We hebben iets voor jullie meegebracht.
Jullie zijn de eersten die hem zien.
De trailer voor Black Panther: Wakanda Forever.
Mijn god.
OP DE SET VAN BLACK PANTHER (2017)
Wat doe je?
OP DE SET VAN CAPTAIN AMERICA: CIVIL WAR (2015)
Ik bekijk je. -Nee, er is...
Er is geen achter de schermen.
Je verpest alles.
Chad is fysiek niet meer hier.
OP DE SET VAN AVENGERS: INFINITY WAR (2017)
Maar zijn geest, zijn passie en genialiteit, zijn trots en cultuur...
...en de impact die hij had op de filmwereld, zullen altijd blijven.
Nu ik hier met jullie sta...
...verzeker ik jullie dat ik zijn hand op me voel.
Camera draait.
Begin maar.
Er zit veel verdriet en pijn in de film...
...die helaas verbonden is aan de realiteit.
Chad begreep wat het betekende...
...om deze wereld te laten zien. Het kwam van hem...
...van hem en John Kani...
...die z'n vader speelde, een beroemde Zuid-Afrikaanse acteur.
Ze kenden elkaar van Captain America en zeiden:
We brengen Xhosa in deze film.
Dat schiep een precedent.
Ze gebruikten die prachtige...
...specifieke Afrikaanse taal en maakten er Wakandiaans van.
Ik ben blij, vader.
Dat schiep 't precedent voor de wereld van Wakanda.
De eerste Black Panther-film...
...was een viering van Afrika, geen exploitatie.
Daar zijn we meer aan gewend.
Het was een eerbetoon dat verschuldigd was.
Mensen vonden het geweldig om zichzelf te zien.
Cultuur en etniciteit werden gevierd.
Het herinnerde ons eraan dat we een heel rijk verleden hebben.
Majesteit. -Schei toch uit.
Toen we de eerste film maakten...
...werden we meer dan alleen maar acteurs en medewerkers.
We werden echte vrienden.
De gehele cast.
We waren heel close...
...en het verlies van Chadwick was erg tragisch voor ons allemaal.
Je moet doorwerken. -Mijn hemel.
Slecht nieuws, je moet doorwerken. -Hemel.
Zo'n verlies, daar kom je niet overheen.
Je leert ermee te leven, denk ik.
Voor mij was het het besef van hoeveel geluk ik had...
...dat ik de kans had gehad met Chadwick te werken.
In 'n verklaring zei hij dat T'Challa spelen een grote eer was.
Ik was ontroerd dat onze tijd samen iets voor 'm betekende...
...omdat dat zeker voor mij gold. Ik dacht: we moeten doorgaan.
We moeten zien hoe we het moeten doen met de mensen om wie hij zoveel gaf.
Een gevoel van...
Ik zie het op een manier...
Je gebruikt verbrandingstechnologie niet in het echt. Je begrijpt het.
Het was 'n interessante oefening, want ik had vaker vervolgfilms gemaakt.
Dat had ik eerder met Creed gedaan...
...wat een spirituele vervolgfilm was. Een echt vervolg op de Rocky-films.
Maar ik had nooit een vervolg gemaakt op iets wat ik had gemaakt.
Als het met één rotatie op hun hoofd blijft, is het genoeg.
Het houdt ze in...
Het focust, maar niet zo snel.
Op halve snelheid, denk ik.
Een van de vragen die we ons stelden in de eerste conceptfase...
...was wat een Black Panther-film was.
We weten wat Black Panther is. Wat maakt het 'n Black Panther-film?
Als we er nog een maken, past die in de wereld? Herkent het publiek 'm?
We rouwen om de dood van onze koning.
Maar denk niet dat Wakanda het vermogen is kwijtgeraakt...
...om onze grondstoffen te beschermen.
Cut. Mooi.
Cut. -Even stoppen, jongens.
Ik wil iedereen bedanken voor een geweldige eerste dag.
Het is een prachtige scène.
Het betekent veel om terug te zijn.
Vooral voor deze.
We moeten onze dierbare vriend en medewerker eren. Onze collega.
Ik denk dat we een geweldige start hebben gemaakt.
Ik wil jullie bedanken voor vandaag...
...alvast bedankt voor de komende ruim 90 dagen.
Hartstikke bedankt, jongens.
Het zijn sterke thema's.
Je ziet de thema's van familie, bescherming, liefde en zorg.
Allemaal samen, en ik denk dat dat mooi is om te verkennen...
...want velen voelen dat, vooral na de afgelopen jaren.
Zoveel verlies.
We kunnen deze film gebruiken om mensen te laten zien:
'We voelen wat jullie voelen...
...we herkennen dat.'
Hopelijk geeft dat mensen een manier...
...om hun gevoelens uit te drukken en ermee om te gaan.
Er gebeurt dus heel veel in deze film.
Hij is echt prachtig.
Wakanda is voor mij een symbool voor thuis.
Een symbool voor ergens thuishoren.
Een symbool voor gemeenschap.
En de identiteit van gemeenschap...
...en hoe we ons aan elkaar vasthouden om vooruit te komen.
En in de tweede film was er een uitbreiding...
...naar de wereld van Wakanda, wat leuk was.
Degenen uit Wakanda zeiden: Zo ziet deze buurt eruit. Dat is gaaf.
En om meer te leren over deze geweldige natie.
