Od zarania historii mamy bohaterów,
o których opowiadamy,
ukazując w ten sposób właściwe wybory moralne
lub wyzwania, z jakimi się mierzymy.
To postacie z religii,
mitologii, królowie i królowe.
Takimi postaciami są dziś superbohaterowie
i dlatego tak bardzo w nich wierzę.
Heroizm to prosta rzecz.
To zdobycie się na odwagę pomimo strachu,
w imię czegoś dobrego.
W filmach
superbohaterowie są uosobieniem cnót,
symbolami najwyższych ideałów.
Komiksy zafascynowały mnie,
gdy tylko zaczęłam przygotowania do roli.
Pokochałam je.
W kółko bawię się figurkami.
Codziennie widzę kogoś
w koszulce Batmana.
Lecz skok ze stron komiksów na ekrany zajął dziesięciolecia
i wymagał wielu namów.
Adaptacji komiksów było tak mało,
bo w latach 80. i 90. w Hollywood decydowali ludzie,
którzy nie wierzyli w materiały źródłowe.
Szefowie studiów kręcili nosami na twórców.
Uważali, że postacie komiksowe
nie mają wartości.
Gdy Hollywood uczyło się pokazywać latających superbohaterów,
zapaleni twórcy
z pasją przekształcali komiksy
w wyrafinowaną rozrywkę dla dorosłych.
Traktując te postacie jako świętość,
nie zdołalibyśmy niczego zmienić.
Teksty i obrazy prezentowane w komiksach
były tak mądre, tak śmiałe.
Buntowniczy duch
i oddanie wiernych fanów sprawiły,
że superbohaterowie na dobre zawładnęli popkulturą
i naszą zbiorową wyobraźnią.
Jak by to było, gdybym był bohaterem?
Gdybym mógł zmieniać świat?
To jest istota tych opowieści.
Nasz kompas moralny przekazuje nam,
że to dobrze, że chcemy walczyć o to, co słuszne.
To właśnie ta moc. To właśnie jest super.
Supermoce: Historia DC
Pierwszy superbohater, który trafił na ekran,
to nie ten, o którym myślicie.
Kapitan Marvel miał wszystkie moce Supermana,
i w latach 40. lepiej się sprzedawał.
Była to opowieść o chłopcu, który zmieniał się w superbohatera
po wypowiedzeniu słowa.
Shazam!
W roku 1941 Kapitan Marvel wystąpił w swoim własnym 12-odcinkowym serialu,
który przyciągał młodzież do kin w sobotnie popołudnia.
Lecz musiał zaczekać jeszcze 78 lat, zmienić imię, zagrać epizod w telewizji,
zanim w 2019 trafił na ekrany kin.
Jako Shazam.
Film to ponadczasowa opowieść
o pozbawionym mocy dziecku, które staje się dorosłym z supermocami.
Shazam!
Każdy z nas
AKTOR, SHAZAM!
marzy czasem o tym, by stać się superbohaterem.
Kimś silniejszym, szybszym, bardziej bohaterskim.
Wszystkie ręce na pokład.
Shazam!
To film dla dziecka, które się w nas kryje.
Kręcimy!
Do roboty!
OBECNIE
Rodzińscy, wiecie, co teraz.
Do roboty.
Praca nad dwójką
to najlepszy czas na planie filmowym,
jaki pamiętam.
Nie masz pracy? Wonder Woman nie pracuje?
- Daruj. - Serio.
Może wiąże włosy, wkłada oksy
i robi w księgowości?
Przestań.
To zabawna rola, bo mogę po prostu być dzieckiem.
Bez paniki. To ja, Billy.
Gry utrzymują mnie w dziecinnym trybie.
Jeśli twoją pracą jest gra jako dziecko,
to chcesz pozostać w trybie zabawy.
To jak nie praca.
Wygłupiamy się i przebieramy, i jeszcze nam płacą.
To było najlepsze w pierwszym filmie.
Ludzie wychodzili z kin
i życie wydawało im się lepsze.
Czuli się lżejsi.
W tym świecie jest teraz tyle złego,
a my jako artyści,
twórcy z branży rozrywkowej,
możemy choć odrobinę ułatwić ludziom podźwignięcie brzemienia.
Musimy, bo jest źle.
50 lat przed premierą Shazama
świat stał na innej krawędzi.
