Köle ticareti, Batı Orta Afrika'yı sömürmekteydi.
Binlercesi, yabancı kıyılara gönderilen gemilere bindiriliyordu.
Evlerini ve ailelerini bir daha asla göremeyeceklerdi.
Ndongo Kraliçesi Njinga artık Matamba kraliçesi olmuştu
ve krallığını korumak için son nefesine kadar savaşacaktı.
Kaçmalarına izin vermeyin!
Doğru. Koşmaya devam edin.
Koşma sırası sizde.
Ama zafer, huzur getirmedi.
Portekizliler dört yıl sonra bile kız kardeşlerini rehin tutuyordu.
Özgürlüklerinin bedeli
Njinga'nın, Portekizlilerin köle yollarını kullanmasına izin vermesiydi.
Ama bunu kabul etmiyordu.
Görünüşe göre bizsiz iyi iş çıkarmışsın abla.
Kambu?
Kambu!
O, valinin elçisi.
Senin için bir mesajla birlikte onu da gönderdiler.
Kız kardeşini geri verdim.
Artık köle pazarlarımızı aç.
Kız kardeşim Funji hâlâ elinizde.
O özgür olana kadar
köle pazarları da olmayacak.
Kız kardeşim olmadan huzur da olmayacak.
Çık dışarı!
AFRİKA KRALİÇELERİ
MASSANGANO KALESİ
Cennetteki Babamız...
Funji, bir Portekiz kalesi olan
Massangano Kalesi'nde tutuluyordu.
MASSANGANO KALESİ
Ama esirken bile
Njinga için çok değerli olduğunu kanıtlamıştı.
Git çocuğum ve artık günah işleme.
FUNJI'NİN TUTSAKLIĞININ 12. YILI
İtiraf etmem gereken bir günah var.
Burası Tanrı'nın evi.
İzin ver de kefaretini ödesin.
Çabuk ol.
Yüce Meryem, bizim için dua et.
Yüce Meryem Ana...
Bizim için dua et.
Mesih'in kutsal annesi...
Bizim için dua et.
Funji, Njinga için casusluk yapıyordu.
Şapele notlar bırakıyordu ve bunlar
bir haberci ağı tarafından alınıp
ablasına götürülüyordu.
NJINGA'NIN DEMBOS SAVAŞ KAMPI
Funji şüphelendiğimiz şeyi doğruladı.
Portekizlilerin başı büyük dertte.
Luanda'yı Hollanda'ya kaptırmışlar.
Bu bizim için iyi olabilir.
Ya da olmaz.
Savaşçı Njinga Mona, kraliçenin bir numaralı generali ve sırdaşı olmuştu.
Adı "Njinga'nın oğlu" anlamına geliyordu.
Zaten kraliçe onu böyle görüyordu.
Düşmanımın düşmanı dostum olabilir.
En azından onlarla görüşmeliyiz.
Belki ittifak kurabiliriz.
Atalarımızın da izniyle Hollandalıları kullanarak
Portekizlilere diz çöktürürüm.
1641'de Hollandalılar geldi.
Artık Atlantik'in en güçlü oyuncuları onlardı.
BREZİLYA, GÜNEY ATLANTİK OKYANUSU NDONGO
Portekizliler, bir asırdan uzun süredir Afrika köle ticaretinde
tekeldi.
Ama artık Fransa, İngiltere ve Hollanda da oyundaydı
ve paylarını istiyorlardı.
Günümüz standartlarına göre burada elde edilen kâr hayal bile edilemez.
Sadece köle çiftliği ekonomisi bile
Avrupa'daki tüm krallıkların servetlerini yönlendiriyordu.
Herkes siyah altını,
yani halkı toplamak için Afrika'ya geliyordu.
Böylece Amerika ile diğer ekonomileri bedava iş gücüyle inşa edebileceklerdi.
Evet?
