"Ailuropoda melanoleuca."
Nasıl gidiyor David?
İyi değil.
-Unutma, uzan, sonra çek. -Evet.
Uzanma kısmı tamam.
Esas zor olan kısmı çekmek.
Gösterişçi.
Selam Grisakal.
Neden ağaçlara tırmanıyorduk?
Dev pandayı bulmak için.
Onlar normalde yerde olmaz mı?
Evet ama çok da iyi tırmanırlar.
Yırtıcılardan kaçmak için yavrular bile tırmanır.
Yırtıcılar mı?
Evet. Mesela kar leoparı, çakal ve sarı siyah porsuk.
-Onlardan birini tanıyorum. -Sansar familyasından.
Evet, benim tanıdığıma benziyor.
Grisakal bir şey gördü.
Lütfen yırtıcı bir hayvan deme.
Hayır, bu
dev bir panda.
Çok güzel.
Nerede? Görmek istiyorum.
Nerede o?
Sessiz ol David. Onu kaçıracaksın.
İşimiz çok yaklaşmadan gözlemlemek.
Vahşi hayvanlar insanların yanında rahatlık hissetmemeli.
Görünüşe göre bir şey arıyor.
Jane?
İşte dev pandaların pençelerinde niye
-altı parmak olduğunu anlama fırsatı. -Jane.
-Ayı familyasında altı parmağı olan… -Jane!
Ne oldu David?
Bir yavru panda.
Bana yaklaşmaya çalışıyor galiba.
Kıpırdama.
Annesi seni yırtıcı sanıp onu korumaya kalkabilir.
Bu, "bana saldır" demenin kibar yolu mu?
Kesinlikle rahatına bakıyor.
Yanlış tarafa gidiyor.
Ağaçta onun göremeyeceği kadar uzakta olmalı.
Yavru pandalar üç yaşına gelene kadar anneleriyle kalmalı.
Önüne geçip onu geri getirmeye çalışacağım.
Ben ne yapacağım?
Sanırım onu sevdim.
Orada kal.
Ve onu sevme.
Sadece gözlem yapıyoruz David.
Çabuk ol Jane. En şirin hareketlerini yapıyor.
Hep bunu yapmak istedim.
İşte orada!
Merak etme, yavrunu sana getireceğim.
İşte buradasın.
-Ne yapıyorsun? -Şey…
-Atkım neden Grisakal'da? -O bir kayma halatı.
Ailuropoda melanoleuca'ların neden altı parmaklı olduğunu
anlamaya çalışıyoruz.
Ailuro-ne?
Dev pandanın bilimsel adı.
Peki bunu neden benim odamda çözüyorsun?
İnişler daha yumuşak.
Jane?
Bir saniye David. Başım derde giriyor olabilir.
Kesinlikle giriyor.
Benim de sorunlarım var.
Ben bu gece seni aldıktan sonra burayı temizlersin.
Nereye? Anne?
Andre beni çıkarıyor.
-Randevuya mı? -Evet.
Sana çıkacağımı söylemiştim,
sen de panda macerası için Çin'e gideceğini söylemiştin.
Ailuropoda melanoleuca araştırma görevi.
O yakışmıştı.
Neden bu kadar gerildim, bilmiyorum.
Çünkü ondan hoşlanıyorsun.
Evet, sanırım öyle.
Çok güzel görünüyorsun anne.
Sağ ol.
Vakit geldi. Geciktim.
"Hemen iniyorum."
Çok mu oldu?
Biraz.
Çok yaklaşma.
Çok rahata alışma.
Sadece izle.
Sorun olmayacak canım.
Jane ne yapacağını bilir.
Beni mi kopyalıyorsun?
Bunu kopyala.
Ufaklık!
Tamam, bunu dene.
David'in babası sana bakmayı teklif etti,
yolun aşağısındaki restorana gidiyoruz.
Bir şey olursa beni aramalarını iste.
