1
00:00:09,709 --> 00:00:11,411
Bu, Atlantik'in mezarlığı.
2
00:00:13,213 --> 00:00:15,515
Yakınlarda bir sürü batık var.
3
00:00:17,117 --> 00:00:19,652
Batıklardan biri de Papoose.
4
00:00:25,158 --> 00:00:27,961
Kendi gözlerimle görmesem
bu olanlara inanmazdım.
5
00:00:29,329 --> 00:00:32,832
{\an8}VAKA DOSYASI #ABD111
OUTER BANKS, KUZEY CAROLINA, KASIM 2017
6
00:00:41,841 --> 00:00:43,576
Batıkta zıpkınla avlayabileceğimiz
7
00:00:43,643 --> 00:00:45,011
orfozlar görmeyi umuyoruz.
8
00:00:49,215 --> 00:00:51,151
- Hamburger yemeye hazır ol.
- Ben hazırım.
9
00:00:51,217 --> 00:00:52,052
Hadi bakalım.
10
00:01:14,741 --> 00:01:18,278
Her şey normaldi. Sadece bir batık daha.
Ama yiyecek bir şey bulmayı umuyorduk.
11
00:01:23,817 --> 00:01:25,485
Ortada dolaşan epey orfoz vardı.
12
00:01:28,922 --> 00:01:30,557
Bir tanesini zıpkınlamayı başardım.
13
00:01:40,500 --> 00:01:43,169
Ama büyük kum kaplanının
orada olduğunu bilmiyordum.
14
00:01:46,840 --> 00:01:48,508
Kum kaplanları ürkütücü görünseler de
15
00:01:48,575 --> 00:01:50,743
genelde çok uysal köpek balıklarıdır.
16
00:01:51,711 --> 00:01:52,745
{\an8}Köpek balığı!
17
00:01:53,780 --> 00:01:55,815
Ama köpek balıklarının
boyutu etkileyiciydi.
18
00:01:56,616 --> 00:01:59,886
{\an8}Korktuğumu söyleyemem
ama bütün dikkatimi ona verdim.
19
00:02:02,088 --> 00:02:04,691
Sanki barlarda gördüğünüz
iri bir adam gibi, diye düşündüm.
20
00:02:04,757 --> 00:02:06,359
"Bunu nasıl çözeceğiz?" der gibiydik.
21
00:02:09,796 --> 00:02:11,664
İkimiz de iyi vakit
geçirmek için buradayız.
22
00:02:18,004 --> 00:02:20,540
Onlara alan tanıyorsun,
onlar da sana alan tanıyor
23
00:02:20,607 --> 00:02:21,875
ve normalde böyle oluyor.
24
00:02:27,614 --> 00:02:29,649
Ama ben bunun yerine
bir orfoz daha vurdum.
25
00:02:36,656 --> 00:02:39,792
Bu da bir olay zincirini tetikledi.
26
00:02:49,602 --> 00:02:51,838
Bir baktım ki üç veya dört tane
kum kaplanı
27
00:02:51,905 --> 00:02:53,473
ortaya çıkıvermiş.
28
00:02:58,378 --> 00:03:00,046
Sanki bir şalter atmış gibiydi.
29
00:03:03,683 --> 00:03:05,185
Tehlike seviyesi artıyordu.
30
00:03:10,323 --> 00:03:11,558
Artık o batıkta
31
00:03:12,225 --> 00:03:14,594
istenmediğimizi hissediyordum.
32
00:03:17,697 --> 00:03:18,998
Korktuğumu söyleyemem
33
00:03:19,065 --> 00:03:21,000
ama o durumdan kurtulmak istiyorduk.
34
00:03:54,867 --> 00:03:56,836
İyi ki yanımda bir arkadaşım vardı
35
00:03:57,770 --> 00:04:00,473
ve iyi ki ikimiz de sudan
kazasız belasız çıkabildik.
36
00:04:03,543 --> 00:04:05,912
Mad Ward saldırısı, dalgıçların
köpek balıklarıyla
37
00:04:05,979 --> 00:04:08,715
atıştığı ilk batık değil.
38
00:04:13,486 --> 00:04:16,889
Dünyanın her yerinde bu insan yapımı
yapıların etrafında korkunç karşılaşmalar
39
00:04:16,956 --> 00:04:18,157
oluyor.
40
00:04:20,093 --> 00:04:25,932
Araştırmacılar bu ürkütücü yırtıcıların
neden batıklara geldiğini
41
00:04:26,666 --> 00:04:28,801
ve saldırdığını merak ediyor.
42
00:04:35,475 --> 00:04:40,179
Köpekbalığı bilim insanı Ryan Johnson,
endişe verici trendin farkına varır.
43
00:04:41,714 --> 00:04:44,450
{\an8}Son zamanlarda özellikle
tüplü dalış yapanlar arasında
44
00:04:44,517 --> 00:04:46,386
{\an8}batıklara dalış yapmak yaygın hâle geldi.
45
00:04:46,452 --> 00:04:51,190
Bu sebeple bu bölgelerde dalgıçlarla
köpek balıklarının karşılaşması
46
00:04:51,257 --> 00:04:52,692
daha sık görülür hâle geldi.
47
00:04:54,727 --> 00:04:57,964
Matt Wirt'ün kıl payı kurtulduğu
görüntüyü izledikten sonra
48
00:04:58,831 --> 00:05:03,036
Ryan, bu kum kaplanının neden Matt
ve arkadaşlarına hücum ettiğine dair
49
00:05:03,102 --> 00:05:04,470
bir teoriyi inceliyor.
50
00:05:06,406 --> 00:05:11,644
SAKLAMBAÇ TEORİSİ
51
00:05:17,483 --> 00:05:21,554
O kum kaplanının batığı
bir avlanma stratejisi olarak
52
00:05:21,621 --> 00:05:23,623
kasten kullanıyor olması mümkün.
53
00:05:29,562 --> 00:05:33,833
Köpek balıklarının çoğu farklı yapıları
kamuflaj olarak kullanır.
54
00:05:33,900 --> 00:05:36,803
Bunun farkında olmayan bir av yaklaşınca
55
00:05:36,869 --> 00:05:38,905
hızla saldırıp onu pusuya düşürürler.
56
00:05:40,640 --> 00:05:43,810
Bu strateji süper avcıların başarısında
57
00:05:43,876 --> 00:05:45,678
büyük rol oynar.
58
00:05:47,246 --> 00:05:50,083
Köpek balıkları batıkları,
avı pusuya düşürmek için kullanıyorlarsa
59
00:05:50,717 --> 00:05:53,252
bu teori çok önemli sonuçlar verecek.
60
00:05:54,187 --> 00:05:57,290
Bu su altı yapıları,
yakınlarda yüzen herkes için
61
00:05:57,357 --> 00:05:59,025
inanılmaz tehlike oluşturabilir.
62
00:06:00,593 --> 00:06:03,296
Amerika'nın ve Güney Afrika'nın
her yerinde
63
00:06:03,363 --> 00:06:05,665
bu yapay batıklardan var.
64
00:06:05,732 --> 00:06:08,968
O yüzden bu köpek balıklarının
bu batıkları ne şekilde
65
00:06:09,035 --> 00:06:12,472
avlanma yeri olarak kullandığını
gözlemleyip anlamamız çok önemli.
66
00:06:13,740 --> 00:06:15,742
Kuzey Carolina açıklarında
67
00:06:15,808 --> 00:06:17,844
araştırmacılar tam da bunu yapıyorlar.
68
00:06:19,612 --> 00:06:23,316
ARAŞTIRMA
69
00:06:24,016 --> 00:06:26,819
Dr. Avery Paxton ve Noah araştırma ekibi
70
00:06:26,886 --> 00:06:29,655
Kuzey Carolina'daki batıkları inceliyor.
71
00:06:31,057 --> 00:06:33,893
{\an8}Kuzey Carolina kıyısı yüzlerce batığın
72
00:06:33,960 --> 00:06:35,294
son durağı.
