Hamnet i Hamlet to dwie wersje tego samego imienia
zamiennie używane w rejestrach miejskich Stratfordu
z końca XVI i początku XVII wieku.
Proszę.
Byłeś głodny.
Wystarczy.
Powtórzcie.
Dzień dobry panu.
Dzień dobry.
Co pana sprowadza do Hewlands?
Udzielam lekcji chłopcom.
Nauczyciel łaciny. Słyszałam o panu.
Co sprowadza pana do ogrodu?
- To tylko pytanie, panie nauczycielu. - Tak, ja...
musiałem zaczerpnąć świeżego powietrza...
I zobaczyłem panią z tym ptakiem.
To jastrząb.
Mogę?
Nie za blisko.
Nie zna pana.
Witaj.
Lubi pana.
Jak masz na imię?
Nie powiem.
Powiesz.
Nie powiem.
- Powiesz. - Nie.
Powiesz, kiedy cię pocałuję.
Co robisz?
Agnes.
Mam na imię Agnes.
Skąd pochodzisz?
Coś nie tak powiedziałem?
Nie.
- Nie znasz mnie. - Stój, chciałbym...
Nie możemy się widywać.
Gdzie byłaś?
W polu, pomagałam Bartholomewowi. Jagnię zachorowało.
Też byłam w polu i cię nie widziałam.
Ale tam byłam. Powiedz jej, Bartholomew.
To prawda.
Widziałaś nauczyciela łaciny?
Syna rękawicznika. Podobno wybiegł z lekcji i już nie wrócił.
Miał ich uczyć, żeby spłacić długi ojca.
Nie widziałam go.
To nicpoń. Jaki ojciec, taki syn.
Jesteście najładniejszymi dziewczętami w parafii.
Jesteśmy.
Któregoś dnia wezmę na spytki wszystkich waszych zalotników.
Agnes jest najstarsza. Pierwsza wyjdzie za mąż.
Nie, jeśli wciąż będzie uciekać do lasu jak Cyganka.
Gdzie byłeś tyle czasu?
Pracowałem.
Siadaj.
Kolacja prawie wystygła.
Chłopcy!
- Przestańcie. - Wystarczy dla wszystkich.
- Jak chłopcy w Hewlands? - Uczonych z nich nie będzie.
Jaki jest sens tej nauki?
Na co łacina przyszłym hodowcom owiec?
To zwykła próżność.
Nie, nie, nie.
- Wystarczy! - Dobra.
Słyszeliście. Wystarczy dla wszystkich.
Kpisz z chłopców z Hewlands, bo nie wyrosną z nich uczeni.
Ale lepsi z nich mężczyźni niż z ciebie.
Uczciwie pracują, w przeciwieństwie do ciebie,
nieudacznika, bez zawodu, z fanaberiami.
Tyle nauki i ani grama rozsądku.
Uczę ich, żeby spłacić twoje długi, zgadza się?
Twoje kolosalne długi wobec tej rodziny.
- Ja nic... - Dość!
Poznałeś resztę rodziny z Hewlands?
- Tylko matkę. - A najstarszą córkę?
Nie.
Podobno urodziła ją wiedźma z lasu.
Widziałam ją. Szła opłotkami, sama,
z jastrzębiem na ramieniu.
Jastrząb w Hewlands?
Tak. Mówią, że chodzi z nim sama do lasu.
Jesteś pewna, Elizo?
Chodzi z jastrzębiem zamiast ze służącą?
Tak. Tak.
Agnes.
Dzień dobry.
Co tu robisz?
Przyniosłem ci to.
Co to jest?
To... nowa rękawica. Do przenoszenia ptaka.
Mam rękawicę.
Agnes.
Zaczekaj.
Wiem, kim jesteś.
Kim jestem?
Nie znam cię, ale słyszałem...
Że jestem córką wiedźmy z lasu?
- Tak mówią. Nie przeszkadza mi to. - Jestem córką swojej matki.
Wiele się od niej nauczyłam.
- Na co patrzysz? - Na ciebie. - Dlaczego?
- Ja... - Nie umiesz się wyrazić, panie nauczycielu?
Umiem.
A może nie?
Czasem ciężko mi rozmawiać z ludźmi.
Więc opowiedz mi jakąś historię.
- Historię? - Tak.
Jaką historię chciałabyś usłyszeć?
Taką, która cię porusza.
Dobrze.
Znasz historię Orfeusza i Eurydyki?
Orfeusz był muzykiem.
Miał wspaniały głos.
Grał na kitarze...
To rodzaj liry podobnej do harfy. Grał tak bosko,
że ptaki, zwierzęta, a nawet kamienie i drzewa
poruszały się w rytm jego muzyki.
Orfeusz zakochał się w pięknej nimfie, Eurydyce.
Wkrótce po ich ślubie Eurydykę ukąsiła żmija.
Jad rozszedł się po jej ciele i Eurydyka umarła.
Pogrążony w żałobie Orfeusz
wyrusza do podziemnego świata, by ją odzyskać.
Rzuca czar na trzygłowego psa, Cerbera.
Wzbudza podziw Hadesa i w końcu
dostaje pozwolenie, by zabrać ukochaną z powrotem do świata żywych, ale...
- ...pod jednym warunkiem. - Jakim?
Ona będzie szła za nim, a on nie może się odwrócić, by na nią spojrzeć.
Wspinają się ku wyjściu,
ale Orfeusz nie słyszy jej kroków, więc nasłuchuje...
Słucha, i słucha, i słucha.
Ale słyszy tylko bicie własnego serca.
Reszta jest milczeniem.
Gdy zbliża się do bram podziemnego świata...
nie potrafi się dłużej powstrzymać. Odwraca się, by na nią spojrzeć, a ona...
zostaje w podziemnym świecie na zawsze.
To dobra historia.
Podobała ci się?
Pamiętaj, bylico, co potrafisz uczynić,
co zrobiłaś w Regenmeld.
Zwą cię Uną, najstarszą z roślin.
Pokonujesz trzy, trzydzieści,
pokonujesz jad i powietrze, grozę nawiedzającą ziemię.
A ty, babko, matko roślin, otwarta na wschód, potężna w środku.
Wozy po tobie jeździły, kobiety stąpały.
A ty wszystko zniosłaś i odparłaś.
Czy to prawda, że wiesz wszystko o człowieku, jeśli go tu dotkniesz?
Nie wszystko.
A co u mnie zobaczyłaś?
Ujrzałam krajobraz.
Krajobraz?
Przestrzenie, jaskinie, klify, tunele i oceany,
głęboką, czarną otchłań, nieodkryte krainy.
Ona mówi...
Mówi.
Lecz cicho. Jakieś światło w tamtym oknie błyska.
To wschód - a Julia jest słońcem.
...i zabij...
zazdrosny księżyc.
Dzień dobry.
Chcę być z tobą związany przysięgą.
Z tobą muszę się związać. Z żadną inną.
Pomówię z twoją macochą i bratem.
A choć zapewne się sprzeciwią, nie dbam o to,
bo nie mam daru cierpliwości.
Nie zniosę czekania.
A twoi rodzice? Nigdy się nie zgodzą.
Chodź ze mną.
- Czekaj. Czekaj. Czekaj. - Dobrze.
- Nie! - Nie!
Moja rękawica należała do mojej matki.
Moją matkę wychował las...
tak jak jej matkę i matkę jej matki.
Kobiety w moim rodzie widzą to, czego inni nie dostrzegają.
Agnes.
Pamiętaj, bylico,
co potrafisz uczynić, co zrobiłaś w Regenmeld.
Zwą cię Uną, najstarszą z roślin.
Pokonujesz trzy, trzydzieści, pokonujesz jad i powietrze,
grozę nawiedzającą ziemię.
Bartholomew, to się zagoi.
Zostanie blizna?
Może. To nic złego.
Słuchaj.
Słyszysz?
Winnaś wsłuchiwać się w swoje sny, Agnes.
One cię poprowadzą.
Dzień dobry.
Agnes? Co...
Co się stało?
Matka przegnała ją z domu.
Ona nie jest moją matką.
Dom należy do mojego brata, Bartholomewa.
Sama odeszłam.
Spodziewa się dziecka.
Mówi, że jest twoje.
Czy to prawda?
To dziecko w jej łonie - czy to twoja sprawka?
Tak.
- Jesteśmy po słowie. - Nigdy na to nie pozwolimy.
Będziesz potrzebował naszej zgody.
- To nie był grzech. - Nigdy jej nie uzyskasz.
Co?
- Rzuciła na ciebie urok. - Nie.
Już wolałabym, żebyś wypłynął w morze, niż poślubił tę wiedźmę.
Mary.
Nie ma potrzeby.
Na pewno możemy dojść do porozumienia.
- John. - Cicho, kobieto.
Wiem, że rad byłbyś rychło zobaczyć siostrę przed ołtarzem.
A ty wolałbyś nie patrzeć, jak drwią z twego syna.
Nie dojdzie do tego.
Mówią, że są po słowie.
Tylko jeśli ja się zgodzę.
Po cóż wychodzić za cherlawego uczonego? Jaki z niego pożytek?
Ma w sobie dużo więcej niż inni mężczyźni, których znam.
Wszystko się zmieni.
Ty.
Ty się zmienisz.
- Ja już się zmieniam. - Jest tu zbyt cicho.
Gdzie?
W tym domu.
Co nam matka mówiła, gdy się czegoś baliśmy lub nie byliśmy pewni?
Byśmy mieli otwarte serca.
By nie zamykać się w ciemności, lecz się zwrócić ku słońcu.
Kocha mnie za to, jaka jestem, a nie jaka być powinnam.
Zatem go poślubisz.
Dziękuję.
Pamiętaj, bylico...
Powtarzaj za mną.
...co potrafisz uczynić, co zrobiłaś w Regenmeld.
Zwą cię Uną, najstarszą z roślin.
Pokonujesz trzy,
trzydzieści,
pokonujesz jad
i powietrze,
grozę nawiedzającą ziemię.
Spójrz na mnie.
Agnes.
Hej.
Patrz, patrz.
Patrz na ogień.
Co to jest?
Piesek coś tu przyciągnął.
Coś tu jest.
Patrz. Tata przyszedł.
Witaj.
Szew musi być drobniejszy.
Dużo drobniejszy.
Tak.
Do niczego.
Dobrze, a teraz... drobniej.
- Dokąd idziesz? - Idę.
Wracaj do pracy.
Ostatni raz mnie uderzyłeś. Rozumiesz?
Tak.
Kochany, wracaj do łóżka.
Co piszesz?
Nic takiego.
- A jednak. - Nie wiem...
Może jak skończę, to...
Może kiedy skończę.
Przeczytasz mi, co napisałeś?
Agnes, to jeszcze nie jest skończone.
Niedokończone.
Przestań. Obudzisz dziecko.
Już dobrze.
Przepraszam.
- Za dużo... - Jestem tu.
Za dużo wypiłem.
Już dobrze.
Za dużo...
Za dużo wypiłem.
Hej.
Co się stało?
Pokaż rękę.
Proszę, proszę, proszę.
- Co tam zobaczę? - Przestań.
- Że jestem agresywny i niebezpieczny. - To nieprawda.
- Jesteś dobry. - Skąd wiesz?
Jesteś dobrym człowiekiem.
Jesteś dobry.
Żałujesz, że się pobraliśmy?
Jak możesz mówić coś takiego?
Ty i Susanna jesteście całym moim życiem.
Całym moim życiem.
Więc o co chodzi?
- Spójrz na mnie. - Przestań! Przestań.
- Proszę, proszę, proszę. - Spójrz na mnie.
Posłuchaj. Posłuchaj. Posłuchaj.
Pogubiłem się.
Zgubiłem swoją...
Zgubiłem drogę.
Muszę...
Muszę pracować.
Nie może spać.
- Bywa agresywny? - Nie.
- Jeśli podniesie na ciebie rękę... - Nie, nigdy.
Jest zły na siebie. Ma siebie dość.
To dobry człowiek. Dobry mąż i ojciec.
Ale potrzebuje czegoś więcej.
Czego mu trzeba poza rodziną? Przecież ma ciebie.
Musi jechać do Londynu.
- Do Londynu? - Tak.
- Dlaczego? - Bo tam się spotyka cały świat.
- Może mógłby tam rozwinąć interes ojca... - Ulegasz emocjom.
On potrzebuje czegoś więcej.
- Nie pasuje tu. To małe miasteczko. - Musi pracować, nie może uciec.
Ta małość go zniszczy.
Musi uwolnić się od ojca.
- Pojedziesz z nim? - Poczekam, aż się tam urządzi.
Wkrótce będzie nas więcej.
- Drugie dziecko? - Tak. Pod koniec lata.
- Nie powinien teraz wyjeżdżać. - Stracę go.
- Już go tracę... - Stracisz go, jeśli wyjedzie.
Wiem, że nasza miłość przetrwa.
Proszę cię. Pomówisz z jego ojcem?
Posłucha, jeśli to ty zasugerujesz wyjazd do Londynu.
Proszę.
Znajdę pokój.
Nad rzeką, niedaleko garbarni.
Podobno prądy w rzece są groźne
i trzeba wynajmować doświadczonych przewoźników.
I będę o tym pamiętał, obiecuję.
W każdej sekundzie będę myślał o tobie i Susannie.
Znajdę dla nas mieszkanie w Londynie i znów będziemy razem.
Nie wiesz, czy to chłopiec czy dziewczynka?
Nie. Nie wiem dlaczego.
Nie mówiłaś o dwójce dzieci?
Tak. O dwójce przy moim łożu śmierci.
Więc to jest to drugie.
- Nie będziemy się żegnać? - Nie.
Idź... Idź już.
- Dokąd się wybierasz? - Ja tylko...
- Tak, idę do... - Nie pójdziesz do lasu.
- Muszę. - Nie możesz.
- Gilbert! - Pozwól mi tam iść!
- Musisz mi pozwolić! - Agnes.
Rzeka wystąpiła z brzegów.
- Nie ma jak dotrzeć do lasu. - Pozwólcie mi! Nie!
- Wszystko jest przygotowane. - Muszę urodzić...
Nie mogę.
Nie urodzę dziecka w tym domu.
Nie w tym domu.
Nie.
Rzeka.
- Ciii. Spokojnie. - Nie. On mówił o rzece.
Rzeka jest niebezpieczna. Może porwać go nurt!
Agnes. Agnes.
Agnes. Agnes, wszystko z nim w porządku.
Nie pamiętasz, co pisał?
Przestań krzyczeć. Obudzisz całe miasteczko.
Ten list... był jakiś inny.
Były w nim dobre wieści.
Teatr.
Podpisał umowę z aktorami i będzie robił rękawiczki dla teatru.
Rękawiczki.
Agnes, teraz spokojnie. Cicho.
Przyj. Przyj.
- Jest! Jest! - Chłopczyk.
Dobry chłopiec. Dobry chłopiec.
To chłopczyk.
Synek.
Mam synka.
Co się dzieje?
Znowu zaczyna.
Masz bliźnięta, moja droga.
Chodź, Elizo. Tutaj. Szybko.
Trzymaj go.
Trzymasz?
Nie, nie, nie.
Och, nie... Nie, nie.
Dwie postaci przy moim łożu śmierci.
Zawsze myślałam...
że to będą moje dzieci.
A teraz... widzę, że to wy.
- Posadzimy cię na stołku. Rodzisz. - Nie.
No już. Wstawaj.
Nie mogę.
Nie powinnam była... Co ja...
Nie dam rady.
Pomyliłam się.
Pomyliłam...
On... nie ma go tutaj.
Nie ma go tutaj.
Agnes, dasz radę...
Musisz.
Nie mogę.
Agnes.
Możesz.
I urodzisz.
Twój mąż urodził się tu, w tym pokoju.
Wziął swój pierwszy oddech tam przy oknie.
Proszę.
Proszę, niech to dziecko żyje.
Niech ono żyje. Proszę.
Pozwolisz mu...
Niech on wróci i będzie ze swoim dzieckiem.
Proszę. Niech zawsze dobrze o mnie myśli.
Niech mnie pamięta.
Mamo.
Mamo. Mamusiu?
Była za słaba.
Ból był zbyt wielki.
Biedna kobieta, słabła coraz bardziej.
Tak już czasem jest.
Musiała wiedzieć, że to koniec.
Nie wspominajmy o niej przy dzieciach.
Będą bezpieczniejsze przy innej matce.
Takie małe... Może nie będą pamiętać.
- Mamo, nie! - Agnes, dziecko, nie.
Agnes. Dziecko. Dziecko.
- Mamusiu, nie! - Dziecko.
- Nie! - Nie...
- Pozwólcie ją zobaczyć! - Nie, nie.
- Pozwólcie ją zobaczyć! - Nie.
Nie! Mamo!
Nie!
Mamo! Chcę moją mamę.
Chcę moją mamę...
Jest. Dziewczynka!
Masz córeczkę. Ona...
Ona... co?
No już.
Dlaczego nie płacze?
Nie żyje.
- Daj mi ją. - Nie trzeba na nią patrzeć. To zły omen.
- Oddaj mi ją. - Zadbam o pochówek.
Daj mi moje dziecko!
Uważaj na główkę.
Agnes, masz synka.
Przyniosę go, możesz go nakarmić.
Dziewczynka poszła do nieba.
Nie poszła do nieba.
Przysięgłam w noc, kiedy umarła moja matka.
Będę chodzić do waszego kościoła, ale nie wypowiem tam ani słowa.
Pozwól.
Tak! Tak!
Będziesz żyć.
Zrobię wszystko, by nigdy cię nie stracić.
Nie mogłam go znaleźć.
Mam.
Idealnie.
Jest moja czapka.
Dobrze. Tak.
Trzymaj z tej strony.
Tak.
I załóż tak.
Idealnie.
- Przepraszam. - Pomogę ci.
Zasłania mi twarz.
Jestem Hamnet.
Jestem Judith.
W domu nie biegamy.
Macie się zachowywać,
jak przystało na damę i dżentelmena.
Dokąd to?
Idzie. Idzie.
Dzień dobry.
Zamienili się ubraniami. Jak długo mamy udawać?
Aż sami się zorientują.
Córciu.
Tato, pomożesz mi z greckim tekstem z lekcji?
Hamnecie, myślałem, że już się go nauczyłeś.
Nie, bo zostawiłem w szkole elementarz.
Hamnecie, naukę musisz traktować poważnie.
Jak chcesz robić postępy, skoro...
Łobuziaki.
Dałeś się nabrać?
Oczywiście.
Znowu chcieliście mi zrobić psikusa, tak?
Susanno, chodź tutaj.
Chodź.
Pamiętacie, jaką niespodziankę robimy dla mamy?
- Gotowi? - Tak.
To wychodzimy.
Szybko, szybko.
- Krok do przodu. - Zaraz.
W prawo. Krok. Krok.
Jeszcze jeden. Jeszcze jeden.
Rychłoż się zejdziem znów
przy blasku błyskawic i piorunów trzasku?
Gdy bitwa ówdzie wrząca dociągnie się do końca.
Więc przed zachodem słońca.
- Gdzież schadzka? - Jak ten chrust, na wrzosach.
- Tam Agnes dowie się o swych losach. - Słyszę głos arcywiedźmy.
Ropucha skrzeczy.
Jedźmy.
Szpetność upięknia, piękność szpeci.
Nuże, przez mgły i par zamieci!
Brawo!
Wspaniale!
Wykop dołek i rozsuń ziemię na boki, a to włóż tutaj. Dobrze?
Potem wsyp ziemię i delikatnie ją ubij.
Uszczknij odrobinę.
I rozetrzyj w dłoniach.
Cofnij się!
O tak.
Potem okrążasz.
Tak, właśnie. Gotów?
Do przodu. I w tył.
Teraz - paruj, paruj, paruj.
Dobrze. Jeszcze raz.
A teraz, ja zrobię tak, a ty uskoczysz.
Gotów? Zejdź z linii ataku. Zakręć mieczem.
Nie. Z linii ataku i zakręć mieczem.
Teraz do przodu
i krok wstecz.
Raz, dwa, trzy.
Uskok! Doskonale! Powtórzmy.
Judith, jak to się nazywa?
- Tymianek. - Rozmaryn.
- Tymianek. - Tymianek. Tymianek!
No, dobrze.
A to...
- To jest rozmaryn. - Tak.
Do czego służy?
- Wkłada się go do jabłek. - Do jabłek.
- Nie. Rozmaryn pomaga na...? - Pamięć.
Właśnie.
Rozetrzyj to wszystko w dłoniach.
Dmuchnij i pomyśl życzenie...
żeby uleciało razem z nim.
I to będzie wasz sekret.
Widziałeś go?
Nie widziałeś, jak uleciał w niebo?
Dobrze. To jeszcze raz.
Pomyśl życzenie.
Patrz! Tam, wysoko.
Patrz tam. Widziałeś go?
Uniósł wszystkie twoje życzenia w swoim małym serduszku.
I zawsze, kiedy zechcesz go wspomnieć,
wystarczy zrobić tak...
Dokąd idziecie?
Co? Złapię was!
Złapię was.
Tato.
Czy wszystko jest dobrze?
Tak.
Posłuchaj. Trzymaj się z daleka od dziadka.
Twoich sióstr nie uderzy, ale martwię się o ciebie.
Muszę wiedzieć, że będziesz bezpieczny.
Wracasz do Londynu?
Tak. Jutro.
Jutro?
Będzie dobrze.
Pojedziemy z tobą tym razem?
Jeszcze nie.
Hej.
Będę za wami tęsknić.
Ale muszę jechać, rozumiesz?
Wiem.
Rozumiem.
Dobrze,
bo musisz się opiekować mamą i siostrami. Dasz radę?
Tak.
- Będziesz dzielny? - Tak.
Tak?
- Będziesz dzielny? - Tak.
Będziesz dzielny?
Tak! Będę dzielny! Będę!
Będę dzielny.
Szukałem dla nas domu w Londynie.
Nadchodzi jesień.
Dzieci będą chorować.
Judith wciąż jest osłabiona.
Często coś jej zalega w płucach.
A powietrze w Londynie jest...
Nie możemy...
Ale już niedługo.
Pojedziemy z tobą do Londynu.
Nie pojedziecie.
Nigdy nie pojedziecie.
Czekałaś, aż miną letnie upały,
jesienne susze...
i śnieg, i mróz.
Nie wierzysz, że Judith przeżyje w Londynie.
Zrobiłabyś wszystko, żeby utrzymać to dziecko przy życiu.
- Czyż nie na tym polega rola matki? - Oczywiście, że tak.
Więc...
Postanowiłem poszukać ziemi koło Stratfordu.
Tam powinnaś zamieszkać z dziećmi.
Dziękuję.
Gdzie ona jest?
Hamnet. Jesteś!
Chodź tutaj.
Kocham cię. Kocham cię. Kocham cię.
Dobrze.
Kocham cię.
- Chodź. - Kocham cię.
Kocham cię.
Dobra. Chodź.
- Pamiętaj, co ci powiedziałem. - Tak, tato.
Grzeczny chłopiec.
- Pa. - Pa.
Hamnet?
Chodź.
Chodź tutaj.
Pokaż rękę.
Co widzisz?
Widzę ciebie...
dorosłego.
I bardzo silnego.
Widzę cię, jak pracujesz z tatą w Londynie.
W teatrze?
Na scenie.
Co będę robił?
Co chciałbyś robić, Hamnecie?
Chciałbym być aktorem. Z mieczem.
Z mieczem?
Tak.
Będę nim uderzał w miecz drugiego aktora.
Pokaż jak.
To będzie straszna walka
i wszyscy widzowie będą drżeć ze strachu.
A kto wygra?
Ja, oczywiście.
Jasne, że ty.
Coś je zaniepokoiło.
Co to może być?
Pogoda. Może coś w powietrzu.
Powiedz Joan, żeby dzieci zostały dziś w domu.
Judith.
Gdzie jesteś?
Zbudź się!
Kotka piekarzowej ma kocięta.
Musimy je zobaczyć.
Jest ich osiem, Judith. Osiem!
Pospieszmy się. Zaraz spadnie deszcz.
Judith?
Jude?
Co się stało?
Co się dzieje, Judith? Odpowiedz mi.
Judith, zbudź się.
Proszę cię. Judith.
- Co się stało? - Judith.
- Od kiedy tak jest? - Odkąd wróciłem ze szkoły?
O Boże.
Zachorowała, prawda?
To zaraza, prawda, mamo?
Idź po babcię. Poproś, żeby przyszła.
Szybko!
Jest rozpalona. Trzeba więcej wody.
Dołóż do pieca i zagrzej wodę.
Elizo, przynieś wodę i pościel. I cynamon. Pomaga w gorączce.
Dziurawiec albo rutę. I tymianek.
Znajdziesz je za... za stołem. Po drugiej stronie.
Mama jest tutaj, kochanie.
Wypij to. Rozmaryn z galaretką.
Wyzdrowiejesz.
Judith, bądź silna. Mama tu jest. Będzie dobrze.
Rabarbar. Trzeba oczyścić żołądek, przegonić zarazę.
Przyniesiesz?
Mama tu jest. Jesteśmy z tobą.
- Hamnet... Mary, Susanna, i... - Susanno, nabierz ciepłej wody.
- Dlaczego go tu nie ma? - Szybko.
Elizo, napisz do brata, żeby przyjechał.
Judith.
Otwórz buzię, Judith.
Otwórz buzię. Mama jest obok. Właśnie.
Dobrze.
Wyzdrowiejesz.
Otwórz buzię. Wypij do dna.
Przełknij. Mama tu jest. Wszystko dobrze, Judith.
Mama jest z tobą. Będzie dobrze.
Dobrze?
Agnes.
Zrobiłaś wszystko, co mogłaś.
Nie pozwolę jej odejść.
Babciu,
straciłaś trzy córki.
Czy one...
Były takie jak Judith?
Anne miała siedem lat.
A dwie były jeszcze maleńkie.
Wszystkie dostały obrzęku...
i miały gorączkę, jak Judith.
Twoja mama próbuje utrzymać ją przy życiu.
To nic nie da.
To, co zostało nam dane, w każdej chwili możemy stracić.
Cały czas trzeba być czujnym.
Nie można brać za pewnik,
że serca naszych dzieci będą bić, a one będą oddychać,
chodzić, mówić i...
śmiać się, sprzeczać i bawić.
Nigdy nie zapominaj, że w każdej chwili mogą odejść.
Jude.
Nie smuć się, Hamnecie.
Poradzisz sobie.
Nie poradzę.
Nie bez ciebie.
Ona tu jest.
Widzisz ją, Jude?
Obserwuje nas.
Powiem jej, żeby zabrała nas oboje.
Razem odejdziemy.
Odwróć się.
Pomyli się.
Nie potrafi nas odróżnić.
Oddychaj ze mną, Judith.
Oddaję ci swoje życie.
Wyzdrowiejesz.
Oddaję ci swoje życie, Judith.
Będę dzielny.
Będę dzielny, tato.
Będę dzielny.
Będę dzielny, tato. Będę dzielny.
Będę dzielny.
Jak najszybciej.
Hamnet. Nie możesz tu zostać. Zaprowadzę cię do łóżka.
Hamnet.
Mamo.
Musisz otworzyć buzię.
Wszystko będzie dobrze.
Już dobrze. Mamusia tu jest.
Nie przyjmuje...
Ma gorączkę. Jest cały rozpalony.
To nie pomaga!
Kamień. Na górze jest kamień z dziurą w środku.
Za jego łóżkiem. Przynieś go.
I... sól.
Możesz przynieść trochę soli?
Tyle, ile jest.
Woda. Potrzebujemy wody.
Żeby zbić gorączkę. Jest rozpalony.
Kochanie. Mama tu jest.
Wszystko będzie dobrze.
Będzie dobrze.
Wyzdrowiejesz.
Hamnecie, nie bój się.
Nie ma się czego bać.
Wszystko będzie dobrze.
Mama jest z tobą.
Już dobrze.
Spójrz na mnie. Jestem z tobą.
Nie pozwolę ci odejść. Nigdy.
Rozumiesz? Nigdy nie pozwolę.
Kocham cię.
Elizo, zabierz Judith do kuchni, przypilnuj jej tam.
Proszę!
- On mnie potrzebuje! Potrzebuje mnie! - Zostańcie tam.
Proszę!
Krople walerianowe...
Nie, Hamnecie. Hamnecie.
Hamnecie, musisz przeżyć.
Hamnecie, proszę. Proszę. Musisz z nami zostać.
Mama cię potrzebuje.
- Zostań. Proszę. - Przestań! Dość!
- Hamnet. - Zostaw go!
Nie widzisz, że już za późno!
Proszę cię. Zostań. Hamnecie?
Hamnecie, proszę. Nie.
Ale...
Mój syn odszedł...
Nie mogę w to uwierzyć... Mój... syn.
Straciłam swojego...
Zobaczyłam światło. Nie mogłam zasnąć.
Tutaj.
Dziecko, nie.
Idź spać.
Nie. Niech zostanie.
To moja wina, mamo. To moja wina.
Nie.
Ty tu nic nie zawiniłaś, Judith.
On zamienił się ze mną miejscami. Oszukał ją.
Kogo?
Śmierć.
Judith.
Przyszła po mnie, a zabrała jego.
Nigdy więcej tak nie mów, nikomu.
Twojego brata zabrała gorączka.
Chcesz go zobaczyć?
Tak.
Idź. Możesz go zobaczyć.
To naprawdę on?
Tak.
Nie wygląda jak on.
Nie.
To nie on.
Nie on.
To nie jest on.
Już tu są? Jeszcze nie świta. Nie przygotowałyśmy go.
Spóźniłem się?
- To ty. To ty. - Ojcze.
To ja.
Gdzie on jest?
Gdzie jest...
Gdzie...
Mój synek.
Nie przewidziałam tego.
Powinnam mu była poświęcać więcej uwagi.
Zawsze myślałam, że to ją stracimy, a chodziło o niego.
Jaka głupota.
Nikt go nie mógł uratować.
- Zrobiłaś wszystko, co mogłaś. - Jasne, że tak.
Ale ciebie tu nie było.
Wyrwałabym sobie serce i mu oddała. Oddałabym za niego swoje życie.
- Ale to na nic. - Wiem.
Nie, nie wiesz.
Nie wiesz, bo cię tu nie było.
Umierał w męczarniach.
Ja...
- Strasznie cierpiał. - Agnes.
- Wciąż płakał... - Agnes, przestań.
...a jego ciało przeszywał ból.
Nie uciszaj mnie. Tak strasznie się bał.
- A ciebie tu nie było. - Wiem.
- Próbowałam wszystkiego. - Wiem, że próbowałaś.
- Ale nic nie pomogło. - Zrobiłaś wszystko, co mogłaś.
Zrobiłaś wszystko, co mogłaś.
Wszystko.
Agnes. Agnes.
Nie było cię tutaj.
Wyślę wiadomość, Agnes.
Wyślesz wiadomość?
- Do kogo? - Do ciebie.
Jestem tutaj.
Wyślę wiadomość, jak dotrę do Londynu.
Do Londynu?
Muszę jechać.
Jak możesz?
Świat nie stanął w miejscu, Agnes.
Czekają na mnie w Londynie.
Sezon się zaczyna, a moja trupa właśnie wraca z Kentu.
Muszę jechać.
Teraz?
Dziś wyrusza grupa podróżnych i mają wolnego konia, więc tak.
Zajmij się dziewczynkami, a ja wrócę...
Przestań.
Nie.
Jedź. Jedź.
„Patrząc na zegar, który czas odmierza,
widząc słońce, jak chowa się w mroki,
Jak krasa fiołka więdnie, przedtem świeża,
I jak biel srebrna ciemne kryje loki -
Jak z drzew wysmukłych opada liściwie,
Pod dach cienisty wzywające trzodę,
Jak zieleń lata na skoszonej niwie
Leży związana w snopy białobrode -
Widząc to, myślę o piękności twojej,
Że się z dnia chyłkiem pochyli i ona,
Albowiem piękność, co o się nie stoi,
Ginie, gdy inna rośnie niestrudzona.
Przed kosą Czasu nic jej nie obroni,
Tylko latorośl, co zostaje po niej”.
Przeczytasz jeszcze raz?
Nie.
To już był trzeci raz.
To nie wystarczy?
- Może teraz prezenty? - Prezenty z Londynu.
Grzebień dla ciebie, Jude.
Musisz ostrożnie się z nim obchodzić.
To dla ciebie, Agnes.
Rubin, prawda?
Najpiękniejszy, jaki w życiu widziałam.
Wszyscy mówią o nowym domu. Jest największy w Stratfordzie.
Jest tam tyle pokoi, że można się zgubić.
Dostaniesz klucze, Susanno.
Dobrze poprowadzisz ten dom.
Załóż go, mamo.
Bartholomew pokazał ci nowy dom?
Podoba ci się?
Dlaczego sam mi go nie pokazałeś?
Myślisz, że się stąd nie wyprowadzę?
Bo Hamnet umarł w tym domu.
Wciąż się zastanawiam, gdzie on jest.
Dokąd poszedł.
Cokolwiek robię, wciąż myślę: „Gdzie on jest?”
Przecież nie mógł po prostu zniknąć.
Trzeba go tylko znaleźć. Musi gdzieś być.
Boję się, że od tego oszaleję. Chociaż minął rok.
Co tam rok?
Co tam rok? Liczy się sekunda, minuta, każdy dzień.
Może nigdy nie przestaniemy go szukać.
Przepraszam, Agnes.
Słyszysz? Przepraszam.
- Za co? - Za wszystko.
- Utknąłeś. - Gdzie?
W swojej wyobraźni. Jest dla ciebie prawdziwsza niż cały świat.
Nawet śmierć dziecka cię stamtąd nie wyrwała.
Hamnet umarł.
Straszną śmiercią.
A ciebie przy nim nie było.
Nie pożegnałeś się z nim.
Co widzisz?
Nic.
Nic?
Zupełnie nic.
Cóż.
Powinieneś wracać do Londynu.
I nie martw się o nas.
Dobrze sobie radzimy bez ciebie.
Było to niegdyś paradoksem, ale teraz okazuje się pewnikiem.
Kochałem dawniej Waćpannę.
W rzeczy samej, dawałeś mi to Książę do zrozumienia.