-Tamam mı? -Tamam.
-Ama sadece acil durumlarda. -Tamam.
Gerçek acil durumlar.
Pandaya nasıl verici takılır falan gibi şeyler yok.
Bizim yaptığımız o değil. Çok daha zoru.
Peki ikiniz ne yapıyorsunuz?
Yavru pandayı bize alışmadan annesine götürmemiz gerek.
İnsanlara alışması kötü bir şey mi?
İnsanlar pandalar için en büyük tehditlerden biridir.
Vahşi hayvanlar insanlara alışınca…
-Hayvan için iyi olmaz mı? -Aynen öyle.
Neden bu kadar uzun sürüyor?
Sakin ol anne. Sorun olmayacak.
Haklısın. Haklısın.
Beklediğim tepki bu değildi.
Gelip aşağı kadar sana eşlik edeyim dedim.
Hayır, sorun yok.
Seni burada görmek çok güzel.
Yani burada oturduğunu biliyorum,
ben de buradayım ama birlikte oturmuyoruz.
-Selam Andre. -Selam Jane.
Bunlar sana.
Ben de sana bir şey almalıydım.
Çok güzeller. Çok teşekkürler.
Seyahat etmeyi ne kadar sevdiğini söylemiştin
ben de sana biraz daha egzotik çiçekler aldım.
-Bambu mu o? -Öyle, gözün keskinmiş.
Dev pandanın en sevdiği yemek o.
Bugün başka hayvan mı kurtarıyorsunuz?
Her zaman.
Biri büyük randevusuna hazır.
-Şanslı adam kim? -Galiba benim.
Ben Andre.
Ben de etkilendim.
O çiçek buketinden.
Ben Lucas.
Ben de Kral Kevin.
Çok memnun oldum.
Jane'in yatma saatinden önce geliriz. Ona bakacağınız için teşekkürler.
-Hiç sorun değil. -Acele etme Maria.
Bu gece prenses temalı film izleyeceğiz.
David kalenin kendine ait kanadında.
Odası.
Güle güle anne, Andre.
-Evet. Güle güle Andre. -Kes şunu.
Bizim randevuları hatırladın mı?
Patlamış mısır hazır mı?
Geliyor leydim.
David?
Buradayım.
Ne yapıyorsun?
Saklanıyorum. Galiba Taklacı beni annesi sanıyor.
Ona isim mi koydun?
Koymamaya çalıştım, ona baksana.
Taklacı.
Takla atmayı sevdiği için. Ona öğrettim.
Nasıl yani?
Saklanma ve zıplama dışında her yaptığımı taklit ediyor
ama üzerinde çalışıyoruz.
Bazı yavru hayvanlar öyle öğrenir. Anne ve babasını taklit ederek.
O yüzden onu annesine götürmeliyiz.
Gerçek annesine, David.
Böylece insan değil panda olmayı öğrenebilir.
Nereye gitti?
Geri dön Taklacı!
Kesinlikle Knight Riley'den kötü olacak.
-Rüyanda. -Taklacı.
Evet, daha fazla yaralanmanı umalım.
-Sahi mi? -Buraya dön.
Yüzüstü düşeceksin.
Onun dışındakiler benzer.
Taklacı, hayır!
Siz ne yapıyorsunuz?
Garsonunuz hemen gelecek.
-Teşekkürler. -Sağ olun.
-Güzel seçim. -Jane'in en sevdiği yer.
-Vejetaryen… -Vejetaryen, evet.
Hayvanları neden bu kadar seviyor?
Uzun hikâye.
Dinlemek isterim.
Bir yavru pandayı kaybediyoruz Millie.
Bu bir "pantana."
-Sanırım parka gidiyor. -Bize alışmasına izin veremeyiz.
Annesine dönmesine nasıl yardım edeceğiz?
Bilmiyorum. Vahşi hayvanların vahşi kalması gerek.