73
00:06:38,398 --> 00:06:40,266
Ve bu insan yapımı yapıların
74
00:06:40,333 --> 00:06:43,970
ekolojik olarak ne etki yaptığını
anlamak için
75
00:06:44,470 --> 00:06:48,040
yaptığımız şeylerden biri balıkların
buraları nasıl kullandığına bakmak
76
00:06:48,107 --> 00:06:50,243
ve buna köpek balıkları gibi
büyük avcılar da dâhil.
77
00:06:54,414 --> 00:06:55,748
Batıkları izleyebilmek için
78
00:06:56,649 --> 00:06:59,419
Avery ve ekibi birden fazla
yöntem kullanıyor.
79
00:07:01,387 --> 00:07:02,255
Dalış yapıyorlar.
80
00:07:02,955 --> 00:07:06,225
30 metreden aşağıda
genellikle tehlikeli bir yolculuk.
81
00:07:11,564 --> 00:07:13,433
Ve su altı drone'ları kuruyorlar.
82
00:07:14,834 --> 00:07:17,303
Batığın ulaşması zor kısımlarına
göz atabilecek,
83
00:07:17,370 --> 00:07:19,172
çevre dostu bir araç.
84
00:07:21,073 --> 00:07:22,608
Araştırmamız oldukça gizemli.
85
00:07:22,675 --> 00:07:26,145
Suyun içine baktığınızda
ne bulacağınız hiç belli olmuyor.
86
00:07:27,113 --> 00:07:30,750
Bazen batığın yanına iniyorsunuz
ve gözün gördüğü hiçbir yerde
87
00:07:30,817 --> 00:07:31,784
köpek balığı olmuyor.
88
00:07:32,952 --> 00:07:36,989
Bazen de bu küçük adalardaki
yaşam alanlarında
89
00:07:37,056 --> 00:07:39,892
ekibimiz 200'den fazla
köpek balığı görüyor.
90
00:07:44,230 --> 00:07:46,666
Avery ve ekibi bu köpek balığı sürüsünü
gözlemlemek için
91
00:07:46,732 --> 00:07:48,968
yüzlerce saat harcıyor.
92
00:07:56,609 --> 00:08:00,646
Gördükleri şey
saklambaç teorisini doğrulayabilir.
93
00:08:04,417 --> 00:08:08,354
Bazen küçük balıklardan oluşan
dev bir top görüyorsunuz.
94
00:08:08,421 --> 00:08:11,424
Neredeyse birleşik bir kütle gibi
hareket ediyorlar.
95
00:08:11,491 --> 00:08:14,126
Ve bazen kum kaplanı köpek balıklarının
96
00:08:14,193 --> 00:08:17,463
bu küçük balık sürüleri içinde
gizlendiğini görüyoruz.
97
00:08:21,234 --> 00:08:24,537
Ve bazen köpek balıklarının bu küçük
balık sürüsünün içinden çıktığını
98
00:08:24,604 --> 00:08:29,175
görüyorsunuz. Âdeta balıkların oluşturduğu
görünmezlik pelerininin
99
00:08:29,242 --> 00:08:30,643
içinden çıkıyorlar.
100
00:08:34,413 --> 00:08:36,549
Etkileyici bir gözlem.
101
00:08:36,616 --> 00:08:40,019
Köpek balıkları saldırmak için küçük
balıkları kamuflaj olarak kullanıyorsa
102
00:08:41,020 --> 00:08:45,224
aynı şekilde gemi batıklarını da
kamuflaj olarak kullanıyor olabilirler.
103
00:08:47,860 --> 00:08:50,463
Brian "İkisi de değil." diyor.
104
00:08:52,498 --> 00:08:54,734
ANALİZ
105
00:08:56,969 --> 00:09:01,474
Köpek balıklarının küçük balık
topluluklarını veya batıkları
106
00:09:01,541 --> 00:09:04,310
aktif olarak kamuflaj için kullandıklarını
gösteren bir kanıt yok.
107
00:09:04,377 --> 00:09:08,180
Bu sadece iki tür hayvanın da
aynı ortamı sevmesinden dolayı
108
00:09:08,247 --> 00:09:10,283
aynı ortamda takılmalarının sonucu.
109
00:09:12,251 --> 00:09:14,787
Ryan, Matt Bird saldırısını
yeniden inceliyor
110
00:09:14,854 --> 00:09:17,623
ve köpek balığının Matt'i
hedef almadığını fark ediyor.
111
00:09:18,424 --> 00:09:20,026
Matt'in balığını hedef alıyor.
112
00:09:24,997 --> 00:09:29,769
Bence bu örnekte gördüğümüz,
pusu avcılığı değil.
113
00:09:29,835 --> 00:09:32,972
Köpek balığı, zor durumda olan
bir balığı saptıyor.
114
00:09:36,042 --> 00:09:40,680
Bence köpek balığının batığı
kasten avlanma stratejisi olarak
115
00:09:40,746 --> 00:09:42,281
kullanması söz konusu değildi.
116
00:09:42,348 --> 00:09:46,752
Bu daha çok, kum kaplanlarının gemi
batıklarında dinlenmeyi sevmesiyle ilgili.
117
00:09:46,819 --> 00:09:50,723
Ayrıca zıpkınlı balıkçılar da
burada balık avlıyordu.
118
00:09:51,190 --> 00:09:55,561
Anlaşılan kamuflaj, saklambaç teorisi
doğru değil.
119
00:10:00,166 --> 00:10:04,270
Araştırmacılar hâlâ batıklardaki
korkutucu karşılaşmaları açıklayamıyor.
120
00:10:06,973 --> 00:10:10,543
Ama araştırmacılar çok geçmeden
köpek balıklarının bu batıkları
121
00:10:10,610 --> 00:10:11,744
başka şekilde kullanarak
122
00:10:11,811 --> 00:10:15,548
yakınlardaki dalgıç ve yüzücüleri
tehlikeye sokuyor olabildiğini bulur.
123
00:10:16,248 --> 00:10:20,886
Güney Florida'da dehşet verici
bir vaka yeni bir ipucu verir.
124
00:10:30,262 --> 00:10:33,799
Güney Florida
tüm dünyada kumsallarıyla ünlüdür.
125
00:10:35,534 --> 00:10:40,439
Çoğu sahil sever, kıyının az ötesindeki
su altı manzaralarının
126
00:10:40,506 --> 00:10:41,507
farkında değildir.
127
00:10:42,575 --> 00:10:44,443
Ve buralar tehlikelidir.
128
00:10:46,412 --> 00:10:49,582
{\an8}VAKA DOSYASI #ABD614
FORT LAUDERDALE, FLORIDA, HAZİRAN 2014
129
00:11:01,360 --> 00:11:03,829
Biz Florida'da denizde büyüdük.
130
00:11:04,597 --> 00:11:08,134
{\an8}Tekne olsun, balık tutmak olsun,
sahil kordonu olsun.
131
00:11:09,435 --> 00:11:10,670
Hafta sonu.
132
00:11:10,736 --> 00:11:13,439
22 yaşındaki Jessica Hogg ve arkadaşları
133
00:11:13,506 --> 00:11:15,941
Intracoastal'da bunun tadını çıkarıyorlar.
134
00:11:16,008 --> 00:11:18,110
Pompano Sahili'nden
sadece 15 kilometre ötede,
135
00:11:18,177 --> 00:11:19,045
Haydi!
136
00:11:19,745 --> 00:11:21,480
Florida'nın batık başkentinde.
137
00:11:29,855 --> 00:11:33,726
Yıllardır ilk kez tüplü dalış yapıyordum.
138
00:11:35,261 --> 00:11:36,495
Su biraz bulanık görünüyor.
139
00:11:37,563 --> 00:11:40,966
Suya girme konusunda rahat hissetmiyordum.
140
00:11:42,635 --> 00:11:45,304
Bir şeylerin yolunda olmadığına
dair bir his vardı içimde.
141
00:11:46,572 --> 00:11:47,740
Kimseye açıklayamıyordum.
142
00:11:47,807 --> 00:11:49,975
"Bir şey yok, daha demin sudaydık.