Dit zijn enorme sets.
Het was erg leuk om alles te bouwen.
We hebben Little Rivertown, wat er eerst niet was.
Gebaseerd op de Rivierstam en hun kleur is groen.
We wilden dat erin verwerken...
...maar ook andere mooie kleuren...
...die je in textiel ziet.
Er is een grote verscheidenheid in het kleurgebruik deze keer...
...waar ik erg blij mee ben.
En je ziet wat meer van onze hoofdstad, Golden City.
Zie Golden City als Manhattan.
Allerlei verschillende districten op één plek.
Er zijn veel verschillende stammen in Golden City. Het is hun hoofdstad.
De enige stam die je er niet vindt, is Jabari.
Ze zijn gescheiden van de rest van Wakanda.
Ze leven op de besneeuwde bergtoppen in het zuiden.
North Triangle is de plek waar Bashenga voor het eerst zijn zwaard plantte...
...dus het is de oudste plek in heel Wakanda, inclusief de hoofdstad.
Het is ook waar Okoye woont.
Veel van het ontwerp in North Triangle is gebaseerd op Danai Gurira...
...onze fantastische actrice als Okoye.
Haar land van herkomst is Zimbabwe...
...en ze is van de stam van de Shona.
Daar voelt Okoye zich het meest thuis, door wat de traditie vertegenwoordigt.
Ik werd gek van sommige weergaven...
...van verschillende culturen.
Ik groeide op in een land dat pas kolonisatie achter de rug had.
Een natie als Wakanda die echt bestaat...
Ik begreep hoe bijzonder het was.
Daardoor stel je jezelf de vraag:
Wie zouden we als continent zijn als we nooit waren gekoloniseerd?
Wakanda zelf is zo'n interessant concept...
...dat we het opnieuw wilden verkennen en bewerken.
De technologie is geavanceerder, je ziet nieuwe wapenrusting.
Wanneer we eindelijk het kostuum zien als Midnight Angel...
...is er een direct verband met de comics.
De Midnight Angels in de comics hebben tinten blauw.
Dus de ontwerpideeën kwamen direct uit de comics...
...en hebben een direct verband met de acteur en het verhaal.
Ruth verkent elke mogelijkheid met haar onderzoek...
...en legt contact met andere kunstenaars in de hele wereld...
...om de wereld van Wakanda te bouwen.
Als je het magazijn binnenloopt...
...zie je rijen en rijen, rek na rek...
...tafel na tafel met sieraden en stoffen...
...en kostuums die ze uit Afrika en de hele wereld liet komen.
Het is echt ongelofelijk.
Het is altijd ons beleid geweest...
...om onder geen enkel beding vibranium te verhandelen.
Niet vanwege 't gevaarlijke potentieel van vibranium...
...maar vanwege het gevaarlijke potentieel van u.
Ik weet veel beter wie ik ben als ik de kostuums aantrek.
De borduursels, de sieraden in de stof...
...de capes, de hoofdtooien.
Ze legde de lat weer hoger...
...en ik voelde me erg koninklijk in elk van de kostuums.
Ruth Carter ontroerde iedereen met de prachtige kostuums.
Ik zeg altijd: Ryan is de slimste man ooit...
...omdat hij zich met heel veel vrouwen omringt.
De vrouwelijke afdelingshoofden...
...en elke vrouw die meedoet heeft een kracht die...
...je niet vaak ziet. Ze zijn uitmuntend.
We moesten een nieuwe militaire factie ontwikkelen...
...die niet bestond in de eerste film: de marine.
Ik wilde bovenal een kleurenverhaal hebben.
We weten dat de Rivierstam groen is.
Dus we begonnen met een groen palet.
Je kunt allerlei tinten groen combineren en het lijkt goed te werken.
En het element van een tribale verwijzing.
We wilden ze ook iets vorstelijks geven...
...dus we voegden goud en zilver toe als kleuraccent.
En ze hebben petten zoals alle militaire facties van Wakanda...
...maar ze zijn ook anders en uniek.
Dit kan maar beter niet bij je ritueel horen.
Dat doet het niet.
Ik weet nog dat ik zei dat Namor...
...in Black Panther 2 zou zitten toen we de eerste film schreven.
Ik hield hem altijd in gedachten.
In de comics zijn de twee werelden rivalen.
Namor en Atlantis horen bij de oudste personages van Marvel.
Namor was een van de eerste superhelden.
Maar om Namor te introduceren in het MCU...
...moesten we iets hebben gebaseerd op een realiteit...
...die hopelijk zo tastbaar zou aanvoelen als de wereld van Wakanda.
Ryan en ik bedachten hoe we het personage tot leven konden wekken...
...en we vonden het interessant...
...hem te bekijken vanuit de Meso-Amerikaanse cultuur.
Bij de voorbereiding wisten we...
...dat de Wakandiërs een andere plek zouden leren kennen.
Ik dacht veel na over Meso-Amerika in die zin.
Na onderzoek werd duidelijk dat het volk van de Yucatán erg logisch was.
We zagen afbeeldingen waarop ze zichzelf beschilderden met blauwe verf.
De kleur die we wilden door de comics...
...en hoe meer we ontdekten, hoe meer het voorbestemd leek.
Dit is ons decor voor de Talokanil.
Deze kieuwen zijn digitaal ontwikkeld...
...geboetseerd en toen vergroot. We vergrootten de mal.