Pokój już! Pokój już!
Byłem młody
i nie znajdowałem odpowiedzi.
Co robić, gdy dana kultura dominuje,
gdy wróg nie ma twarzy?
Jak walczyć?
MARTIN LUTHER KING ZAMORDOWANY W MEMPHIS PODEJRZANY BIAŁY, JOHNSON ZALECA SPOKÓJ
Powoli docierało do mnie,
PRODUCENT FILMOWY, BATMAN
że wyrastam z komiksów.
I właśnie wtedy
nastąpiła erupcja Marvela.
Gdy Marvel pokazał swojego pierwszego czarnego superbohatera
i wziął na tapetę problemy społeczne,
kampowe błazenady Batmana Adam Westa
stały się płytkie i nie na miejscu.
W połowie lat 60.
poza garstką zapalonych czytelników komiksów
świat postrzegał Batmana właśnie przez ten serial.
A mnie bardzo to przeszkadzało.
Przysiągłem sobie,
że kiedyś, jakoś, w jakiś sposób
pokażę światu prawdziwego Batmana.
Młodzi fani pokroju Uslana,
kierując się miłością do postaci
i samych komiksów,
zapoczątkują nową erę amerykańskich komiksów.
Każde pokolenie zasługuje
na dedykowanych mu bohaterów.
Dorastaliśmy w latach 60. i chcieliśmy
AUTOR, KRYZYS NA NIESKOŃCZONYCH ZIEMIACH
tworzyć ważne historie.
Nie byliśmy Młodoturkami, którzy planowali rewolucję,
ale też nimi byliśmy.
WYDAWCA, DC COMICS 2002-2009
Zmienialiśmy przyszłość branży.
Autor Denny O'Neil i rysownik Neal Adams
postanowili zmienić perspektywę
i pokazać w komiksach prawdziwy świat.
Wzięli dwóch superbohaterów, którym nie wiodło się najlepiej.
Liberalny Zielona Strzała
i konserwatywny Zielona Latarnia
wsiedli w pick-upa i ruszyli odkrywać Amerykę.
W 14 komiksach Zielona Latarnia i Zielona Strzała
mierzyli się z ważnymi problemami,
takimi jak przeludnienie, dyskryminacja,
zanieczyszczenie środowiska i narkotyki.
Dorastaliśmy, kiedy dorastaliśmy,
byliśmy wściekli na społeczeństwo.
To były lata 60., czas zmian.
W Ameryce wszystko się zmieniało.
AUTOR, ZIELONA LATARNIA/ZIELONA STRZAŁA
Pokazywaliśmy to w komiksach. Prosto w oczy.
WINNI! TERCET SKAZANY NA ŚMIERĆ!
To był punkt zwrotny DC Comics.
Tak samo zaczęto prowadzić pozostałe komiksy i bohaterów,
odważnie, wyzywająco.
Legenda Marvela, Jack Kirby trafił do DC w roku 1970,
żeby pracować nad serią New Gods.
To była jego epopeja, jego wersja Biblii.
Tak się zaczęło i skończy.
AUTOR, MISTER MIRACLE
To dobro, a to zło.
Na każdej stronie tysiąc pomysłów na odrębną opowieść.
To najbardziej inspirujący komiks w historii.
W 1972 Len Wein i Bernie Wrightson
umieścili duszę bohatera w ciele potwora.
Stworzyli Potwora z bagien.
Rysunki Wrightsona wyrażają mnóstwo emocji,
są jednocześnie dziwne i piękne,
a pióro Lena to poezja w stylu pulp.
Ten klasyk jest dla mnie
AUTOR, LIGA SPRAWIEDLIWOŚCI
jednym z najlepszych dzieł DC.
W nieprzemyślanej próbie unowocześnienia panteonu DC
redaktorzy płci męskiej pozbawili Wonder Woman jej mocy,
w zamian szkoląc ją w kung-fu.
Pozbawili ją kostiumu,
RYSOWNICZKA, WONDER WOMAN
żeby stała się morową Dianą Prince.
Jest jak nowoczesny szpieg.
Jest morowa.
"Nie chcę czytać tego komiksu!"
- Czego chcecie? - Równości!
- Kiedy jej chcecie? - Teraz!
Błąd DC zauważyła
młoda liderka feministek,
Gloria Steinem.