143
00:11:50,042 --> 00:11:51,444
Bir şey olmaz." dediler.
144
00:11:51,510 --> 00:11:54,013
Endişelenme tatlım. Bize bir şey olmaz.
145
00:11:54,080 --> 00:11:55,181
Haydi dal. Keyfini çıkar.
146
00:12:05,558 --> 00:12:06,659
Ama güvende değildim.
147
00:12:21,640 --> 00:12:23,976
Yumruk gibiydi, bir şey çarptı sanki bana.
148
00:12:26,746 --> 00:12:29,281
- Çocuklar, bir şey oldu.
- İyi misin?
149
00:12:30,683 --> 00:12:31,517
Ne oldu?
150
00:12:34,120 --> 00:12:35,187
Onu çekin.
151
00:12:36,889 --> 00:12:37,757
Halkayı yakala!
152
00:12:39,058 --> 00:12:40,392
Tamamen şok olmuştum.
153
00:12:40,459 --> 00:12:43,262
Bir köpek balığının beni ısırdığını
idrak edemedim.
154
00:12:46,599 --> 00:12:50,669
Olan biten gerçek değil gibiydi.
155
00:12:54,573 --> 00:12:57,343
Jessica çok kan kaybeder.
156
00:12:58,511 --> 00:13:02,815
Sağ bacağındaki kas parçalanıp
kemiği ortaya çıkıyor.
157
00:13:04,250 --> 00:13:07,153
Tamamen iyileşmesi üç ay sürüyor.
158
00:13:08,287 --> 00:13:10,256
Suda köpek balıkları olduğunu biliyordum
159
00:13:10,322 --> 00:13:12,424
ama bana saldırmalarını hiç beklemezdim.
160
00:13:15,694 --> 00:13:19,698
Jessica, batığın sadece sekiz
kilometre uzağında ısırılmıştı.
161
00:13:22,701 --> 00:13:26,739
Araştırmacılar, aralarında bir
bağlantı olup olmadığını merak eder.
162
00:13:30,276 --> 00:13:34,246
Deniz biyoloğu Dr. James Sokolowski
vakayı daha yakından inceliyor.
163
00:13:36,515 --> 00:13:40,019
{\an8}Florida'nın bir özelliği de
harika bir doğal ortamının olması.
164
00:13:40,085 --> 00:13:40,986
Gerçekten öyle.
165
00:13:41,420 --> 00:13:45,157
Ama bu gemi batıkları gibi insan yapımı
yaşam alanları eklemeye başladığınızda
166
00:13:45,224 --> 00:13:48,527
köpek balıklarının sığınmaları için
bir kat daha eklenmiş oluyor.
167
00:13:57,102 --> 00:14:00,840
Sadece Florida'da 5.000'den
fazla batık var.
168
00:14:02,174 --> 00:14:04,076
Ve dünya çapında milyonlarcası var.
169
00:14:05,211 --> 00:14:07,713
Her biri adeta bir deniz yaşamı mozaiği.
170
00:14:08,914 --> 00:14:11,784
Levrek ve orfoz.
171
00:14:13,152 --> 00:14:14,153
Kaplumbağalar.
172
00:14:15,955 --> 00:14:17,089
Ve vatozlar.
173
00:14:17,990 --> 00:14:20,726
Ve bir sürü köpek balığı.
174
00:14:22,328 --> 00:14:27,166
Batıklar, bazı köpek balıklarına
inanılmaz bir yaşam alanı sunuyor.
175
00:14:27,633 --> 00:14:31,570
Yemeklerini bir araya topluyor.
Onları yırtıcılardan koruyor.
176
00:14:31,637 --> 00:14:35,808
Köpek balıkları için bu bölgelerin
önemli olduğu belgelenmiş durumda.
177
00:14:37,710 --> 00:14:41,213
James'e göre gemi batıkları köpek
balıkları için o kadar değerli ki
178
00:14:41,280 --> 00:14:46,485
aç dişiler hamileyken
onları kullanıyor olabilir.
179
00:14:49,822 --> 00:14:54,693
AŞK YUVASI TEORİSİ
180
00:14:58,130 --> 00:15:02,568
Batık, hamile bir köpek balığına
bolca besin sağlıyor da olabilir.
181
00:15:02,635 --> 00:15:04,470
Aramalarına gerek yok.
182
00:15:05,004 --> 00:15:08,107
Böylece bebeklerini büyütmeye
daha çok enerji harcayabilirler.
183
00:15:09,842 --> 00:15:13,078
Ayrıca, onları
yırtıcılardan da koruyabilirler.
184
00:15:13,145 --> 00:15:16,682
Bu sayede sürekli arkalarını kollamaya
enerji harcamak zorunda kalmazlar.
185
00:15:16,749 --> 00:15:22,154
Bu da bebeklerinin
hayatta kalma şansını arttırır.
186
00:15:23,923 --> 00:15:25,524
Doğum yaklaştığında
187
00:15:25,591 --> 00:15:28,894
hamile köpek balıkları genellikle
yavrulama bölgelerine yakın dururlar.
188
00:15:29,762 --> 00:15:31,931
Aşk yuvası teorisi doğruysa
189
00:15:31,997 --> 00:15:35,434
ve hamile köpek balıkları gemi batıklarını
doğum servisi olarak kullanıyorsa
190
00:15:35,968 --> 00:15:39,038
belki de Jessica'yı ısıran
boğa köpek balığı hamile olduğu için
191
00:15:39,104 --> 00:15:42,441
batığa gelmiştir.
192
00:15:44,443 --> 00:15:48,447
Bu çok enteresan olurdu.
Gerçekten de hamile dişiler
193
00:15:48,514 --> 00:15:53,552
büyüyen yavrularını korumak için
buralarda toplanıyor olabilir.
194
00:16:00,693 --> 00:16:05,130
KÖPEK BALIĞI TESTİ
JUPITER, FLORIDA
195
00:16:11,236 --> 00:16:12,638
Bu teoriyi test etmek için
196
00:16:12,705 --> 00:16:16,008
James ve araştırmacı
arkadaşlarından Brooke Anderson
197
00:16:16,075 --> 00:16:19,144
eski köpekbalığı dalgıcı
Jamin Martinelli'yle buluştu.
198
00:16:21,180 --> 00:16:25,217
Jamin, onları beş kilometre açıktaki
Esso, Bonaire Üç'e götürüyor.
199
00:16:26,952 --> 00:16:31,690
Eski bir petrol tankeri ve köpek
balıklarıyla bilinen ünlü dalış noktası.
200
00:16:32,624 --> 00:16:35,728
Burada hamile köpek balıklarını bulmak
hamile köpek balıklarının
201
00:16:35,794 --> 00:16:37,563
neden batığa gittiğini açıklayabilir.
202
00:16:38,864 --> 00:16:41,533
Neden saldırdıklarını da
açıklama ihtimali var.
203
00:16:42,968 --> 00:16:45,170
Burayı batık olduğu için seçtik.
204
00:16:45,237 --> 00:16:46,939
Ve burada pek çok tür de var.
205
00:16:47,006 --> 00:16:52,411
{\an8}Boğalar, limonlar, resifler, ipeksiler,
esmerler ve belki çekiçbaşlılar.
206
00:16:52,478 --> 00:16:55,714
Burada dişi köpek balığı
sürüleri de olabilir
207
00:16:55,781 --> 00:16:57,049
ve hamile olabilirler.
208
00:16:58,283 --> 00:17:01,520
Batıklardaki köpek balıklarının
hamile olup olmadığını öğrenmek için
209
00:17:02,254 --> 00:17:04,556
Brooke yeni bir teknoloji ürünü getirmiş.
210
00:17:06,191 --> 00:17:08,894
Özel yapım bir su altı ultrasonu.
211
00:17:10,896 --> 00:17:15,134
Yani bu ultrasonu,
sizinle birlikte batığa götürebileceksiniz
212
00:17:15,200 --> 00:17:18,370
{\an8}ve batığı kullanan köpek balıkları
hamile mi diye, gerçek zamanlı
213
00:17:18,437 --> 00:17:21,640
- bakacaksınız.
