Widzisz to, Davidzie? To Danaus plexippus.
Czy to naukowa nazwa motyla mon...
Davidzie?
Czekaj, Jane. Mam tu intruza.
Davidzie?
Nie przechodź na moją stronę. Jestem teraz zajęty, Millie.
A co robisz?
Ratuję coś.
Co ratujesz?
Motyla monarcha.
Tak. I...
To naprawdę ważna sprawa, więc muszę do niej wrócić.
Co ona robi?
Wkurza mnie.
- Mówiłaś o motylu? - Tak.
Je?
Nie. Motyle mają długie języki, dzięki którym jedzą.
Patrz, jak się zawija. Ciekawe, czy ja tak potrafię.
Czekaj, przemieszcza się.
Ustawiam kurs przechwycenia.
Jak chcecie je ocalić?
Ostrożnie.
Motyle monarchy podróżują z Meksyku do USA,
a nawet do Kanady, by mieć dzieci.
- Małe gąsienice. - Właśnie.
Ale z każdym rokiem jest ich coraz mniej.
Oznaczymy jednego, by go śledzić,
i sprawdzić, gdzie w trakcie podróży potrzebują pomocy.
To daleka droga na małego motyla.
Mówiłem, że to ważna sprawa.
Zgubiłam ją.
Może podleć wyżej.
Dobry pomysł.
Trzymaj się, Siwobrody.
Davidzie?
O co chodzi, Millie?
Widziałeś mój breloczek?
Nie.
- Mogę pożyczyć twój? - Nie.
- Dlaczego? - Bo jest mój.
I nie wolno ci wychodzić samej.
Davidzie, spójrz na to.
Poproś tatów o pomoc.
Chwila, co to jest?
Przybliż.
Żebyś wiedział. Przygotowuję do oznaczenia.
Gotowy, Siwobrody?
Davidzie?
O co chodzi, Millie? Próbujemy ocalić świat.
Zgubiłam breloczek.
Tatowie o tym wiedzą?
Będę miała kłopoty.
I oznaczaj!
Udało się, Siwobrody!
O nie. Lecą prosto na nas.
Mamy problem!
Ja też.
Trzymaj się!
Siwobrody!
Spadł szympans. Powtarzam, spadł szympans.
Co się stało, Amalo?
Siwobrody się stał.
- Pomogę. - Nie! Poradzę sobie.
Powinnaś bardziej uważać, Jane, szczególnie na ogrody innych ludzi.
Siwobrody przeprasza, panie Patel.
Myśleliśmy, jak pomóc motylom, gdy spadał.
Niech spada gdzieś indziej. Tutaj nie ma motyli.
Ale mogłyby być.
Nie mogę się tym teraz zajmować.
Jane i Siwobrody potrzebują pomocy.
Ale ja też jej potrzebuję.
Tak, ale Jane ma większy problem.
Jeśli nie pomożemy motylom,
może ich wcale nie być.
A co jeśli mnie nie będzie?
I powinny.
Motyle pomagają zapylać kwiaty. Więcej motyli, więcej kwiatów.
- Takich jak Amala. - Nie dotykaj.
Przepraszam.
Twoje motyle może lubią kwiaty,
ale ich dzieci... gąsienice... lubią tylko trojeść.
Powinien pan zasadzić trojeść.
Nie sadzę chwastów.
To nie jest chwast. Tak się panu tylko wydaje.
Tak jak rekin wielorybi nie jest wielorybem.
A gaduła bywa czasem cicho.
Chyba że biega za spadającym szympansem.
Proszę, kontynuuj swoją misję gdzie indziej.
Jane.
Co się stało?
Pan Patel nie chce zasadzić trojeści w ogrodzie.
To okropne?
Mówił, że to jedzą gąsienice.
Nie ma gąsienic, nie ma motyli. Zgadza się, Siwobrody.
Mówiłaś mu, że dzięki motylom kwitnie więcej kwiatów?
Pewnie, ale nie słucha. Dorośli nigdy nie słuchają.
Dorośli i młodsze siostry.
Może nasz motyl nie jadł, bo składał jaja.
Jest jeden sposób, by się tego dowiedzieć. Wracamy na misję?
Zlokalizowałem nadajnik. Przesyłam ci informacje.
Doleciała już tak daleko?
Tak. Motyle wykorzystują wiatr, by przemierzać duże odległości.
- Wiatr, co? - Po co machać, gdy można szybować?
Hej, Siwobrody, ta chmura wygląda jak ty.
