„Ailuropoda melanoleuca”.
Jak ci idzie, Davidzie?
Kiepsko.
- Pamiętaj, sięgnij, potem się podciągnij. - Tak.
Wychodzi mi to pierwsze.
Wciąganie się jest trudne.
Szpaner.
Cześć, Siwobrody.
Czemu wspinamy się na drzewa?
By znaleźć pandę wielką!
A one nie są zwykle na ziemi?
Tak, ale potrafią świetnie się wspinać.
Nawet młode się wspinają, by uciec przed drapieżnikami.
Drapieżnikami?
Tak. Irbisami śnieżnymi, szakalami i kunami żółtogardłymi.
- Znam Kubę. - To gatunek łasicy.
Tak, brzmi jak Kuba.
Siwobrody coś zauważył.
Nie mów, że drapieżnika.
Nie, to…
panda wielka.
Jest piękna.
Gdzie? Też chcę zobaczyć.
Gdzie ona jest?
Ciszej, Davidzie, bo ją wystraszysz.
Mamy obserwować i się za bardzo nie zbliżać.
Dzikie zwierzęta nie powinny czuć się dobrze przy ludziach.
Chyba czegoś szuka.
Jane?
Może dowiemy się, czemu pandy wielkie
- mają sześć palców. - Jane.
Tylko one wśród niedźwiedziowatych…
Jane!
O co chodzi?
Mała panda.
Chyba chce się do mnie zbliżyć.
Nie ruszaj się.
Mama może cię uznać za drapieżnika i będzie bronić dziecka.
To miły sposób na powiedzenie „zaatakuje”?
Zdecydowanie dobrze się czuje.
Idzie w złym kierunku.
Mały jest za wysoko i go nie widzi.
Młode powinny być z mamami, aż skończą trzy lata.
Spróbuję sprowadzić ją z powrotem.
A co ja mam robić?
Chyba go kocham.
Nie ruszaj się.
I nie głaszcz go.
Tylko obserwujemy, Davidzie.
Pośpiesz się. Robi wszystko, bym mu się nie oparł.
Zawsze chciałam to zrobić!
Tam jest!
Bez obaw, przyprowadzę ci dziecko!
Tu jesteś.
- Co robisz? - Cóż…
Czemu Siwobrody ma mój szalik?
To kolejka tyrolska.
Chcemy się dowiedzieć, czemu Ailuropoda melanoleuca
ma sześć palców.
Ailuro-co?
To naukowa nazwa pandy wielkiej.
Czemu to robisz w moim pokoju?
Miększe lądowanie.
Jane?
Za chwilę, Davidzie. Chyba mam kłopoty.
Na pewno mam kłopoty.
Ja też mam kłopoty.
Posprzątasz to po tym, jak cię odbiorę.
Dokąd idziesz? Mamo?
Wychodzę z Andrem.
- Na randkę? - Tak.
Mówiłam, że idę na randkę,
a ty, że jedziesz do Chin na, jak mniemam, przygodę z pandami.
Misję badawczą Ailuropoda melanoleuca.
Ta była ładna.
Nie wiem, czemu się denerwuję.
Bo go lubisz.
Tak, chyba tak.
Ładnie wyglądasz.
Dzięki.
Przyjechał. Jestem spóźniona.
„Już schodzę”.
Przesadziłam?
Trochę.
Nie zbliżaj się.
Nie spoufalaj się.
Obserwuj.
Wszystko będzie dobrze.
Jane będzie wiedzieć, co robić.
Naśladujesz mnie?
Zrób tak.
Mały!
Okej, to zrób tak.
Tatowie Davida cię popilnują.
Idziemy do restauracji niedaleko.
W razie czego niech do mnie zadzwonią.
- Okej? - Okej.
- Tylko w nagłej sytuacji. - Okej.
Prawdziwej,
a nie, by spytać, jak założyć lokalizator pandzie.
Robimy coś znacznie trudniejszego.
A co robicie?
Musimy odprowadzić pandziątko do mamy, nim do nas przywyknie.
To źle, jak się przyzwyczai do ludzi?
Ludzie są największym zagrożeniem dla pand.
Gdy zwierzę przyzwyczai się do człowieka…
- To nie jest dla niego dobre? - Właśnie.
Co tak długo?
Mamo, spokojnie. Wszystko będzie dobrze.
Masz rację.
Nie na taką reakcję liczyłem.
Pomyślałem, że po ciebie przyjdę.
Nie, przepraszam. W porządku.