- 25 metrede.
214
00:17:21,707 --> 00:17:23,942
- Evet. Sizi suya sokalım.
- Hadi bakalım.
215
00:17:25,878 --> 00:17:29,114
Bugün Brooks yüzeyde
dört köpek balığı görüyor.
216
00:17:30,549 --> 00:17:32,317
Ultrasonu James kullanıyor.
217
00:17:33,485 --> 00:17:35,120
Ve Jamin onun arkasını kolluyor.
218
00:17:35,954 --> 00:17:36,889
Bir sürü bilinmeyen var.
219
00:17:36,955 --> 00:17:40,125
Ama su altında ultrasonlarını
çekebilmemiz için
220
00:17:40,192 --> 00:17:43,395
onlara çok yaklaşmamız gerekecek.
221
00:17:44,196 --> 00:17:46,765
{\an8}- Hadi o zaman!
- Başlıyoruz.
222
00:18:00,245 --> 00:18:01,547
{\an8}Köpek balığı görebildin mi?
223
00:18:02,915 --> 00:18:03,749
{\an8}Hiçbir şey.
224
00:18:05,417 --> 00:18:07,052
{\an8}Genelde buradalar.
225
00:18:08,420 --> 00:18:10,189
{\an8}Çok garip.
226
00:18:11,924 --> 00:18:12,758
Bir anda!
227
00:18:13,592 --> 00:18:14,626
{\an8}Aman, dikkat et!
228
00:18:17,062 --> 00:18:22,401
{\an8}Tanrım. O köpek balığı bir anda çıktı.
Şunun büyüklüğüne bakın!
229
00:18:23,335 --> 00:18:25,104
{\an8}Ve bir dişi.
230
00:18:26,772 --> 00:18:29,708
Bir anda, büyük bir dişi
limon köpek balığı geldi.
231
00:18:31,043 --> 00:18:33,812
{\an8}Her gün o kadar büyük
bir limon göremezsin.
232
00:18:34,746 --> 00:18:36,348
{\an8}Acaba hamile mi?
233
00:18:37,583 --> 00:18:40,986
İşin ilginç yanı, gerçekten çok yaklaştı.
234
00:18:41,620 --> 00:18:43,622
{\an8}Tanrım. Etrafımda dönüyor.
235
00:18:49,795 --> 00:18:52,731
Bu köpek balıkları hızlı.
Hızlı tepki vermelisiniz.
236
00:18:53,532 --> 00:18:55,901
{\an8}Tamam. Bu biraz tekinsiz bir hâl alıyor.
237
00:18:55,968 --> 00:18:58,437
Ama James bir fırsat görüyor.
238
00:18:59,037 --> 00:19:03,909
{\an8}Hamile olup olmadığını anlamak için
birkaç saniye yeter.
239
00:19:04,376 --> 00:19:05,210
{\an8}Tamam.
240
00:19:06,712 --> 00:19:10,716
Bir anlık bir hamleyle
ölebileceğimizi bilmek korkutucu.
241
00:19:21,226 --> 00:19:22,928
{\an8}Çok yakındı!
242
00:19:23,862 --> 00:19:25,063
{\an8}Evet, cidden öyle.
243
00:19:25,831 --> 00:19:28,100
Suyun 25 metre altındaki bir batıkta
244
00:19:28,800 --> 00:19:32,804
agresif bir limon köpek balığının
ultrasonunu çekmek kolay değil.
245
00:19:34,239 --> 00:19:35,140
{\an8}Kahretsin.
246
00:19:35,207 --> 00:19:36,375
{\an8}Kaçırdım!
247
00:19:39,344 --> 00:19:41,380
Ama Dr. James Sulikowski
248
00:19:43,015 --> 00:19:44,316
bunu başarıyor.
249
00:19:48,153 --> 00:19:50,022
{\an8}Adamım, bu beklediğimden daha zordu!
250
00:19:52,624 --> 00:19:53,692
Tek soru şu...
251
00:19:54,459 --> 00:19:56,295
{\an8}Ne düşünüyorsun? Hamile mi?
252
00:20:00,532 --> 00:20:03,702
{\an8}Olabilir. Ama burada anlayamam.
253
00:20:04,269 --> 00:20:05,971
{\an8}Güverteye geri dönelim.
254
00:20:06,038 --> 00:20:06,972
{\an8}Anlaşıldı.
255
00:20:14,913 --> 00:20:16,148
O akşam daha sonra
256
00:20:16,882 --> 00:20:19,685
James o günün ultrason
görüntülerini inceliyor.
257
00:20:21,286 --> 00:20:25,424
Gördükleri hamileliğe mi işaret ediyor,
pek emin değil.
258
00:20:27,459 --> 00:20:29,895
Brooke, şu an videoyu inceliyorum.
259
00:20:29,962 --> 00:20:31,897
Sanırım elimde göz atmanı
istediğim bir şey var.
260
00:20:31,964 --> 00:20:33,665
Sence hamile gibi mi görünüyor?
261
00:20:33,732 --> 00:20:35,801
Pekâlâ. Şu ultrasona bir bakalım.
262
00:20:38,337 --> 00:20:42,174
Limon balıklarının 17 taneye kadar
yavrulayabildikleri biliniyor.
263
00:20:43,041 --> 00:20:44,343
Bu köpek balığı hamileyse
264
00:20:44,710 --> 00:20:47,579
ekibin birkaç embriyo görmesi lazım.
265
00:20:49,081 --> 00:20:50,115
Odaklanacak.
266
00:20:51,016 --> 00:20:52,718
- Bu gerçekten harika.
- İnanılmaz.
267
00:20:58,123 --> 00:20:59,558
- Tam burada. Ne düşünüyorsun?
- Evet.
268
00:20:59,625 --> 00:21:03,161
- Bence hamile. Kesinlikle.
- Evet, çok hızlı. Çok güzel, değil mi?
269
00:21:03,228 --> 00:21:04,096
- İnanılmaz.
- Evet.
270
00:21:06,598 --> 00:21:10,202
Ultrasonda en az üç yavru
gördüklerini düşünüyorlar.
271
00:21:12,604 --> 00:21:14,406
- Gördün mü? Evet.
- Evet, kesinlikle.
272
00:21:16,608 --> 00:21:18,210
İnanılmaz. Bu ne demek?
273
00:21:18,277 --> 00:21:22,014
Şimdi batığın gerçekten önemli
olma ihtimali arttı.
274
00:21:23,782 --> 00:21:25,417
Acaba orada ne yapıyordu?
275
00:21:30,289 --> 00:21:32,491
ANALİZ
276
00:21:33,592 --> 00:21:35,560
Sulikowski'nin, gemi batıklarının
277
00:21:35,627 --> 00:21:39,931
köpek balıklarını çektiğine dair teorisi
doğru olabilir.
278
00:21:41,800 --> 00:21:44,903
Ama bu deney, cevaptan çok soru doğurdu.
279
00:21:45,704 --> 00:21:48,740
Kadere bak ki köpek balığı hamileymiş.
280
00:21:50,175 --> 00:21:53,745
{\an8}Şimdi olan şu ki,
bir sürü alanda araştırma yapmak için
281
00:21:53,812 --> 00:21:56,882
{\an8}gereklilik doğdu.
Sadece Florida'da Rex'te değil,
282
00:21:56,948 --> 00:21:59,651
her yerde hamile köpek balıklarının
bu yaşam alanını
283
00:21:59,718 --> 00:22:02,254
nasıl kullandığına dair
araştırma yapmalıyız.
284
00:22:04,423 --> 00:22:05,957
Ama burada başka faktörler de olabilir.
285
00:22:08,427 --> 00:22:11,196
Bu diğer faktörler
286
00:22:11,263 --> 00:22:14,266
başka bir tür insan yapımı
deniz yaşam alanıyla ilgili olabilir.
287
00:22:15,701 --> 00:22:20,005
Ve araştırmacılar bunun köpek balıklarını
insanlara yaklaştırmasından korkuyor.
