"Tê Giác Đen".
Đến lượt tớ.
Tớ tưởng chúng ta đang tìm một con tê giác màu đen.
Con này trông gần như màu xám.
Tê giác đen có màu xám. Thực ra, tê giác trắng cũng vậy.
Màu sắc có như vậy đâu.
Có người cần tập đặt tên.
Nhìn là biết đây là tê giác đen
vì cái môi nhọn và dài, đôi tai tròn của nó.
"Tê giác tai tròn" nghe hợp với nó hơn.
Tai chúng rất thính.
Hoặc là "tê giác siêu thính tai".
Nghĩa là chúng ta phải cực kì yên lặng khi lại gần hơn.
Gần hơn? Chẳng phải ta nên nghĩ ra kế hoạch trước?
Cậu đang đi đâu vậy? Cậu thấy sừng lớn của chúng mà.
Tất nhiên! Nhờ đó mà tớ biết đấy là con đực.
Con đực có sừng dày hơn và thường đi một mình.
Đi nào, David!
Jane, chờ tớ với!
Chẳng phải cậu bảo tớ tê giác nóng tính lắm?
Đúng, nhưng không phải lỗi của chúng.
Trước đây có hàng trăm nghìn con tê giác,
nhưng do nạn săn trộm,
giờ đây cả thế giới chỉ còn chưa đầy 6.000 con.
Săn trộm là gì?
Săn phi pháp. Tê giác bị săn trộm để lấy sừng.
Nếu là tớ thì tớ cũng sẽ không thân thiện lắm với người lạ.
Nhưng cậu thấy con chim trên lưng nó?
Đó là chim đậu lưng mỏ đỏ.
Vì nó có mỏ đỏ à? Thế mới là cái tên hay chứ.
Vì lí do nào đó, tê giác để chúng đậu trên lưng cả ngày.
Và cậu nghĩ nếu ta biết được lí do,
nó sẽ giúp ta biết cách giúp chúng?
Chính xác. Hiểu được tê giác là bước đầu tiên để giúp chúng.
Chim đậu lưng đang mổ cái gì đó. Tớ nghĩ nó đang ăn.
- Ta cần lại gần hơn. - Ta cần nghĩ ra một kế hoạch.
Lại gần là kế hoạch đấy.
Sao đó lại là kế hoạch?
Gì thế, Râu Xám?
- Ố ồ! - Kế hoạch mới, chạy!
Cậu ổn chứ?
Tớ ổn. Ta phải quay lại với con tê giác.
Trông có vẻ đau.
Chỉ bị xước thôi. Ta đang phí thời gian. Đi thôi.
- Có lẽ ta nên dán băng cứu thương. - Tớ không sao mà.
Được, nhưng cuối cùng ta có thể nghĩ ra kế hoạch không?
Lần này là kế hoạch thật ấy.
Không chỉ "rình rập tê giác sừng lớn, cố gắng không để bị dẫm".
Ta đã có kế hoạch.
Tớ đã suýt thì được thấy chim đậu lưng bò đang làm gì,
- cho tới khi cậu làm ầm ĩ lên. - Ý cậu đó là lỗi của tớ?
Tê giác không thấy chúng ta
trước khi cậu bắt đầu gào toáng lên về kế hoạch.
Thì, nếu ta có kế hoạch,
ta sẽ không suýt thì bị "tê giác chẹt".
David, "tê giác chẹt" không phải một từ.
Phải chứ. Khi ta suýt thì bị một con tê giác chẹt lên.
"Tê giác chẹt".
- Cậu nghĩ sao, Râu Xám? - Ừ. Chọn phe đi.
Nếu cậu định giúp các loài vật,
cậu đừng có lúc nào cũng sợ hãi.
Nếu cậu định để tớ giúp cậu giúp các loài vật,
cậu đừng có lúc nào cũng dạy bảo tớ.
Nếu tớ không bảo cậu phải làm gì, ta sẽ không làm gì cả!
Chào cháu. Cháu quên con khỉ bạn cháu này.
Nó là con tinh tinh.
Và cảm ơn bà ạ.
Mọi việc ổn cả chứ?
Mọi việc rất tuyệt, bà J!