We produceerden heel veel mallen zodat we er veel konden maken.
Ze moeten het water in, dus ze moeten duurzaam zijn.
Hij wordt zo beschilderd. Zijn hele lijf wordt blauw.
Dan komt hij terug naar mij en maak ik hem af.
Hij gaat ook naar haar en kostuums.
Elke krijger heeft zijn eigen vis of zoogdier waarop zijn look is gebaseerd.
Attuma heeft de hamerhaai.
De kostuums van andere krijgers...
...lijken schelpen en stenen, walvishuid of vissenhuid te bevatten.
Ze hebben de traditionele Maya-oorspoelen.
Het kostuum ziet er echt uit...
...alsof het gedurende langere tijd is doorontwikkeld.
We maakten de eerste film met net zoveel respect...
...voor de culturen waar we ons op inspireerden, als voor het publiek.
We wilden dus hetzelfde doen voor de culturen die we deze keer uitbeeldden.
Black Panther 1 had een grote impact.
Iedereen kan zich herkennen in dat verhaal.
We lijden door racisme en sociale misstanden.
Bij Black Panther dachten we: o, mijn god, er is niks mis met ons.
Er is niks slechts, we zijn niet gebroken.
Het was belangrijk. Nu is het onze beurt.
De Maya's zijn...
Hun beschaving is omringd door mysterie.
Actie.
Er is zoveel vruchtbaar terrein om te verkennen...
...hun kunst en hun geavanceerde landbouw.
Alles wat ze hebben bereikt...
...was een perfecte verzameling van dingen om in te duiken.
Bij Namor wisten we al vroeg...
...dat we moesten weten hoe hij aan z'n naam kwam.
Want in de comics was de uitleg simpel.
Het verhaal is dat ze 'Roman' achterstevoren spelden.
Dat werkt niet met wat we hier doen.
Ik dacht: iemand zei iets tegen hem in het Spaans en vervloekte hem.
Zo kwam hij aan zijn naam.
Van wie is dit kind?
Op mijn teken: drie, twee, één.
Eén medewerker kwam met het idee van sin amor wat 'geen liefde' betekent.
Schiet.
Vuur.
Zo noemden zijn vijanden hem. Zo bedachten we het.
Jij bent een duivel.
Jij bent een kind zonder liefde.
Het kind zonder liefde.
Namors kostuums weerspiegelen de traditie die hij in ere houdt...
...en daar ging veel onderzoek in zitten.
Zijn schoudermantel en hoofdtooi die hij op de troon draagt...
...zijn gebaseerd op de post-Yucateekse Maya-cultuur.
Het is de slang. We gebruikten veel zeewier...
...en dingen om de hoofdtooi te maken en we weefden de cape met de hand.
Maar we bleven trouw aan hoe hij eruitzag in de comics.
De elementen voor mij, voor de make-upeffecten, zijn z'n oren.
Ik heb er een paar versies van gemaakt...
...en we gaven hem een septum piercing.
De kostuumafdeling zorgde voor zijn oorbellen...
...maar zijn look vinden op onze acteur was vrij eenvoudig.
Hij belichaamt zo veel van hoe ik me Namor voorstelde...
...dat je hem geen nepwenkbrauwen en zo wil geven.
Hij heeft genoeg wenkbrauw dat ik ze wat puntig kan maken...
...maar hij heeft goede oren voor oorprothesen...
...wat een bonus was.
De visman.
Wat geweldig is aan Tenoch is...
...dat hij zoals elke geweldige acteur graag speelt.
Hij komt binnen met een open geest...
...en wil dingen uitproberen.
Actie.
Hij geeft het personage de gravitas die het nodig heeft...
...maar hij heeft veel zachtheid en potentiële warmte...
...wat voor een mooie dynamiek zorgt.
Om bij deze wereld te horen met al het respect, is een droom.
Cut. -Goed gedaan.
Ik had nooit gedacht dat ik dit personage zou spelen.
En ik heb de beste bondgenoten, waaronder Mabel.
Het was een geweldige ervaring. Ik moest Maya leren...
...want Namora spreken alleen Maya in de film.
Dat was een leuke uitdaging. Het is heel moeilijk.
Het is heel moeilijk, maar we hadden veel tijd...
...veel maanden met de coach...
...voor de uitspraak en om de tekst uit je hoofd te leren.
Maar het moeilijkste was het op de set...
...want soms moest Ryan de tekst veranderen...
...en dat was een grote uitdaging...
...omdat je op dat moment nieuwe woorden moet leren.
Het is een hele inspanning voor ons...
...om op dat moment een nieuw woord in Maya leren.
Sta op, Talokan.
Als je kijkt naar Talokan...
...inspireerden we ons op de tempels die je ziet.
We werkten met een archeoloog.
Hij heeft boeken geschreven in Maya en hij hielp ons...
...met hoe we konden komen waar we heen moesten in hun geschiedenis.
Maar hij herinnerde ons er ook aan...
...dat Namor niet in de periode leefde van de glorietijd van de Maya's.
Hij werd geboren nadat ze het water in gingen.
Dus alles is gebaseerd op herinneringen.
Daarom zijn de dingen een beetje vertekend...
...omdat hij zich herinnert wat hem is verteld...
...en wat hij zag voordat alles vernietigd werd.
Dit is onder El Castillo: K'uk'ulkan.
Hoe hebben jullie...