Dobrze cię tu widzieć.
Wiem, że tu mieszkasz.
I ja tu mieszkam, ale nie mieszkamy razem.
- Hej, Andre. - Hej, Jane.
To dla ciebie.
Powinnam była coś ci kupić.
Są piękne. Dziękuję.
Pamiętam, że mówiłaś, że lubisz podróżować,
więc kupiłem egzotyczne kwiaty.
To bambus?
Tak. Dobre oko.
To ulubione jedzenie pandy wielkiej.
Ratujesz dziś kolejne zwierzę?
Jak zawsze.
Ktoś jest gotowy na randkę.
- Kim jest ten szczęśliwiec? - To chyba ja.
Jestem Andre.
A ja jestem pod wrażeniem.
Tego bukietu kwiatów.
Jestem Lucas.
A ja król Kevin.
Miło was poznać.
Wrócimy przed porą snu. Dzięki, że jej popilnujecie.
- Żaden problem. - Nie śpiesz się.
Będziemy oglądać filmy o królewnach.
David jest w swojej części zamku.
W swoim pokoju.
Pa, mamo. Pa, Andre.
- Tak. Pa, Andre. - Przestań.
Pamiętasz, gdy chodziliśmy na randki?
Popcorn jest już gotowy?
Już idę, moja pani.
Davidzie?
Jestem tutaj.
Co robisz?
Chowam się. Turlacz chyba ma mnie za mamę.
Dałeś mu imię?
Starałem się tego nie zrobić, ale… spójrz na niego.
Turlacz.
Bo lubi się turlać. Nauczyłem go tego.
To znaczy?
Naśladuje wszystko, co robię, poza chowaniem się i pajacykami,
ale pracujemy nad tym.
Tak się uczą małe zwierzęta, naśladując rodziców.
Dlatego musimy odprowadzić go do mamy.
Jego prawdziwej mamy.
By nauczył się być pandą, nie człowiekiem.
Dokąd poszedł?
Wracaj, Turlaczu!
Wyrzucą cię jak rycerkę Riley.
- Chyba śnisz. - Turlaczu.
Obyś oberwała mocniej.
- Naprawdę? - Wracaj.
Upadłaś na twarz.
Poza tym było podobnie.
Turlaczu, nie!
Co wy robicie?
Kelner zaraz przyjdzie.
- Dziękuję. - Dzięki.
Niezły wybór.
Ulubiona Jane.
- Wegetariańska… - Tak.
Czemu tak bardzo lubi zwierzęta?
To długa historia.
Chętnie posłucham.
Gubimy małą pandę. To robimy, Millie.
To „panda-monium”.
- Idzie do parku. - Nie może się do nas przyzwyczaić.
To jak pomożemy mu wrócić do mamy?
Nie wiem. Dzikie zwierzęta muszą pozostać dzikie,
bo inaczej myślą, że ludzie chcą pomóc,
a nie wszyscy chcą.
Co mamy zrobić? Nic?
A gdybyś nie wyglądał jak człowiek?
Ona ma rację.
Czasem opiekunowie zwierząt przebierają się,
by zwierzęta nie przyzwyczajały się do nich.
Ale jak przebierzemy się za pandy?
W ubrania tatów?
Świetny pomysł, Millie.
Niech rozpocznie się przemiana w pandę.
Potyczka!
Oglądamy to sami?
Zaczęło mnie wciągać.
- Możemy pożyczyć ubrania? I telefon? - I poduszki?
- Możemy iść do parku? - I dostać popcorn?
Wróciłam do salonu, a ona się obudziła
i oglądała wiadomości w telewizji.
Miała cztery lata, może pięć.
Mówili o zwierzętach i roślinach, i o tym, jak znikają
- ze świata. - Ile?
Coś okropnego, wyginą miliony gatunków,
jeśli nic nie zrobimy.
Podeszłam do niej, a ona płakała.
- Biedna Jane. - Tak.
Powiedziała, że nie rozumie, że skoro wiemy, że zwierzęta giną,
to czemu nie możemy czegoś z tym zrobić.
Co jej powiedziałaś?
Co mogłam powiedzieć? Jak na to odpowiedzieć?
Co zrobiłaś?
Zajrzałam do sieci.
Szukałam ludzi, którzy coś zmieniają,
jak Greta Thunberg czy David Suzuki…
Jane Goodall.
Spodobało jej się, że mają tak samo na imię.
Nie wątpię.
Od tamtej pory robi wszystko, by pomóc zwierzętom.