Bà khỏe không ạ?
Thì miễn chê.
Thế hôm nay cháu theo dõi con vật hoang dã nào vậy?
Diceros bicornis.
Cháu sẽ phải gợi ý cho bà.
Trông giống như khủng long ba sừng thời hiện đại.
Ít nhất, David sẽ nói thế.
Khủng long ba sừng thời hiện đại.
Tê giác hả?
Đúng ạ. Diceros bicornis là tên khoa học của nó.
Bọn cháu đang cố tìm hiểu tại sao nó để cho chim đậu lưng mỏ đỏ
đậu trên lưng nó cả ngày.
- Câu hỏi thú vị quá. - Chào bà Joseph.
Chào anh!
- Món quà nhỏ cho bà. - Cho tôi à? Cảm ơn anh.
Ối, vụn sôcôla.
Alex, anh nướng bánh nhiều vậy.
Vâng. Thật ra, tuần sau chúng tôi sẽ chuyển sang bánh nướng.
Bánh nướng? Tôi mong lắm.
- Cảm ơn anh. - Tạm biệt.
Cháu biết đấy, bà giới thiệu anh ấy với một người hàng xóm tuyệt vời
ở tầng hai cũng rất thích nấu ăn.
Cháu có biết tại sao tê giác lại để chim đậu trên lưng?
Chưa ạ, nhưng hiểu được lí do là bước đầu tiên để giúp tê giác.
Người khác cho ý kiến về nhiệm vụ quan trọng như thế
cũng tốt cháu ạ.
Chính xác ạ, vì thế cháu có Râu Xám.
Phải.
- Tạm biệt, bà J. - Tạm biệt cháu.
Trông như tê giác ăn rau sống,
cành cây nhỏ và "cây mọc nước"?
Bất kể chúng là gì.
Đi bảo Jane đi.
- Không. Anh tự tìm hiểu. - Thế à?
Tại sao vậy? Hai anh chị cãi nhau à?
Ừ. Đại loại thế.
Nhưng ai sẽ cứu anh nếu anh gặp rắc rối?
- Anh không cần cứu. - Anh lúc nào cũng cần cứu.
Không, anh không cần.
Vả lại, anh đã có kế hoạch.
Đó là kế hoạch của anh à?
Không. Đây là cách anh ghi lại những phát hiện của mình.
Anh nên gọi cho chị Jane.
Chị ấy là bạn thân của anh.
Giờ em là bạn thân của anh.
Bạn thân của em là Kamaia.
Anh có thể là bạn thân thứ hai của em.
Không thể gọi cho Jane nếu mình không có bộ đàm, nhỉ?
Thấy gì không?
Có lẽ ta nên thử ở gần thùng rác?
Nấp đi!
David, chào cháu! Cháu đang tìm Jane à?
Không. Thật ra, cháu đang tìm con tê giác. Bà có thấy con nào ở đây không?
Dạo này thì không. Bà sẽ để ý.
Bà Joseph, bà có biết "cây mọc nước" là gì không?
Ý cháu là cây mọng nước hả?
Thì, đó là một loài cây.
Cháu đang tìm loại cây mọng nước nào à?
Cháu không rõ.
Cháu đang tìm hiểu tê giác đen thích ăn gì
và câu trả lời là cây mọng nước và rau sống.
Vậy nếu cháu qua lán làm vườn,
bà nghĩ ở đó có rau sống.
Cháu đi xem ngay ạ.
- Cảm ơn bà về thông tin, bà J! - Ừ.
Cháu tưởng đã thấy dấu vết tê giác đằng kia.
Sau bụi cây á?
Vâng, nhưng không phải. Báo động nhầm.
Có lẽ ở lán làm vườn có chăng?
Lát nữa cháu sẽ kiểm tra.
Được.
Cảm ơn bà J!
- Lauren, chào cô. - Chào bà.
- Nghe nói sang tuần làm nhiều bánh nướng. - Tôi đang nhận đơn.
Bà thích bánh ngọt hay mặn?
- Làm tôi bất ngờ đi! - Được rồi.
Nhưng tôi thích ăn ngọt.
Chẳng trách ta không thấy nó bên ngoài.