288
00:22:23,442 --> 00:22:28,580
James'in testinin az ilerisinde
bir vakada kanıt bulunabilir.
289
00:22:31,450 --> 00:22:33,919
- Ne kadar derine dalıyoruz?
- Bugün 18 metre civarında.
290
00:22:33,985 --> 00:22:35,754
- Tamam mı?
- Evet, harika.
291
00:22:38,256 --> 00:22:41,293
{\an8}VAKA DOSYASI #ABD891
KEY BISCAYNE, FLORIDA, ŞUBAT 2019
292
00:22:43,962 --> 00:22:47,366
50 yaşındaki diş hekimi
Alvaro Ordonez ve arkadaşları
293
00:22:47,432 --> 00:22:49,634
zıpkın balıkçılığına bayılıyor.
294
00:22:50,736 --> 00:22:51,803
- Hazır mısın?
- Evet.
295
00:23:11,556 --> 00:23:13,592
Alvaro kendi yoluna gidiyor.
296
00:23:23,368 --> 00:23:24,970
Ve hemen bir balığı zıpkınlıyor.
297
00:23:31,710 --> 00:23:33,211
Ama yalnız değil.
298
00:23:50,195 --> 00:23:51,530
- Köpek balığı!
- Köpek balığı var!
299
00:23:51,596 --> 00:23:52,464
Uzaklaş...
300
00:24:04,910 --> 00:24:08,480
Bir anda su,
kan bulutuyla birlikte patlar.
301
00:24:13,618 --> 00:24:14,586
Alvaro'nun kanı.
302
00:24:21,993 --> 00:24:25,063
Zıpkınla balık günü
neredeyse trajik bir hâl alıyordu.
303
00:24:25,130 --> 00:24:28,867
Alvaro Ordonez, arkadaşı Erik'in
karmaşayı duyması
304
00:24:28,934 --> 00:24:31,837
ve onu sudan çıkarması sayesinde
saldırıdan sağ çıktı.
305
00:24:33,138 --> 00:24:38,577
Hastanede doktorlar Alvaro'yu boğa
köpek balığı ısırdığını doğruladı.
306
00:24:38,643 --> 00:24:41,646
Bana saldırdı,
burnundan yakaladım, çok büyüktü.
307
00:24:41,713 --> 00:24:43,915
Bu çok yakın arkadaşlarımdan biri.
308
00:24:45,083 --> 00:24:51,623
Parçalanmış tendon ve patlayan
atardamar onarımı beş saat sürüyor.
309
00:24:52,591 --> 00:24:55,660
Çok kan kaybediyordum.
Bardaktan su boşalır gibiydi.
310
00:24:55,727 --> 00:25:00,131
{\an8}Birkaç köpek balığı çıktı.
Altı tane saydım ve her yerdelerdi.
311
00:25:10,942 --> 00:25:14,112
Araştırmacılar korkunç saldırıyı
incelediklerinde
312
00:25:14,179 --> 00:25:17,282
beklenmedik bir ipucuna rastlıyorlar.
313
00:25:20,886 --> 00:25:25,524
Alvaro, Neptune Memorial resifinin
beş kilometre ötesinde
314
00:25:26,791 --> 00:25:29,861
saldırıya uğradı.
Dünyadaki en büyük yapay resifte.
315
00:25:33,498 --> 00:25:37,569
2007'den beri Neptune Memorial resifinin
etrafında dolanan
316
00:25:37,636 --> 00:25:39,938
onlarca köpek balığı görüldü.
317
00:25:41,106 --> 00:25:42,007
Çekiçbaşlılar.
318
00:25:42,607 --> 00:25:43,742
Kaplan köpek balıkları.
319
00:25:44,276 --> 00:25:45,510
Ve boğalar.
320
00:25:47,212 --> 00:25:50,382
Her yıl buraya gelen
binlerce dalgıçla birlikte.
321
00:25:52,083 --> 00:25:53,552
Bu yüzden araştırmacılar
322
00:25:54,619 --> 00:25:58,256
yapay resiflerin büyük avcı köpek
balıklarını çekerek, yakınlardaki suları
323
00:26:00,992 --> 00:26:06,164
kullanan Alvaro gibi insanları
tehlikeye sokuyor mu, merak ediyor.
324
00:26:07,065 --> 00:26:10,902
Avery, konu yapay resifler
ve köpek balıkları olduğunda
325
00:26:10,969 --> 00:26:12,704
her şeyin tasarımda bittiğini söylüyor.
326
00:26:13,972 --> 00:26:19,044
ÖLÜMCÜL TASARIM TEORİSİ
327
00:26:22,047 --> 00:26:23,748
Yapay resifler kurulduğunda,
328
00:26:23,815 --> 00:26:27,719
{\an8}gerçekten çok çeşitli balıklar için
yaşam alanı oluşturuyorlar.
329
00:26:27,786 --> 00:26:31,356
Buna sadece küçük yemlik
balıklar dâhil değil.
330
00:26:31,823 --> 00:26:34,793
Köpek balığı gibi büyük avcılar da var.
331
00:26:36,928 --> 00:26:40,999
Avery'nin söylediğine göre
ister metal ister taş olsun
332
00:26:41,066 --> 00:26:43,134
insan yapımı bir yapı batırılınca
333
00:26:43,201 --> 00:26:46,137
hemen denizde bir yaşam alanı
oluşturmaya başlıyor.
334
00:26:47,639 --> 00:26:49,975
Bu yapıların ekolojik olarak
335
00:26:50,041 --> 00:26:53,345
ne etki yaptığına dair
çok fazla cevapsız soru var
336
00:26:53,411 --> 00:26:55,547
ve ekibimiz bunların bazılarına
cevap arıyor.
337
00:27:00,185 --> 00:27:02,053
Gerçekten de köpek balıklarının
338
00:27:02,120 --> 00:27:05,824
yapay resiflerin etrafında,
doğal resiflere göre
339
00:27:05,890 --> 00:27:09,260
daha çok dolaştığını gördük.
340
00:27:10,795 --> 00:27:14,232
Bu bilgi, tüm su altı yapılarına
bakış açımızı etkileyebilir.
341
00:27:15,600 --> 00:27:17,602
Neden olabileceğine baktığımızda
342
00:27:19,270 --> 00:27:21,506
gerçekten merak uyandırıcı bir şey bulduk.
343
00:27:22,507 --> 00:27:23,508
Güverte!
344
00:27:24,709 --> 00:27:25,577
Görüntümüz var.
345
00:27:29,080 --> 00:27:31,483
ARAŞTIRMA
346
00:27:34,953 --> 00:27:38,390
Yöneticiler su altına
hangi yapay resifin konacağını seçerken
347
00:27:38,456 --> 00:27:43,561
bu bölgeleri çeşitli balıklar için en iyi
hâle nasıl getireceklerini tartıyorlar.
348
00:27:43,628 --> 00:27:46,598
Ve çoğu zaman yapı
ne kadar karmaşık olursa
349
00:27:47,365 --> 00:27:49,701
o kadar köpek balığını barındırabiliyor.
350
00:27:52,737 --> 00:27:58,209
Avery'e göre, köpek balıklarını çeken
daha önemli bir etken, yükseklik olabilir.
351
00:28:01,513 --> 00:28:04,115
Yapay resifler hakkında
şöyle bir şey de öğrendik,
352
00:28:04,182 --> 00:28:07,719
yüksek olan resifler
âdeta gökdelen işlevi görmeye başlıyor
353
00:28:07,786 --> 00:28:11,589
ve çok çeşitli deniz hayvanlarını
çekmeye başlıyorlar.
354
00:28:11,656 --> 00:28:14,292
Buna köpek balıkları gibi
büyük avcılar da dâhil.
355
00:28:18,563 --> 00:28:22,267
Resifin yüksekliği
neden bu kadar kritik bilmiyoruz.
356
00:28:22,333 --> 00:28:24,169
Birkaç farklı teorimiz var.
357
00:28:24,235 --> 00:28:26,171
İlk teorimiz yemekle ilgili.
