'Danaus plexippus.'
Zie je dat, David? Het is de Danaus plexippus.
Is dat de monarchvlin...
David?
Wacht even. Er is een indringer.
David?
Niet hierheen komen. Ik ben bezig, Millie. - Waarmee?
Iets redden. - Wat redden?
Monarchvlinders.
Ja. En, da's erg belangrijk werk. Dus ik moet aan de slag.
Wat doet ze?
Vervelend zijn.
O, je bedoelt de vlinder? - Ja.
Eten?
Nee. Vlinders eten met hun lange tong.
Kijk hoe die opkrult. Zou mijn tong dat ook kunnen?
Wacht, ze vertrekt. - Onderscheppingskoers vastleggen.
Hoe ga je ze redden?
Voorzichtig.
Monarchvlinders vliegen helemaal van Mexico naar de VS...
...en zelfs naar Canada om kindjes te krijgen.
Babyrupsen. - Klopt.
Maar elk jaar zijn er weer minder.
We plaatsen een tag om haar te volgen. Zo zien we waar ze hulp nodig hebben.
Da's ver weg voor zo'n klein wezen.
Het is belangrijk werk, dat zei ik al.
Ik ben haar kwijt. - Probeer wat hoger te vliegen.
Goed idee. Hou je vast, Grijsbaard.
David? - Wat is er, Millie?
Heb je m'n sleutelhanger gezien? - Nee.
Mag ik die van jou lenen? - Nee.
Waarom niet? - Die is van mij.
O. - En jij mag niet alleen naar buiten.
David, dit wil je zien. - Vraag pap of va om je te helpen zoeken.
Wacht, wat zijn dat? - Zoom eens in.
Wow. - Wow, inderdaad. Klaar om te taggen.
Klaar, Grijsbaard?
David?
Wat nu, Millie? We proberen de wereld te redden.
Ik ben m'n sleutelhanger kwijt. - Weten pap en va dat?
Dan kom ik in de problemen.
En tag.
Het is je gelukt.
O nee. Ze komen op ons af.
We hebben een probleempje. - Ik ook.
Hou vol.
Grijsbaard.
Chimpansee geveld. Ik herhaal, chimpansee geveld.
Wat is er gebeurd, Amala? - Grijsbaard is gebeurd.
Ik help je. - Nee. Het lukt wel.
Je moet echt voorzichtiger zijn, vooral in de buurt van tuinen.
Het spijt Grijsbaard, Mr Patel.
Hij viel toen we zochten hoe we vlinders kunnen helpen.
Val dan elders. Hier zijn geen vlinders. - Ze zouden er kunnen zijn.
Ik heb nu geen tijd, Millie. Jane en Grijsbaard hebben me nodig.
Maar ik heb jou ook nodig. - Ja, maar Jane heeft een groter probleem.
Als we niets doen om de vlinders te helpen, zijn er straks geen meer.
En wat als ik er niet meer ben?
Er zouden er moeten zijn.
Vlinders helpen bloemen bestuiven. Meer vlinders, meer bloemen.
Zoals Amala. - Niet aankomen.
Sorry.
Je vlinders vinden bloemen leuk, maar hun baby's, rupsen, lusten kroontjeskruid.
Je kunt wat kroontjeskruid planten. - Ik plant geen onkruid.
Het is geen onkruid. Het woord kruid zit gewoon in de naam.
Zoals de walvishaai geen walvis is. - En een babbelkous geen kous is.
Het is een klein meisje met een vliegende aap.
Ga elders maar vlinders redden.
Jane.
Wat is er? - Mr Patel wil geen kroontjeskruid planten.
Da's... vreselijk? - Hij zei dat rupsen alleen dat eten.
Geen rupsen, geen vlinders. Dat klopt, Grijsbaard.
Zei je Mr Patel dat vlinders voor meer bloemen zorgen?
Uiteraard. Maar hij luisterde niet. Volwassenen luisteren nooit.
Volwassenen en kleine zussen.
Misschien at onze vlinder niet omdat ze eitjes aan het leggen was.
Er is maar één manier om het te weten. Terug naar onze missie?
Ik vond de zender. Ik stuur je de info nu.
Is ze al zo ver?
Ja. Hier staat dat vlinders wind gebruiken om over lange afstanden te reizen.