Yoksa insanların yardım etmek istediğini sanabilirler
ve herkes yardım etmek istemiyor.
E, hiçbir şey yapmayacak mıyız yani?
İnsana benzemeseniz nasıl olur?
Haklı.
Bazen hayvan bakıcıları yavrunun annesi kılığına girer
böylece onlara insan olarak bağlanmazlar.
Pandaya nasıl benzeyeceğiz?
Anne ve baba eşyaları mı? Harika fikir Millie.
Panda dönüşümü başlasın.
Mızrak dövüşü!
Bunu sadece ikimiz mi izliyoruz?
İlgimi çekmeye başlamıştı.
-Kıyafet ve telefon alabilir miyiz? -Bir de yastık.
-Parka gidebilir miyiz? -Biraz daha mısır alabilir miyim?
Sonra salona döndüm ve o uyanmış,
açık bıraktığım haberleri izliyordu.
Dört yaşındaydı. Belki beş.
Hayvanlar, bitkiler ve dünyada kaç tanesinin yok olduğuna dair
-bir belgeseldi. -Kaç tane?
Korkunç bir şey. Müdahale etmezsek bir milyona yakın tür
yok olacakmış.
Ben de yanına gittim, ağlıyordu.
-Zavallı Jane. -Evet.
Anlayamadığını söyledi, hayvanların yok olduğunu biliyorsak
niye bir araya gelip o konuda bir şey yapmıyormuşuz.
E, sen ona ne dedin?
Ne diyebilirim? Yani buna ne cevap verilir?
-Ne yaptın? -İnternete girdim.
Fark yaratmaya çalışan insanlara baktım. Mesela Greta Thunberg, David Suzuki ve…
Jane Goodall.
Aynı ada sahip olmalarına bayıldı.
Eminim.
Ondan sonra da hayvanları kurtarmak için elinden geleni yaptı.
Bazen bunun için tepemi attırsa bile.
Ama gerçekten dünyayı kurtarmayı istiyor.
Jane gibi daha fazla insan lazım.
Her iki Jane gibi.
"Makyaj malzemelerini ödünç alabilir miyiz?"
Evet, ben…
Evet dedi.
Ya hayır derse?
Anne ya da yavru pandayı gördün mü Grisakal?
-Sana da yardım edeyim mi? -Tabii.
E, plan ne?
Pandalar gibi giyinmek, yavruyu bulup annesine götürmek.
Annenin neden altı parmağı olduğunu anlamak.
Keşke altı parmağım olsaydı. Bu iş çok daha çabuk biterdi.
Burada.
Ne yapacağız?
Ben Taklacı'yı alayım sen de Grisakal'la annesini getirmenin yoluna bak.
Taklacı'yı bulmak istedim. Başı çok çeşitli şirin dertlere girmiş olabilir.
Tamam, Taklacı'yı sen bul, Grisakal'la ben de…
Güzel plan.
Onu bulunca telsizden ulaşırım.
Makyajımı bitirmeme yardım eder misin?
Taklacı?
Taklacı, neredesin?
Buralarda sevimli bir yavru panda gördünüz mü?
Ben hariç.
Ondan iz var mı?
-Henüz yok. Sende? -Yok.
Onu bulunca haber ver.
-Yavru pandalar anneleriyle olmalı. -Zavallı Taklacı.
Korkmuş bir yavru pandayım. Nerede olurdum?
Bir şeye tırmanırdım.
Ağaca değil. Peki şey nasıl…
O kabarık popoyu tanıyorum.
Ayrılalım. Bir şey bulursan ses çıkar.
Bir şey var mı Grisakal?
Ne var Grisakal? Onu buldun mu?
Arkamda, değil mi?
Umarım bu kostümler işe yarar.
Taklacı. Sorun yok.
Çok zeki, David adlı bir çocuk bana, bir pandaya, seni bulmamı söyledi.
Bakın şimdi kim mutlu panda oldu.