Bu yeni yabancıları bizimle birlikte savaşmaları için mi getirdiler?
Hâlâ bir gözümüz açık uyumak zorunda mıyız?
Bir kadın kimi tercih ettiğini
anca iki erkekle yatmışsa anlayabilir.
Rakibinle dans ederken
gözlerini kapatma.
Bu insanlarla güçlü ve otorite sahibi olduğun bir yerde
görüşmelisin.
Tahtımda otururken.
Bir kadın kral olarak.
Evet.
Tamam o hâlde.
Bu yeni yabancılara kim olduğumu şüphe bırakmayacak şekilde gösterelim.
Görmezden gelemeyecekleri bir lider.
Gelsinler.
Bence bu kısmen önemli bir dönüm noktası
çünkü Njinga biliyordu ki
Avrupalılar arası rekabet onun için politik açıdan yararlı olabilirdi.
Lütfen oturun.
Luanda'yı ele geçirmişsiniz.
Tebrikler.
Teşekkürler.
Sevdiğiniz o şarapla bunu kutlayalım.
Kraliçe çok nazik.
Belki sonra.
İş konuştuktan sonra.
İşten sonra.
Hollandalılar gerçekten akıllı.
Demek Luanda'yı fethettiniz.
Güçlü ordunuz için sırada ne var?
- Ne demek istiyorsunuz? - Ortak düşmanımız olan
Portekizliler.
Onların gitmesini ne kadar istiyorsunuz?
Büyük Njinga hakkında hikâyeler duyduk.
Portekizlilere dostluk ya da barış yüzü göstermeyen lider.
Bu topraklar, Portekizliler geldiğinden beri
ne dostluk ne de barış gördü.
Biz yok olmaktan kaçan insanlarız.
Bu yüzden gitmelerini istiyorum.
O zaman aynı şeyi istiyoruz.
Aşağı yukarı.
"Aşağı yukarı."
Demek istediğim, burada olma sebebimiz ticaret
ama herkes biliyor ki Njinga Portekizlilerin yoluna cesurca taş koydu...
Şöyle diyeyim...
Kayda değer pazarlara giden önemli ticaret yolları tıkalı.
Köle pazarlarına.
Siz de Amerika kıtasından Gold Coast'a kadar olan Portekiz tarlalarını
ele geçirmişsiniz.
Çift sürmek için beli bükülen
insanlarımızın haykırışlarıyla inleyen toprakları.
Haksız mıyım?
Kraliçe çok bilgili.
Sizlerin isteğini göz önüne alabilmek için
önce ben ihtiyacım olanı almalıyım.
Portekizlilerle bunu çok yaşadım.
Tutulmayan, değersiz sözler ve yeminler...
Biz Portekizliler gibi değiliz.
Yine de kölelere olan doymak bilmez açlığınız aynı.
Neye ihtiyacınız var?
Askerlere ve silahlara. Hepsinden de öte...
Meşruluğumun tanınmasına.
Sizlerle iş birliği yapmayı kabul edersem
beni kraliyet üyesi bir kadın kral olarak kabul edeceksiniz.
Tebaanız olarak değil.
Ama belki de bu, bugün için
çok fazla iş olur.
Şimdi biraz o şaraptan içelim.
Değil mi?
Njinga'nın, Portekizlilerden nefret ettiği çok barizdi
ve Hollandalılar onların gücüne meydan okumak için uygun bir rakipti.
Hollandalılar, Portekizlilerden farklıydı
çünkü Ndongo krallığını fethetmek istemiyorlardı.
Hollandalılara köle pazarını açacak mısın gerçekten?
Onlarla müzakere etmeliyim.
Buraya gelirken ne gördüğümü biliyorum.
Bütün köyler boş.
Portekizliler bomboş hâle getirmiş.
Tek bir insan bile yok.
Sadece kötü ruhların dolaştığı bir yer.
Hepimizin başına bu mu gelecek?