Wind, hè? - Waarom fladderen als je kan zweven?
Hé, Grijsbaard. Die wolk lijkt wat op jou.
Kijk hoe snel die gaat. Weet je hoe dat komt?
Precies. Tijd om te vliegen als de wind.
Activeer zweefmodus.
Snelheid neemt toe. Vaar op de wind, hij brengt ons naar de vlinder.
Wat wilde Millie? - Ze is haar sleutelhanger kwijt.
Sleutelhanger? - Toen we geadopteerd werden...
...gaven pap en va ons elk een sleutelhanger.
Wat leuk.
Ik wilde een speelgoedauto, maar ja.
Is Millie van streek? - Ze verliest altijd alles.
Hij komt wel tevoorschijn.
Weet je wat we niet kwijt zijn? - De vlinder?
Hou je vast, Grijsbaard.
Ze beweegt niet meer. Misschien rust of slaapt ze?
Vlinders vliegen overdag en rusten 's nachts.
Het is dag, dus ze zou niet mogen slapen. - Misschien eet ze.
Ik zie hier geen planten. Hoe moeten ze dan eten?
Ze eten niet.
Wat is er?
Ze heeft het niet gered.
Hallo.
Alles oké hier?
Wil je een knuffel? - Ja.
Oké, allebei.
Wat is er gebeurd?
We volgden een vlinder op z'n reis van Mexico naar Canada.
Maar hij haalde het niet.
Wat jammer. - Ja.
Heb je wat lekkers...
...om ons op te vrolijken? - Oké.
Hij stierf vast door voedselgebrek. Er waren nauwelijks bloemen in de stad.
En ik zag geen kroontjeskruid, de enige plant die babyrupsen eten.
Dus daar leggen monarchvlinders hun eitjes.
Om vlinders te helpen, zoals zij ons helpen door vruchten te bestuiven...
...moeten meer mensen dat planten. Mensen als Mr Patel.
Succes daarmee. Hij is erg kieskeurig wat z'n tuin betreft.
David? David?
Wat zei ik over aan m'n spullen zitten? - Niet doen.
En wat doe je nu? - Eraan zitten. Maar ik heb je hulp nodig.
Ik kom mijn walkie halen, meer niet.
Mag ik die snack meenemen? - Alsjeblieft.
Dank je. Ik ben zo terug, Jane.
Misschien helpt een citaat van Jane Goodall. Ik heb er een.
'Een compromis sluiten is oké, zolang je waarden niet veranderen.'
Oké. Deze dan?
'Als mensen het niet met je eens zijn, is het belangrijk naar hen te luisteren.'
Wie luistert dan naar mij?
Ga verder.
'Maar als je goed geluisterd hebt en je denkt nog steeds gelijk te hebben...
...sta dan moedig voor je overtuigingen.'
Je hebt gelijk, mam. Mr Patel moet gewoon luisteren.
Eh, wat? Huh? Ik denk dat je het citaat verkeerd begrijpt.
Dank je.
Gaat het wel? - Nee.
Het is maar een sleutelhanger.
Er staat op wanneer we een gezin werden. Wanneer we wij werden.
Ik ga nergens heen.
Maar wat als pap en va zo boos worden dat ze me niet meer willen?
Soms ben ik ook bang dat pap en va weg zullen gaan. Maar dat gebeurt niet.
Beloofd? - Honderdduizend keer beloofd.
Ik werk nog even verder met Jane en dan help ik je zoeken.
Oké.
Je mag mijn walkie even lenen als je je dan beter voelt.
Dank je, David.
Denk eraan, je leent hem. Je mag hem niet houden.
Mr Patel, wacht.
Ik heb het uitgedokterd. Je moet gewoon luisteren.
Excuseer? Ik moet luisteren? - Nou, jij, ik. Iedereen.
Als we dieren en insecten en planten... - Niet aankomen.
Sorry. Als we hen de kans willen geven te overleven moeten we naar elkaar luisteren.
Vlinders vliegen door drie landen...
...om hun rupsenkindjes de kans te geven ook vlinders te worden.
Als zij dat kunnen, kunnen wij leren luisteren. Al is het maar een beetje?
Weet je waarom ik zo van deze planten houd?
Hun geur? - Nee.
Hun uiterlijk? - Nee.
Hun kleur? - Nee. Stop met raden.