Stalactieten hangen, toch? -Ja, en stalagmieten staan.
Er zijn er ruim 700 op beide sets.
Ze hebben ze één voor één met de hand uitgehouwen in ongeveer drie weken.
Ongelofelijk. -En dit is onze...
...zustercenote van het gastenverblijf.
Met de hand gemaakt.
De grote... -Het duurde zes weken...
...om die pilaren van drie meter te maken.
De gezichten lijken op dat van Tenoch. -Ja, wauw.
En dan dit.
Alles komt uit Tulum.
Ja, deze...
Dit is mijn favoriete.
Ook van mij. De panter en Namor. In de stijl van Bonampak.
En de mensen zijn erg bruin. Wat te gek is.
Het is ongelofelijk. Zoveel details.
Dit is gestoord. Hoe hebben ze dat geplant?
Planten ze dat in echte grond? -Ja, dit hele...
Allemaal levende planten?
En deze hele studio is op grond gebouwd.
We planten de grondbedekking en brengen stenen aan.
Deze tank is dieper dan alle andere, dus kunnen ze duiken.
Begin maar, vijf, vier, drie, twee, één.
Acteurs gaan onderwater.
Ik wil gaan waar het verhaal ons heen brengt.
Er was een citaat over hoe weinig we weten over de diepten van de oceaan.
En hoe dieper je gaat, hoe buitenaardser het eruitziet.
Dus we praatten veel over de film als een film over het eerste contact.
We hadden het over Namor...
...als een soort ruimtevaarder, in een diepe oceaan als de ruimte.
Allemaal klaar, drie, twee, één, actie.
Op dat punt nam de film een specifieke identiteit aan...
...met waterscènes die erg tastbaar waren.
Drie, twee, één. Draaien.
En ik wist dat we het zoveel mogelijk echt moesten doen.
Hallo.
En naar boven.
Het werd nog logischer toen er dingen gebeurden die het schema veranderden.
We merkten dat we niet de tijd hadden om elke wateropname met VFX te doen.
Dus het zou mooi zijn om het gewoon te doen.
Ik leg het liefst zoveel mogelijk vast op beeld.
Het gaat vooral om belichting.
We moesten veel in overweging nemen...
...want deze stad ligt zo diep onder water dat er geen licht kan zijn.
Veel van wat we zien van onderwaterwerelden...
...mensen die onder water ademhalen, soms is het...
...overbelicht en ziet het er nep uit. Alsof ze niet onder water zijn.
Dus we hadden heel zacht licht in onze tank van bovenaf.
Camera, klaar.
Daardoor ziet het er geloofwaardig uit.
We hebben zacht omgevingslicht dat echt aanvoelt.
Niet te krachtig, niet reflecterend.
Start.
Alles werkt tegen onder water.
Veiligheid, tijd, communicatie.
Films maken is lastig aan land.
Maar als je onder water gaat wordt het nog 100 keer zo moeilijk.
Goed, en focuskaarten.
We hadden het probleem dat veel castleden niet goed konden zwemmen.
Vijf seconden, draai camera.
Draait.
Ik had er moeite mee.
Ryan belde me en zei: Kun je zwemmen?
Ik zei: Meneer, ik ben in het lab.
Wat heb je nog meer nodig als ik uit dat lab kom?
Dus ik moest heel snel leren zwemmen...
...en iedereen leerde in een hoekje zwemmen.
Ik heb sinds ik klein was enigszins kunnen zwemmen.
Ik zwom als een puppy, snap je?
Niet iets wat je in een film wilt zien.
Ik moest vertrouwd raken met het water.
Je moet op je hoede zijn als je in het water bent.
Dertig seconden.
Vijf keer uitademen.
Je mag niet bang zijn.
Drie, twee, één.
Acteurs gaan onder.
Je mag niet opgewonden zijn.
Je mag je niet haasten.
Je moet langzaam gaan en concentreren.
Het was een geweldige acteerles.
Het achterom kijken is goed.
Hoe ze achter... -Ja, echt.
Ziet er goed uit.
We zien de hele film niemand met duikflessen.
Meestal is het vrijduiken.
Tenochs personage en Mabels personage...
...moeten eruitzien alsof ze echt op hun gemak zijn.
Alsof ze onder water zijn geboren.
Ze moeten zover komen dat hun adem inhouden zo gewoon is...
...dat ze er niet bij stilstaan en aan acteren denken.
En zich inleven in de scène.
Vrijduiken is zo fantastisch en vredig.
Als je in de tank bent, is alles stil.
Het is een soort actieve meditatie. Ik kan mijn adem vijf minuten inhouden.
Dat is mijn record.
Zesenhalve minuut.
Mabel is de beste leerling die ik ooit had...
...en ik heb het aan veel mensen geleerd.
Ze zou het tien minuten of meer hebben gekund als we nog een week hadden.
Wat interessant was aan Namor en de Talokanil...
...is dat ze een soort supersoldaten zijn in het water.
Ze moeten door water bewegen...
...op een manier waarop mensen het niet kunnen.
Er moet een goede overgang zijn tussen de echte onderwateropnames...
Cut.
...en de opnames aan land alsof het onder water is.
Omdat het sterkere en snellere zwemmers zijn dan mensen.
Dus we moesten veel uitwerken...
...tussen de manier waarop de Wakandiërs door water bewegen en de Talokanil.
Er moet constant worden gerekend...
...om te zorgen dat die verschillende groepen verschillend bewegen.
Maar hun bewegingen hebben een interne logica.
De opnames aan land...
...moesten overeenkomen met hoe licht in de tank werkt.
Omdat we eerst onder water filmden, hadden we een referentie.
Zorgen dat het echter lijkt, verzekert je ervan...
...dat de wetenschappelijke regels van licht...
...ook gelden als je onder water filmt.
Moeten deze wat naar achter?
Ja, dat wil ik. -Wat verder...
Een van de moeilijkste dingen van deze film waren de exopakken.
Het is een duikpak, met armen en benen.
Ze maken ze voor werkzaamheden onder water.
Elk pak kost anderhalf miljoen dollar.
Men beseft niet dat het echt onder water is.
Dat waren echte pakken.
De exopakken in de tank gebruiken was een mooie kans om te leren.
Maar het was een grote uitdaging.
Probeer door de vibraniumdetector te kijken.
We moesten er in korte tijd experts in worden.
Het ergste dat kon gebeuren, leek ons dat het pak brak.
Maar ze zeiden: Het engste is een brand in het pak.
Dat is best eng, ja. Dat willen we echt niet.
Dus we moesten ook een veiligheidsplan bedenken voor hoe het pak werkt.
Maar het eindresultaat was best geweldig. Dit is praktisch filmen op zijn best...
...wat heel cool is in de tijd van visuele effecten.
Alex, ben je klaar?
Daar gaan we. Klaar?
En actie.
Gaat het? -Ik bewoog m'n hoofd.
Ik was geïntimideerd, eerlijk gezegd.
Ik ken Danai al jaren van tv.
The Walking Dead.
Haar ontmoeten was...
'Hoi, hoe gaat het, ik ben Alex.'
Maar ze was geweldig.
Ik heb het meest met haar gewerkt.
En ze was een geweldige persoon...
...wat betreft... Dit is mijn eerste keer in het MCU...
...en mijn eerste grote project en dat gevecht op de brug...
Je krijgt kippenvel.
Toen ik begon en de video zag...
...die de stuntmannen voor ons gevecht maakten, was ik geïntimideerd.
Ik dacht: ik zie er echt goed uit. Waarom zou ik het verpesten?
Dus ik trainde heel lang, wekenlang.
Toen ik begon, zag ik er erg onhandig uit.
Ik kon me niet zo goed bewegen als zij, maar langzaamaan lukte het.
Ik begon te dansen, zoals ze dat noemen.
Wat heel belangrijk was...
...was aangeven wat Danai als Okoye kon doen.
Want ik denk dat het belangrijk is om haar op beeld vast te leggen.
We kunnen altijd een stuntvrouw gebruiken. Dat is simpel.
Maar Danai deed zelf heel veel.
En ik denk dat acteurs anders zijn dan een gemiddelde stuntman...
...want een stuntman zal proberen...
...niet iedereen, maar fysiek doen ze alles met meer lef...
...maar een acteur denkt aan de emotie erachter.
Cut.
Nog één keer, sorry.
Resetten.
Denk je niet dat ze naast de camera moet staan, zodat ik sneller kan komen?
Het heeft meer gewicht, dus als dat overkomt...
...krijg je iets heel bijzonders.
Okoye denkt dat niemand haar kan overtreffen wat vechten betreft.
Ongeacht zijn lengte of zijn bouw.
Ik ben te vaardig om te worden uitgeschakeld...
...door jullie die net nog op een walvis reden.
Leuk, maar laat me aan het werk gaan.
Zo denkt ze.
Kom één stap dichterbij...
...en ik dood jullie allemaal.
Ik wilde Attuma groter maken...
...dan alle anderen, om hem intimiderend te maken.
Dus veel trainen en veel eten.
Ik at elke tien seconden.
Ik consumeerde 6000 calorieën per dag en kwam 15 kilo aan.
Attuma is groot, intimiderend, maar snel.
Danai is anders.
Ze moet heel tactisch zijn met haar aanval...
...want die man is erg sterk.
Dus ze is berekenend.
Je ziet haar...
...vrijwel nooit uitgeput, maar wel wat kwetsbaar.
Ze heeft het nooit tegen zo iemand opgenomen.
Wat ik erg aantrekkelijk vond bij Okoye...
...was dat Ryan heel duidelijk was over hoe ze moest zijn.
Laten zakken. En dan zo.
Het idee van haar als generaal...
...de Dora Milaje...
...en de traditionele figuur...
...hielpen me echt om haar gestalte te geven.
Ze had een heel passievolle band met haar land.
Dit is een vrouw die echt van haar leven houdt.
En bovenal houdt ze ervan om Wakandiër te zijn.
Maar als ze zeggen dat je geen soldaat meer kunt zijn...
...en als dat alles is wat je ooit was...
...dan kom je in een donkere tunnel terecht.
Maar daar moet zij doorheen.
Ze dacht dat ze zou sterven voor Wakanda in dat uniform.
Maar als je dat uittrekt, wat ben je dan?
Dat moet ze ontdekken...
...en dat doet ze uiteindelijk bij de Midnight Angels.
Ik ben blij met de culturen die worden geëerd in deze film...
...en de personages die worden geïntroduceerd.
Vooral hoe Dominique Riri uitbeeldt en tot leven brengt, is mooi, want...
...Riri is nu in Afrika...
...en Riri is nu een afspiegeling van de beslissing van T'Challa.
Ze is een resultaat van zijn beslissing om hun grenzen te openen en te helpen.
We moeten een manier vinden om voor elkaar te zorgen...
...alsof we allemaal tot één stam behoren.
Toen we de eerste film maakten, bleven we onder andere praten...
...over het feit dat Wakanda extreem Afrikaans is.
Maar wat hun mentaliteit betreft...
...omdat ze 'aan de top van de wereld' staan...
...zijn ze alleen bezig met zichzelf.
Dat is eigenlijk een reflectie van Amerika.
Ik geloof dat ik namens alle aanwezige lidstaten spreek...
...als ik zeg dat ik diep teleurgesteld ben in Wakanda's verzuim.
In ons verhaal is Wakanda dat.
En wat Riri voor ons doet...
...is Wakanda openstellen, zodat we ons kunnen verbinden...
...en zodat andere mensen andere perspectieven geboden wordt.
Ik vind het prachtig waar Riri voor staat...
...en Dominique zelf is erg indrukwekkend.
Ze is een immigrantendochter en ging als eerste van haar familie studeren.
Ze is net zelf afgestudeerd aan Cornell in natuurwetenschappen...
...en het is zo cool dat ze deze rol speelt.
Het ontroert me echt.
Het is poëtisch dat ze is wie ze speelt.
Je hebt me geen betaling gestuurd.
Vergeten. Het is 800, toch?
Zoveel kostte het gisteren. Vandaag kost het 1000.
Ik heet Dominique Thorne.
Ze deed auditie voor Shuri in de eerste film.
De deeltjes absorberen de kinetische energie...
...en houden het op z'n plek voor herdistributie.
We vonden haar heel leuk en slim...
...en ze heeft veel charisma. Ze is grappig...
...en ze heeft kapsones, maar we herinnerden ons de auditie.
Ouderwets. Functioneel maar oud.
Ze schieten op me. Wacht, ik moet m'n helm opzetten.
En toen we besloten Riri Williams een rol in Wakanda Forever te geven...
...wilden we alleen haar.
Ze kwam ergens binnen...
...wat heel duidelijk afgebakend was. We hadden allemaal relaties ontwikkeld...
...en ze kwam sterk binnen, ze was goed voorbereid...
...en wilde iedereen confronteren en dat is haar personage.
We hebben 'm.
Het was alsof ik een familie binnenkwam, iemands huis.
Laat Miss Williams zien waar ze werkt.
Deze kant op.
Ik wilde daar binnenkomen met zoveel mogelijk respect...
...en eerbied voor wat het is en wat ze hebben gedaan.
Maar het was ook spannend, want de aanwezigheid van Riri...
...samen met die nieuwe personages, betekende dat er meer was...
...om te verkennen.
Het was heel erg leuk en mooi...
...om dat avontuur te beleven met de mensen die de plek het best kennen.
Je ziet dat Riri in het verhaal een machine bouwt...
...en Shuri is erg onder de indruk.
Het vliegt en schiet en doet allerlei dingen.
Drie, twee, één en knal.
Zuurstof, 0 procent.
En het is ook een moeilijk kostuum om te maken.
Het is samengesteld...
...met behulp van mallen, maar er zit ook metaal in.
Het is ook een kostuum met allerlei mechanische delen.
Je kunt je de hoeveelheid onderdelen voorstellen die in zo'n kostuum gaan.
Ze werden allemaal besproken tijdens vele vergaderingen.
Wat de kanonnen doen, wat haar armstukken doen...
...hoe ze zich beweegt.
Er waren veel elementen aan dat kostuum die moesten worden uitgewerkt.
Het is zo slim gebouwd...
...want ook al is het zwaar en lomp, al mijn gewrichten zijn vrij...
...dus ik kon lopen, zwaaien, hurken.
Ik kon alles doen, maar met het extra gewicht...
...is het te vergelijken met football-kleding.
Veel mensen vergeleken het daarmee.
En het voelt echt alsof ik alles aankan.
Dat is een geweldig gevoel.
Als ik het zeg, drie, twee, één, actie.
Cut.
Gaat het?
Maar de Mark II is waar de Wakandiaanse flair...
...zijn effect krijgt op Riri.
Het heeft een veel strakker ontwerp.
Er waren veel discussies over hoezeer het zou lijken op het kostuum van Iron Man.
Ryan wilde dat het rood zou zijn als van de Chicago Bulls...
...en we plaatsten het hart aan de zijkant...
...maar het kostuum werd maar voor de helft gebouwd.
We maakten een maquette, een pop, op ware grootte...
...die ze konden gebruiken met visuele effecten.
Dat kostuum was omringd met filmmagie...
...omdat het zulke fantastische dingen in de lucht moest doen.
Draaien, duiken en dat soort dingen...
...die ze niet had kunnen doen in het hele kostuum.
Ouderwets. Functioneel, maar oud.
Ze schieten op me. Wacht, ik moet m'n helm opzetten.
Zeg dat je hem wilt aantrekken.
Toen we wisten hoe de film zou worden, hoe deze versie zou worden...
...besefte ik dat het een unieke kans was voor mij als maker...
...om een hoofdrolspeler een transformatie te laten doormaken.
Ik ben mijn broer niet.
Namor zal me om genade smeken...
...als ik toekijk hoe hij sterft.
Ik was dankbaar dat Letitia zo'n geweldige actrice is...
...want dit is niet de rol waar ze auditie voor deed.
We hadden echt geluk dat ze zo veelzijdig was...
...zodat het leek of ze die jongere zus was...
...die lol kon maken met T'Challa en hem kon klieren.
Ze was jeugdig en vol liefde en licht.
En om dan dit personage te worden, wat iets totaal anders is.
Was het kruid niet vernietigd?
Ja, ik heb het opnieuw gecreëerd.
Met wetenschap?
Voor ons als vertellers...
...was de dood van Ramonda belangrijk om Shuri op een dieptepunt te brengen.
En dat meisje te breken dat zo sterk leek.
Om te zien wanneer ze zou breken.
Ik heb net de laatste persoon begraven die me echt kende.
Mijn hart is samen met haar begraven.
Het was geen makkelijke beslissing...
...omdat Ramonda een geweldig personage is en Angela Basset erg getalenteerd...
...en een deel van de familie.
Shuri.
Laat hem zien...
...wie je bent.
Cut.
Ik zal eerlijk zijn.
Toen ik las dat Ramonda zou worden gedood door Namor...
...was ik echt van streek.
Ik huilde bijna aan de telefoon met Ryan.
Ik zei: Wat doe je? Wat is dit?
Het spijt me zo van je moeder.
Ik denk dat het...
Als je een publiek meeneemt op een reis, moet je hun hart grijpen...
...en het eruit trekken, denk ik, maar ik was...
Ik had even nodig om het te verwerken, om eroverheen te komen.
Ramonda is een vrouw die veel verlies heeft gekend...
...en een heel succesvolle koningin van Wakanda is geworden...
...en haar land geweldig heeft verdedigd tegen indringers.
Maar haar dochter is depressief omdat haar broer gestorven is...
...en Ramonda moet Shuri uit dat dal halen...
...en haar laten zien dat je ondanks je verlies door kunt gaan.
Toen die ziekte jouw broer van ons afpakte...
...moest ik leiding geven aan een gehavend land en een gebroken wereld.
Toch ging ik de wildernis in.
Mijn dochter is nu mijn meest dierbare persoon.
Je kunt je voorstellen dat nu haar man en zoon er niet meer zijn...
...ze zich nog sterker aan Shuri hecht.
Fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel.
Dat doet een moeder...
...ze offert haar leven op voor haar kinderen.
En als moeder, dat weet ik maar al te goed...
...doe je alles voor ze.
Toen we het deden...
...besefte ik dat het belangrijk was voor Shuri's verhaallijn.
Het was de aanleiding voor haar wraaklust...
...wat je ziet als Shuri de mantel van Black Panther omdoet.
Helemaal in het begin legde Ryan me uit waar hij stond...
...en hij vroeg mij waar ik stond.
Hij voelde dat Chadwick had gewild dat we verder zouden gaan.
Hij legde rustig uit hoe we Chad in deze film konden eren...
...en hoe we kunnen eren wat door ons als familie was gemaakt...
...en ik begon in te zien wat hij bedoelde.
Het was voor mij een bitterzoete ervaring...
...omdat Shuri de Black Panther in de comics wordt.
Maar ik had mijn broer niet om het stokje over te dragen.
Dus...
...dat moest ik verwerken.
Toen ik er eenmaal vrede mee had dat het het juiste was...
...accepteerde ik het en zei Ryan dat ik mijn best zou doen.
En ik beloofde mezelf dat ik God en Chad zou eren.
Toen ik het panterpak aantrok, was dat een surrealistisch moment.
Ik voelde me best cool...
...en ze verwerkten een paar elementen van Shuri uit de eerste film.
Ze had handschoenen die aan haar pak vastzaten.
We werkten met de taal van het ontwerp. Zilver stond voor T'Challa...
...goud voor T'Chaka...
...en een beetje van waar Killmonger vandaan komt.
In Shuri's ontwerp nemen we die twee elementen en combineren ze...
...zodat ze de nuttige dingen gebruikt van die methodologieën...
...en zorgt dat ze met elkaar worden verweven in haar pak.
Ze vindt haar eigen stem met de dingen die voor haar kwamen.
Mijn eerste dag in het pak was ik heel nerveus.
Ik dacht: hoor ik zo te lopen en te praten?
En ik bleef mijn broer horen die zei:
Rustig. Het is goed, maak je geen zorgen.
Blijf doorgaan en wees zelfverzekerd. Wees zelfverzekerd.
En nu komt het terug en... duiken.
En... duiken.
Mooi. Veel meer zo.
Een grote scène zoals de zeeslag van de derde akte...
...is overweldigend op papier. Hoe gaan we dit choreograferen?
Maar dan ga je het in stukken verdelen. Wat zijn de hoogtepunten?
Ze komen uit het water.
Ze klimmen langs het schip omhoog.
De Dora springen eraf en dan moet je het gaan uitwerken.
Dus we hadden dagen met meer dan 50 acteurs...
...een kraan, krijgers die opkomen en omlaag vallen, er hangen overal kabels.
Het is moeilijk.
Start.
Ze moeten ervoor gaan.
Als iemand eenmaal springt, kan hij niet meer terug.
Ze zijn in de lucht, je kunt ze laten gaan en neerhalen hoe snel je wilt.