Bà ở phòng 201 sẽ không thích điều này.
Cậu có thấy không?
Chim đậu lưng kêu lên khi nó thấy chúng ta.
Nó cảnh báo cho tê giác à?
Có lẽ nó cho chim đậu lưng đậu ở đó để làm hệ thống cảnh báo.
Và tớ thấy nó đang làm việc.
Mau lên.
Nhật kí của David. Sắp đến giờ ăn trưa.
Mình đã đến lán làm vườn.
Khi mình chọn cây mọng nước hay rau sống,
mình sẽ dùng chúng để dụ tê giác đến,
để mình thấy con chim trên lưng nó làm gì.
Và biết được điều đó trước Jane.
Hoàn hảo.
Được rồi.
Suýt thì toi.
David đâu?
Có lẽ đang ở phòng mình cho an toàn.
Được rồi. Có chuyện gì vậy?
Mình đã tìm thấy tê giác đen.
Hoặc nó tìm thấy mình.
Trông như nó bị ngứa? Tại sao vậy?
Mình phải lại gần hơn mới được.
Đến lúc dụ nó bằng thức ăn rồi.
Chim đậu lưng không phải là bạn đồng hành duy nhất của tê giác,
cả thân nó bị bọ bu vào! Và nó đang khiến mình bị ngứa.
Đó có phải thứ mà chim đậu lưng ăn lúc trước?
Nó ăn bọ trên lưng tê giác!
Không hiểu có phải nó thích đậu ở đó vì bọ là bữa ăn nhẹ dễ dàng không.
Nhưng điều đó không giải thích tại sao tê giác cho nó đậu ở đó.
Trừ phi bọ khiến nó bị ngứa!
Nó lại đi.
Mình phải kiếm thêm thức ăn để dụ.
Giá mà mình có bạn là chim đậu lưng.
Hay bất cứ người bạn nào.
Nên khi chim đậu lưng thế này... tê giác quay lại.
Con nghĩ nó cảnh báo cho tê giác, giống như Râu Xám cảnh báo con!
Thú vị lắm. Nhưng mẹ hỏi con về David mà.
Nào. Nói ra đi.
Bọn con cãi nhau.
Con đã làm gì?
Cậu ấy bảo con lúc nào cũng dạy bảo cậu ấy.
Con đã làm gì?
Con bảo cậu ấy lúc nào cũng sợ.
Con nói...
Con nói cậu ấy lúc nào cũng sợ.
Mẹ hiểu rồi. Vậy có vẻ như hai đứa đều nói điều khiến mình hối hận.
Chẳng quan trọng vì con không cần cậu ấy.
Con đã tìm được tê giác. Con đã thấy chim đậu lưng cảnh báo nó.
Và con đã một mình làm được.
Trừ việc suýt thì bị dẫm bẹp.
Tự nhiên có thể nguy hiểm. Đó là một phần lí do con thích nó.
Mẹ luôn biết con dũng cảm.
Kể cả từ khi bé tí.
Nhưng con có đủ dũng cảm để thừa nhận khi con hối tiếc?
Vậy chắc là con không muốn xem lời nhắn David gửi cho...
BMS?
Hệ thống nhắn nhủ ban công.
- Lúc nãy mẹ thấy nó kêu. - Thế ạ?
Bộ đàm của David?
Chắc cậu ấy thật sự không muốn là bạn nữa.
Này, cháu đi đâu mà vội thế?
Cháu vào sân để tìm thức ăn cho tê giác.
Ừ, cháu có thể xem ở sân, nhưng cháu có biết còn ở đâu nữa không?
Căn hộ của Jane.
Hôm nọ, bà thấy mẹ con bé mang cây mọng nước về nhà đấy.
Kiểu gì cô ấy chả cho cháu mượn.
Cháu sẽ tìm ở nơi khác.
Cháu biết không, giận ai đó nhưng vẫn nhớ họ cũng không sao.
- Thế à? - Đúng rồi. Chuyện bình thường ấy mà.
Với em gái, chồng cũ, các con của bà.
Nhiều lần những người mà ta quan tâm nhất
là những người có thể khiến ta bực mình nhất.