Spójrz, jak szybko się porusza. Wiesz dlaczego?
Właśnie. Czas lecieć na skrzydłach wiatru.
Aktywuję tryb szybowania.
Prędkość rośnie. Dzięki wiatrowi zbliżymy się do motyla.
Czego chciała Millie?
Zgubiła breloczek.
Breloczek?
Gdy zostaliśmy adoptowani,
nasi tatowie dali nam po breloczku.
To miłe.
Ja chciałem ciężarówkę, ale tak.
Millie się zdenerwowała?
Ona ciągle gubi rzeczy.
Znajdzie się.
- Wiesz, czego nie zgubiliśmy? - Motyla?
Trzymaj się, Siwobrody.
Przestała się poruszać. Może odpoczywa albo śpi?
Motyle latają w dzień i odpoczywają w nocy.
Jest dzień, więc nie powinna spać.
To może je.
Nie widzę tu żadnych roślin. Co miałyby jeść?
Czyli nie jedzą.
Co jest?
Nie przeżyła.
Cześć.
Wszystko w porządku?
Przytulić?
Tak.
Okej. Oboje.
Co się stało?
Oznaczyliśmy motyla, żeby go śledzić w podróży z Meksyku do Kanady.
Ale nie dokończył podróży.
- Przykro mi to słyszeć. - Tak.
Ma pani jakieś przekąski,
- które poprawią nam humor? - Okej.
Umarła, bo nie miała jedzenia.
W mieście prawie nie ma kwiatów.
I nie widziałam trojeści.
Tylko tę roślinę jedzą gąsienice,
więc tam motyle monarchy składają jaja.
Jeśli mamy pomóc motylom, jak one pomagają nam,
zapylając rośliny,
więcej ludzi musi je sadzić w ogrodach.
Ludzi jak pan Patel.
Powodzenia. Bardzo przejmuje się swoim ogrodem.
Davidzie?
Millie, co mówiłem o używaniu moich rzeczy?
Żeby nie używać.
A co robisz?
Używam, ale potrzebuję twojej pomocy.
Idę po moje walkie-talkie. Dość tego.
Mogę prosić na wynos?
Proszę.
Dziękuję.
Zaraz wrócę, Jane.
Może cytat Jane Goodall ci pomoże.
Mam coś.
„Kompromis jest dobry, o ile twoje wartości się nie zmieniają”.
Okej. To może ten?
„Jeśli ludzie się z tobą nie zgadzają, ważne jest, by ich wysłuchać”.
A może niech oni wysłuchają mnie?
Kontynuuj.
„Ale jeśli wysłuchałaś ich uważnie i wciąż uważasz, że masz rację,
bądź wytrwała w swoich przekonaniach”.
Masz rację, mamo. Pan Patel musi posłuchać.
Co? Chyba nie zrozumiałaś przekazu.
Dziękuję.
Wszystko okej?
Nie.
To tylko breloczek, Millie.
Jest na nim napisane, kiedy zostaliśmy rodziną...
kiedy staliśmy się nami.
Ja się nigdzie nie wybieram.
A jeśli tatowie się zdenerwują i już mnie nie będą chcieli?
Też się czasem martwię, że odejdą,
ale tak się nie stanie.
Obiecujesz?
Po tysiąckroć.
Skończę misję z Jane, a potem pomogę ci szukać.
Okej.
Możesz pożyczyć walkie-talkie, jeśli poczujesz się lepiej.
Dziękuję.
Tylko pamiętaj, że je pożyczasz. Nie na zawsze.
Panie Patel! Chwilkę.
Już wiem. Musi pan tylko posłuchać.
Chwila. To ja mam posłuchać?
Pan, ja. Wszyscy powinniśmy słuchać.
Jeśli chcemy dać zwierzętom, owadom i roślinom...
Nie dotykaj.
Przepraszam. Jeśli chcemy im dać szansę na przeżycie,
musimy słuchać siebie nawzajem.
Motyle lecą przez trzy całe kraje,
żeby ich dzieci, gąsienice, też miały szansę stać się motylami.
Skoro one mogą robić to, to czy my nie możemy nauczyć się słuchać?
Wiesz, czemu tak bardzo lubię te rośliny?
- Ze względu na zapach? - Nie.
- Wygląd? - Nie.
- Kolor? - Nie. Przestań zgadywać.
Lubię je, bo mi przypominają o rodzinie.
O tych, którzy nie żyją.