Wonder Woman była feministką,
ZAŁOŻYCIELKA, MS. MAGAZINE
rządziła dzięki sile, sprawiedliwości i miłości.
Pomyślano ją jako antidotum na przemoc
w zdominowanych przez mężczyzn komiksach.
Uznałyśmy, że powinna startować na prezydenta,
stąd "Pokój i sprawiedliwość w '72".
Dobrze, że przyniosłaś. Pokaż.
WONDER WOMAN NA PREZYDENTA
W pierwszym numerze Ms. Magazine
znalazł się esej o tym, że Wonder Woman
jest modelowym przykładem siły i samowystarczalności.
DC zrozumiało przekaz.
Wonder Woman odzyskała swój urok.
A kilka lat później
ABC zaczęło poszukiwania aktorki,
która ożywi mityczną superbohaterkę na małym ekranie.
Naprawdę mogłam ją stworzyć.
Byłam pierwsza.
AKTORKA, WONDER WOMAN
I nie miałam pojęcia, co robię.
Stąd ta naiwność.
Naczytałam się mitologii,
szukałam, jak pokazać bohaterkę.
Nic nie było napisane.
Dzięki kobietom takim jak Betty Friedan,
Gloria Steinem, sufrażystkom
i feminizmowi spod znaku "Jestem kobietą, usłysz mój ryk"
powstała moja Wonder Woman.
Jesienią 1975
Carter jako Wonder Woman podbiła ekrany telewizyjne
i rozpaliła ogień w sercach młodych Amerykanów.
Brakowało nam wtedy wzorów do naśladowania,
a ja byłam w wieku,
w którym na placu zabaw koniecznie trzeba było być kimś.
REŻYSERKA, WONDER WOMAN
Dzieciaki wybierały Supermana, He-Mana
albo innych bohaterów.
Kiedy wyszła Wonder Woman,
stała się objawieniem.
Nagle każda chciała
zaklepać Wonder Woman.
Wreszcie mogłam poczuć to, co czuli chłopcy,
nie stając się chłopcem.
Dostałam swoją wymarzoną postać.
Możecie być tacy, jak naprawdę chcecie.
Wszyscy jesteście wyjątkowi.
Wszyscy jesteście inni.
Lynda była każdą z kobiet, którymi chciałyśmy się stać.
Nie grałam Wonder Woman.
Grałam Dianę.
Kluczem do Wonder Woman jest to,
że z Dianą można się było utożsamiać.
Lynda Carter wymyśliła obrót,
podczas którego zmieniała się z Diany Prince w Wonder Woman.
W błysku światła
przechodziła transformację z eleganckiej kobiety
w potężną superbohaterkę.
Pokazywała, że można się stać lepszą wersją siebie.
AUTOR/TWÓRCA, WONDER WOMAN
Nawet kiedy byłem jeszcze dzieckiem,
to do mnie przemawiało.
Nie chodziło o przebranie kobiety w kostium superbohaterki,
tylko przekonanie świata,
że istnieje lepsza droga.
Naprawdę wierzysz, że ludzie mogą być lepsi?
Tak.
Gdy byłam mała, uczono nas, że dobro musi zatryumfować,
a kobiety i mężczyźni mogą się uczyć na błędach.
Wezwanie Wonder Woman do równości rozbrzmiewało w świecie,
tymczasem w domu
kolejny popularny serial zaangażował cały oddział superbohaterów,
których przygody uczyły zalet pracy zespołowej.
W siedzibie Ligi Sprawiedliwości
zebrała się czwórka największych superbohaterów świata.
Super Friends to pierwszy telewizyjny zespół bohaterów.
Pierwszy raz pokazywano nie tylko przygody Supermana,
nie tylko przygody Wonder Woman,
nie tylko przygody Batmana,
tylko wszystkich razem.
To oczywiste, że chcieliśmy kiedyś
pracować przy komiksach i filmach.
Lecz dla wielu czytelników
czwarty członek zespołu wciąż wydawał się
piątym kołem u wozu.
Jeśli moja telepatia działa na te egzoriańskie ryby,
powstrzymam siły Darkona.
Aquamana traktowano z przymrużeniem oka.
Pamiętam, że gdy zacząłem go pisać,
AUTOR, AQUAMAN
wszyscy pytali, czemu tracę na niego czas.