358
00:28:29,140 --> 00:28:32,577
Araştırmalara göre
yüksek yapıların etrafındaki su,
359
00:28:32,644 --> 00:28:34,345
planktonlar bakımından zengin oluyor.
360
00:28:36,448 --> 00:28:39,851
Bu plankton toplulukları
küçük balıklar için güvenli bir
361
00:28:39,918 --> 00:28:41,386
beslenme alanı sunuyor.
362
00:28:42,420 --> 00:28:45,457
Ve bu küçük balıklar da
tehlikeli köpek balıklarının hedefi.
363
00:28:47,392 --> 00:28:49,260
Uzun bir yapınız olduğunda,
364
00:28:49,327 --> 00:28:53,898
çoğu zaman bu kocaman, parlak,
gümüş küçük balık toplulukları olur
365
00:28:53,965 --> 00:28:56,735
ve bunlar büyük avcıların
hedefi olabilirler.
366
00:28:59,804 --> 00:29:01,740
Öyleyse belki de bu hayvanlar
367
00:29:01,806 --> 00:29:05,410
bu yüksek yapılara beslenmeye geliyordur.
368
00:29:10,882 --> 00:29:14,719
Görünüşe göre yapay resif gibi
yapıların tasarımı,
369
00:29:14,786 --> 00:29:20,091
özellikle dikey olanlar, köpek balıklarına
değerli beslenme alanları sunuyor.
370
00:29:21,993 --> 00:29:26,998
Avery'e göre bu köpek balıkları için
o kadar değerli olabilir ki
371
00:29:27,065 --> 00:29:29,501
hayat boyu birkaç batık etrafında
yaşamlarını sürdürebilirler.
372
00:29:34,572 --> 00:29:36,708
ANALİZ
373
00:29:39,077 --> 00:29:40,945
Köpek balıklarının
bu insan yapımı yapıları
374
00:29:41,012 --> 00:29:46,117
bir yere giderken mola yeri olarak
kullanıyor olabileceğini düşünüyoruz.
375
00:29:47,485 --> 00:29:50,455
Bu çok ilginç çünkü büyük bir avcıysanız
376
00:29:50,522 --> 00:29:54,125
ve okyanusun
belirli bir kısmında ilerliyorsanız
377
00:29:54,192 --> 00:29:57,762
çoğu zaman kumdan bir çöl olur.
378
00:30:00,932 --> 00:30:03,935
Ve bu yaşam alanları,
yırtıcıların dinlenebileceği
379
00:30:04,002 --> 00:30:08,373
küçük adacıklar ve yemlikler sunuyor.
380
00:30:12,477 --> 00:30:17,448
Köpek balıkları, okyanuslardaki batıkları
durak olarak kullanıyorlarsa
381
00:30:17,515 --> 00:30:20,051
acaba buralara sonradan dönüyorlar mı?
382
00:30:21,319 --> 00:30:23,822
Bu, buralarda dalış yapıp balık tutanları
383
00:30:24,823 --> 00:30:25,657
tehlikeye sokar.
384
00:30:27,725 --> 00:30:30,161
Cod Burnu, Massachusetts'teki bir vaka
385
00:30:30,228 --> 00:30:33,731
araştırmacıların aradığı cevabı verebilir.
386
00:30:37,335 --> 00:30:40,138
Burunda güneşli bir yaz günü daha.
387
00:30:41,206 --> 00:30:43,074
Turist sezonu açıldı.
388
00:30:48,012 --> 00:30:50,949
{\an8}VAKA DOSYASI #ABD271, COD BURNU,
MASSACHUSETTS, TEMMUZ 2012
389
00:30:52,817 --> 00:30:56,487
Sahilin biraz ötesinde
140 yıllık bir batığın yakınında,
390
00:30:57,522 --> 00:31:01,459
50 yaşındaki Chris Myers
ve oğlu JJ tatilde.
391
00:31:03,461 --> 00:31:04,729
Baba, nereye gidiyoruz?
392
00:31:05,597 --> 00:31:07,799
Sığlığa gidiyoruz. Haydi.
393
00:31:14,339 --> 00:31:17,208
Sığ bir kum parçası arayarak
394
00:31:17,275 --> 00:31:19,377
sahilden 365 metre uzaklaşıyorlar.
395
00:31:28,253 --> 00:31:29,387
Ne kadar derindeyiz?
396
00:31:31,022 --> 00:31:31,856
Bilmiyorum.
397
00:31:33,057 --> 00:31:34,192
Bekle.
398
00:31:37,061 --> 00:31:38,630
Farkında değiller ki...
399
00:31:42,367 --> 00:31:43,902
...derinliğin sonuna geldiler.
400
00:31:54,445 --> 00:31:57,348
Chris'in oğlu JJ açık bir hedef.
401
00:32:05,423 --> 00:32:06,457
Çok derin.
402
00:32:06,524 --> 00:32:07,825
Dibe ulaşamıyorum.
403
00:32:09,794 --> 00:32:10,662
Gidelim.
404
00:32:14,866 --> 00:32:15,900
Bir anda!
405
00:32:19,370 --> 00:32:20,405
Baba!
406
00:32:21,205 --> 00:32:22,273
Baba!
407
00:32:23,541 --> 00:32:27,745
Büyük beyaz köpek balığı, Chris'in
sol ayak bileğini çenesine sıkıştırıyor.
408
00:32:31,316 --> 00:32:32,417
Chris tekmeyle kurtuluyor.
409
00:32:35,386 --> 00:32:37,055
Ve ayağını kurtarıyor.
410
00:32:45,964 --> 00:32:47,865
Ama köpek balığının işi bitmemiş olabilir.
411
00:32:59,344 --> 00:33:00,778
Baba!
412
00:33:01,312 --> 00:33:02,180
Hadi!
413
00:33:02,246 --> 00:33:03,514
Baba! Hadi!
414
00:33:03,581 --> 00:33:05,416
Hadi! Yardım edin!
415
00:33:05,483 --> 00:33:09,854
Karaya döndüğünde yaralarının
büyüklüğü netleşir.
416
00:33:15,526 --> 00:33:20,999
Chris'te derin kesikler,
sinir hasarı ve kopuk tendon var.
417
00:33:24,168 --> 00:33:26,504
Chris'e olan saldırı
tüm dünya için bir şok oldu.
418
00:33:28,239 --> 00:33:32,777
{\an8}Massachusetts sularında
76 yıldır hiç saldırı olmamıştı.
419
00:33:34,045 --> 00:33:37,181
Dr. Greg Skomal, Cod Burnundaki
köpek balıklarını çalışıyor.
420
00:33:39,083 --> 00:33:42,053
Chris'e olan saldırının sadece
başlangıç olduğunu söylüyor.
421
00:33:43,287 --> 00:33:46,891
Chris ısırıldığından beri bu tür vakalar
artmaya başladı.
422
00:33:47,692 --> 00:33:49,060
Kanolar ve köpek balıkları.
423
00:33:52,330 --> 00:33:53,765
Aman tanrım!
424
00:33:54,432 --> 00:33:55,900
Paddle board ve köpek balıkları.
425
00:33:55,967 --> 00:33:57,735
Vurdu sanki. Tam burada.
426
00:33:58,202 --> 00:34:02,340
Ve diğer iki seferde
insanlara saldırı oldu.
427
00:34:04,642 --> 00:34:09,180
2012'den beri burunda yüzlerce
büyük beyaz görüldü
428
00:34:09,814 --> 00:34:11,949
ve en az beş kişi saldırıya uğradı.
429
00:34:13,684 --> 00:34:17,789
Bu yerel halk için bir uyarı gibiydi.
430
00:34:17,855 --> 00:34:20,858
İnsanlar burada köpek balıkları olduğunun
farkına vardılar.
431
00:34:20,925 --> 00:34:23,428
Üstelik saldıran köpek balıkları.
432
00:34:24,729 --> 00:34:26,164
Pek çok sorumuz var.
433
00:34:26,230 --> 00:34:28,599
Mesela köpek balıkları neden burada?
434
00:34:28,666 --> 00:34:31,169
Ve bu işin derinine inmeyi
gerçekten çok istiyordum.
