu Xám!
Chân nó bị kẹt vào lưới!
Em muốn nói em đã sống mỗi ngày Cho tới lúc chết
Và biết rằng em có ý nghĩa Trong cuộc đời của ai đó
Những trái tim em đã chạm vào Sẽ là bằng chứng rằng em ra đi
Nó ra chỗ gờ kìa!
Sẽ không sao đâu, Râu Xám!
Tớ sẽ không buông cậu!
...tạo khác biệt Và thế giới này sẽ thấy
Chúng ta đã ở đây
Chúng ta đã sống, đã yêu
Chúng ta đã ở đây
Chúng ta đã làm, chúng ta mới làm Mọi điều chúng ta muốn
Và hơn cả Chúng ta nghĩ
Chúng ta sẽ để lại dấu ấn Nên mọi người...
Con cá voi lại nghe rồi.
- Chúng ta đã ở đây - Kéo đi, David!
- Ta làm được rồi! Tuyệt vời! - Tuyệt vời!
- Khoan... - Sẽ
- Chúng ta sẽ để lại dấu ấn - Ai đang hát nữa vậy?
Để mọi người sẽ biết chúng ta đã ở đây
Này, kích thích đám đông, kích thích Trong khi chân bạn đang dậm
Và đám đông đang phấn khích Nhìn đây, đám đông đang nhảy
Chúng ta phải làm thế này!
Lên sàn nhảy...
- Quay lại tàu ngầm nhé? - Đi nào.
Tôi không muốn một nơi để ở lại Tối nay hãy bước ra sàn nhảy
Cho tôi vui hôm nay
Nó hát thật hay,
nhưng nó đang nói gì vậy?
Dù là gì, nó cũng khiến cá voi kia chú ý.
Chúng đang hát-nói!
Không, chúng đang hát-săn mồi!
Chúng đang dùng bài hát của mình để phát sáng nhuyễn thể.
Để chúng có thể tìm thấy nhuyễn thể và ăn.
Chính xác! Chúng đang hát để dụ bữa tối.
Cảm ơn, Râu Xám nhé.
Chúng tuyệt vời quá.
- Và là ca sĩ hát rất hay. - Chính xác.
Chừng nào ta có thể bảo vệ chúng để chúng tiếp tục hát,
và chúng ta tiếp tục lắng nghe,
thì ngày nào đó, có lẽ ta sẽ biết chúng đang hát cái gì.
Hát hay lắm.
Chung tay cứu cá voi xanh!
Đám đông, phấn khích Trong khi chân bạn đang dậm
- Mẹ ơi! Mẹ! - Và đám đông đang phấn khích, và...
Ừ, sao vậy?
Mẹ có nhớ mẹ nói gì với con khi mẹ đang có điện thoại công việc?
"Không la hét, gầm gào hay hú hét".
Con nghĩ chúng ta nên bổ sung "hát" vào danh sách đó.
Mẹ không đồng ý.
Khoan, con có cuộc gọi công việc à?
Vâng, với Asha de Vos. Cô ấy nghiên cứu về cá voi xanh.
Được, mẹ sẽ thỏa thuận với con.
Mẹ sẽ trật tự hơn nếu con hứa hát cho mẹ khi con biết.
- Thật không ạ? - Thật.
- Đồng ý. - Chúc vui vẻ.
Phấn khích thêm chút nữa.
- Chào cô Asha! - Chào Jane.
Bước chân Lên sàn nhảy tối nay
Đó là mẹ cháu đấy ạ.
Từ khi mẹ cháu và cô hàng xóm hát cho cá voi xanh, mẹ cháu hát không ngừng.
Tại sao họ hát cho cá voi xanh?
- Miệng nó bị mắc lưới đánh cá. - Không hay rồi.
Cô có bao giờ tìm thấy lưới đánh cá cũ?
Có, thật ra là có. Để cô cho cháu xem ảnh.
Bức ảnh đầu tiên là cô với lưới đánh cá khổng lồ
mà cô tìm thấy trôi trên đại dương.
Bọn cô cũng thấy nhựa trôi nổi,
nhưng đôi khi bọn cô tìm thấy những thứ tuyệt vời. Như cái này!