We moeten er ook voor zorgen dat bij de choreografie van de scène...
...mensen omhoog moeten klimmen...
...zodat ze aan de kant zijn als de rest naar beneden rent...
...zodat ze niet per ongeluk worden geraakt.
Iedereen moet goed weten wat hij doet.
Het is als een dans, iedereen moet weten welke pas hij uitvoert.
Ben je bereid te baden in het bloed van Wakanda's vijanden?
Met heel goede training kun je de fysieke aspecten van de Jabari...
...wat beter ontwikkelen.
Er wordt niet geklommen.
De gevechtstraining was ongelofelijk...
...en ik probeer altijd een sterke man van M'Baku te maken...
...en geen bodybuilder bij wie het om het uiterlijk gaat.
Hij draagt veel cultureel gewicht.
En dat draagt hij met trots.
Dat bepaalt zijn personage in grote mate.
Volg de kaart.
Het gevecht van Shuri en Namor. Daar hebben we veel moeite in gestoken.
Er zit veel gevoel in en het is een belangrijk moment...
...omdat je Shuri niet veel in actie ziet.
Dus het moet veel impact hebben als je het wel ziet.
Start.
Het is een geweldig resultaat.
Ik ben er erg trots op.
Shuri ziet er geweldig uit en Namor ook.
Maar het is belangrijk te bedenken dat Shuri slim is.
Ze gebruikt eerst haar verstand, dan haar lichaam.
Het is niet erg flitsend, maar meer berekenend.
Namors vechtstijl...
...heb ik gebaseerd op culturele aspecten zoals Lucha Libre...
...een balspel waarbij ze hun lichaam gebruiken...
...maar ook op Aziatische culturen. Er is een stijl die Baji heet...
...en dat is een stijl die focust op je lichaam aarden...
...en schouderstoten...
...en elleboogstoten uitdelen. Je ziet Namor dus onorthodoxe dingen doen...
...die wel effectief zijn, omdat hij is wie hij is.
Namors gevecht is niet explosief...
...het is beetje bij beetje. Hij is meer in controle.
Het was leuk om met de vleugels te spelen...
...bijzondere, snelle aanvallen.
Of dat hij omhoogschiet.
Maar ze zeiden ook: kunnen we de vleugels afscheuren?
Ze groeien terug, het komt goed, maar het geeft je de kans...
...dit goddelijke personage menselijk te maken en hem haar te laten naderen.
En dat speelt in op de slimheid van Shuri.
Shuri, kijk me aan.
Kijk naar je moeder.
Roep haar.
Moeder.
Het is tijd...
...hem te laten zien wie we zijn.
Pak hem.
Vooruit.
Laat hem boeten.
Voor Shuri is het een moment van volwassenwording.
Ze verwerkt het op een gewelddadige manier.
Leve Wakanda.
Ze verwerkt haar pijn en woede door ze uit te drukken...
...richting Namor. Ze denkt dat het haar tevreden stelt, maar dat is niet zo.
En ik denk dat dat een mooie manier is om die verhaallijn af te ronden.
Te beseffen dat mijn broer dit niet zou doen.
Mijn moeder zou dit niet voor mij willen.
Ze leert ervan en wordt een vrouw.
We zien dat ze een vrouw wordt.
Soms imiteert het leven kunst en kunst het leven.
Ik denk dat deze film de kunst is die het leven imiteert.
Deze film gaat over verlies...
...en over groei en pijn...
...en de transformatie die daar het gevolg van is.
Het is vooral zo dat verschillende mensen er verschillende dingen uithalen.
Hopelijk zie je er iets in dat je aanspreekt op een manier...
...die je kan helpen met dingen waar je bewust of onbewust mee worstelt.
Dames en heren, Miss Angela Basset is klaar met de film.
Ryan heeft zo'n groot hart en is zo'n rasverteller.
Binnen het verhaal heeft Ryan...
...lichtheid en vreugde gegeven aan ons verdriet.
De film is klaar voor Mr Winston Duke, dames en heren.
Het is ons gelukt.
De film is ook klaar voor Miss Lupita Nyong'o.
Na de eerste film vond ik het geweldig om iedereen weer terug te zien...
...want we waren een familie.
En toen verloren we Chad.
Het veranderde alles voor ons.
Het werd veel groter op een manier die we niet hadden verwacht.
De steun van Ryan was belangrijk.
Hij zei altijd geruststellend: Tish, je kunt dit.
Hij motiveerde me elke dag opnieuw.
Je moet mensen blijven inspireren.
En ik bid dat dat het gevolg zal zijn voor Shuri...
...dat naarmate ze zich ontwikkelt, we uiteindelijk kunnen zeggen:
Dat is een geweldige vrouw...
...een geweldig voorbeeld voor vele mensen.
Van onze familie aan die van jou willen we je bedanken.
Heel erg. Dat je zorg hebt gedragen voor dit verhaal.
Voor mij, voor ons.
Jullie zorgden ervoor dat ik kon helen, van iets wat heel erg...
Van iets wat heel moeilijk was. Dus bedankt daarvoor.
Leve Wakanda. Líik'ik Talokan. Ik hou van jullie.
Een deel van de reden voor het maken van deze film...
...is dat het het perspectief verandert.
Je kunt een superheld in een ander licht zien.
Een andere kijk op de wereld. Daar onderdeel van zijn is bijzonder.
Vertaling: Esther van Opstal