435
00:34:31,869 --> 00:34:34,138
Araştırmacılar, bu beyaz köpek balığı
436
00:34:34,205 --> 00:34:36,641
saldırılarının sebebini çok merak ediyor.
437
00:34:38,543 --> 00:34:40,578
Hemen bir tema ortaya çıkarırlar.
438
00:34:42,613 --> 00:34:45,550
Burunda fazlaca bulunan bir şey var.
439
00:34:47,318 --> 00:34:48,519
Batıklar.
440
00:34:49,053 --> 00:34:53,324
Cod Burnu gemi batıkları için tarih boyu
okyanus mezarlığı olmuştur.
441
00:34:55,259 --> 00:34:58,196
Cod Burnu çevresinde binlerce batık var
442
00:34:58,262 --> 00:35:01,432
ve bu batıkların bazıları
karaya çok yakın,
443
00:35:01,499 --> 00:35:03,034
son derece sığ bir suda
444
00:35:03,101 --> 00:35:06,404
ve bir sürü deniz canlısını
kendine çekiyor.
445
00:35:06,471 --> 00:35:10,575
En küçük balıktan,
büyük avcı köpek balıklarına kadar.
446
00:35:11,409 --> 00:35:12,643
Beyaz köpek balıkları dâhil.
447
00:35:13,444 --> 00:35:17,048
Araştırmacılar köpek balıklarının
batıkları yeme ve barınma için
448
00:35:17,115 --> 00:35:19,550
kullandıklarını zaten biliyor.
449
00:35:20,918 --> 00:35:22,887
Şimdi soru şu:
450
00:35:22,954 --> 00:35:27,892
Yıllar boyunca bu batıklara gelenler
aynı köpek balıkları mı?
451
00:35:28,860 --> 00:35:31,562
Greg, bunun mümkün olduğunu söylüyor.
452
00:35:32,864 --> 00:35:37,301
EVİM GÜZEL EVİM TEORİSİ
453
00:35:41,072 --> 00:35:44,442
Büyük pelajik köpek balıklarının bu gemi
batıklarını ziyaret ettiğini biliyoruz.
454
00:35:44,509 --> 00:35:46,210
Çünkü burada av bolluğu var.
455
00:35:46,277 --> 00:35:47,812
Yılın geri kalanında binlerce kilometre
456
00:35:47,879 --> 00:35:49,947
uzakta olsalar da bunu yapıyorlar.
457
00:35:51,749 --> 00:35:53,818
Greg, takip verilerine bakıyor.
458
00:35:56,354 --> 00:36:00,091
Aynı köpek balıklarının Cod Burnu'na
yıllar boyunca yeniden geldiğini
459
00:36:00,158 --> 00:36:03,661
kanıtlayacak kadar
köpek balığını etiketledik.
460
00:36:04,795 --> 00:36:08,499
Hatta batıkların üzerine
akustik alıcılar yerleştirdik
461
00:36:08,566 --> 00:36:12,537
ve bunlarla bu batıkları beyaz köpek
balıklarının ziyaret ettiğini gösterdik.
462
00:36:12,603 --> 00:36:14,539
Bence bir batık, bir
463
00:36:14,605 --> 00:36:19,443
veya birden fazla beyaz köpek balığı için
çok verimli bir yerse, bunların
464
00:36:19,510 --> 00:36:23,247
buraya yıldan yıla geri gelmesi
gayet mümkün.
465
00:36:24,682 --> 00:36:28,319
Bu doğruysa, Chris Myers'i ısıran
beyaz köpek balığı,
466
00:36:28,386 --> 00:36:32,190
yakınlardaki bir batığa
senelik yolculuğunu yapıyor olabilirmiş.
467
00:36:33,291 --> 00:36:34,325
Baba!
468
00:36:34,392 --> 00:36:37,261
Araştırmacıların emin olmak için
daha çok kanıta ihtiyaçları var.
469
00:36:37,328 --> 00:36:41,365
Gerçekten bol avlı batıklar,
köpek balıklarını sürekli çekiyor mu?
470
00:36:42,466 --> 00:36:47,605
Binlerce kilometre ötede, Bahamalar'daki
bir çalışma bunun cevabını verebilir.
471
00:36:48,606 --> 00:36:49,740
Şu çok hızlı!
472
00:36:53,411 --> 00:36:54,545
Tamam, başlıyoruz.
473
00:36:59,617 --> 00:37:01,719
Bimini Köpek Balığı Laboratuvarı'ndan
Matt Smukall
474
00:37:01,786 --> 00:37:05,923
köpek balıklarının beslenme
alanlarını hatırlayıp hatırlamadığını
475
00:37:06,624 --> 00:37:08,359
test edecek.
476
00:37:10,928 --> 00:37:15,600
Sahil boyunca köpek balıklarının
yaşam alanı olan batıklar var.
477
00:37:17,268 --> 00:37:21,405
Şunu öğrenmek istiyoruz, acaba
köpek balıkları buralara dönebiliyor
478
00:37:21,472 --> 00:37:23,608
{\an8}ve zaman içinde tekrar kullanabiliyor mu?
479
00:37:25,209 --> 00:37:27,645
Bunun sonuçları büyük olabilir.
480
00:37:28,913 --> 00:37:33,317
KÖPEK BALIĞI TESTİ
BIMINI, BAHAMALAR
481
00:37:34,752 --> 00:37:37,955
Matt bunu test etmek için
limon köpek balıklarıyla meşhur
482
00:37:38,022 --> 00:37:39,590
tanıdık bir mangrovu hedef alıyor.
483
00:37:41,058 --> 00:37:43,894
Araştırmacı arkadaşlarından
Sophia Emmons'la
484
00:37:45,162 --> 00:37:48,032
ve asistanlar Ilijah Louis
ve Alina Hussey ile birlikte.
485
00:37:50,067 --> 00:37:51,902
30 gün kadar önce
486
00:37:51,969 --> 00:37:56,040
Laboratuvar, radyo alıcıları olan
bu mangrova yem attı.
487
00:37:56,741 --> 00:38:01,345
Etiketli bir limon köpek balığı
her geçtiğinde ping atan alıcılar.
488
00:38:02,947 --> 00:38:05,583
Sonra ekip bir ay boyunca her gün geldi
489
00:38:07,018 --> 00:38:09,153
ve aynı yerde aynı saatte,
490
00:38:09,787 --> 00:38:13,557
aynı yemi kullanarak yem attı.
491
00:38:15,660 --> 00:38:19,930
Acaba her gün aynı saatte
aynıları mı geliyor diye
492
00:38:19,997 --> 00:38:23,000
öğrenmek istiyoruz.
493
00:38:27,405 --> 00:38:29,940
Pekâlâ Sophia, geldik.
Çapayı bırakabilirsin.
494
00:38:32,276 --> 00:38:36,080
Bugün ekip son bir kez yemi kuracak.
495
00:38:36,881 --> 00:38:38,616
Sessizce yaklaşalım,
496
00:38:38,683 --> 00:38:41,185
bizi bekleyen limon var mı diye bakalım.
497
00:38:41,252 --> 00:38:43,954
Ve bakalım testin başında görülen
limon köpek balıkları
498
00:38:44,021 --> 00:38:45,356
aynı yere
499
00:38:46,957 --> 00:38:47,892
gelecek mi?
500
00:38:48,693 --> 00:38:50,428
Haydi, yemlemeye başlayalım.
501
00:39:04,842 --> 00:39:08,245
Köpek balıklarının gelmesi uzun sürmez.
502
00:39:09,046 --> 00:39:10,581
Şuna bakın, geldiler bile!
503
00:39:14,685 --> 00:39:17,221
Biz buraya gelmeden önce gelmiş olmalılar.
504
00:39:19,457 --> 00:39:23,094
Bir grup yavru limon köpek balığı
yem borusuna hücum eder.
505
00:39:23,160 --> 00:39:25,129
Şu çok hızlı. Baksanıza.