Kim jest Amala?
Amala to moja dadi, czyli babcia.
Była niczym kwiat lotosu.
Była silna, gdy obmywała ją rwąca rzeka.
Była niesamowitą osobą.
Twoja rodzina kiedyś podróżowała?
Mój tata przyjechał tu z Meksyku, a moja lola z Filipin.
Twój tata jechał z tak daleka jak motyle.
Tak, ma pan rację.
Tylko że motyl, którego oznaczyłam, umarł.
Przykro mi to słyszeć.
Ale dzięki tej podróży jej gąsienice przeżyły, prawda?
Zgadza się.
Dałby pan szansę gąsienicom na przeżycie,
gdyby zasadził pan trojeść.
Davidzie?
- Nie ma go tu. - A gdzie jest?
Myślałam, że z tobą.
Zaraz wrócę, panie Patel.
Jasne, że wrócisz.
Myślę, że nasz motyl był częścią czegoś większego.
- Tak? - Pokażę ci.
Czy tym razem mogę z tobą lecieć?
Musisz spytać Siwobrodego.
Lećmy.
To jest bezpieczne, prawda?
Zwykle. Trzymaj się. Musimy znaleźć dzieci motyli.
Szukaj gąsienic, Davidzie.
Skanuję. Nie widzę ich.
To nie ma sensu.
Skoro nie miała dzieci, to po co tak daleko leciała?
Zrobiła to na darmo.
Nie ma gąsienic, ale skaner znalazł jakąś formę życia.
Ustawiam kurs.
- Jane, spójrz tam. Czy to... - Kokon.
Najpierw motyle są gąsienicami,
które tworzą wokół siebie kokon,
by przerodzić się w motyla.
Niesamowite.
I dziwne.
Niesamowicie dziwne.
Patrz, jest więcej.
Musimy oznaczyć kolejnego.
Ja tam nie pójdę. Czy Siwobrody ostatnio nie wypadł?
Daj mi nadajnik.
Cały czas się ruszają.
Nie powinienem był jeść.
Jeden jest z przodu.
Będzie fajnie.
Co? Co będzie fajnie?
Nie jest fajnie!
Tak!
Udało nam się.
Panie Patel!
Przepraszam, ale miał pan rację.
- Na temat? - Motyli.
Nie pokonują całej drogi same.
- One ją zaczynają, ale kończą ich dzieci. - Fascynujące.
Moi dziadkowie przebyli pół świata,
żeby moi rodzice, a potem ja, moi bracia i siostry,
mieli tutaj lepsze możliwości.
Wiele poświęcili po drodze.
Wygląda na to, że wasze motyle robią to samo.
Musimy słuchać siebie nawzajem, żeby to wiedzieć.
Patrzcie.
Piękna doniczka?
Nie. Nie chodzi o doniczkę, tylko o to, co w niej jest.
Powinien zakwitnąć na wiosnę.
- Zasadził pan trojeść? - Kilka.
Chcę gościć podróżników z zagranicy i ich dzieci.
Dziękuję.
Jak ją pan nazwie?
Amish po moim młodszym bracie, który jest strasznie irytujący,
ale jak trojeść jest czymś, czego myślałem, że nie chcę,
a bez czego nie potrafię żyć.
To naprawdę miłe, panie Patel. Dziękuję.
Chodź, Davidzie.
Musimy sprawdzić, czy nasz motyl doleciał na miejsce.
Dogonię cię.
Jesteśmy blisko?
Okej, ale się przygotujmy.
Może jej się...
nie udało.
To smutne, ale nie sądzę, że zrobiła to na marne.
Czekaj, a może przybliżę?
To jest to, co myślę?
Jaja motyli. I patrz...
setki małych gąsienic.
Są piękne.
Trojeść pomaga motylom w podróży.
David musi to zobaczyć.
Znalazłaś?
Jeszcze nie.
Weź mój breloczek, póki nie znajdziemy twojego.
- Naprawdę? - Naprawdę.
Dziękuję, Davidzie.
Nie ma sprawy.
- Proszę. - Dzięki.
A ty dokąd?
Ale fajnie.
Poczekaj.
Teraz ty spróbuj.
Millie?
Cześć, Jane.
Pomyślałem, że mogłaby zobaczyć koniec misji.
Dobry pomysł. Popatrz, Millie.
- Dziwne. - I niesamowite, co?
Niesamowicie dziwne.
Pomóż ocalić motyla monarcha.