Tabii ki hayır, Kambu.
- Bunu neden soruyorsun? - O zaman neden hâlâ
onlarla müzakere ediyorsun?
Portekizlilerin istediği şeyin aynısını istediklerini
şüphesiz olarak biliyoruz zaten.
Çünkü Portekizliler hâlâ en büyük düşmanımız!
Onları yenmek için en iyi şansımız Hollandalılar!
Funji'yi bir daha görme şansımız onlar!
Hollandalıların bize ihtiyacı var.
Bu bize koz verir.
Koz olmadan umut olmaz.
En iyi adamlarımızı
topraklarımızdan kaçırmaya devam edecekler.
Tek gözün açık uyumanın
gerekmediği bir zamanı hatırlıyor musun?
Hayır.
Bir gün daha savaşmak için
ne gerekiyorsa yapmalıyız.
Hollandalılar bizimle birlikte savaşırsa
ve beni eşitleri olarak tanırsa
Portekizlilerden hep beraber kurtulabiliriz.
O zaman beni görmezden gelemezler.
Njinga, Portekizlilere saldırmaya devam ediyordu.
Transatlantik köle ticaretine büyük bir etkisi vardı.
Zirvedeyken
Portekizliler her yıl
10.000 ila 13.000 köle ihraç ediyordu.
Bu sayı neredeyse sıfıra düşmüştü.
Sonunda Portekiz kralı kaybettiği paralar yüzünden
o kadar öfkelendi ki
icabına bakması için yeni bir vali gönderdi
Adı Souto-Maior'du.
1646 yılında büyük bir ordu topladı.
Njinga'nın karşılaştığı en büyük orduydu.
Doğruca Njinga'nın Dembos bölgesindeki
savaş kampına saldırdılar.
Daha fazlası geliyor kraliçem!
Etrafımızı sarıyorlar!
Ormana geri çekilin! Hadi!
Njinga kaçtı ve kız kardeşi Kambu dâhil
halkından birçok kişiyi geride bırakmak zorunda kaldı.
Kraliyet hanesine böyle girilmez.
Bu ne cüret?
Lütfen!
Hayır!
Portekizliler, Funji'nin bunca zamandır casusluk yaptığını öğrenince
çok öfkelendiler.
Njinga'ya bu savaşı kazanamayacağını
ve onu mahvedeceklerini
göstermeye karar verdiler.
Kambu'nun kaçırılıp Funji'nin öldürüldüğü haberi
geldiği sırada Njinga'nın ordusu tekrar harekete geçmişti.
Cesedi yokken ona nasıl veda edebiliriz?
Bedeni olmadan geri gelebilir mi?
O artık atamız oldu.
Bu cesur savaşçının ruhu
artık bizi gözetecek.
Moralini bozma.
Tanrıların takdiri dışında hiçbir şey olmaz Njinga.
Ya aynı şeyi Kambu'ya da yaparlarsa?
Onu da kaybedemem. Olmaz.
Dayanamam.
Biliyorum...
Canın yanıyor.
Onu da kaybedemem.
Bu, tüm hayatı boyunca
koruyup kolladığı küçük kardeşiydi.
Onu koruyamadığı ve güvenliğini
sağlayamadığı için büyük bir suçluluk hissetmiş olmalı.
Bizi koru, Funji.
Fedakârlığın boşa gitmeyecek.
Funji'nin ölümüyle,
Kambu'yu kurtarmak için Hollandalılara daha da çok ihtiyacı vardı.
Anlaşmayı imzalamalarını istiyordu.
Portekizliler, Kambu'yu Massangano Kalesi'nde tutuyordu.
Njinga'da onu tek başına kurtaracak ateş gücü yoktu.
Anlaşmanın parçası olarak Massangano Kalesi'ni istiyorum.
Yani Hollanda askerlerine, mühimmata ve silahlara ihtiyacım var.
Bu kale neden bu kadar önemli?