Jane, harika haber. Onu buldum. Annesinden haber var mı?
Evet. O beni buldu…
…ve beni bırakmıyor.
Sanırım beni yavrusu sanıyor.
Harika. Belki peşinden buraya gelir.
Bir yere gitmek istediğini sanmıyorum. Uyuyor.
Buna neden ayı sarılması dediklerini anladım.
-Sanırım Taklacı acıkıyor. -Yiyecek!
-Onu yiyecekle sana çekebilirim. -İyi fikir.
Pandalar ne yer?
Genelde bambu.
Bambuyu nerede bulacaksın?
Tam yerini biliyorum.
Benimle yer değişmeni istiyorum Grisakal.
Grisakal.
Üniversitede Jane Goodall'ı okumuştum.
Beni etkileyen lafını hatırlamaya çalışıyorum.
Annesinin ona dediği bir şey.
"Bir şeyi çok istiyorsan çok çalışman gerek.
Her fırsatı değerlendirmen gerek.
Ama pes etme."
Bunu Jane de söyler.
Seninle konuşmak çok hoşuna gider.
Umarım annesinin de hoşuna gider.
Çiçeklerinin birazını almam lazım anne.
Sadece bambu kısımlarını.
Bambuyu aldım Grisakal.
Grisakal, uyan. Gitmemiz gerek.
Panda bakmak sandığımdan zormuş.
Merak etme Taklacı. Annen yakında burada olacak.
İşte burada. Beni takip et Taklacı.
İşe yarıyor Jane.
Ayrı kalınca "ayı gibi" üzülüyorlar.
Ne yaptığımı gördün mü?
Evet, ikimiz de gördük.
David, bak.
Evet, bambu o kadar lezzetli görünmüyor.
Hayır.
Altıncı parmağını bambuyu daha kolay tutup soymak için kullanıyor.
Başparmak gibi mi?
Altı parmağı olan yegâne ayı türü olmalarının sebebi bu olmalı.
Bambu yiyen ayılar sadece onlar olduğu için mi?
Aynen. Ve çok yiyorlar.
Yavrusuna nasıl yapacağını gösteriyor.
Yavru pandaların annelerine çok ihtiyacı var.
İyi insanların arada yardım etmesine de.
Ama sadece uzaktan.
Evet.
Taklacı'yı özleyeceğim.
Birazcık daha müdahale etsek olmaz mı?
Onu hep ziyaret edip böyle yerlerden izleyebiliriz
-ama önemli olan… -Biliyorum.
Vahşi kalmaları gerek.
Hoşça kal Taklacı. Seni seviyorum.
Daha izlemeyi bitirmedik.
-Nasıl yani? -Daha öğreneceğimiz çok şey var,
mesela neden siyah beyazlar? Başka ne yerler?
-Yavrularını ne kadar uzun… -Ama gittiler.
-Onları takip edeceğiz. -Ne? Nasıl?
Onları sadece izleyecek olmamız bunu yaparken eğlenemeyeceğiz demek değil.
-Hazır mısın? -Kesinlikle.
Neye?
Evet!
Pandaları kurtarmaya yardım edin.
David?
-Selam Jane. -Neden hâlâ panda kılığındasın?
-Taklacı'yı çok özlüyorum. -Ben de.
Ama Dr. Binbin Li'yle görüşmeden üzerini değişmeyecek misin?
Dev pandaları araştırıyor. Bence hoşuna gider.
Merhaba Jane.
Merhaba David.
-Selam Binbin. -Neden panda oldun David?
Bir yavru pandayı annesine götürmek için dev panda kılığına girdik.
-Ona Taklacı adını verdim. -Bize alışmasın diye dikkat ettik.
İyi düşünmüşsünüz. Harika panda olmuşsun.
Biliyorum. Teşekkürler.
Sen hiç panda kılığına girdin mi Binbin?
Evet. Bakın.
-Harika panda tulumu. -Rahat görünüyor.