Ik hou ervan omdat ze me aan m'n familie doen denken.
Vooral degene die er niet meer zijn. - Wie stelt Amala voor?
Amala is genoemd naar m'n dadi, mijn grootmoeder.
Ze was als een lotusbloem, standvastig in een kolkende rivier.
Je dadi klinkt geweldig.
Maakte jouw familie ooit verre reizen?
Mijn tata komt uit Mexico en mijn lola uit de Filippijnen.
Je tata reisde even ver als je vlinders.
Ja, je hebt gelijk.
Maar de vlinder die ik volgde, stierf.
Wat jammer.
Maar die reis zorgde dat haar rupsen konden leven, toch?
Je hebt gelijk.
Je zou een kindjesrups een kans geven om te leven als je kroontjeskruid plant.
David?
Hij is er niet. - Millie, waar is David?
Ik dacht dat hij bij jou was.
Ik ben zo terug, Mr Patel. - Uiteraard.
De vlinder was vast deel van iets groters.
Echt? - Ik toon het je.
Mag ik deze keer mee vliegen? - Dat moet je Grijsbaard vragen.
We gaan.
Dit is veilig, toch?
Grotendeels. Hou je vast. We moeten babyvlinders vinden.
Zoek naar rupsen, David. - Aan het zoeken. Geen rupsen.
Dat is niet logisch.
Als ze geen baby's had, waarom vloog ze dan helemaal hierheen?
Ze deed het voor niets.
Geen rupsen, maar ik vond wel een vorm van leven.
We gaan op weg.
Jane, kijk. Is dat een... - Een cocon.
Vlinders beginnen als rupsen die later een cocon om zich heen vormen...
...om zo een vlinder te worden.
Ongelofelijk. - En gek.
Ongelofelijk gek.
Kijk, er zijn er meer.
We moeten een andere taggen.
Ik ga niet naar buiten. Viel Grijsbaard laatst niet?
Geef me de tagger.
Ze blijven maar bewegen.
Ik had die snack niet moeten eten.
Er is er een voor ons.
Dit wordt leuk.
Wat? Wat wordt leuk?
Niet leuk.
Het is ons gelukt.
Mr Patel.
Sorry, maar je had gelijk.
Waarover? - De vlinders.
Ze maken die reis niet alleen.
Zij begonnen, maar hun kinderen eindigden. - Huh, fascinerend.
Mijn grootouders kwamen van de andere kant van de wereld...
...zodat mijn ouders en later ik en mijn broer en zussen...
...hier meer kansen zouden krijgen.
Onderweg gaven ze veel op.
Het klinkt alsof je vlinder hetzelfde doet.
We moeten naar elkaar luisteren om het uit te dokteren.
Kijk.
Wat een mooie pot?
Nee. Het gaat niet om de pot, maar om wat erin zit.
Ze gaan bloeien in de lente.
Plantte je kroontjeskruid? - Enkele.
Ik kijk ernaar uit bezoek te krijgen van internationale reizigers en hun baby's.
Dank je.
Hoe ga je hem noemen?
Amish, naar mijn kleine broer, die erg vervelend is.
Maar, net als bij kroontjeskruid dacht ik dat ik hem niet wilde...
...en kan ik nu niet zonder.
Wat lief, Mr Patel. Dank je.
Kom, David.
We moeten weten of onze vlinder het einde van de reis haalde.
Ik haal je wel in.
Zijn we er bijna?
Oké. Maar we bereiden ons voor. Misschien heeft ze het niet...
...gered.
Jammer. Maar ze deed het vast niet voor niets.
Wacht, en als ik inzoom?
Is dat wat ik denk?
Vlindereitjes. En kijk...
Honderden babyrupsen.
Ze zijn prachtig.
Vlinders hebben alleen wat kroontjeskruid nodig op hun reis.
Dit moet David zien.
Al gevonden? - Nog niet.
Hou mijn sleutelhanger maar bij tot we de jouwe vinden.
Echt? - Echt.
Dank je, David. - Geen probleem.
Alsjeblieft. - Dank je wel.
Waar ga je heen?
Wow, dit is zo cool.
Wacht maar.
Probeer ook maar.
Millie? - Hé, Jane.
Ik nam haar mee voor het einde van onze missie.
Goed bedacht. Kijk hier, Millie.