Ale dla mnie ciekawiej było
zabrać się za mało znaną postać, rozgryźć ją,
poznać i zrozumieć,
bo nikt tego jeszcze nie zrobił.
Patrzyłem na Aquamana i pytałem:
"Skoro jego świat i opowieści są tak bogate jak pozostałych,
to jakie one będą?".
W 2011 Geoff Johns przedstawił historię Aquamana
i zapełnił świat niedocenianego superbohatera,
zarówno podmorski, jak i lądowy.
Na podstawie tego komiksu w 2018 powstał film,
którego gwiazda nie przypominała pierwotnego bohatera,
przynajmniej zewnętrznie.
Ja na to: "Kogo mam grać?".
AKTOR, AQUAMAN
Kojarzę białego, ogolonego blondaska.
To nie ja.
Ale mnie przekonali.
Jego ojciec był latarnikiem, a matka królową Atlantydy.
Dochodzi do starcia światów.
To mnie przekonało.
Urodziłem się na Hawajach, a wychowałem w Iowa.
Od rodzica do rodzica.
Na lądzie czuł się obco,
ale w Atlantydzie był następcą tronu.
Pomiędzy tymi dwoma byłem tylko ja,
facet, który tego nie chce.
Ile będę powtarzał? Nie chcę być królem.
Musi się stać pomostem między światami.
Ocalić ludzi przed wojną z Atlantydą.
Aquamana trzeba było delikatnie doładować,
dlatego zagrałem go zupełnie inaczej.
Zaczynamy. Start!
Mamy to?
To awanturnik.
Wali z czachy i rozbija się po knajpach.
To fizyczny, oni piją.
Nie uznaje gadania o emocjach. To do mnie trafiało.
Matka mówiła,
że zjednoczysz nasze światy.
Skończ.
Ale jego słabość, ludzka natura, uczyni z niego króla.
Król walczy tylko za swój lud.
Ty walczysz za wszystkich.
Aquaman w reżyserii Jamesa Wana
stał się najbardziej kasowym filmem w historii DC.
W kinach całego świata zarobił ponad miliard dolarów.
Tryumf deprecjonowanego superbohatera sprawił,
że szybko sięgnięto po inne postaci
wzorowane na komiksach.
Właśnie takie opowieści chciała dawać światu osoba,
która zjawiła się w DC w roku 1976.
28-letnia Jenette Kahn nie miała doświadczenia w branży.
Warner zatrudnił ją na stanowisku Carmine'a Infantino.
Nikomu się to nie podobało.
"Skąd ona się wzięła?
Nie zna się na komiksach.
WYDAWCA, DC COMICS 1976-2002
Jest młoda, jest kobietą...".
To była zamknięta firma, która zatrudniała wyłącznie swoich.
Nigdy żaden obcy nie objął tam wyższego stanowiska.
Nigdy nie była to kobieta.
Jenette była inteligentną Żydówką.
Tylko to łączyło ją z ludźmi,
którymi miała zarządzać.
Korporacyjni szefowie zatrudnili Kahn,
bo dobrze sobie radziła z czasopismami dla dzieci.
To byli odbiorcy, dla których szykowali produkty.
Komiksy uważano za jednorazowe, nieistotne czytadła dla dzieciaków.
Praca w branży była powodem do wstydu.
Ja przyszłam do DC z poczuciem,
że komiksy to forma sztuki.
Poprzez obrazy i słowa opowiadamy historie.
Jeśli spojrzymy tak na komiksy,
możemy opowiedzieć wszystko.
Jedna z tych historii długo czekała na swoją kolej.
Za debiut pierwszego w historii
afroamerykańskiego superbohatera
odpowiadał pisarz Tony Isabella.
Chciałem zrobić stuprocentowego czarnego superbohatera.
AUTOR, BLACK LIGHTNING
To musiał być wzór,
z którym utożsamiałyby się dzieciaki,
sportowiec olimpijski,
który na olimpiadzie pokazał symbol Czarnej Siły.
Kosztowało go to karierę,
dlatego został nauczycielem.
Walczył z przestępczością.
To był Jefferson Pierce, Black Lightning.
Komiks trafił do sprzedaży w 1977.
Rozpakowałem komiks.
AUTOR, THE OTHER HISTORY OF THE DC UNIVERSE
W środku był pierwszy numer Black Lightning.
Poczułem coś, czego jeszcze nie czułem.
Pierwszy raz poczułem zaangażowanie.
Znałem wszystko, o czym czytałem.
To była bardzo ludzka opowieść,
bardzo bezpośrednia,
społeczno-polityczna historia.
Było w niej wszystko.
DC nadgoniło stracony grunt,
ale nawet nowy superbohater
nie mógł ocalić kurczącego się rynku.
W amerykańskich kioskach kupowano coraz mniej.
Sprzedaż komiksów spadała.
Amerykanie wynosili się na przedmieścia,
a sieciówki nie chciały tracić miejsca na półki z gazetami.
Komiksy wracały do magazynów i inwestycja DC poszła na marne.
Kahn nacisnęła mocniej, żeby odzyskać teren.
DC rzuciło na rynek nowe komiksy.
Ta kampania to tzw. Eksplozja DC.
Chcieliśmy sprawić, żeby nasze produkty
zajmowały jak najwięcej przestrzeni.
Postawiliśmy na ilość, nie jakość.
Zimą 1978
niespotykana śnieżyca odcięła dostawy,
a galopująca inflacja
niemal natychmiast zatrzymała rosnącą sprzedaż.
W jedną noc Eksplozja DC zmieniła się w Implozję DC.
DC Z NOWĄ DYSTRYBUCJĄ I REDUKCJAMI
Firma zwolniła wielu pracowników
i wycofała 17 serii komiksowych,
w tym Black Lightning.
Żaden z pracowników DC nie przypuszczał wtedy,
że branża przetrwa.
Trzeba było coś zrobić, zmienić.
Przyszłość DC zawisła na włosku.
Warner zaryzykował
i nakręcił film o bohaterze, który wszystko zaczął.
Nikt nie wierzył, że to będzie coś dobrego.
KONSULTANT KREATYWNY, SUPERMAN
Wszyscy pamiętali Batmana z telewizji
i spodziewali się kiczu,
a 2,5 godziny kiczu to przesada.
Mimo że w projekt zaangażował się Mario Puzo, autor Ojca chrzestnego,
film nie bardzo mógł ruszyć.
Niesprawdzona technologia lotu
i zmiana reżysera w połowie projektu
spowodowały opóźnienia i przekroczenie budżetu.
Nowy reżyser, Richard Donner,
wyznaczył właściwy kurs.
Zaczął od wydźwięku scenariusza.
Mieli inne podejście do Supermana niż ja.
REŻYSER, SUPERMAN
Dla nich miała to być parodia parodii.
Powiedziałem: "To Superman, symbol i istota Ameryki!".
To była część naszej historii
osadzona w konkretnej rzeczywistości.
Nie chciałem z nią kombinować.
Scenariusz trafił do poprawki.
Trwały intensywne poszukiwania aktora,
który mógłby się wcielić w Człowieka ze stali.
Robert Redford, Paul Newman i inne amerykańskie gwiazdy.
Nie wyobrażałem sobie, że polecą.
Jeśli nie wierzysz, że Superman lata,
nie wierzysz w Supermana.
Musieliśmy znaleźć kogoś nowego.
Dziękuję, że znalazłaś czas.
CHRISTOPHER REEVE, PRÓBA
Wiem, że świat musi mieć do mnie
bardzo wiele pytań.
Christopher Reeve był znany głównie z występów w teatrze
i operach mydlanych,
ale jego poważne podejście do roli Supermana
świetnie pasowało do wizji Donnera.
Supermana wyróżnia
jego dojrzałość, a także niewinność.
AKTOR, SUPERMAN
Dla niego świat jest prosty.
Gdy mówi:
"Chcę walczyć o prawdę, sprawiedliwość i amerykańskie wartości",
wszyscy...
Ale on nie żartuje.
Sposobem na ten film okazało się potraktowanie tematu poważnie.
REDAKTOR NACZELNY, DEN OF GEEK
Jak istotnej części amerykańskiej mitologii.
Na serio, ale nie ponuro.
Na serio emocjonalnie.
W Supermanie
zwykli ludzie reagowali na coś wyjątkowego.
Patrzcie!
Co to jest?
Spokojnie. Mam panią.
Masz mnie? A kto ma ciebie?
WIDOWISKOWA ROZRYWKA DLA KAŻDEGO
SUPERMAN NA RATUNEK
SUPERMAN LECI DO SERCA AMERYKANÓW
Superman zarobił 300 mln na samych biletach,
zdobył Oscara za efekty specjalne
i zapoczątkował całą serię kinowych hitów.
26 stycznia 1979
AUTOR, SUPERMAN: DZIEDZICTWO
obejrzałem Supermana.
Wszedłem do kina jako człowiek
pozbawiony celu i obawiający się przyszłości.
W dzieciństwie nie miałem kolegów,
bo ciągle zmieniałem szkoły.
Wszedłem do tego kina,
czując, że nikt o mnie nie dba, nikt mnie nie widzi, nie słyszy.
Superman dba o wszystkich.
Nie obchodzi go, czy masz pieniądze, czy nie
ani skąd pochodzisz.
Wyszedłem z kina przekonany,
że cokolwiek zrobię z życiem,
będzie to miało związek z Supermanem.
SUPERMAN II PREMIERA
Gdyby film Chrisa Reeve'a i Dicka Donnera nie odniósł sukcesu,
DC mogło skończyć
z bardzo małymi nakładami
i firma, jaką znamy, mogłaby przestać istnieć.
Wykorzystując sukces Supermana,
DC znalazło nowy sposób dotarcia do czytelników.
Sklepy z komiksami pojawiły się w latach 70.
Nastoletni fani mogli w nich kupować, wymieniać i omawiać
ulubione zeszyty.
Na początku lat 80. zainteresowali się nimi starsi czytelnicy
i nowe sklepy otwierały się w całym kraju.
To był całkiem nowy model dystrybucji komiksów,
który ocalił je przed zapomnieniem.
Komiksy były modne,
ale dla wielu splątana rzeczywistość DC była barierą nie do pokonania.
Niestety wielu fanów Marvela
nie rozumiało, o co chodzi DC,
bo nie wiedziało, po co DC
tyle jednocześnie występujących bohaterów.
Chodziło o multiwersum.
Dziś to nic dziwnego, ale wtedy było inaczej.
Nagle do mnie dotarło, że musimy to zmienić.
Zacznijmy wszechświat od nowa.
Musiała to być prawdziwa rewolucja,
żeby wszyscy łapali się za głowy:
"Oni tak poważnie?
Naprawdę to zrobią?
Niemożliwe!".
W jednym z największych kataklizmów w historii DC
Marv Wolfman i rysownik George Pérez
w 12 zeszytach zakończyli istnienie multiwersum,
likwidując bohaterów i światy,
dopóki nie została tylko jedna Ziemia.
Zdecydowali się na odważny krok.
"Pozbędziemy się bagażu.
Zaczniemy od nowa i połączymy bohaterów w nowym uniwersum DC".
W Kryzysie na nieskończonych ziemiach na końcu ginie Flash.
Pierwszy raz płakałem na komiksie.
PRODUCENT WYKONAWCZY, ARROWVERSE
Pamiętam, że wtedy zrozumiałem, jak mocno jestem związany z tym bohaterem.
Musiałem się cofnąć i dokładnie go poznać.
Jego koniec był moim początkiem.
Wolfman postanowił zniszczyć multiwersum
i pozwolić twórcom zacząć od nowa,
tchnąć w klasyczne postaci DC nowe życie i nową jakość.
LIGA SPRAWIEDLIWOŚCI
Po Kryzysie na nieskończonych ziemiach
mieliśmy nową Ziemię.
"Wprowadźmy naszych bohaterów, jakby nigdy nie istnieli".
DC zaangażowało Johna Byrne'a z Marvela,
najzdolniejszego twórcę komiksów.
"Dajmy mu Supermana . Niech zacznie od nowa.
Zastanówmy się, jakie byłoby nasze życie, gdybyśmy mieli te możliwości,
te moce,
gdybyśmy poprzez nie postrzegali świat".
Tak samo z Wonder Woman. "Dajmy ją George'owi Pérezowi".
Jego Wonder Woman była dla mnie wszystkim.
To jego wersja sprawiła, że poszedłem
do szkoły sztuk pięknych.
Do dziś zadziwia mnie,
jak wiele informacji potrafił zmieścić na stronie.