- Là gì vậy ạ? - Phân của cá voi xanh!
Phân cá voi là thứ để ta nghiên cứu về cuộc sống của những con vật khổng lồ này
khi chúng ở những nơi dưới nước mà ta không thể nhìn thấy.
Sao nó lại màu đỏ ạ?
Vì thứ mà chúng ăn.
Ở Sri Lanka này, cá voi xanh ăn tôm,
nhưng ở nơi khác chúng ăn nhuyễn thể,
và màu sắc này, về cơ bản, có từ thức ăn mà chúng ăn.
Lần đầu cô thấy cá voi xanh là khi nào ạ?
Để cô cho cháu xem bản đồ Sri Lanka.
Ngay ở dưới đáy biển, có một nơi tên là Yala,
và đó chính là nơi lần đầu cô thấy sáu con cá voi xanh.
Cháu có thể thấy, những con cá voi này khá đẹp và lớn.
Bọn cô thật may mắn được sống ngay bên cạnh
loài động vật lớn nhất từng tồn tại trên hành tinh.
Thật khó tin!
Vậy, khi nào thì cô biết cô muốn nghiên cứu về cá voi xanh?
À, thì. Đây. Khi cô khoảng sáu tuổi,
bố mẹ cô đi chơi và mang về các tạp chí National Geographic cũ,
và cô đã phải lòng đại dương, và cô muốn biết bên dưới có gì.
Asha, "Oceanswell" nghĩa là gì ạ? Ở lưng áo cô.
Đó là tổ chức mà cô thành lập ở đây.
Vì khi cô 17 hay 18 tuổi,
đất nước cô không có nhiều nhà sinh vật học biển.
Và nhờ thành lập Oceanswell, nó đã cho cô cơ hội
nuôi dưỡng thế hệ tiếp theo của những người hùng đại dương đa dạng.
Và đó là điều cô đang cố gắng phát triển ở đây.
Vì nếu chúng ta thật sự muốn cứu đại dương,
thì bờ biển nào cũng cần một người hùng.
Như cô vậy, Asha!
Khi cô ở trên đại dương,
cô có thấy những thứ có thể gây tổn hại cho cá voi xanh?
Để cô cho cháu xem biểu đồ.
Đại dương giống như đường chạy vượt chướng ngại vật lớn với cá voi xanh.
Nếu ở làn tàu thuyền, chúng có thể bị tàu đâm vào và chết.
Nếu chúng bơi qua lưới,
chúng có thể bị mắc vào đó và chìm xuống hoặc chết đói.
Và đại dương cũng trở nên ồn ào hơn,
và điều đó khiến chúng khó tìm thức ăn hoặc tìm bạn hơn.
Ta có thể làm gì để giúp chúng?
Một trong những việc chính mà cô muốn đề nghị mọi người làm,
là chia sẻ những câu chuyện về đại dương.
Ta càng cho nhiều người biết những điều thú vị mà ta học được...
Hy vọng hôm nay cháu sẽ đi kể với ai đó, mẹ cháu chẳng hạn,
về màu của phân cá voi xanh.
Và chúng ta có thể chia sẻ những điều tuyệt vời
và tạo ra nhiều đại sứ hơn cho đại dương, vì đó là điều mà cô nghĩ chúng ta cần.
Khiến tôi vui Khiến tôi...
Mẹ cháu thích hát thật đấy nhỉ?
Cháu nên đi trước khi hàng xóm than phiền. Cảm ơn cô Asha nhiều.
Cháu nhất định sẽ kể với mọi người về điều chúng ta đã nói.
Chúc cháu một ngày tuyệt vời, và nhớ chia sẻ câu chuyện nhé!
- Tạm biệt cô Asha! - Tạm biệt Jane!
TIẾN SĨ ASHA DE VOS
NHÀ SINH VẬT BIỂN VÀ NHÀ GIÁO DỤC VỀ ĐẠI DƯƠNG
Đến lúc hát cho mẹ nghe điều mình phát hiện ra.
Mẹ ơi!
Biên dịch: Ngan Tran