Bu kale neden mi bu kadar önemli?
Massangano, Portekizlilerin hem en güçlü
hem de son kalesi.
Hatta stratejik açıdan o kadar önemli ki bugün ele geçirecek olsak
Portekizlilerin işi biterdi ve miatlarını doldururlardı.
Neden mi benim için bu kadar önemli? Hayır beyefendi.
Sizin için de yüksek öneme sahip olmalı, öyle değil mi?
Evet, anlıyorum.
Ama yine de şeyle böyle bir anlaşma...
Ndongo'nun kadın kralıyla.
Durum karmaşık diyelim, olur mu?
Hiç görülmemiş bir şey.
Üzgünüm ama mümkün olduğundan emin değilim.
Yani imkânsız değil.
Bir şey için söz vermiyorum ama imkânı olacaksa bile
bedeli...
Doğal olarak yüksek olurdu.
Ne kadar yüksek?
Daha fazla köle istiyoruz.
Sana dememiş miydim?
Hepsi yılan.
Halkımdan sayısız insanı zaten aldınız.
Portekiz müdahalesi olmadan
Portekiz köle pazarlarına erişim istiyoruz.
Hollandalılar Njinga'nın, ticaret yolları ve pazarlardan oluşan
Portekiz kölelik sistemini kullanmalarına izin vermesini istiyordu.
Bunları kolayca kapatabileceğini göstermişti.
Yani onun iş birliğine ihtiyaçları vardı.
Yazılı olarak istiyorum.
Yani Ndongo ve Matamba'nın bağımsız ve meşru hükümdarı olduğumu
resmî olarak kabul edeceksiniz.
Portekiz'e karşı mücadelemizde
soylu denginiz ve ortağınız olarak.
Dediğim gibi
bu büyük bir talep.
Dediğin gibi
bu büyük bir bedel.
Njinga, Hollandalılarla resmî bir anlaşma imzaladı.
Savaşta aldığı esirlerin yarısını onlara vermeyi kabul etti.
Hollandalılar da bu kişileri köleleştirip tarlalarında çalıştıracaktı.
Hollandalılar bunun karşılığında Njinga'yı hem askerî
hem de siyasi olarak destekleyecekti.
Bu bir takastı.
Köleliğin her yerde mevcut olduğu bu çağda
insanları nasıl korursunuz?
Sömürgeleşmenin şiddeti, ya köleleştirilmiş insanlar
ya da köleleştiren Avrupalı güçlerle ittifak kurabilen
insanlara sebep oluyordu.
Hollanda askerlerinin yardımıyla Njinga
Kambu'yu kurtarmak için Massangano Kalesi'ne bir saldırı planlamaya başladı.
İki hafta sonra, kaleye saldırmalarına bir gün kalmıştı.
Kraliçemiz çok yaşa.
Çok yaşa. Seni buraya hangi rüzgâr attı?
Bize izin verir misin?
Hollandalılarla savaşması için Lizbon'dan büyük bir birlik yollamışlar.
Hollandalı dostlar askerlerini geri istiyor.
Ne demek istiyorsun?
Buradakileri bile mi?
Luanda'yı savunmak için her birine.
Bekleyemez mi?
Kaleyi alıp Kambu'yu kurtarmamıza
bir gün var. Onlar...
Bunu yapamazlar!
Başka bir seçenek olduğunu sanmıyorum.
Söylenene göre
Luanda'ya çok fazla Portekizli gelmiş.
Hayır.
Nganga'yı çağır.
Atalarımızın farklı bir yolu olmalı.
Bu kadar yaklaştıktan sonra tekrar vazgeçemeyiz.
O çok uzakta. Onu çağırmaya vakit yok.
O zaman bana bir gün daha vermelerini söyle.
Sadece bir gün.
Ben de bizim ve onların askerleriyle birlikte
savaşmaya bizzat geleceğim.