Bà chắc với cháu và Jane cũng vậy.
Cảm ơn bà. Hẹn gặp bà sau ạ, bà J.
Nên thế.
Bà J!
Bà sẽ không tin cháu suýt thì bị một con tê giác dẫm bẹp đâu.
Li kì thế.
Bà vừa gặp David và thằng bé không nói gì về chuyện đó cả.
Đó là vì David và cháu không làm nhiệm vụ cùng nhau nữa.
Thế à? Tại sao vậy?
Bọn cháu đã cãi nhau.
Giận ai đó cũng không sao...
Cháu biết. Nhất là nếu ta tận dụng cơn giận đó để làm việc tốt.
Như cháu tức giận vì tê giác bị săn trộm để lấy sừng,
nên cháu sẽ cố gắng cứu chúng.
Tuyệt lắm!
Bà J, bà có thể cầm bộ đàm của David và báo cho cháu nếu bà thấy tê giác không?
"Mỗi người chúng ta phải chịu trách nhiệm cho cuộc sống của chính mình
và trên hết là thể hiện sự tôn trọng và tình yêu đối với những sinh vật quanh ta,
nhất là với nhau".
Cháu làm đề can câu trích đó cho cậu ấy. Của Jane Goodall.
Bà ấy có vẻ là một phụ nữ rất thông minh.
Có lẽ cả cháu và David nên chịu trách nhiệm cho cuộc cãi vã của mình.
Cháu nghĩ cậu ấy không muốn là bạn nữa.
Bà không nghĩ vậy.
Dù sao, nói đến tê giác,
bà nghe thấy tiếng ầm ầm rất lớn ở hành lang tầng ba.
Cháu nên đi kiểm tra.
Chờ đã, Jane.
Bà có cảm giác cháu vẫn cần cái này.
Nhanh lên, cháu không muốn con tê giác đó chạy thoát.
David?
Vâng, cô mẹ của Jane?
Mọi thứ ngoài đó ổn chứ?
Vâng. Đại loại thế.
Jane không có nhà.
Không sao. Thực ra cháu tìm cô.
Cô có cây mọng nước nào hay rau sống cho cháu mượn không?
Mượn tức là giữ luôn đấy ạ.
Cô sẽ không muốn nhận lại chúng khi tê giác ăn xong đâu.
Nó xuất hiện từ góc đó.
Nếu chim đậu lưng thấy ta và kêu lên, chúng ta biết mình đúng.
- David? - Jane?
- Tớ tưởng cậu là tê giác! - Tớ cũng tưởng thế!
- Cậu làm tớ sợ. - Cậu không làm tớ sợ.
Bọn tớ đang thử xem chim đậu lưng có kêu lên
khi bọn tớ lại gần tê giác không.
Lúc nãy ở hành lang thì nó có kêu.
Vậy, chim đậu lưng là chim cảnh báo cho tê giác?
Tớ và Râu Xám cũng nghĩ như thế.
Tớ thấy tê giác gãi cả cái đầu
rồi tớ thấy chim đậu lưng ăn bọ từ người nó.
Tê giác để nó đậu ở lưng để ăn lũ bọ gây ngứa ngáy ư?
Đó là điều tớ sẽ tìm hiểu.
Vậy, chúc cậu may mắn.
- Ừ, tớ cũng chúc cậu như vậy. - Được.
Tạm biệt.
Ừ.
Ừ, tạm biệt.
- Tớ không nghĩ cậu lúc nào cũng sợ. - Cậu không nghĩ thế à?
Chúng ta thực hiện những nhiệm vụ nguy hiểm.
Sợ một chút là điều bình thường.
Nghĩ về điều đáng sợ nhất hoặc tồi tệ nhất có thể xảy ra
có thể giúp ta nghĩ ra những kế hoạch tuyệt vời.
- Nên, tớ xin lỗi. - Cảm ơn cậu.
Cậu không có gì để nói với tớ à?
Gì cơ? Đúng là cậu hay dạy bảo tớ.
Nhưng tớ hiểu lí do.
Cậu là chỉ huy trong các nhiệm vụ quan trọng của ta.
Nên, tớ xin lỗi.