Hiç çıkarmak istememişsindir, değil mi?
Aslında bu panda kostümlerine panda çişi sıkılmıştır
o yüzden araştırmam bittiği anda çıkarırım.
Neden çiş sıkıyorlar?
Sadece panda kılığına girmek değil, panda gibi kokmak da bizim için önemli
çünkü pandaların koku duyusu çok gelişmiştir.
Vahşi doğaya salındıklarında insana alışmazlar,
kendi başlarına yaşayabilirler.
Arkandaki dağlar inanılmaz görünüyor, neredesin Binbin?
Burası panda koruma alanı,
vahşi pandaların yaşadığı korunaklı alanlardan biri.
Neden korunaklı alan gerekiyor ki?
Dev pandalara karşı en büyük tehlike habitat kaybıdır.
Sayıları azalıyor ve uzun zamandır nesli tükenen tür olarak anılıyorlar.
Çözümü de yuvalarını korumak ve sayılarını artırmak için
korunaklı alanlar yaratmaktır.
-İşe yaradı mı? -Evet. İşte, bakın.
Altmış yıl sonra,
tüm koruma çabaları ve programlar daha fazla yavrulamalarını sağladı.
Şimdi sayıları artmaya başladı.
Artık tehlikede olan tür yerine savunmasız tür olarak sayılıyorlar.
Yani dev pandaların artık yardımımıza ihtiyacı yok mu?
Savunmasız, hâlâ tehdit altındalar demek
o yüzden koruma çabamıza devam etmek çok önemlidir.
Kaç panda olduğunun hesabını nasıl tutuyorsunuz?
Biri onları sayıyor mu? Biz bulmakta zorlandık.
Güzel soru. Dev pandaların vahşi doğada yaşadığı tek yer Çin.
Onları saymak için 2.300 kişi dört yıl çalıştı.
Hiç vahşi doğada dev panda gördün mü?
Evet. Ve o pandanın fotoğrafı da var.
İlk görüşümdü ama son görüşüm oldu
çünkü onları vahşi doğada görmek çok nadir olan bir şey.
Ama beni vahşi doğa koruma çalışmasına iten de onu görmemdi.
-Yani pandaları hep seviyor muydun? -Evet, diğer vahşi doğa canlılarını da.
Dev pandalar, şemsiye türdür, yani evlerini koruyarak
aynı evi paylaşan başka türleri de korumuş oluyoruz.
Çin'de dev pandalarla başka hangi hayvanlar var?
Size göstereyim.
Sarı kesik burunlu maymunlar. Sarı sülünler.
Dünyanın en büyü amfibilerinden olan dev semenderler.
Yani dev pandalara yardım ederek başka hayvanlara da yardım ediyorsunuz.
-Evet. -Onları nasıl koruyabiliriz?
Pandalar ve çevreleri hakkında öğrendiklerinizle satın aldığımız şeylerin
doğal kaynakları kullandığını paylaşmaya başlayabilirsiniz.
Yeni bir şey satın alınca çevrenin doğal kaynaklarını kullanır.
Ve bu da sadece dev pandaların evlerini değil diğer türleri de etkiler.
O yüzden mecbur olmadıkça herkesi bir yıl yeni kıyafet almamaya davet ediyorum.
-Kolay. Aynı kıyafetleri giymeyi severim. -Süper!
-Sizinle konuşmak güzeldi. Bay. -Bay, Binbin.
Bay, Binbin. Teşekkürler.
Baksana Jane, belki bir yıl bu panda kılığında kalabilirim.
Çok şirin.
Ama ya bir sonraki hayvanımız kar leoparı, çakal ya da sarı siyah porsuk olursa?
-Onlar panda yemiyor mu? -Aynen.
O zaman sanırım bunu çıkaracağım.
İyi geceler Jane.
İyi geceler Taklacı. Her neredeysen.
İyi geceler David.
Yatma vakti Jane.
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher