Eeuwen geleden, in West-Centraal-Afrika...
...waar koninkrijken ontstonden en vielen...
...leefde een vrouw die voorbestemd was om te leiden.
Een krijger, een koningin, een ongeëvenaarde kracht.
Haar naam...
...Njinga.
We zijn een volk dat op de vlucht is voor uitsterving.
Geboren in een tijdperk van duisternis...
...in een tijd van bloed...
...en verschuivend zand.
Toen slavernij een continent dreigde te decimeren.
Ik wil de Portugezen van m'n land af.
Allemaal.
Ze verdedigde haar koninkrijk tegen de Europese macht.
Njinga.
Ze werd een baken van licht voor haar volk.
Koningin Njinga's erfgoed is nog steeds voelbaar in heel Afrika.
Het wordt tijd dat we haar naam leren kennen.
Heil koningin Njinga.
Njinga. - Njinga.
Ben je er klaar voor? - Ben jij er klaar voor?
Denk maar niet dat ik je spaar omdat je vader toekijkt.
Dat verwacht ik ook niet.
Hé.
Prinses Njinga is opgegroeid in een tijd...
...waarin haar vader, de koning, het al moeilijk heeft...
...met het conflict met de Portugezen...
...die het land binnenkomen en mensen ontvoeren.
De Portugezen zijn al 50 jaar in Ndongo.
Hun missie is tweeledig.
Ze willen de mensen tot het Christendom bekeren...
...en het territorium van de koning van Portugal uitbreiden.
PORTUGEES RIJK 1617
De Portugezen zijn de eerste wereldwijde maritieme supermacht...
...met kolonies over de hele wereld.
Hun grootste ligt in Brazilië.
BRAZILIË
Waar ze hun rijkdom vergroten met de bouw van enorme suikerplantages.
De Portugezen hebben mensen nodig om op die plantages te werken...
...dus nemen ze mensen uit West- en Centraal-Afrika gevangen als slaven.
In Ndongo noemen ze de koning de Ngola.
Hij staat nu onder druk...
...om z'n koninkrijk tegen Portugezen te beschermen.
Hij moet z'n oudste dochter Njinga voorbereiden...
...op de oorlog die komen gaat.
Hij stelt haar bloot aan het ambacht van oorlogvoering...
...hoe ze moet vechten.
Ze gebruikte z'n soldaten om mee te oefenen.
Je had me bijna geraakt.
Nooit.
Als prinses heeft Njinga vrouwelijke bewakers.
Sommigen daarvan zijn militairen die met haar trainen.
Het is nog ongebruikelijk voor vrouwen om een actieve militaire rol te vervullen.
Ik reken te veel op je.
Godzijdank.
Je techniek is vertraagd.
Dat is omdat de snelsten niet altijd winnen.
Toch, Ndambi?
Moest je niet ergens heen?
Kom, loop met me mee.
Ndongo ligt in het huidige Angola in West-Centraal-Afrika.
ZUID-ATLANTISCHE OCEAAN
In 1617 was Ndongo een van de grootste en belangrijkste koninkrijken.
Er wonen zo'n 100.000 tot 200.000 mensen.
Het koninkrijk ligt rond Kabasa...
...de hoofdstad en het thuis van de koninklijke familie.
Ndongo is een verfijnde gemeenschap.
We denken vaak dat het continent Afrika...
...heel primitief was, voordat de Europeanen er waren.
Maar dat is niet waar.
Er wordt veel gehandeld in Ndongo.
Het is een groot gebied met een sterke militaire kracht.
Mensen snappen het niet.
Iedereen denkt dat het om snelheid gaat, maar het gaat om precisie en oordelen.
Je moet het slagveld kennen.
Funji is de jongste van de drie dochters van de koning.
Als koninklijke prinsessen worden ze vereerd en gerespecteerd in Kabasa.
Lees het slagveld en elk detail is belangrijk.
Je moet bereid zijn om toe te slaan vanuit een slechtere positie...
Ga je jezelf niet voorstellen?
Ik ben niet zo direct als jij.
Funji, je bent de dochter van een koning. Hij mag in z'n handjes knijpen met jou.
Ik ben laat voor de raadsvergadering.
Alsjeblieft. Alsjeblieft?
We zetten dat neer en we gaan.
Heel erg bedankt.
Als de zwaksten ons koninkrijk leidden, ziet de...
...structuur van de maatschappij in Ndongo er als volgt uit.
Je hebt de heerser aan de top...
...en de soba's net eronder, die eigenlijk van adel zijn.
Njinga's vader heeft het moeilijk...
...omdat de mannen om hem heen wedijveren om de macht.
Mbande, Njinga's broer, is complex en ambitieus.
Je krijgt het gevoel dat hij echt wil bewijzen dat hij een goede leider is.
Mbande wist dat het zijn halfbroer Kiluanje was...
...die de volgende Ngola zou worden als de oudste zoon van de huidige koning.
We moeten een strategie bedenken. We moeten samenwerken.
Strategie is voor spelletjes. Kracht is voor oorlog.
Op dit moment zijn de Portugezen erbij gekomen.
Ze hebben de verdeeldheid en rivaliteit tussen de soba's uitgebuit.
Hoewel veel soba's Njingas vader steunen...
...is er één soba in het noorden, Soba Kavulo...
...die in opstand komt tegen de koning.
Mijn koning...
...het wemelt hier van de mensen die trouw zijn aan...
...de verrader Soba Kavulo.
De Lucalla-pas is de enige weg voor onze krijgers.
Ze zullen het ravijn overnemen.
En ze zullen een pad maken voor onze belegerde mannen...
...en hun aantallen versterken.
Uitstekend.
De oorlog is over drie dagen voorbij.
De slag zal gewonnen worden, maar de oorlog zal voortduren...
...als vader niet met de mannen meegaat en de lokale bevolking ontmoet...
...en ze eraan herinnert waarom jij hun koning bent.
Je tijd aan het hof was beperkt...
...maar dat zou je loyaliteit niet moeten zijn.
De koning hoeft niemand eraan te herinneren waarom hij koning is.
Deze keer ben ik het met Mbande eens. Vader moet deze strijd niet leiden.
M'n loyaliteit is onbetwistbaar, broertje.
Ik wil alleen maar zeggen dat we niet mogen negeren...
...dat de koning bedreigd wordt.
De koning wordt altijd bedreigd.
Laat de venters en dronkaards daar maar over roddelen...
...terwijl wij ons richten op het directe probleem.
Soba Kavulo.
Als ik zo vrij mag zijn.
De prins heeft gelijk.
Natuurlijk heb ik gelijk.
Het instinct van Kiluanje om alles te doen om de koning te beschermen...
...is belangrijk.
Rondom de Ngola staan een aantal adviseurs...
...en de tendala is een van de belangrijkste.
Hij is een slaaf in gevangenschap.
In Ndongo konden gevangenen uit de oorlog...
...een bepaalde rang krijgen.
Jij en ik hebben veel oorlogen meegemaakt.
Ja, als koning en gevangene.
En nu als vrienden.
Ja.
Alleen een dwaas denkt dat hij de dood overleeft.
Maar we kunnen het blijven proberen.
Njinga.
Heb je nog iets toe te voegen?
Ik vraag me af waarom we de Portugezen blijven achtervolgen...
...en ze niet aanvallen?
Njinga, de Portugezen zijn het probleem niet.
Ze zijn altijd het probleem.
Wie denk je dat de drijfveer is van Kavulo?
Wie zorgt ervoor dat ons volk de koning in twijfel trekt?
Njinga leert van de diplomatie van het hof...
...en de politiek uit de regio.
Maar de wereld wordt gedomineerd door mannen.
Haar aanwezigheid kan wrok veroorzaken bij haar broers.
Achter deze soba aan gaan...
...is als vechten tegen de schaduw...
...niet tegen de man zelf.
HAVEN VAN LUANDA
De Portugezen zoeken Afrikaanse gevangenen, hoe dan ook.
Ze zijn vastbesloten om het koninkrijk Ndongo in te nemen.
De Portugezen vestigden zich in Luanda als slavenbasis...
...want de reis van Luanda naar de kust van Brazilië is korter...
...dan vanuit andere plekken in West-Centraal-Afrika.
BRAZILIË, ZUID-ATLANTISCHE OCEAAN, LUANDA, NDONGO
Het is een aantrekkelijke plek voor ze...
...om hun gewelddadige slavenarbeid te beginnen.
De Portugezen met hun eeuwige dorst naar meer mensen.
Ze zijn nooit tevreden met het aantal mensen dat ze hebben.
Het is een lopende handel, dus ze moeten het blijven voeden.
Wat zeggen de voorouders?
Mijn koning.
De nganga is de spiritueel adviseur.
Als Afrikaanse koningin of vrouwelijke koning...
...moet ik vaak overleggen met m'n spiritueel adviseur...
...omdat we niet alleen met onze eigen stem kunnen spreken.
We vertegenwoordigen de stem van de voorouders.
Dus de koning, de Ngola...
...gaat altijd naar de nganga om ervoor te zorgen dat elke beslissing...
...dient voor het welzijn en de verheffing...
...van het volk en het koninkrijk.
De dag eindigt met de koning nog op zijn troon.
De voorouders hebben gesproken.
Njinga is niet alleen krijger en diplomaat...
...maar op dat moment is ze ook de moeder van een jonge zoon.
Je bent te dol op hem.
Ik weet het.
Je hebt niets over de raadsvergadering gezegd.
Wat valt er te zeggen?
Ze vechten liever met elkaar dan met de Portugezen.
Mbande en Kiluanje? - Wie anders?
Ze zijn gewend om te vechten. Het is makkelijk voor ze.
De Portugezen zijn een ander soort vuur.
Een vuur waar we snel aan moeten wennen.
Voor het ons allemaal opslokt.
In plaats daarvan brengen ze vader in gevaar, en waarvoor?
Een nutteloze soba die zich liever bij de Portugezen aansluit?
Laat hem maar.
Het is een kwestie van tijd voor de Portugezen hem dumpen.
Hij heeft me gebeten.
Kambu is de zus tussen Funji en Njinga.
Je krijgt het gevoel dat ze haar zus echt steunt.
Hij is klaar.
Geef hem aan mij.
Breng hem terug.
Over een uur.
Kambu.
Door Njinga's status was ze in staat om een groep...
...concubines zelf uit te kiezen.
Er zijn culturen in Afrika waar vrouwen meerdere partners kunnen hebben.
Njinga's favoriete concubine is Kia Ituxi.
Kia Ituxi is de vader van haar kind.
Ze hebben een heel speciale relatie.
En voor haar is het leven grotendeels best goed.
Njinga's vader hoorde dat een van de soba's zich tegen hem keerde.
Hij besluit erheen te gaan en te laten zien hoe machtig hij is.
Sta me toe met je mee te gaan.
Je bent precies waar ik je nodig heb.
Je hebt gelijk.
De Portugezen knagen aan ons.
Ze knagen aan de huid tot ze bij het bot komen.
En dat pakken ze ook.
Dan is het alsof we nooit hebben bestaan.
Zo ver komt het niet.
Wat zou jij doen in mijn plaats?
Ik zou het koninkrijk verenigen.
We zouden alle macht gebruiken om de Portugezen terug te drijven, en...
En? Spreek vrijuit, mijn dochter.
Ik zou vandaag niet ten strijde trekken.
Je zegt dat alsof ik een keuze heb.
Je kent mannen en hun trots niet.
Maar misschien ben je Ndongo's enige hoop.
Met een vrouw op de troon...
...zal er misschien minder bloed vloeien.
Water.
Je hebt nooit genoeg bij je.
Hou je broers en zussen in de gaten.
Je wou dat je met hem mee kon, hè?
Ja.
Jij niet? - Nee.
Hij heeft jou liever aan zijn zijde.
Mijn koning?
Mijn koning, waar bent u?
Ngola?
Het is waarschijnlijk dat een van z'n mannen de koning van z'n leger scheidde...
...om hem te vermoorden namens de soba's die tegen hem waren.
Nee.
Wie moet er nu regeren zonder Njinga's vader?
Kijk wat ze je koning hebben aangedaan.
Als we onze eigen mannen niet kunnen vertrouwen, wie dan wel?
Het lijkt erop dat het gevaar niet in het veld was, zoals je zei...
...maar in ons eigen huis.
Tendala.
Waar is de generaal?
Hij is niet teruggekomen. - Breng hem hier.
Ik wil de verantwoordelijken voor zonsondergang aan m'n voeten hebben.
Nee, broer.
Wat?
Ze zullen nu wel bij hun meesters zijn.
Laat ze daar.
Laat ze zich veilig voelen...
...trouwen...
...met hun vrouwen slapen en erfgenamen krijgen.
En dan...
...als ze denken dat ze gewonnen hebben en de voorouders het verordenen...
...zullen we ze vinden en doden we ze.
We zullen hun hele levens uitroeien...
...tot er geen bloedlijnen meer zijn.
Tendala, kondig aan dat m'n vader dood is en roep de raad bijeen.
Hij is niet hier.
Hij is bij de voorouders.
Waarom zei je dat de dag zou eindigen met hem op z'n troon?
Zit hij niet nog op z'n troon?
Je weet wat ik bedoel.
'Alleen een dwaas denkt dat hij de dood overleeft.'
Dat waren de woorden van je vader.
Hij begreep wat de voorouders bedoelden.
Hij begreep altijd de betekenis achter woorden.
Hij noemde me Ndongo's hoop.
Wat bedoelde hij?
O, kind.
Doe niet alsof je het niet weet.
Jullie waren hecht genoeg.
Het is één ding om te weten.
Anderen overtuigen is iets anders.
Njinga is er kapot van...
...net als elke dochter wanneer haar vader sterft.
Maar ze verloor niet alleen haar vader, maar ook de koning.
Dat zet veel vraagtekens.
Mbande voelt zich de rechtmatige erfgenaam.
Maar omdat hij niet de zoon was van de hoofdvrouw van de voormalige Ngola...
...was z'n aanspraak op de troon minder sterk.
Er is geen duidelijke lijn van opvolging.
Dus geeft hij opdracht tot een reeks politieke moorden...
...om zich te ontdoen van rivalen.
De zoon van Kiluanje...
en al z'n erfgenamen.
Er mag geen bedreiging zijn voor mijn troon.
Eruit. Weet je waar je bent?
Njinga's zoon, een baby, wordt vermoord door Mbande...
...omdat hij dit kind ziet als een bedreiging voor z'n macht.
Ik heb gedaan wat ik moest doen.
Waarom heb je me dan geroepen?
Omdat ik onzeker ben.
Waarover?
De troon?
Of wat je ervoor hebt gedaan?
Ik kan je de keuze die je hebt gemaakt niet vergeven. Het was jouw keuze.
Maar ik zal je dit zeggen.
Een gestabiliseerde troon is niets zonder een stabiele koning.
Vind je draai.
Dit is een cruciaal moment voor Mbande.
Hij wil z'n positie veiligstellen.
Als je koning bent, ben je geen normaal mens...
...die de sociale regels moet gehoorzamen.
Dus door zijn potentiële tegenstanders te vermoorden...
...handelt hij al als een koning.
Waar ben ik?
Njinga.
Mbande vermoordt Njinga en haar zussen niet.
Njinga was populair.
Misschien wilde hij haar van mogelijke erfgenamen ontdoen...
...maar haar ook een politieke aanwinst maken.
Waar is m'n zoon?
Mbande.
Geef me mijn strijdbijl.
Hou haar vast.
Drink op.
Daar word je rustig van.
Nee, ik moet...
Ik moet...
Mijn jongen.
Wees stil. Alles gaat zoals de voorouders het wilden.
Nee.
Dat kan niet.
Hij is m'n jongen. Hij is m'n baby.
Hij vormde geen bedreiging.
Mbande was bang voor de man die je baby kon zijn.
Zijn de voorouders ook bang?
Aan wiens kant sta jij?
Ik verdedig hem niet.
Ik denk aan Ndongo. Dat moet jij ook doen.
Het spijt me.
Dan ga ik weg.
Ik kan hier niet blijven.
Dat kan niet.
Je komt uit het koninklijk huis.
Je kunt niet verhuizen zonder de voorouders te raadplegen.
Vertel me dan wat ik met deze pijn moet doen.
Vertel het me.
Wat moet ik doen?
Wat als ze mij vermoorden?
Omdat...
...jij Ndongo's hoop bent.
Mbande weet het niet, maar je vader en onze voorouders wel.
Niets gebeurt zonder hun wil.
Hou vol, dochter...
...en vertrouw erop dat dit allemaal bij het plan van onze voorouders hoort.
De voorouders vragen te veel.
Misschien.
Je loyaliteit ligt niet bij degene die op de troon zit...
...maar aan het volk van Ndongo en de troon zelf.
Als je dit volhoudt, kun je alles worden.
Tijdens de eerste zes maanden van Mbande's bewind...
...voeren de Portugezen hun aanvallen op zijn volk op.
Kijk naar deze twee grafieken.
Dit is de verhouding...
De Portugezen hebben nieuwe leiders.
En ze vallen...
...steeds dieper het binnenland van Afrika binnen.
Mbande is niet in staat de militaire en politieke allianties te smeden...
...die nodig zijn om Portugese agressie te stoppen.
Vertel me over Mbande.
Er komen gemiddeld 15.000 slaven per jaar uit de regio Ndongo.
We verliezen een paar honderd mensen door aanvallen op de slavenmarkt.
Om nog meer mensen van Mbande te pakken...
...roepen de Portugezen de hulp in van een groep krijgers...
...genaamd de Imbangala.
De Imbangala zijn huurlingen.
Het zijn ingehuurde krachten.
Het zijn felle strijders.
De belangrijkste leider van de Imbangala's, Kasanje...
...heeft banden met Portugal.
Mensen waren bang voor ze, maar hadden respect voor ze.
Iedereen wil de Imbangala aan hun kant of op de loonlijst.
Ze wisten dat als je ze aan jouw kant had...
...je misschien een kans had.
Njinga verloor haar vader en haar kind.
Ik denk dat ze er als persoon kapot van moet zijn geweest.
Maar ze blijft een prinses.
Ze is nog steeds de belichaming van een voorouder...
...dus...
...ze moet haar wrok opzijzetten...
...voor de man die haar kind heeft vermoord.
Je hebt me ontboden.
Je hebt weer een raadsvergadering gemist.
Aanvaard m'n excuses, onze koning.
Laat haar zien.
Wat er over is van onze verkenners.
Kasanje.
De Geest in de Mist.
Hoe blijft Kasanje door onze verdediging breken?
Stuur soldaten en breng hem bij me.
De enige soldaten die je nog hebt, bewaken Kabasa.
Stuur ze dan.
Hij mag Kabasa niet in.
Ik wil niet meer verliezen dan m'n vader heeft verloren.
Als je Kabasa verliest...
...zul je meer verliezen dan onze vader ooit heeft gedaan.
Het is niet slim om te gokken met je laatste verdedigingslinie.
En wat stel je voor dat we doen?
Njinga.
Gebruik Imbangala-krijgers. - Wat?
Ik leg Ndongo's toekomst niet in de handen van die verraders.
Die verraders zijn verdeeld.
Gebruik dat.
Wie kan beter vechten tegen een Imbangala-krijger als Kasanje...
...dan een andere Imbangala?
De Imbangala's bestaan uit verschillende groepen.
Ze worden niet allemaal geleid door dezelfde persoon.
De leiders van de Imbangala's zijn niemand trouw.
Ze vechten zelfs tegen elkaar voor de juiste prijs.
En hoe wil je ze temmen?
Dat doen we niet.
We bewapenen ze, laten ze vrij en winnen tijd om te hergroeperen.
En als ze zich verzetten? Sturen ze ons dan naar die slavenhandelaars?
Dat doen ze niet. - Weet je het zeker?
Wat moeten we anders?
Stuur mij. Ik overtuig ze zelf wel.
Nee, het is te riskant.
We gebruiken de mannen die we nog hebben in Kabasa...
...om de Portugezen en Kasanje aan te vallen.
Waarom? - M'n besluit staat vast...
Ik bedoelde m'n zoon.
Waarom?
Als je het me had gevraagd, had ik hem hier weggehaald.
Zodat je je niet bedreigd zou voelen.
Ik zou hem niet meer zien.
Waarom heb je het niet gevraagd, Mbande?
Waarom heb je me...
...het enige afgenomen wat belangrijk voor me was?
De koning doet wat gedaan moet worden.
Ik kan beter de Imbangala gaan zoeken.
Ik ben bang dat als ik blijf...
...ik de koning iets zal aandoen wat de voorouders kwaad zal maken.
Maar hij verbood je te gaan.
Ik ben niet bang voor hem.
Hij kan me niet twee keer doden.
Ze zal het niet begrijpen.
Ik hoorde dat je weggaat. Waarheen?
De Imbangala zoeken.
Wat als ze je aan de slavenhandelaars geven?
Dat risico wil ik wel nemen.
Als we dan niet allemaal vermoord worden...
...door Mbande's stommiteiten met de Portugezen.
Laat Mbande dan gaan. Hij is de koning.
Nee. Hij is hier beter af.
Goed, dan ga ik met je mee.
Ik heb je hier nodig...
...zodat jullie Mbande in de gaten kunnen houden.
Beloof me dat jullie voor elkaar zorgen tot ik terug ben.
Beloof ons dat je terugkomt.
Kom veilig terug.
Ik hou van jullie.
Njinga tart haar broer en wil een verbond sluiten...
...met een Imbangala-leider die Kasa heet.
Ze handelt echt op eigen houtje.
Je bent Ndongo's enige hoop.
OOST-NDONGO IMBANGALA-TERRITORIUM
Njinga neemt een groot risico door de Imbangala te zoeken.
Ze zijn constant in beweging.
Ze plunderen nederzettingen en vermoorden iedereen die ze in de weg staat.
Imbangala waren hier. Pak je wapens.
Voorzichtig.
Weet je het zeker van de Imbangala?
Nee.
Maar ik vertrouw hen meer dan de Portugezen.
Ze sneden hem van achteren neer.
Oneervol.
Oorlog gaat om eer. - Oorlog gaat om de dood.
Vergis je niet, Ndambi.
Kijk om je heen.
Eer heeft deze slagvelden jaren geleden verlaten.
Iedereen, achter me.
Imbangala.
Kijk eens aan.
Een vrouw.
En jij bent?
Teleurgesteld in jou.
Verwelkom je zo je gasten op je land?
Gasten nemen cadeaus mee. Jij?
Jij hebt een strijdbijl meegenomen.
Jij hebt krijgers meegenomen.
Klopt.
Laat m'n krijger gaan.
Doe die bijl weg en ik geef je een dolk om mee te spelen.
Als je erop staat.
Je hebt jezelf nog niet voorgesteld.
Njinga.
Prinses van Ndongo, zus van koning Ngola Mbande.
En jij moet Kasa zijn.
De Imbangala-leider, Kasa, is jonger dan Njinga, maar is militair sterk.
En hij heeft een groep krijgers...
...waarvan ze denkt dat die haar goed van pas zullen komen.
Ik heb een voorstel voor je.
Neem je mensen mee en vertrek, prinses.
Nu. - Niet zonder waar ik voor ben gekomen.
En waar kom je dan voor?
Je strijders, om te vechten tegen Kasanje...
...en de Portugezen.
Is dat alles?
Vertel eens.
Wat heb je meegenomen in ruil voor dit grote verzoek?
Niets. - Niets?
Niets?
Waarom zou ik je voor niets helpen?
Omdat ik niets te verliezen heb.
Dat maakt me gevaarlijk.
Je ziet er niet gevaarlijk uit, prinses Njinga van Ndongo.
Echt?
Wil je nu wel praten?
Of wil je nog dat ik met je dolk speel?
Ondertiteld door: Sanne Egelmeers