Chỉ không hối tiếc bằng cậu thôi.
Được rồi, hối tiếc bằng cậu.
Là chỉ huy, tớ chấp nhận điều đó.
Một điều nữa.
Đây.
Cảm ơn cậu.
Muốn nghĩ ra kế hoạch mới để thử nghiệm cả hai ý tưởng của ta không?
Chỉ nếu chúng ta cùng thực hiện.
Nhật kí của David.
Tớ thử ăn thức ăn của tê giác rồi, không ngon đâu.
Ý tớ là tớ đã thấy tê giác. Sẵn sàng thực hiện kế hoạch chưa? Hết.
Sẵn sàng nếu cậu sẵn sàng.
Này, chim đậu lưng!
Đằng này!
Cậu nói đúng, chim đậu lưng cảnh báo cho tê giác về tớ. Đến lượt cậu!
Tớ đang ở chỗ ghế dài! Thì, tớ ở bên dưới ghế dài.
Tao không phải cây mọng nước!
Nào, anh chàng to xác. Ai đói nào?
Xin chào.
David. Cháu làm lành với Jane chưa?
Rồi ạ. Bọn cháu đã cùng nhau nghĩ ra một kế hoạch.
Tuyệt quá đi.
Cháu biết gì không, bà sẽ lấy cho hai cháu món ăn nhẹ để ăn mừng.
Vì điều này, bà sẵn sàng chia sẻ bánh ngọt của mình.
Mau lên! Nó đuổi kịp đến nơi rồi!
Tuyệt quá đi.
Nhìn kìa, kế hoạch có hiệu quả.
Và chúng ta có tầm nhìn trọn vẹn.
Chim đậu lưng ăn bọ, nhưng không chỉ trên lưng của tê giác.
Nó ăn bọ ở tai tê giác à?
Và mũi tê giác? Ghê quá.
Có lẽ nó phải được gọi là chim nhặt mũi mỏ đỏ.
Nhưng chim đậu lưng không chỉ chén vật gây hại ngứa ngáy,
nó còn giúp tê giác làm sạch.
Theo cách ghê nhất có thể.
Và cậu cũng đúng về việc nó cảnh báo cho tê giác.
Chim đậu lưng như đôi mắt thứ hai giúp giữ cho tê giác an toàn khỏi bọn săn trộm.
Chúng làm thành một đội tuyệt vời.
Cậu nói đúng, Râu Xám. Chúng ta đều thế.
Chào các cháu.
Chào bà J.
- Thế, các cháu hoàn thành nhiệm vụ chưa? - Rồi ạ.
Giờ đây khi đã hiểu tê giác, bọn cháu có thể giúp chúng.
Bằng cách nào?
Giống như chim đậu lưng, bọn cháu sẽ canh chừng cho tê giác.
Chẳng phải đó là điều chúng ta phải làm? Canh chừng cho nhau?
Cho nhau và cho cả các loài vật.
Các cháu uống nước chanh chứ?
- Cầm lấy. - Cảm ơn bà.
Ai thích ăn bánh muffin vụn sôcôla nào?
Cảm ơn bà.
Cái máy quay sẽ làm gì?
Nó sẽ quan sát lãnh thổ của tê giác
để đảm bảo không có kẻ săn trộm nào lảng vảng.
Kế hoạch tốt lắm. Hãy đăng nội dung máy quay lên mạng
để mọi người có thể giúp canh chừng cho tê giác cùng chúng ta.
Kế hoạch còn hay hơn.
Có vẻ như tê giác và chim đậu lưng là bạn rất thân.
Cùng nhau, chúng nhất định mạnh hơn.
Đúng rồi, Râu Xám. Chúng ta cũng vậy.
Chung tay cứu tê giác.
David, tại sao video của cậu bị tắt?
Cuộc gọi với tiến sĩ Matthew Mutinda, chuyên gia về tê giác, bắt đầu bây giờ.
Tớ đây nhưng lúc nãy Millie nghịch máy tính bảng của tớ, và nhìn đây.
Có lẽ cậu cứ để như thế.
Không được. Tớ cần tắt nó trước khi...
chú ấy gọi.
Quá muộn rồi.
- Chào chú Matthew! - Chào Jane.
Chào chú kì lân?
Đó là David. Cậu ấy không biết tắt bộ lọc đi thế nào.
Cháu có thể tắt trong cài đặt video.
Cảm ơn chú, tốt hơn nhiều rồi.
Hôm nay mệt quá ạ.
Đầu tiên, bọn cháu bị một con tê giác đen đuổi theo, rồi cháu biến thành kì lân.
Các cháu bị tê giác đen đuổi theo?
Bọn cháu cố gắng tìm hiểu lí do tê giác để chim đậu trên lưng cả ngày.
Các cháu phát hiện ra điều gì?
Rằng chúng là bạn.
Thì, không hẳn vậy.
Tê giác đen và chim đậu lưng mỏ đỏ
có mối quan hệ cộng sinh.
Cộng sinh nghĩa là gì ạ?
Đây, để chú cho các cháu xem.
Mối quan hệ cộng sinh là khi hai loài có lợi cho nhau.
Chim đậu lưng mỏ đỏ có lợi từ thức ăn trên lưng của tê giác,
còn tê giác có lợi từ việc chim đậu lưng làm sạch cho nó
và cảnh báo nó mỗi khi có nguy hiểm.
Bọn cháu đã thấy điều đó. Chú chăm sóc bao nhiêu tê giác đen ạ?
Nhiều lắm. Chú sẽ kể câu chuyện về Kitui,
một chú tê giác đen con mà bọn chú giải cứu
khi mới một tuần tuổi sau khi bị mẹ nó bỏ rơi.
Lớn lên, chúng trở lên khỏe hơn và mạnh hơn.
Khi nó khoảng bốn tuổi, ta phải đưa nó
đến một nơi mà nó ít tiếp xúc với người hơn,
nơi mà nó có thể trở thành tê giác đen hoang dã thực thụ.
Vậy Kitui giờ thế nào ạ?
Nó ngày một to lớn.
Bọn chú đã chuyển nó tới lãnh thổ của riêng nó.
Và nó có thể nuôi nấng, phát triển, tạo dựng gia đình, có con của riêng mình.
Điều gì làm tổn hại tê giác đen?
Có ba mối đe dọa chính đối với tê giác đen.
Nạn săn trộm, trong đó con người săn trộm chúng để lấy sừng.
Hai là mất môi trường sống, trong đó con người lập trang trại.
Và cuối cùng, biến đổi khí hậu,
trong đó lượng mưa ít hơn dẫn tới thiếu thức ăn cho tê giác đen.
Khi nào thì chú biết mình muốn giúp các loài vật?
Từ khi còn nhỏ. Sau khi tốt nghiệp trường thú y,
chú bắt đầu làm việc ở Khu bảo tồn Động vật hoang dã Lewa này,
nơi mà các loài vật khác nhau cùng chung sống hòa thuận.
- Bọn cháu ở đây có thể làm gì ạ? - Có thể tham gia câu lạc bộ bảo tồn,
hoặc các cháu có thể thành lập câu lạc bộ ở trường mình.
Tạo nên nhận thức trong cộng đồng toàn cầu
sẽ bảo vệ các thế hệ tương lai của động vật hoang dã
để chúng có thể được hưởng những gì chúng ta rất may mắn được hưởng.
- Ý tưởng tuyệt quá ạ. - Bọn cháu có thể rủ các bạn khác.
Cảm ơn chú Matthew. Cháu mong đến trường ngày mai quá.
Thật tuyệt vời.
Rất hân hạnh được chia sẻ với thế hệ các nhà bảo tồn tương lai
những người sẽ cứu thế giới.
Tạm biệt, và rất cảm ơn các cháu đã dành thời gian.
Tạm biệt chú Matthew.
- Thế, ta nên đặt tên câu lạc bộ là gì? - Câu lạc bộ Kitui được không?
Hoàn hảo. Jane, nhìn bộ lọc tê giác này.
- Đẹp lắm, có bộ lọc chim đậu lưng không? - Để tớ xem.
Này, Jane. Xem này.
Cậu tìm thấy rồi!
Biên dịch: Ngan Tran