Nie trzeba ci było tak rozumieć;
bo cnota nie daje się w stary nasz pień wszczepić tak...
Nie trzeba ci było tak rozumieć;
bo cnota nie daje się w stary nasz pień wszczepić tak,
żebyśmy trącić nim przestali.
Nie kochałem cię wcale.
Tem bardziej więc zostałam zawiedzioną.
Idź Waćpanna do klasztoru;
na co ci mnożyć grzeszników?
Ja sam jako tako jestem uczciwy,
a przecież mógłbym sobie zarzucić takie rzeczy, że lepiej by było...
Jeszcze raz.
Idź Waćpanna do klasztoru;
na co ci mnożyć grzeszników?
- Ja sam jako tako jestem uczciwy... - Jeszcze raz. Ja sam jako tako...
Ja sam jako tako jestem uczciwy, a przecież mógłbym sobie zarzucić
- ...takie rzeczy, że lepiej by było... - Jeszcze raz.
Ja sam...
Jeszcze raz.
- Ja sam jako tako... - Ja sam.
Ja sam jako tako jestem uczciwy,
a przecież mógłbym sobie zarzucić takie rzeczy, że...
Jeszcze raz.
- A przecież mógłbym sobie zarzucić... - Jeszcze raz.
Ja sam jako tako jestem uczciwy...
Bezmyślnie powtarzasz słowa!
Ja sam jako tako jestem uczciwy,
a przecież mógłbym sobie zarzucić takie rzeczy,
że lepiej by było, gdyby mnie była matka na świat nie wydała.
Jestem nadzwyczajnie dumny, mściwy, żądny władzy,
więcej mam przywar, niż zdolności umysłowych do ich poznania,
niż wyobraźni do dania o nich wyobrażenia i czasu do okazania ich w postępkach.
Czego się takie figury tłuc mają pomiędzy ziemią i niebem?
Jesteśmy arcyhultaje, wszyscy bez wyjątku; żadnemu z nas nie ufaj.
Idź prosto do klasztoru. Od nowa.
Być...
albo nie być,
otóż - to pytanie.
Jestli w istocie szlachetniejszą rzeczą
znosić pociski
zawistnego losu...
Czy też...
stawiwszy czoło
morzu nędzy, przez opór
wybrnąć z niego?
Modlę się, by drzewa syna mi zwróciły,
bo Robin był słodki, piękny i tak miły.
Agnes?
Byłam... w pobliżu i pomyślałam, że cię odwiedzę.
Bardzo mi przykro z powodu śmierci Johna.
Jak się ma twój mąż? To straszne stracić ojca.
Ma się dobrze.
Jest bardzo zajęty. Pracuje nad komedią.
Ta nowa sztuka to nie komedia.
To tragedia.
Ale przecież o tym wiesz.
Całe miasto o tym mówi.
Ostrzegałam cię przed tym małżeństwem.
Nie udawaj, że się o mnie troszczysz.
Nie jesteś moją matką i nigdy nią nie byłaś.
Do widzenia, Agnes.
Nie odzywa się od miesięcy. Jak mógł... nam nic nie powiedzieć?
Nie ciekawi cię, o czym jest?
Ale co?
Ta sztuka.
PRZEDSTAWIENIE: TRAGEDIA HAMLETA
Kogo szukacie?
Williama Szekspira.
- Jesteśmy jego rodziną ze Stratfordu. - Wejdźcie na górę. Mieszka na poddaszu.
Dlaczego właściciel największego domu w Stratfordzie mieszka tutaj?
Nie rozumiem.
Myślałam...
Myślałam, że on...
Co mam robić?
Miej otwarte serce.
PRZEDSTAWIENIE: TRAGEDIA HAMLETA
- Kto tu? - Pierwej ty mi odpowiedz.
- Stój, wymień hasło! - Niech Bóg chroni króla.
- Bernardo? - Jeśli napotkasz Marcella i Horacego,
z którymi straż mam odbywać, powiedz, niech się śpieszą.
Zda mi się, że ich słyszę.
Stój! Kto idzie?
Czy owa postać i tej nocy dała się widzieć?
- Ja nic nie widziałem. - Horacy...
O czym oni mówią?
I nie chce wierzyć wieści o tem strasznem...
Co to ma wspólnego z moim synem?
- Oni się boją. - Usiądźmy...
- Czego? - Bernardo, opowiedz,
- Czekają na ducha. - ...jak to było.
- Przeszłej nocy, gdy owa jasna gwiazda... - Ducha?
- ...i zegar bił pierwszą... - Przestań;
spojrzyjcie tam:
nadchodzi znowu.
Zupełnie postać nieboszczyka króla.
Patrz, odchodzi.
To był on.
Już go nie ma.
- Powiesz-że jeszcze... - To był Will.
- ...że to urojenie? - Nie jest aktorem. - Ale zagrał ducha.
Obraz dopiero-co nam się ukazał, Był, jak wiadomo, zmuszony do boju.
Mężny nasz Hamlet...
- Hamlet. - Położył trupem tego Fortynbrasa...
- Słyszałeś? - Tak.
Mówią o nim.
Agnes.
- Zaczekaj. - Z drogi.
- Dlaczego wciąż o nim mówią? - ...przybiera postać zmarłego króla.
- Nie denerwuj się. - Dlaczego użył jego imienia?
- Nie znam go. - Cisza!
...abyśmy o tem uświadomili młodego Hamleta.
- Pewny jestem... - Jak śmiesz wypowiadać jego imię!
...że to widmo, milczące dla nas, przemówi do niego.
Świeżo tkwi w naszej pamięci zgon drogiego naszego brata Hamleta,
...jednakże rozwaga czyni gwałt naturze,
że pomnąc o nim, nie zapominamy o sobie samych.
Nie będę uczestniczyć w tej kpinie.
- Zaczekaj. - ...Hamlecie...
Nie. Chcę wracać do domu.
Synu mój.
Jakiż tego powód, że czarne chmury wciąż cię otaczają?
Kochany Hamlecie, zrzuć tę ponurą barwę.
Przestań powieki ustawicznie spuszczać w ziemię, o drogim ojcu rozmyślając.
Co żyje, musi umrzeć; dziś tu gości, a jutro w progi przechodzi wieczności.
W istocie, Pani, rzecz to zbyt pospolita.
Ale we mnie jest coś, co w ramę oznak się nie mieści,
w tę larwę żalu, liberię boleści.
Lecz uporczywie trwać w utyskiwaniach jest to dowodzić
bezbożnej czułości,
sprzeciwiającej się wyrokom niebios.
Bogdaj to trwałe, zbyt wytrwałe ciało stopniało,
w lotną parę się rozwiało!
Lub bogdaj sam Przedwieczny nie był karą zagroził samobójcy!
To niepielony ogród, samym tylko
bujnie krzewiącym się chwastem porosły.
O, wstydzie! Że też mogło przyjść do tego!
Parę miesięcy dopiero, jak umarł!
Nie, nie, i tego nie ma: taki dobry...
taki anielski król, naprzeciw tego – istny Hiperyon naprzeciw Satyra!
Gdzie mnie prowadzisz?
Mów: nie pójdę dalej.
Jestem duchem twego ojca,
skazanym tułać się nocą po świecie,
a przez dzień jęczeć w ogniu,
póki wszystek kał popełnionych za żywota grzechów
nie wypali się we mnie.
- Biedny duchu! - Nie lituj się nade mną,
ale bacznem uchem ogarnij to, co ci mam odkryć. Słuchaj.
O, słuchaj, jeśli choć cokolwiek kochałeś twego ojca.
Przebóg!
Ale dość tego! Już powietrze ranne czuć mi się daje; muszę kończyć.
Kiedym raz po południu jak zwykle w ogrodzie
bezpiecznie zasnął, wkradł się stryj twój z flaszką,
zawierającą szalejowe krople,
i wlał mi w ucho ten zabójczy rozczyn,
którego siła tak jest nieprzyjazną ludzkiej naturze,
że jak żywe srebro
przebiega nagle wszystkie drogi, wszystkie kanały ciała...
i jako sok kwaśny wlany do mleka,
ścina wnet i zgęszcza wszystką krew zdrową.
Tak było i z moją:
I wraz plugawy trąd
jak u Łazarza
wystąpił na mnie i brzydką skorupą pokrył mi całe ciało.
O, to okropnie!
Okropnie! Okropnie!
Maszli iskierkę czucia, nie ścierp tego:
- Nie pozwól, aby... - Zajął miejsce naszego syna.
Spójrz na mnie.
...świecący robaczek oznajmia, że ranek już jest bliski;
wątłe bowiem światełko jego znacznie już pobladło;
Synu...
żegnam cię,
Żegnam cię.
Pamiętaj o mnie.
Być albo nie być,
otóż-to pytanie,
jestli w istocie szlachetniejszą rzeczą znosić pociski zawistnego losu,
czy też stawiwszy czoło morzu nędzy, przez opór wybrnąć z niego?
Umrzeć, zasnąć. I na tem koniec.
Gdybyśmy wiedzieli, że raz zasnąwszy, zakończym na zawsze boleści serca
i owe tysiączne właściwe naszej naturze wstrząśnienia,
kres taki byłby celem na tej ziemi najpożądańszym.
Umrzeć.
Zasnąć! Może śnić? W tem sęk cały;
jakie bowiem w tym śnie śmiertelnym marzenia przyjść mogą,
kiedy zrzucimy z siebie więzy ciała, To zastanawia nas:
i toć to czyni tak długowieczną niedolę;
bo któżby ścierpiał pogardę i zniewagi świata,
krzywdy ciemięzcy, obelgi dumnego,
lekceważonej miłości męczarnie, odwłokę prawa, butę władz
i owe upokorzenia, które nieustannie zasługi cichej stają się udziałem,
gdyby od tego kawałkiem żelaza mógł się uwolnić?
Któżby dźwigał ciężar nudnego życia i pocił się pod nim,
gdyby obawa czegoś poza grobem,
obawa tego obcego nam kraju, skąd nikt nie wraca,
nie wątliła woli i nie kazała nam pędzić dni raczej w złem już wiadomem...
Dalej więc!
- To raz. - Nie.
Dotknięcie było jawne. Nasz syn wygrywa.
- Dalej! - Gertrudo, nie pij.
To drugi raz: cóż Waćpan na to?
Pilnuj się teraz.
Cóż to królowej?
- Omdlała, widząc cię rannym. - Nie, nie, ten to napój,
ten napój,
drogi Hamlecie! Ten napój; jestem otrutą.
O, podłości! Hola!
Pozamykajcie drzwi!
Szukajcie zdrajcy!
Oto tu leży.
Zgubionyś, Hamlecie.
Nie uratują cię żadne leki świata; i pół godziny życia nie ma w tobie.
Król, król winien.
Więc i to ostrze zatrute?
Trucizno, dokończ swojego dzieła.
Wszeteczny, zbójczy, przeklęty Duńczyku,
wysącz ten kielich.
A co? Jest w nim perła?
Idź w ślad za moją matką.
Umieram, Horacy;
ty pozostajesz.
Wytłumacz mą sprawę tym, co jej z bliska nie znają.
Wyrzecz się jeszcze na chwilę zbawienia i ponieś trudy oddychania dłużej
w zepsutej atmosferze tego świata dla objaśnienia moich dziejów.
Umieram!
Potęga jadu mroczy zmysły moje.
Reszta jest milczeniem.
Na podstawie powieści „Hamnet” Maggie O’Farrell.
Sonet 12 Williama Szekspira w tłumaczeniu Jana Kasprowicza
Fragmenty „Makbeta” i „Hamleta” na podst. tłumaczenia Józefa Paszkowskiego