Ama onlara yardım edeceğimize söz verdik.
Evet. Ama bugün değil.
Yarın.
Yarına kadar zamanları olduğunu sanmıyorum kraliçem.
Luanda'yı kaybederlerse
bugün başardığımız her şeyi kaybederiz!
Şu anda askerlerine ihtiyaçları var.
Bir seçim yapmalıyız.
Birlikler yola çıksın.
Ama bu biter bitmez...
Söz verdiğimiz gibi Kambu'yu kurtarmak için döneceğiz.
Njinga sonunda Luanda'ya döndüğünde
son Hollanda gemilerinin ufukta kaybolduğunu gördü.
Şehrin kontrolü yeniden Portekizlilerin elindeydi.
Hollandalılar tarafından hüsrana uğratılmak Njinga'yı yıktı.
Onların askerî desteği olmadan
Portekizlileri yenmenin çok daha zor olacağını fark etti.
Hollandalılar olsun ya da olmasın, mesele savaşmak değil.
Ben hâlâ onların başına bela oluyorum ama Kambu'yu kurtarabilmiş değiliz.
Ne yaparsak yapalım onu kaybetmemeye kararlı gibiler.
O yüzden başka çareleri kalmayana kadar savaşacağız.
Tahta geçtiğin günkü kadar güçlüsün.
Ancak ölümsüz değilim
ve Kambu da değil.
Ben öldüğümde yerime geçmesi lazım.
Onları şapelde saklanırken bulduk.
Seni tanıyorum, değil mi?
Wandu'da ne işin vardı, eski dostum?
Dost mu?
Cizvitlere mi katıldın?
Onlar Cizvit değil, Kapusen.
Ne fark eder? Hepsi Portekizlilere hizmet ediyor.
Portekizlilerle dost değiliz. Onlar Roma'ya hesap verir.
- Roma mı? - Lizbon değil.
Evet. Papaya.
Tüm Katolikler ona hesap verir.
Portekiz kralı bile.
Vaftizimde öğrettiklerini unutmamışım, değil mi?
Tanrı'ya şükür, evet Kraliçe Njinga.
Tüm Katolikler papaya hesap vermelidir.
O zaman neden senin yerine papanın kellesini almıyoruz?
Sonuçta sen sadece yılanın kuyruğusun,
o ise başı.
Njinga Mona, konuklarımızı korkutmayı kes.
Bugün kelle almak falan yok.
Konuklarımızı rahat ettir.
Şimdi.
Ne?
Belki de kuyruğu fazla kovalamışızdır.
Njinga Mona ilk kez haklı sanırım.
Bu zor zamanlarda yardımına ihtiyacım var. Rehberliğine ihtiyacım var.
Amin.
Umarım rahatsız etmemişimdir, eski dostum.
Hayır, etmediniz.
Seni görmek
bana uzun zaman önceki vaftizimi hatırlattı.
Kutsanmış, unutulmaz bir gündü.
Çoğunlukla işle alakalıydı.
Şaka yapıyorum.
Gerçekten unutulmazdı.
Doğrudan konuya geleceğim.
Papanın beni Ndongo'nun meşru hükümdarı olarak tanımasını istiyorum.
O beni tanırsa
Portekizliler de aynısını yapmak zorunda kalır.
Aksi papaya itaatsizlik olur.
Bunu yapamazlar.
Onun onayını almak için senin ve Kapusen dostlarının
yardımına ihtiyacım var.
- O kadar basit değil. - Biliyorum.
Bunu nasıl başarırız?
Din değiştirme kanıtı.
Sadece siz değil.
Tüm Ndongo.
- Adetleriniz... - Kültürümüz.
Papaya ihtiyacım var.
Onu yanıma çekmek için de yardımın lazım.
Sen...
Ve Kapusen dostların bana yardım eder mi?
Peder Zelotes ona yardım etmeyi kabul etti.
Böylece Njinga, papaya mektup göndermeye başladı.