506
00:39:30,134 --> 00:39:33,304
Burayı yemlemeye başladığımızda
köpek balıkları yine geliyordu
507
00:39:33,371 --> 00:39:36,340
{\an8}ama biraz zaman alıyordu.
Beş on dakika civarı.
508
00:39:36,407 --> 00:39:38,642
{\an8}Şimdi gerçekten hızlı geliyorlar.
509
00:39:40,945 --> 00:39:42,613
Takip verilerine dayanarak
510
00:39:43,581 --> 00:39:48,786
Sophia, bunların 30 gün önce gözlemlenen
hayvanlardan bazıları olduğunu söyledi.
511
00:39:49,653 --> 00:39:53,691
Buraya yem koymaya başladığımız ilk gün
bunların bazılarını görmüştüm.
512
00:39:53,758 --> 00:39:58,295
Bu da limon köpek balıklarının bir konumu
hatırlayıp geri gelebildiğini gösteriyor.
513
00:39:59,363 --> 00:40:02,099
O konumda güvenilir yemek kaynağı gibi
514
00:40:02,900 --> 00:40:04,702
faydalı bir şey olduğu sürece.
515
00:40:06,437 --> 00:40:09,607
Aynı köpek balıklarını burada görünce
516
00:40:09,673 --> 00:40:12,343
bu limon köpek balıklarının
konum sadakati yüksek diyebiliriz.
517
00:40:12,410 --> 00:40:16,280
Evlerinin yakınındaki yerleri
defalarca kullanıyor olmalılar.
518
00:40:19,483 --> 00:40:23,521
Ya Cod Burnundaki büyük beyazlar gibi
daha büyük köpek balıklarına ne demeli?
519
00:40:24,188 --> 00:40:27,892
Bunun diğer köpek balığı türleri için de
geçerli olduğunu düşünmek mantıklı.
520
00:40:27,958 --> 00:40:30,661
İster resif ister batık olsun,
güvenli bir yemek kaynağını
521
00:40:30,728 --> 00:40:34,131
hatırlıyor olmalılar.
522
00:40:37,501 --> 00:40:41,806
Köpek Balığı Laboratuvarı bulgularına
Dr. Greg Skomal pek şaşırmadı.
523
00:40:42,840 --> 00:40:44,842
ANALİZ
524
00:40:46,644 --> 00:40:51,315
Yemek ve koruma sağlayan her alana
köpek balıkları geri dönecektir.
525
00:40:51,382 --> 00:40:52,616
Buna batıklar da dâhil.
526
00:40:54,218 --> 00:40:57,755
{\an8}Buna güzel bir örnek Kuzey Carolina
açıklarındaki kum kaplanları.
527
00:40:57,822 --> 00:41:01,258
{\an8}Altı yıl sonrasına kadar
aynı konuma geri dönebiliyorlar.
528
00:41:01,826 --> 00:41:07,198
Çoğu zaman binlerce kilometre
uzakta olan bu konumların yolunu
529
00:41:07,264 --> 00:41:09,834
bulmaları için inanılmaz bir hafızaya
sahip olmaları gerekli.
530
00:41:13,037 --> 00:41:15,773
Hafıza hakkındaki
bu aydınlanmamızın ardından
531
00:41:15,840 --> 00:41:18,943
belki de batıklar gerçekten Cod Burnu'na
olan yıllık beyaz köpek balığı
532
00:41:19,009 --> 00:41:21,045
akınlarından sorumlu diye düşünebiliriz.
533
00:41:21,645 --> 00:41:25,249
Ve sonunda Chris Meyers'i ısıran
köpek balığının neden oraya geldiğini
534
00:41:25,316 --> 00:41:26,817
sonunda açıklayabiliriz.
535
00:41:29,720 --> 00:41:31,589
Greg, "O kadar emin olmayın." diyor.
536
00:41:35,860 --> 00:41:39,830
Köpek balıkları Cod Burnu etrafındaki
batıkları ziyaret etse de
537
00:41:39,897 --> 00:41:44,435
bence batıkların köpek balıklarını
sahile yaklaştırdığı fikrini
538
00:41:44,502 --> 00:41:47,238
tamamen boşa çıkaran başka bir güç var.
539
00:41:48,939 --> 00:41:51,509
Köpek balıklarını kıyıya yaklaştıran şey
540
00:41:51,575 --> 00:41:53,844
bu bölgedeki fok sayısındaki artış.
541
00:41:57,414 --> 00:42:01,318
Gri fok, büyük beyazların
en sevdiği yemeklerden.
542
00:42:05,422 --> 00:42:07,324
Ve 50 yıldır
543
00:42:07,391 --> 00:42:10,561
burnun fok nüfusu tavan yaptı.
544
00:42:12,329 --> 00:42:14,064
Fokların hiç ortada yokken
545
00:42:14,131 --> 00:42:18,602
buralara geri dönmesi, köpek balıklarını
kıyıya çekiyor.
546
00:42:18,669 --> 00:42:22,673
Yani Chris Myers'ı ısıran köpek balığı
bu bölgede avlanıyordu.
547
00:42:23,374 --> 00:42:26,310
Ve inanıyorum ki o köpek balığının
kafası karıştı
548
00:42:26,710 --> 00:42:29,046
ve adamın ne olduğunu anlamak istedi.
549
00:42:30,915 --> 00:42:31,949
Baba!
550
00:42:33,183 --> 00:42:38,222
Ve Chris için ne güzel ki bu ölümcül bir
saldırı değil, küçük bir ısırıktı.
551
00:42:42,359 --> 00:42:47,865
Batıkların bu yırtıcıları
saldırttığı fikri pek doğru değil.
552
00:42:48,465 --> 00:42:52,269
Ama bir şey yine de köpek balıklarını
okyanus mezarlarına çekiyor
553
00:42:53,437 --> 00:42:55,706
ve tehlikeli karşılaşmalara sebep oluyor.
554
00:42:57,608 --> 00:43:00,344
Köpek balıklarını batıklara çeken şey
insanlar değil.
555
00:43:00,411 --> 00:43:02,446
Yapıların kendisi de değil.
556
00:43:02,913 --> 00:43:07,284
Köpek balıklarını oraya çeken şey
o batıkların üzerinde yaşayan canlılar.
557
00:43:09,486 --> 00:43:11,822
SONUÇ
558
00:43:12,723 --> 00:43:15,826
İster kıyıya yakın
bir su altı yapısı olsun
559
00:43:16,627 --> 00:43:18,495
ister denizde kaybolmuş bir gemi olsun,
560
00:43:20,598 --> 00:43:22,733
köpek balıkları orada barınabiliyor.
561
00:43:23,701 --> 00:43:27,304
Yapay resifler de batıklar da
köpek balığı gibi büyük yırtıcılar için
562
00:43:27,371 --> 00:43:28,973
yaşam alanı oluşturuyor.
563
00:43:30,140 --> 00:43:32,376
Bazı köpek balıkları
batıklarda dinleniyor.
564
00:43:34,278 --> 00:43:37,314
Bazıları oralarda
doğum öncesi yemeğini yiyor.
565
00:43:38,182 --> 00:43:41,318
{\an8}Gebelikle ilişkili bu yerlerin,
ister batık olsun ister benzeri bir şey,
566
00:43:41,385 --> 00:43:44,088
{\an8}bunları çalışmalıyız.
567
00:43:44,989 --> 00:43:47,858
{\an8}Sebep ne olursa olsun
kesin olan bir şey var.
568
00:43:48,993 --> 00:43:53,931
{\an8}Bir yerde köpek balıkları varsa
orada çok canlı bir çevre vardır.
569
00:43:56,066 --> 00:43:58,235
{\an8}Bir yapı hayat üretiyorsa,
570
00:43:58,302 --> 00:44:01,572
{\an8}batıklar besin ağı için sağlıklı bir
571
00:44:01,639 --> 00:44:05,476
{\an8}yaşam ortamı sağlıyorsa
köpek balıkları da orada olacaktır.
572
00:44:05,909 --> 00:44:07,911
{\an8}Alt yazı çevirmeni: Hasan Hüseyin Öztürk