Harlem was in de jaren 1920 het mekka voor de nieuwe zwarte bevolking.
In de grote volksverhuizing ontsnapte die uit 't Zuiden aan de klauwen van Jim Crow.
Nu sloegen ze hun eigen weg naar de vrijheid in.
Vrijheid om te fantaseren, vrijheid om zwart te zijn, of gewoon om te zijn.
Iedereen die iemand was, kwam hierheen.
Hun komst leidde tot de Harlem Renaissance…
…een bloeiend epicentrum van de zwarte cultuur…
…muziek, literatuur, kunst, activisme en voedsel.
Hun Zuidelijke bezieling definieerde de keuken van Harlem.
En dat zie je nog steeds terug…
…in de straatventers, restaurants en cocktailbars van de buurt…
…allemaal het levende erfgoed van de Renaissance.
Als we dat schilderij schilderen, als we dat lied meeloeien…
…is 't pas goed als we eten.
ook ik ben Amerika
ik ben de donkerdere broeder
ik moet in de keuken eten als er bezoek komt
maar ik lach, eet goed en word sterk
morgen zit ik aan tafel als er bezoek komt
niemand zal durven zeggen: 'Ga naar de keuken, ren'
bovendien zullen ze zien hoe mooi ik ben
hoe mooi ik ben
en zich schamen
ook ik ben Amerika
Toen Afro-Amerikanen de vertroosting van dierbaren in 't Zuiden verlieten…
…namen ze beetjes van thuis mee.
Zoals de tradities en ambachten…
…die tot nieuwe banden en bedrijven zouden leiden.
GEFRITUURDE KIP
Welkom. -Welkom bij Charles Pan-Fried Chicken.
Jarenlang had ik over Harlem legende, Charles Gabriel, gehoord.
Een door James Beard genomineerde kok en directe migrant uit 't Zuiden…
…wiens kip nog in oude, gietijzeren pannen wordt gefrituurd.
Vandaag hebben chef Charles en z'n protegé, chef Quie…
…me uitgenodigd voor een typisch hartig- zoet maal dat niet op het menu staat.
Chef Charles, chef Quie.
Alles goed? Aangenaam. -Alles oké? Een eer je te ontmoeten.
Dat waardeer ik. -Hoe gaat het?
Ga zitten, de schotels komen eraan.
Ik ga de kip opdienen. Chef Charles, ga zitten. Ik doe het.
Oké. Ik zie je graag bediend worden.
Bedankt. -Je verdient het.
Ik ben erg blij om hier te zijn.
Dank je wel.
Sorry dat het zo lang heeft geduurd om je eten te proeven…
…maar gelukkig is het eindelijk zo ver.
Kijk eens wat een mooie schotel.
Alsjeblieft. -Bedankt.
Graag gedaan. -Bedankt.
Dit is het spul waarvan je droomt.
Weet je wat dit is?
Dat weet ik precies.
Die kip met wafels, toch? -Ja.
Dat weet ik… -Nee.
Het is Charles' gebakken kip met wafels.
Pardon. Ja. -Dat is het verschil.
Wat honing? -Waarom niet?
Absoluut. -Eet je die zo?
Die eet je zo. -Oké. Dan doen we dat.
Dat moet. Het is belangrijk. -Ja.
Een scheutje.
Dat ziet er goed uit.
Perfect.
Wat? Eet met je handen. Je bent thuis.
Dan doe ik dat. Oké, goed.
O, man.
Ja.
Mijn God. -Je proeft Charles' liefde.
Dit herinnert je aan de tijd dat je speelde.
Buiten in het stof. Je wist niet wat je kon eten, had niks te eten.
Het was te laat voor 't avondeten, te vroeg voor het ontbijt.
Kipwafels waren een perfecte snack.
Dit is echt ongelofelijk.
Dank je wel.
Zo'n korst krijg je nooit zonder frituurpan.
Ik moest de pan in het Zuiden, in de staalfabriek, laten maken.
Ik bracht 'm mee naar New York.
Hoelang geleden?
Dat was…
…40 jaar geleden, denk ik.
40 jaar oude pannen.
Ik had alleen een gewone braadpan. Die was te klein.
Ik liet de pan zo groot maken dat er precies vier op het fornuis pasten.
En die je gebruikt.
En die ik… Ja.
Daarna nam ik een truck.
Ik was in die tijd de enige met een foodtruck.
Ja? Was dat begin jaren 80? -Ja. De jaren 80, Inderdaad.
Ze probeerden me met auto's in te halen, maar dat lukte niet.
Werd je achtervolgd?
Het werd zo erg dat ik zei: 'Wauw. Ik moet een restaurant gaan openen.'
Toen opende ik m'n eerste restaurant.
Jouw verhaal begint in North Carolina. Vertel eens over je jeugd.
Ik had twaalf broers en acht zussen, dus…
Twaalf broers en acht zussen? -Ja.
Dat mag de kijkers niet ontgaan.
Ja. Twaalf broers en acht zussen. We waren deelpachters.
Soms moesten we acht kilometer naar het katoenveld lopen.
We vertrokken om zes uur en kwamen terug om zes uur.
Als we thuiskwamen, moesten we een kip slachten. Iedereen had een taak.
Mijn taak was om de kip in de pan om te draaien.
Wij hadden niet zo'n fornuis. We hadden een houtkachel, snap je?
Moeder gaf me instructies.
Ze zei: 'Draai om de paar minuten die kip om.' Dus dat deed ik.
Ze zei: 'Je moet altijd de kip snijden, kruiden en acht uur laten staan.
En na acht uur frituur je 'm.' Dus elke dag als we thuiskwamen…
…hadden we de kip klaar voor de volgende dag.
Pekel je 'm niet? Geen gedoe met karnemelk?
Niets? -Ik gebruik gewone melk en ei.
Meer niet. Melk en eieren. -Melk en eieren.
En mams speciale kruiden die ze me gaf om erin te doen.
Ben je opgegroeid met hetzelfde recept?
Hetzelfde recept.
M'n moeder gaf me dit recept en ik wilde het bekendmaken.
Zodat iedereen kon zien waar 't om draait.
Om je moeders legaat en recepten levend te houden.
Mis je het Zuiden weleens? -Nee.
Ik werkte daar op een zuivelboerderij.
Op een dag was ik een koe aan het melken en gooide ik een emmer melk om.
Toen kwam er een vent die me schopte.
Omdat ik de melk had gemorst.
Hij schold me uit en stuurde me naar huis.
Dus ik ging naar huis, vertelde het mam.
Maar toch ging ik terug. Ik had geen keus. Ik had het geld nodig.
Je moest terug.
Ik ging terug, ja.
Geschopt, is zwak uitgedrukt. Hij werd geschopt en strompelde naar huis.
Gewoon omdat hij ongewild melk had gemorst.
Ja. Daarom was New York een zegen…
…want ik kon doen wat ik wilde, niet wat iemand anders wilde.
Ik voelde me vrij.
Ja. Nou, chef Quie, hoe leerde je chef Charles kennen?
Ik vereerde hem. Hij werkte bij Copeland.
Ik ging er zondags heen met m'n familie als we geld hadden.
Ja. -Ik wilde met hem in de keuken werken.
De eerste keer daar met hem…
…werkten we met een kerk die tijdens COVID daklozen voedde.
Geweldig.
Dat je een van je idolen benadert op een heel moeilijk moment…
…dat er restaurants failliet gaan en dat hij zegt: 'Ik help je.'
Dat is iets waar ik ook op let.
Een deel van de ervaring van het zwart zijn…
…is dat je iets neemt wat jou had moeten verslaan…
…en dat wordt op zich een nieuw legaat.
Dat is het zwartste wat ik me kan voorstellen.
Die Renaissance geest bestaat voort.
Daarom zijn onze restaurants hier zo belangrijk. Dit is geschiedenis.
Dit gesprek zal ik nooit vergeten.
Het is een eer om van jullie te leren.
En ik ben jou ook zo dankbaar, broeder, omdat je ons allemaal leert…
…hoe we de legendes moeten beschermen in onze eigen gemeenschap.
Dank je wel. -Chef Quie, bedankt daarvoor.
En chef Charles.
Ik waardeer je. Dank jullie wel. -Bedankt.
Chef Charles behoort tot 'n voorname groep succesvolle zwarte zakenlieden in Harlem…
…ontstaan uit het erfgoed van de Harlem Renaissance…
…toen het kunstenaarschap van zwarte koks en jazzartiesten fuseerde.
Ik ben op weg naar de bekende restaurateur, Alexander Smalls…
…die de beroemde Renaissance-hotspot, Minton's Playhouse, heropende.
En het zusterrestaurant, de Cecil.
Het is lang geleden dat ik aan deze felbegeerde tafel zat.
Een plek waar kunstenaars en notabelen hebben gegeten.
Hé, man. Hoe gaat het?
Fijn je te zien. -Goed. Insgelijks.
Je bent lang niet geweest. -Inderdaad.
Hallo.
Je bent een paar centimeter gegroeid.
Nee, hoor. Je bent het gewoon vergeten.
Welkom terug in Harlem. -Bedankt. Het is fijn om terug te zijn.
Vooral hier. -Ja, bedankt. Dat waardeer ik.
En dit is de juiste stop…
…want dit is de meest begeerde eettafel in Harlem.
Als je nostalgisch terugblikt…
…en enkele verhalen…
…en romans van schrijvers uit Harlem zou lezen…
…en de muziek beluistert, zoals 'Gimme a Pigfoot and a Bottle of Beer'…
…zie je dat eten altijd…
…verweven was met…
…de levensstijl van zwarte en bruine mensen.
Ik denk graag…
…dat de Renaissance zonder ons eten onmogelijk was geweest.
Het eten staat niet op hetzelfde niveau als kunst en literatuur…
…maar het was wel de bron van dat alles.
Als we dat schilderij schilderen, als we dat lied meeloeien…
…na al die creatieve dingen is het pas klaar als we eten.
Dat kun je niet weglaten.
Daar begint onze geschiedenis.
Voor veel mensen die uit het Zuiden migreerden…
…hielden ze huurfeesten.
Ze kwamen bij elkaar thuis en verkochten het eten dat ze hadden gekookt.
Daar stond het eten centraal. -Inderdaad.
Ze creëerden een sociale dynamiek…
…in hun privé-appartementen of woningen.
Als ik over de Harlem Renaissance…
…en de feesten daar lees, inspireert mij dat.
Het is zo'n belangrijk deel van het erfgoed van Harlem.
Daarom doe ik dit.
Ik heb heerlijke dingen gemaakt, hoop ik.
O, mijn God.
'Wauw' voor de hoeveelheid of 'wauw' voor het gerecht?
Er is veel om in je op te nemen. -Inderdaad.
Vertel me alles.
Oké. Dit is een stoofpot van groene limabonen en varkensschenkel.
Met rode wortels, mais. En de maïs is nu zoet.
Wat geplette tomaten, salie, tijm, rozemarijn.
Gerookte varkensbuik voor een extra kick.
Ja.
Je vindt het vast lekker. -Heerlijk.
En we hebben zwarte rijst, een van m'n favorieten is.
Het is familie van de rode rijst, een Afrikaanse rijstkorrel…
…die net als het Carolina-goud naar South Carolina werd gebracht.
Ga je gang.
Wat een eer om hier weer met jou te zitten.
Fijn dat je terug bent. -En je eten te eten.
Terug in Harlem. -Ja.
Limabonen, schenkel.
Neem een hele. Het is een grote…
Ik probeer een hele te pakken. We vechten.
Ik moet een andere pakken die wat gewilliger is.
Ja. -Wat een joekel.
Dat moet wel. Er zit weinig vlees aan.
Ja. -Maar het is creatief.
Nou en of.
Nadat ik ze een dag heb laten weken, laat ik ze drogen.
Daarna rooster ik ze een paar uur in de oven en dan worden ze heel krokant.
Ze slinken. En dan doe ik ze…
…in de hambouillon die ik vooraf heb gemaakt.
Uien, selderij en knoflook.
Dat voeg ik toe, gesauteerd, en dan laat ik het een paar uur smoren.
Ik maak het af met wat rode wijn.
En dan hebben we iets speciaals. -Geen doordeweeks maal.
Kijk nou eens.
Konden de kijkers dit maar ruiken. -Ja, hè?
Dit is het Zuiden op een bord. -Zeker weten.
Vind je het lekker? En het vlees is als boter. Echt.
Voor twee favoriete gerechten uit m'n jeugd is de cirkel rond.
Varkensvlees met bonen wat zo fundamenteel is in onze cultuur.
Het andere is succotash.
Dat is m'n herinterpretatie van een klassieker.
Klassiekers mag je herinterpreteren. -Natuurlijk. En hoe je dat ook doet…
…het lukt je goed, dus…
Met name jouw verhaal is…
…een unieke en belangrijke overbrugging tussen de migratie van de jaren 1900…
…en het Harlem van nu.
Het besluit om vanuit South Carolina naar Harlem te komen.
Wat gebeurde er rond die tijd in je leven?
M'n oom en tante waren m'n alles, m'n mentors. Zij was een klassiek pianist.
Ze leerde me klassieke muziek en klassieke piano.
M'n oom was kok. Hij leerde me dromen via het eten.
Hij leerde me dat eten een taal was…
…en dat ik die taal kon leren en expressief kon zijn.
Maar het belangrijkste was wie de macht had.
Degene die de lepel hanteerde, die het eten maakte, had de macht.
En het respect. En ik heb altijd geweten dat ik dat wilde.
Ja. Je had een periode ertussen in…
…dat je in Manhattan was, maar niet in Harlem.
Hoe was die periode voor jou toen je probeerde…
…je plek in de wereld te vinden voordat je je plek hier vond.
Ik kwam in New York als jonge operazanger.
Ik had een contract met de Houston Grand Opera…
…die een productie van Porgy and Bess had gemaakt.
Ik joeg m'n jeugddroom na…
…om de eerste mannelijke, Afro-Amerikaanse operazanger te worden…
…die als internationale ster de wereld zou afreizen.
Dat wilde ik graag.
Wat ik niet begreep, was het glazen plafond dat me wachtte…
…en dat mensen zoals ik niet werden toegelaten.
Ik besefte dat ik moest veranderen.
Dat ik niet alleen aan tafel moest kunnen zitten…
…die moest van mij zijn.
Ik kon geen operahuis bezitten, wel een restaurant.
Dus ik opende het eerste Afro-Amerikaanse restaurant in NY…
…Cafe Beulah, en dat veranderde m'n leven.
Koken was m'n redding en mijn manier om te voldoen…
…aan dat wat ik als Afro-Amerikaan, creatieveling en kunstenaar wilde zeggen.
Ik vind het geweldig dat je zegt dat koken een taal is…
…die je moet leren en benutten voor je eigen vooruitgang.
Zwarte mensen komen niet bijeen als er geen eten is. Dat is een feit.
Omdat we aan die expressie zijn gebonden.
Het bijzondere dat mensen niet begrijpen van de Afro-Amerikaanse cultuur…
…is dat eten een betaalmiddel was.
Met dat recept dat uniek was…
…creëerden we waarde toen we zelf niks te zeggen hadden.
Dat gerecht was van ons. -Juist.
Het gaf ons niet alleen waardigheid en respect, het was een betaalmiddel.
Zwarte mensen in Harlem gebruikten hun culinaire wortels…
…om lucratieve kansen te creëren.
Zoals Lillian Harris Dean, ook bekend als Pigfoot Mary. Ze verkocht varkenspoten…
…aan mensen met heimwee naar het huis dat ze achterlieten.
Iets wat haar uiteindelijk miljonair maakte.
Verhalen zoals die van Pigfoot Mary, de recepten van de Renaissance…
…en veel andere delen van ons verleden worden met zorg bewaard…
…in 't Harlem Schomburg Center for Research in Black Culture…
…onder leiding van curator Joy Bivins…
…de eerste vrouw in 40 jaar die het Schomburg Center leidt.
Als ik aan de Harlem Renaissance denk, denk ik aan de nieuwe 'neger'-beweging…
…en aan dat moment, begin 20e eeuw, vlak na de Eerste Wereldoorlog…
…post-emancipatie, post-reconstructie. Dit is in een nieuwe, stedelijke ruimte…
…waar zwarte mensen naar zichzelf kijken en vragen:
'Wat is onze cultuur, onze esthetiek?' Dit is een onderzoeksbibliotheek.
De archivaris heeft wat dingen gepakt om te bekijken…
…in de leeszaal voor manuscripten en zeldzame boeken.
Geweldig. Ik sta te popelen. -Ik ook.
Al deze menu's, zeldzame boeken…
…en kookboeken en zo weerspiegelen ook echt de cultuur.
We hebben wat dingen voor je verzameld.
Hier liggen veel interessante dingen.
Inderdaad.
Dit is de verdienste van veel generaties mensen zoals jij…
…die de rol van beheerder aannamen.
Ik bedank je dat je deze kennis voor ons toegankelijk hebt gemaakt.
Dank je wel.
Laten we beginnen met wat er voor ons ligt.
Hier hebben we Pigfoot Mary's recept voor varkenspootjes.
Dit is een gewaardeerd recept dat haar beroemd heeft gemaakt.
Ja, dit ziet er…
Ik krijg er honger van. -Ja, geweldig.
Ze creëert haar eigen keuzevrijheid…
…haar eigen kansen en grote rijkdom voor zichzelf.
Een zwarte vrouw die als slaaf werd geboren…
…komt naar Harlem en zonder enige infrastructuur…
…verkoopt ze de delen van het varken die we ons konden veroorloven…
…en die wij en onze smaakpapillen kenden.
Ik beschouw haar verhaal altijd als een soort…
…microkosmos voor zwarte vrouwen…
…die de keuken en hun culinaire talent gebruikten…
…om keuzevrijheid te creëren.
Precies.
Ze had zo'n succes in onroerend goed…
…dat haar totale bezit op zeker moment op $ 375.000 werd geschat.
Dankzij de varkenspoten.
Het varken heeft ons geen kwaad gedaan nietwaar?
Het beste deel zijn de laatste woorden van dit recept: 'Geef de hete saus door.'
Dat moet je toch doen? -Prachtig.
Meer dan een eeuw later…
…vertellen de straten hier nog steeds over ons eten.
De migratie naar 't Noorden creëerde 'n culturele explosie…
…die plaatsmaakte voor Afro-Amerikaans ondernemerschap…
…en 'n nieuwe middenklasse.
Cha McCoy is een derde generatie- inwoner van Harlem en sommelier…
…die wereldwijd werkt om de drank- en horeca-industrie…
…toegankelijker, verantwoordelijker en relevanter te maken.
We zijn in een historische straat waar ik iets van weet…
…maar geef ons wat meer context.
Welkom in Harlem.
Dit is Strivers' Row. Die naam is vooral gebaseerd…
…op de zwarte uitnemendheid hier. Of je nu een politicus was…
…of een muzikant in de tijd van de Renaissance…
…iedereen die iemand was, kwam hierheen, die sociale laddertheorie.
Het draaide niet om het centrum. We wilden naar Strivers' Row.
Ik hoopte op een stoepsessie. -Natuurlijk.
Waarom zijn mensen uit Harlem zo expressief en zo typisch Harlem?
Hoe komt dat? Wat gebeurt hier?
Het zijn ritselaars. Het zit in het DNA, zou m'n moeder zeggen.
Waar ik ook ter wereld ben, verberg ik nooit dat ik uit Harlem kom.
Ik wil wat plekken in jouw buurt bekijken.
Oké, gaan we doen.
MARKT
We komen zo in m'n buurt. We zijn in één-drie-negen en willen watermeloen.
Watermeloen. -Van een maatje. Een schoolgenoot.
Ik wil de watermeloenen zien.
Hoe gaat 't? We wilden je zien en omhelzen.
Hoe gaat het? Dit is Stephen.
Aangenaam, man.
Bij de watermeloenkraam begint Harlem pas officieel.
Dus ook het zomerseizoen.
Dat is 'n feit. -Wat hebben we hier?
Deze zijn uit Georgia. We gaan erheen… -Ik ook.
O, ja? Oké. Ik ben er een tijdje geweest.
We doen alles, we persen ze uit, mengen ze, maken er salades mee.
Ze begonnen met Jell-O-schil, zoiets als een snack, maar gezond.
En de schil bevat de meeste voedingsstoffen.
Weet je? Het groene deel. -Dat weet ik.
Het bevat van alles, supergezond.
Waarom begon je hier meloenen te verkopen?
We wilden niet op straat rondhangen. We zeiden: 'We houden van watermeloen.
Goed idee.' Toen gingen we erover leren. We gingen helemaal terug naar het Zuiden.
We verkochten ze op straat om onze families te onderhouden.
En om de kinderen van de straat te houden.
Er is veel wapengeweld, dat proberen we te minderen.
Juist. -Kom hier.
Gooi een meloen. Ik betaal je. Geen zorgen om het geld.
Daar zorgen de meloenen voor. De slaven ruilden ze toen ze vrijkwamen.
Ja. -Je bent de watermeloenenman.
De watermeloenenkoning.
Telkens als zwarte mensen rijkdom voor zichzelf creëren…
…weet je wat er gaat gebeuren: ze lachen ons uit.
Ze proberen het af te nemen…
…en onze keuzevrijheid te ondermijnen zodra we voor onszelf kunnen zorgen.
Zoals ik jou hier zo zie…
…vind ik dit de manier om ons relaas terug te eisen.
Inderdaad. -Ja.
Wat is dat? Ziet er lekker uit.
Dit is een watermeloensalade met rode en gele watermeloen…
…rode ui, komkommer, een beetje fetakaas en een frambozenvinaigrette.
We zijn jou niet vergeten.
Bedankt. -Het ruikt heerlijk.
Bedankt. Eet smakelijk. -Bedankt.
Jullie eten gele watermeloen, aardbeien.
Gele watermeloenen met zwarte pitjes.
Oké. -Je hebt Jubilees.
Jubilees?
Dan heb je Sugar Baby's.
En die met geel vruchtvlees.
Ik heb liever Sangria's.
Sangria? -Ja. Sangria's.
Zijn dit Sangria's? Die wil ik.
Jubilee, die hebben een lange streep. Dat zijn Jubilees.
De Sugar Baby's zijn klein, rond en donker.
Hebben de boeren je over de variëteiten geleerd?
Ik zit nu op school. Ik leer altijd, want ik ben een stadsjongen.
In 't Zuiden heten ze bestuivers. We werken met zwarte boeren.
Die vergezellen ons en dan vraag ik het ze. En we steunen ze.
Ze gaan daar dood. Hun land wordt geveild en iemand anders koopt het.
Vandaar deze campagne.
Opnieuw contact maken met de zwarte boeren.
Ik neem de trucks mee. We helpen ze planten.
We hebben 40 hectare grond om te bebouwen.
Wist je vroeger dat straatventers…
…deel waren van de Harlem Renaissance?
Heb je een band met dat verleden van straatventers?
Nee, ik liep op straat. Ik was een foute straatventer.
We verkochten iets wat niet mocht.
Hadden we dit maar lang geleden ontdekt. Daarom doe ik wat ik doe.
Ik moest drie, vier keer de bak in om te beseffen: 'Dat wil ik niet meer.'
Ik voel me extra vereerd om hier bij jou te zijn en ik ben een fan van je werk.
Ik leer van je in realtime.
En veel anderen leren van je. Dat wil ik zeggen…
…en je laten weten dat ik je werk waardeer.
Ja. Ik waardeer je. -Fijn dat je er was.
Ga zo door. -Bedankt, broeder.
Bedankt, Cha. Ja, bedankt.
Het was een feest om de stad door de ogen van een inwoner te zien…
…en de zwarte ondernemingsgeest die daar nog altijd leeft…
…te observeren en te waarderen.
De Harlem Renaissance was een tijd van diepe artistieke en culturele expressie.
Als voormalig sommelier weet ik dat wat er in het glas zit…
…ons veel kan leren over ons verleden.
In de jaren 1920 maakten de speakeasy's, clubs en danszalen…
…allemaal deel uit van de Harlem subcultuur.
Dat erfgoed wordt nog in ere gehouden…
…in Orange Street 67, een lokale bar met een zwarte eigenaar…
…en een ondergrondse mystiek die lijkt op de speakeasy's van de Renaissance.
Ik praat met eigenaar Karl Franz Williams…
…en invloedrijke mixoloog, Tiffanie Barriere.
Ze kreeg enkele hoge onderscheidingen van de drankindustrie…
…over de rol van alcohol in ons verleden.
Waar begint in Harlem de traditie van Zwarte sterke drank?
De drooglegging valt samen met de Renaissance. In die periode was er…
…een enorme uitbarsting van creatieve energie.
De cartoonist E. Simms Campbell was de eerste zwarte cartoonist.
Hij bracht het nachtleven van Harlem in kaart.
Hij is superdescriptief en schrijft: 'Dit is de wietman.
Hier is 'n nachtclub. Deze gaat om 2 uur open.'
Wat niet op de kaart staat, zijn de speakeasy's…
…omdat er meer dan 500 waren, dus je vond ze makkelijk.
Er waren meer speakeasy's dan in andere delen van de stad.
De drooglegging was de achtergrond voor de hartstocht…
…achter de Harlem Renaissance, want nu was er geen leuke plek meer voor vermaak.
Elders in de stad, ook 't centrum, was alles dicht.
In Harlem ging het nachtleven door met topartiesten en intellectuelen…
…die hier al waren.
Precies in die periode stonden veel mooie zwarte steden in het Zuiden…
…bekend om hun moonshine of hun haver…
…rogge of mais voor de beste moonshine ooit…
…die mogelijk naar het Noorden ging. We waren niet langer slaven.
Het ging erom hoe de zwarte gemeenschap geld kon verdienen.
Met bottelen verdiende je het meest. Dat deden we al sinds…
In Afrika maakten we fenomenale bieren. We waren al meesters in dat vak.
We verbouwden suikerriet en een van de bijproducten…
…als je suiker uit suikerriet maakt, is melasse. Dat is het begin van rum.
We zijn er trots op dat we dat thuis, hier thuisbrengen.
Ja. -En overleven.
M'n Zuidelijke kant moet een punch maken.
Ja. -Ik kan niet anders.
De punch was favoriet…
…op feestjes bij iemand thuis. 'Ik heb iets voor jullie.'
Een grandioze bowl die je in de zwarte gemeenschap ook in de kerk zag.
En op de universiteit, bij oma thuis.
M'n familie komt uit de Caraïben en Planter's Punch…
…en de Bajan Rum Punch zijn belangrijk in onze culturen.
Absoluut.
Er is veel over te vertellen. -Ja.
Tom Bullock is een van…
…de belangrijkste zwarte geleerden op het gebied van de cocktailwetenschap.
Hij schreef het eerste Afro-Amerikaanse cocktailboek.
We weten niet veel over hem. Hij zou uit het Zuiden komen…
…en met de trein naar het Midden-Westen zijn gegaan, maar…
Het boek is getiteld The Ideal Bartender.
Dat betekent dat je onmiskenbaar de beste cocktails maakt. Het is een eer…
…om als barman achter de bar te staan en z'n drankjes te maken en te drinken.
Met Tom Bullocks punch die ik nu maak, geef ik jullie aromatherapie.
Het waren niet alleen barmannen.
Cateraars hadden ingrediënten zoals citrus en fruit, wat er ook maar vers was.
Ze maakten het in partijen, want ze hadden veel werk…
…voordat er een klant, president, spreker of schrijver kwam.
Het is superspeciaal om met iets te pronken…
…niet alleen met je stijl en etiquette, ook met hoe vers alles is.
Het Zuiden serveert wat uit de haven komt. Daarom doe ik er wat madera bij.
Ik probeer elk bestanddeel te proeven…
…terwijl ik geniet van het feit dat het zo perfect is gemixt.
We hebben vers fruit met prachtige sappen.
De citrusvrucht compenseert de zoetheid. Die methode kennen we van thuis.
We herkenden zoet en zuur meteen.
We wisten dat er een balans nodig was. We wisten ook hoe we het moesten serveren.
We kunnen deze ingrediënten zonder probleem mengen…
…en laten intrekken, zodat alles kan macereren.
Je had het net over iets…
…dat relevanter was dan je besefte…
…toen je erover begon dat we…
…dank je wel, de afstammelingen van dranksmokkelaars zijn.
Ik heb m'n opa nooit gekend. Hij werd geboren in 1907.
Er werd me onlangs verteld…
…dat hij niet alleen…
…alcohol distribueerde voor Capone.
Dit is een wild verhaal.
Hij zocht een manier om op die nieuwe plek in het Noorden geld te verdienen.
Hij kreeg contact met 'de maffia' en werd een chauffeur voor Capone.
Toen werd er een truck onderschept.
Er was een schietpartij. Hij kwam er levend vanaf.
Ga door. -Oké.
Maar toen besloot hij met de distributie te stoppen.
En daarom werd hij kruier…
…maar hij maakte ook moonshine in de kelder…
…voor de politie om z'n gezin te beschermen.
Toen ik dat ontdekte, was ik natuurlijk verrast…
…door dit zeer kleurrijke legaat…
…maar het is heel relevant voor waar je over praat.
Met andere woorden: we hebben dit werk altijd gedaan.
Zelfs toen het illegaal was. Met de speakeasy's hier ging het ook zo.
Het was voor ons een plek om informatie en ideeën te delen en contacten te leggen.
Dat is ook deel van de cultuur van toen waarin ik geïnteresseerd ben.
Bars waren de plek voor algemeen comfort, vooral voor de zwarte gemeenschap.
Ook voor vrouwen. Maar dat zagen we pas in de jaren 40, 50.
En in de zwarte queer gemeenschap…
…waren er die ervoor uitkwamen en ook die getrouwd waren…
…met de andere sekse en dateten met dezelfde sekse.
Dat zien we vaak in verhalen en zelfs gedichten.
Ze verborgen wie ze zouden kunnen zijn.
Het gebeurde in de bar, maar soms was het een veilige, leuke plek.
Daar drinken we op. -Salut.
Salut daarop.
Salut.
Proost.
De Harlem Renaissance is terecht beroemd…
…om de artistieke expressie van zwarte mensen.
Ook was het een tijd dat we elkaar opzochten en veilige plekken creëerden…
…om de gemeenschap op te bouwen en te behouden.
Zo'n uur ten noorden van Harlem ligt het landhuis van Madam CJ Walker…
…de eerste zwarte vrouw in de VS die een selfmade miljonair werd.
Ze creëerde haarproducten…
…die rechtstreeks door zwarte vrouwen in het hele land werden verkocht en gekocht.
Het landgoed, Villa Lewaro…
…was een oase waar zij en haar dochter, A'Lelia Walker…
…'n nieuw legaat en speelplek voor zwarte excellentie creëerden.
A'Lelia organiseerde conferenties met kunstenaars als Zora Neale Hurston…
…James Weldon Johnson…
W.E.B Du Bois en Langston Hughes.
Dit stimuleerde creativiteit en gemeenschapsgevoel.
Op 'n zomermiddag nodigde A'Lelia Bundles…
…de achterkleindochter van A'Lelia Walker mij…
…Alexander Smalls, Cha McCoy en gepensioneerd nieuwslezer, Dean Schomburg…
…kleinzoon van Arturo Schomburg, uit…
…de man wiens privécollectie van zwarte kunst en artefacten…
…de basis werd voor het Schomburg Center.
Het is zo bijzonder jullie in deze kamer te hebben.
Toen A'Lelia Walker in juli 1921…
…een Fourth of July-feest gaf voor de president van Liberia…
…was er vuurwerk op het terras en livemuziek met Ford Dabney…
…een van de grote dirigenten van die tijd.
Hij werd niet uitgenodigd in het Witte Huis, wel in Villa Lewaro.
Dit was ons Witte Huis.
Dat mag ik wel. -Ja. Dit is net 't Zwarte Witte Huis.
De kroonluchters lijken erg op die in de East Room.
Ja.
Ze gaf ook feestjes tijdens de drooglegging.
Ze had altijd een goede dranksmokkelaar en altijd de beste champagne.
En ik vind dat het met alle zwarte meisjesmagie…
…die we vandaag in Madam CJ Walkers huis vieren…
…heel logisch is om champagne te serveren.
Precies. En kun je ons meer vertellen over het culinaire legaat van A'Lelia?
Madam CJ Walker, in 1867 geboren als Sarah Breedlove…
…op een plantage in Delta, Louisiana…
…ontwikkelde zich van een ongeschoolde wasvrouw…
…tot kokkin en begon toen een bedrijf in haarverzorgingsproducten.
Ze nam duizenden vrouwen aan en werd miljonair.
Maar de sleutelrol was kokkin, want zo verdiende ze bij…
…toen ze haar bedrijf begon. Toen ze geld had…
…nam ze natuurlijk koks in dienst en toen ze feestjes kon houden…
…nam ze zwarte cateraars.
Later opende A'Lelia Walker een plek genaamd de Dark Tower…
…een iconische Harlem Renaissance-plek. Dat was in haar huis aan 136th Street.
En zoals bekend, serveerde ze spaghetti…
…tijdens de eerste bijeenkomst van een groep…
…jonge schrijvers waaronder Countee Cullen…
…Langston Hughes en Wally Thurman…
…toen ze het over de Dark Tower hadden en wat 't zou worden.
Ze hadden mecenassen die geld doneerden…
…en de kunstenaars konden voor $ 1 per jaar van alles eten.
Dat was het concept.
Jullie hebben allebei een legaat…
…van je eigen familie wat betreft het catalogiseren van zwarte cultuur.
Arturo Schomburg was m'n opa.
Hij verzamelde alles wat met de zwarte cultuur te maken had.
Hij wilde ervoor zorgen dat iedereen begreep…
…dat wij als volk een belangrijke bijdrage aan de maatschappij hadden geleverd.
En een van de dingen die hij voorstelde was een kookboek.
Er werden beslist recepten doorgegeven.
Ik heb een brief waarin Madam Walker de Brunswick Stew beschrijft.
Of hoe je ijs maakt. En er zijn zoveel details.
Het eten was belangrijk voor haar en voor haar moeder.
Als de slaven werden geveild, was een van de verkoopargumenten: 'Kook je?'
Slavenbezitters beantwoordden de vraag.
Het waren geen mensen, het was vee.
De slavenhandelaars die ze verkochten, vertelden je precies wat ze konden.
'Ze kookt goed.' -Dat verhoogde hun waarde.
Ja, absoluut. -Precies.
We zitten hier in dit statige landhuis, het huis van de eerste zwarte vrouw…
…die ooit miljonair werd in dit land.
Ik vraag me af hoe het eten…
…werd gebruikt om met zwarte mensen te communiceren…
…over klasse, toegang, privileges, weelde, enzovoort.
Het is zo gepast dat we kreeft eten.
Want kreeft was een van A'Lelia Walkers lievelingsgerechten.
Ze hield van visgerechten. Maar kreeft en champagne…
die combinatie, is bijzonder belangrijk in haar leven.
In augustus 1931 ging ze naar een verjaardagsfeest…
…op het strand in Long Branch, een van die resorts.
Zoals Martha's Vineyard nu. Zomers verbleven er presidenten.
En altijd als er in die tijd rijke blanken waren…
…was er een zwarte gemeenschap, want iemand moest voor ze koken.
Iemand moest voor ze schoonmaken. Iemand moest ze vermaken.
Ze ging naar het verjaardagsfeest op het strand. Ze aten kreeft…
…chocoladetaart en champagne.
Ze had een hoge bloeddruk. Ze had eerder een beroerte gehad…
…maar was totaal hersteld.
Maar na deze prachtige dag met kreeft en champagne ging ze terug naar haar kamer.
Ze werd midden in de nacht wakker, kreeg een beroerte en stierf.
Het is triest dat ze is overleden.
Maar tot op het laatste moment deed ze iets waar ze van hield.
Ze kwijnde niet weg.
Haar begrafenis was groots. Er waren duizenden mensen…
…naar het Howell-uitvaartcentrum aan 138th en 7th Avenue gekomen.
Er volgde een colonne naar de Woodlawn-begraafplaats.
Een zwarte piloot, Hubert Julian…
…vloog over het graf en liet haar lievelingsbloemen…
…op het graf vallen, net zoals al die mensen daar.
Maar kreeft en champagne was d'r laatste maal.
Kreeft was een dagelijks gerecht voor Afro-Amerikanen.
Het was goedkoop. Witte mensen hadden geen interesse.
Dus ze aten zowel kreeft als oesters, garnalen, want die ving je makkelijk.
Al die dingen waar je veel voor betaalt, omdat het establishment ze had ontdekt
Garnalen met grutten ging van vijf dollar per bord naar 30.
Dit is een cultureel fenomeen dat deel uitmaakt van wie we zijn.
Ik ging naar de culinaire school…
…met een zeer streng Frans, hiërarchisch onderwijs dat me zegt:
'Dit hoort daarbij. Dat hoort hierbij.'
Dat moet ik gewoon scheiden van wat jullie me nu vertellen…
…dat dit nu luxegoederen zijn.
Maar toen wij kreeft en oesters vingen…
…was het een dagelijks gerecht.
En dan nemen wij dat over…
…als gemeenschap en denken we dat 't niet voor ons is. Terwijl wij het creëerden.
Er is zo veel van ons verleden onderdrukt.
Hoe kan 'n volk weten wie ze zijn als 't niet weet wie ze zijn geweest?
Het is aan ons om de verhalen van onze voorouders te herwinnen.
Op de voorouders. -Op de voorouders.
Proost.
Ondanks de bruisende cultuur tijdens de Renaissance…
…keerden miljoenen zwarte mensen terug van WO II om te worden gediscrimineerd.
Het was tijd om strategisch voor onze rechten te vechten.
OPGERICHT IN 1867 - KLAS VAN '51
Met georganiseerde planningsbijeenkomsten en protesten.
Er broeide 'n beweging die aansprakelijkheid eiste.
In Atlanta werd een weinig bekende lunch-sit-in gehouden…
…onder leiding van een groep HBCU-studentenactivisten…
…waarvan ik tot nu nooit had gehoord.
Hun inspanningen veranderden de loop van de geschiedenis in dit land voorgoed.
Ondertiteld door: Trudy Kok