Hristiyanlığa geri dönmek istediğini söyledi.
Ve Hristiyanlığı krallığına getirmek için
insanların, misyonerlerin gelip
halkını vaftiz etmesini istedi.
Kraliçe, papadan cevap beklerken
Portekizliler Njinga'nın kız kardeşi Kambu'yu
geri alma isteğini kullanıyordu.
Serbest bırakılması için bir dinî elçi gönderdiler.
Kız kardeşinizi bir daha görmek istiyorsanız Portekizliler
savaş faaliyetlerinize son vermenizi istiyor.
"Savaş faaliyetleri."
Konuşana bak.
Tek istediğim
meşru vârisim olan kız kardeşimi
geri vermeniz
ve bizi rahat bırakmanız.
Bunu yaparsanız daha fazla savaş olmaz.
Pagan âdetlerinize son verdiğini görmeliyiz.
Hristiyan olduğunuzun gerçek kanıtına ihtiyacımız var.
Halkınız da tamamen din değiştirmeli.
Bu ne cüret?
Bırak bitirsin.
Ve...
Ve ne?
Ayrıca Vali Chichorro iyi niyet göstergesi olarak
200 köle talep ediyor.
Katolik Kilisesi, köle ticaretinde büyük bir suç ortağıydı.
Bence kilisenin, köle ticaretinde
ne kadar rol oynadığını ve köle ticaretinin sağladığı
zenginlik sayesinde
kilisenin ne kadar geliştiğini henüz detaylı şekilde konuşmuş değiliz.
Emin olmak için soruyorum.
Bizden atalarımıza
sırtımızı dönmemizi,
kültürümüzü ve doğduğumuzdan beri
bildiklerimizi bir kenara atmamızı istiyorsun.
Ve ne için?
Bir tanrı...
İsmini telaffuz edemediğimiz,
diliyle konuşamadığımız bir tanrı.
Tüm bunların yanı sıra
bizden aldığınız
binlerce köle yetmiyormuş gibi
200 köle daha mı
istiyorsunuz?
Öyle mi?
Bu yeterli olacak mı?
Senin Mesih'in sevgiden ve merhametten bahseder.
Bunlar sizde var mı?
200 köle daha vermeyeceğim.
Ben...
Biz yeterince verdik.
Kambu'yu geri almak için Portekizlilerin bazı şartlarını kabul etmişti
ama 200 köle taleplerini reddetti.
Bu da günümüz parasıyla
neredeyse yarım milyon dolar vermeyi reddetmek gibi.
MATAMBA 2 YIL SONRA
Papayı meşruluğunu tanımaya ikna etmek için
Njinga krallığında kiliseler inşa etmiş
ve halkı için toplu vaftizler düzenlemişti.
Nerede o?
Bazı şartlarda anlaştıklarından
Portekizliler kız kardeşi Kambu'yu serbest bıraktı
ama papa onu hâlâ Hristiyan bir hükümdar olarak kabul etmemişti.
İşte orada.
Kambu!
Teşekkürler atalarım.
Şuna bakın.
Küçük kardeşim.
Sen kime küçük diyorsun?
- Kambu! - Kambu!
Teşekkürler.
Ongoyo iyi dans ediyor.
Keşke Funji de burada olup bunu görseydi.
Babam da.
Buradalar.
Atalarımız hep bizimledir.
Kolay olmadığını biliyorum.
Papayı ikna etmek için
halkımızın Katolik âdetleri
benimsemesi.
Barışı sağlamak için.
Halefliğini garantilemek için.
Ve halkımızın geleceğini.
Hepsini atalarımızın rehberliğiyle yaptım.
Ve bunu hiçbir beyaz adam için yapmadım.
Ne kadar güçlü olduğunu düşünürse düşünsün.
Biliyorum.
Çünkü hep burada olmayacağım.
Öyle konuşma, Njinga.
Ben ölünce
bu noktaya gelmek için yaptıklarımı hatırla.
Onu korumaya çalış.
Ya yeterli değilsem?
Atalarımızla yürüdüğümüz sürece
yeter de artarız her zaman.
Asla yalnız değiliz.
5 YIL SONRA
Njinga senelerce
mektup üstüne mektup yazdı ve 10 sene papanın peşinden koştu.
Sonunda arzu ettiği mektubu aldı.
Krallığının cidden de Afrikalı Hristiyan bir devlet olduğu tanınmıştı.
Portekizlilerin de bunu kabul etmesi gerekecekti.
Bunun barış getirdiğine inanıyorum.
Sonunda barış olmuştu.
Çünkü en büyük savaşçılar bile
bir gün silahlarını indirmek zorundadır.
Ya bir savaşçı için şerefli bir ölüm olan savaş alanında
ya da onun durumunda
öldüğü tahtında.
Njinga hayatının sonuna geldiğinde
köle ticareti patlama yapmıştı.
Dünyada
köle ticareti yapmayan, Afrika kıtasını
ve milyonlarca köle Afrikalıyı yağmalamayan
çok az ülke vardı.
Buna karşı savaşamazdı. Tüm dünyaya karşı savaşamazdı.
Njinga, Avrupalı hükümdarlar tarafından bir kadın kral olarak
tanınan tek Afrikalı liderdi.
Njinga bir ulusun annesiydi.
Ama ülkesini çok seviyordu
ve bu yüzden çok büyük fedakârlıklar yaptı.
Ama bu fedakârlıklar sayesinde,
Afrika'nın geri kalanı
emperyalizm tarafından yutulurken krallığı bağımsız kaldı.
Hikâyelerimizin hâlâ anlatılması gerekiyor
çünkü çoğu zaman bizim tarafımızdan anlatılmadı.
Bizim yerimize başkaları tarafından anlatıldı.
Angolalı bir kadın olarak
arşivlerle bağlantım var.
Njinga'nın hikâyesini buldum
ve bugüne kadar onu unutamadım.
Bu duygusal.
Bu önemli.
Angola'da.
Dünyada.
Njinga yaşamaya devam ediyor.
Onu, dünyanın gördüğü en muhteşem kadın savaşçılardan
ve kadın liderlerden biri olarak görüyorum.
Njinga hayatının sonuna geldiğinde
uğrunda savaştığı her şey gerçekleşmişti.
Halkı için güvenli, bağımsız bir krallık sağlamıştı.
Korumak için çok şey feda ettiği kraliyet soyu devam etti.
Önce kız kardeşi Kambu,
sonra üç kadın kral Matamba'yı yönetmeye devam etti.
Afrika'nın çoğu yerinde olduğu gibi
Avrupalı kuvvetler nihayetinde kıtayı ele geçirdi.
Ndongo da Portekizlilerin eline düştü ve sonrasında Angola olarak bilinir oldu.
Ve sadece avcının anlattığı çoğu av masalı gibi
Njinga'nın yiğitliği önemsizleştirildi ve hikâyesi örtüldü.
Derken 1960'larda
bağımsızlık için savaşan yeni bir Angolalı nesli
Njinga'yı sahiplendi.
Bir direniş, bir umut simgesi olarak. Bir devrimci olarak.
Hikâyesinin anlatılmasını hak eden
güçlü bir savaşçı ve Afrikalı bir kraliçe.
1525 VE 1866 ARASINDA SADECE ANGOLA'DA KÖLELEŞTİRİLİP DİĞER ÜLKELERE GÖNDERİLEN
İNSAN SAYISI ALTI MİLYONDUR.
UZUN BİR ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİNDEN SONRA
PORTEKİZ'İN ANGOLA'YI İŞGALİ 1975'TE NİHAYET SONA ERMİŞTİR.
Alt yazı çevirmeni: Merve Süzer