Gek. - En ongelofelijk, toch?
Ongelofelijk gek.
Help de monarchvlinders redden.
Mag ik ook met de vlinderman praten?
Bedoel je dr. Patrick Guerra? - Ja, ik wil over vlinders leren.
Dat moet je aan Jane vragen.
Jane wat vragen? - Mag ik ook met Patrick praten?
Ja, hoor. Hij weet alles over monarchvlinders.
Maar kijk eerst hier eens. - Aarde?
Laat me raden. Zit er kroontjeskruid in? - Ja. Mr Patel gaf me wat zaadjes.
Ik wist het. - Ik zet de pot buiten zodra het groeit.
We krijgen dan vlinders op bezoek, zodat we meer kunnen leren.
Ik kan niet wachten.
Hij is er.
Hé, Patrick.
Eh, je geluid staat uit.
Sorry, dat overkomt me steeds. - Geeft niet.
Hé, Jane. Hé, David. Hé...
Ik ben Millie. - Ze is m'n zusje.
We zijn zo blij met jou over monarchvlinders te praten.
Eerste vraag. Als rupsen vlinders worden, hoe weten ze dan waar ze heen moeten?
Als ze geboren worden, zit alle informatie in hun hersenen.
Die zijn zo klein als een speldenkop, echt cool.
We proberen te begrijpen hoe het werkt. Eens kijken of ik je een foto kan tonen.
Wat doe je op die foto?
We testen een vastgebonden vlinder.
Ze geeft ons info over de richting waarin ze wil vliegen.
Gaat ze naar het noorden, zuiden, oosten of westen?
Wat cool. - Wilde je altijd al met vlinders werken?
Niet echt. Als kind wilde ik detective worden.
Zoals je ziet, ben ik dat nu ook een beetje.
Ik los problemen op en doe detectivewerk om te weten hoe we vlinders kunnen helpen.
Hun hele trektocht doet me denken aan de reis van mijn familie.
M'n ouders immigreerden uit de Filippijnen en gingen naar Canada.
Toen ik volwassen was, verhuisde ik van Canada naar de VS, waar ik nu woon.
Dat klinkt lastig. Is het ook lastig voor vlinders?
Het is nu wat moeilijker voor vlinders.
Lang geleden, toen ze begonnen te trekken, trokken ze door open velden.
Maar nu, met de steden, is hun habitat veranderd.
Nu zijn er grote gebouwen die er vroeger niet stonden.
We willen weten hoe steden te bouwen zodat ze de trektocht niet verstoren.
Hoe kunnen we hen helpen?
Nou, iedereen kan een steentje bijdragen. Ik deel m'n scherm even.
Ik heet Geneviéve Leroux. Ik ben een 16-jarige vlinder-milieuactiviste...
...uit Gatineau, Quebec, Canada.
Ik werk al zeven jaar als vlinder-milieuactivist.
Ze helpt gegevens verzamelen voor draagbare computertjes.
Zo kunnen onderzoekers de vlinders in realtime volgen terwijl ze vliegen.
Geweldig.
Je hebt ook Aiden Wang. Hij is 14 en woont in New Jersey, VS.
Ik plant al acht jaar kroontjeskruid. Ik begon ermee toen ik zes was.
Hij voorziet vlinders van habitats en voedsel...
...tijdens hun reis. - Wat leuk.
Ik toon je een video van iemand in Mexico.
Hé, ik ben Joel Moreno. We zijn in het monarchvlinderreservaat.
We begonnen een organisatie, 'Butterflies and Their People'...
...om het bos te helpen beschermen.
Ik wil ook in een vlinderreservaat werken. - Ik ook.
Iedereen werkt samen in deze estafette om de vlinders te helpen.
En het verbindt ons over de hele wereld.
Wij planten kroontjeskruid met onze buren.
Wat geweldig. - Bedankt, Patrick.
Leuk je te hebben gesproken.
Het maakt niet uit wat je doet, veel of weinig, het telt allemaal mee.
Dank je. Dag. - Tot ziens. Dag.
Dag, Patrick. - Dag.
Zou Mr Patel nog wat zaadjes over hebben?
Ja, hij wil vast nog een bezoekje van ons. Kom.
HOE KUNNEN WE HELPEN?
Vertaling: Lien Verschelde