Też mogę porozmawiać z gościem od motyli?
- Z dr. Patrickiem Guerrą? - Tak, chcę posłuchać.
Musisz zapytać Jane.
- O co? - Mogę też porozmawiać z Patrickiem?
Pewnie, wie wszystko o motylach monarchach.
Ale najpierw spójrzcie na to.
Ziemia?
Niech zgadnę. Są tam nasiona trojeści?
Tak. Pan Patel dał mi nasiona, które mu zostały.
Wiedziałem.
Wyniosę ja na dwór, gdy zaczną rosnąć.
Przyleci więcej motyli, więc się więcej nauczymy. Jak Patrick.
Nie mogę się doczekać.
Już jest.
Cześć, Patricku!
Jesteś wyciszony.
- Wybaczcie, zawsze tak robię. - Nie szkodzi.
Cześć, Jane, Davidzie i...
- Jestem Millie. - Moja młodsza siostra.
Cieszymy się, że możemy pomówić o motylach monarchach.
Pierwsze pytanie,
gdy gąsienice zmieniają się w motyle, skąd wiedzą, dokąd lecieć?
Gdy monarchy się rodzą, mają wszystkie informacje w mózgu.
A co ciekawe, ich mózg jest bardzo mały.
Wielkości główki od szpilki.
Staramy się zrozumieć, jak to działa.
Sprawdzę, czy mogę wam pokazać zdjęcie.
Co tu robisz?
Badamy przywiązanego motyla.
Dzięki temu wiemy, w którą stronę chce polecieć.
Na północ, południe, zachód czy wschód?
Fajnie.
Zawsze chciałeś pracować z motylami?
Nie do końca.
Gdy dorastałem, chciałem być detektywem.
Jak widzicie, teraz robię coś podobnego.
Rozwiązuję zagadki i prowadzę badania,
by wiedzieć, co te motyle robią i jak im pomóc.
Ich podróż przypomina mi podróż mojej rodziny.
Moi rodzice imigrowali z Filipin
i pojechali aż do Kanady.
A gdy ja dorosłem,
przeniosłem się z Kanady do Stanów Zjednoczonych,
gdzie teraz mieszkam.
To brzmi ciężko. Motylom też jest ciężko?
Obecnie jest im coraz ciężej.
Dawno temu, gdy monarchy rozpoczęły tę migrację,
leciały przez puste pola.
Ale teraz, gdy mamy miasta, nagle ich środowisko się zmieniło.
Teraz są tu wielkie budynki, których wcześniej nie było.
Staramy się wymyślić, jak je budować,
żeby nie przeszkadzać im w migracji.
Jak możemy im pomóc?
Fajne jest to, że każdy może pomóc.
Udostępnię wam mój ekran.
Nazywam się Geneviéve Leroux,
mam 16 lat i zajmuję się ochroną motyli
w Gatineau, w Quebecu, w Kanadzie.
Pracuję w rezerwacie motyli od siedmiu lat.
Pomaga badaczom zbierać dane
do malutkich komputerów,
dzięki którym badacze mogą śledzić monarchów,
gdy lecą, w czasie rzeczywistym.
To niesamowite.
Jest też Aiden Wang.
Ma 14 lat i mieszka w New Jersey w Stanach Zjednoczonych.
Od ośmiu lat sadzę trojeść,
a zacząłem, gdy miałem sześć lat.
Pomaga monarchom,
poprawiając ich środowisko, zapewniając jedzenie
- podczas podróży. - Fajny sposób na pomoc.
Pokażę wam nagranie kogoś z Meksyku.
Cześć, nazywam się Joel Moreno.
Jesteśmy w rezerwacie motyli monarchów.
Założyliśmy organizację charytatywną „Motyle i ich ludzie”,
by pomóc chronić las.
Też chciałbym tam pracować.
Ja też.
Wszyscy współpracują,
by skończyć tę sztafetę i pomóc motylom.
I łączy nas to w globalną społeczność.
My siejemy trojeść z sąsiadami.
- To świetnie. - Dzięki.
Miło się rozmawiało.
Pamiętajcie, nieważne, co robicie, coś małego czy wielkiego,
wszystko się liczy.
- Dzięki. Pa. - Na razie.
- Pa, Patricku. - Pa.
Sprawdzimy, czy panu Patelowi zostały nasiona?
Na pewno się ucieszy z kolejnych odwiedzin. Chodźmy.
JAK MOŻEMY POMÓC?
Napisy: Agnieszka Otawska