Nawet jeśli czasem gra mi na nerwach.
Naprawdę chce uratować świat.
Potrzebujemy więcej takich ludzi jak Jane.
Jak obie Jane.
„Możemy pożyczyć kosmetyki?”
Tak…
Zgodziła się.
A gdyby się nie zgodziła?
Widzisz mamę albo pandziątko, Siwobrody?
- Pomóc ci? - Pewnie.
Jaki mamy plan?
Przebrać się za pandy.
Znaleźć dziecko. Zaprowadzić je do mamy.
Dowiedzieć się, czemu mają sześć palców.
Chciałbym mieć sześć palców. Szłoby mi dużo szybciej.
Przyszła.
Co robimy?
Znajdę Turlacza, a wy wymyślcie, jak przyprowadzić mamę.
Ja chciałem go znaleźć. Mógł wpaść w urocze tarapaty.
Okej. Znajdź Turlacza, a ja z Siwobrodym…
Dobry plan.
Dam znać, gdy go znajdę.
Pomożesz mi dokończyć makijaż?
Turlaczu?
Turlaczu, gdzie jesteś?
Nie widzieli tu państwo uroczego pandziątka?
Poza mną.
Widzisz go?
- Jeszcze nie. A ty? - Nie.
Daj znać, gdy go znajdziesz.
- Małe pandy potrzebują mam, by przeżyć. - Biedny Turlacz.
Gdybym był wystraszonym pandziątkiem, to gdzie bym się podział?
Wspiąłbym się na coś!
Nie na drzewie. A może…
Znam ten futrzasty tyłek.
Rozdzielmy się. W razie czego wołaj.
Widzisz coś?
O co chodzi, Siwobrody? Znalazłeś ją?
Jest za mną, prawda?
Oby kostiumy zadziałały.
Już dobrze.
Mądry dzieciak o imieniu David powiedział mi, żebym cię znalazł.
Kto jest szczęśliwą pandą?
Jane, dobre wieści. Znalazłem go. Zlokalizowałaś mamę?
Ona mnie znalazła
i mnie nie puści.
Myśli, że jestem jej dzieckiem.
Świetnie. Może przyjdzie tu za tobą.
Ona chyba nie chce nigdzie iść. Śpi.
Już wiem, czemu przytulenie nazywa się „na misia”.
- Turlacz jest głodny. - Jedzenie!
- Mogę ją zwabić jedzeniem. - Dobry pomysł.
Co jedzą pandy?
Głównie bambus.
Gdzie znajdziesz bambus?
Mam pomysł.
Siwobrody, zamień się ze mną miejscami.
Siwobrody.
Czytałem o Jane Goodall na studiach.
Próbuję sobie przypomnieć jej słowa, które do mnie trafiły.
Coś, co powiedziała jej matka.
„Jeśli naprawdę czegoś chcesz, musisz ciężko pracować.
Musisz wykorzystać każdą okazję.
Ale się nie poddawaj”.
Jane też to cytuje.
Miło by jej się z tobą rozmawiało.
Oby jej mamie też.
Potrzebuję twoich kwiatów!
Tylko bambusa.
Siwobrody, mam bambus.
Siwobrody, obudź się. Musimy iść.
Niańczenie pandy jest trudniejsze, niż sądziłem.
Nie martw się. Mama zaraz przyjdzie.
Już jest. Chodź, Turlaczu.
To działa.
Misie tulą się na misia.
Załapaliście?
Tak, załapaliśmy.
Davidzie, spójrz.
Bambus nie wygląda smacznie.
Nie.
Używa szóstego palca, by trzymać i obierać bambus, nim go zje.
Jak kciuka?
Pewnie dlatego to jedyne misie z szóstym palcem.
Bo tylko one jedzą bambus?
Tak. I to dużo.
A teraz pokazuje dziecku, jak to robić.
Pandziątka potrzebują swoich mam, co?
A czasem pomocy od miłych ludzi.
Ale tylko na odległość.
Racja.
Będę za nim tęsknił.
Możemy się jeszcze powtrącać?
Zawsze możemy go oglądać z takich miejsc,
ale ważne jest, by…
Wiem.
Muszą pozostać dzikie.
Pa, Turlaczu. Kocham cię.
Nie skończyliśmy obserwować.
- To znaczy? - Jeszcze wiele nie wiemy.
Czemu są czarno-białe? Co jeszcze jedzą?
- Jak długo ich dzieci… - Ale sobie poszły.
- Pójdziemy za nimi. - Co? Jak?
To, że możemy tylko oglądać, nie znaczy, że nie możemy się dobrze bawić.
- Gotów? - Pewnie.
Na co?
Tak!
Pomóż ocalić pandy.
Davidzie?
- Cześć. - Czemu wciąż jesteś przebrany za pandę?
- Tęsknię za Turlaczem. - Ja też.
Nie chcesz się przebrać, nim zadzwonię do dr Binbin Li?
Bada pandy wielkie. Myślę, że jej się to spodoba.
Cześć, Jane.
Cześć, Davidzie.
- Cześć, Binbin. - Czemu jesteś pandą?
Przebraliśmy się za pandy, by zaprowadzić pandziątko do mamy.
Nazwałem go Turlacz.
Nie chcieliśmy, by do nas przywykł.
Dobra decyzja. Świetna z ciebie panda.
Wiem. Dziękuję.
A ty przebrałaś się kiedyś za pandę?
Tak. Zobaczcie.
- Fajne śpioszki. - Wygodne.
Pewnie nie chciałaś ich zdjąć, co?
Te kostiumy psika się moczem pand,
więc zdejmuje mój, gdy tylko skończę badania.
Czemu psika się je moczem?
To ważne, by nie tylko wyglądać jak panda, ale i pachnieć jak panda,
bo pandy mają świetny węch.
Nie przyzwyczajają się wtedy do ludzi i wypuszczone na wolność,
są w stanie same przeżyć.
Te góry są niesamowite. Gdzie jesteś, Binbin?
To rezerwat pand,
jedno z chronionych miejsc, gdzie żyją pandy.
Czemu trzeba je chronić?
Głównym zagrożeniem dla pand jest utrata siedlisk.
Od dawna znikają i są uznane za zagrożony gatunek.
Rozwiązaniem jest tworzenie chronionych obszarów,
by ratować ich domy i zwiększać ich populację.
- To pomogło? - Tak. Spójrzcie.
Po 60 latach
wszystkie wysiłki i programy pomogły pandom rodzić więcej dzieci.
Ich liczebność wzrasta.
Już nie są zagrożonym gatunkiem, a narażonym.
To znaczy, że już nie potrzebują naszej pomocy?
Narażony oznacza, że wciąż coś im zagraża,
więc to ważne, byśmy dalej je chronili.
Jak sprawdzacie, ile ich jest?
Ktoś je liczy? Bo było nam ciężko je znaleźć.
Dobre pytanie. Chiny to jedyne miejsce, gdzie żyją na wolności.
Przez cztery lata liczyło je 2300 osób.
Widziałaś pandę wielką na wolności?
Tak. I mam zdjęcie tej pandy.
To był pierwszy i ostatni raz,
bo ciężko je zauważyć na wolności.
Ale ten widok popchnął mnie
do pracy w zakresie ochrony dzikiej przyrody.
- Zawsze kochałaś pandy? - Tak, i inne dzikie zwierzęta.
Panda wielka to gatunek osłonowy, to znaczy, że chroniąc jej dom,
chronimy też inne gatunki, które go z nią dzielą.
Jakie inne zwierzęta mieszkają w Chinach z pandami?
Pokażę wam.
Rokselany złociste. Bażanty złociste.
Skrytoskrzelne,
jedne z największych płazów na świecie.
Czyli pomagając pandom, im też pomagamy.
- Tak. - Co my możemy dla nich zrobić?
Zacznijcie od dzielenia się tym,
czego nauczyliście się o pandach
i o tym, że wszystko, co kupujemy, zużywa zasoby naturalne.
Gdy kupujemy coś nowego,
zużywamy zasoby naturalne środowiska.
A to wpływa na dom nie tylko pandy wielkiej,
ale także innych gatunków.
Więc rzucam wam wyzwanie, by przez rok nie kupować nowych ubrań,
o ile ich nie potrzebujecie.
- Łatwizna. Uwielbiam przerabiać ubrania. - Super!
- Miło się z wami rozmawiało. - Pa, Binbin.
Pa, Binbin. Dziękujemy.
Hej, Jane. Może na rok zostanę w stroju pandy.
Jest uroczy.
Ale co, jeśli naszym kolejnym zwierzęciem
będzie irbis, szakal albo kuna?
- One jedzą pandy? - Właśnie.
W takim razie go zdejmę.
Dobranoc, Jane.
Dobranoc, Turlaczu. Gdziekolwiek jesteś.
Branoc, Davidzie.
Jane, czas spać.
Napisy: Agnieszka Otawska