Nigdy nie widziałem tylu paneli na stronie.
Ale najbardziej zapamiętałem to, że George Pérez
był naprawdę dobrym aktorem.
Jego bohaterowie mieli różne rozmiary i kształty.
Różnie wyglądali, różnie stali, ubierali się,
zachowywali, różnie grali, walczyli,
wszystko we właściwy sobie sposób.
Dla mnie to była magia George'a Péreza.
Jego sposób myślenia,
wyczucie. Każda postać była wyjątkowa,
a on dzięki swemu talentowi wydobywał z niej wyjątkowość.
Jedną z moich ważniejszych decyzji w DC
było zatrudnienie na procent twórców,
którzy zmienili komiksy w wyrafinowaną formę sztuki.
Zaczęło się od Franka Millera.
Powrót Mrocznego Rycerza Franka Millera
to nowoczesne spojrzenie na legendę Batmana.
Akcja rozgrywa się podczas brutalnych rządów Reagana
i dobrze oddaje ówczesną furię.
Większość podstawowych założeń komiksu
aż do niedawna
wywodziło się jeszcze z lat 40.
Stąd życzliwa wersja świata,
w którym ufało się policjantom,
urzędnikom,
rodzicom.
Źle się stało, że przez tak wiele lat
zaprzeczano samej podstawowej idei superbohaterów,
umieszczając ich w świecie, w którym nie byli potrzebni.
Batman Millera był samotnikiem w średnim wieku,
wściekłym na skorumpowanych urzędników
i gotowym na wszystko, by ich zdemaskować.
Czułem, że nie mogę stworzyć Batmana,
dopóki nie odniosę się do tego, że przynajmniej na początku
jest on przeżytkiem.
Cały koncept był przestarzały.
Mroczny Rycerz miał go ożywić,
dopasować do współczesnego kontekstu.
Gdy wojna Batmana z gangami zaczęła kompromitować Waszyngton,
superbohater stanął do walki z zaskakującym przeciwnikiem, Supermanem,
którego siły porządkowe Reagana wezwały na pomoc.
Ten komiks był zaprzeczeniem
wszystkich wcześniejszych konwencji.
Był polityczny i poruszał kwestie społeczne.
Był daleko od jakiegokolwiek poprzednio obowiązującego
wzoru Batmana.
Każdy wybór był odważny.
Jenette i ja wiele lat debatowaliśmy
nad każdą decyzją i wyborem.
Ja skłaniałem się ku ostrożności, ona była za ryzykiem.
Do głosu dochodziło pokolenie twórców,
którzy wyrośli na komiksach
i zaczynali prezentować swoje pomysły.
To były zaangażowane politycznie prace,
WSPÓŁZAŁOŻYCIEL, MILESTONE MEDIA
stanowiące komentarz do tego, co się wówczas działo.
Strażnicy to obrazoburcze spojrzenie na samych superbohaterów
autorstwa młodego angielskiego twórcy, Alana Moore'a.
Chcemy sprawdzić,
AUTOR, STRAŻNICY
co wynika z bycia superbohaterem.
Gdyby te absurdalne postaci istniały,
co zrobiłyby ze światem?
Gdyby ktoś o poziomie i mocy Supermana
pracował dla Amerykanów,
jak wyglądałaby ich polityka zagraniczna?
Byłaby pewnie bardziej śmiała,
w przeciwieństwie do polityki Rosjan,
którzy byliby ostrożniejsi.
Moore umiejscowił akcję w alternatywnym roku 1985,
gdy światu grozi wojna jądrowa.
Jedyna superistota, obrońca Ameryki, Dr. Manhattan,
opuścił Ziemię i zostawił ją poprzebieranym strażnikom,
z których jeden zniszczył Nowy Jork,
żeby zjednoczyć świat.
Tego nie pisał ktoś, kto lubi komiksowych superbohaterów.
AUTOR, RORSCHACH
To dzieło kogoś, kto zna i szanuje komiksy o superbohaterach,
ale patrzy z dystansu i mówi:
"To są te szlachetne motywy, które śledzicie".
Dla mnie Strażnicy Alana Moore'a to bardzo poważna literatura.
REŻYSER, LEGION SAMOBÓJCÓW
Czytałem tę książkę ze sto razy.
Dekonstrukcja superbohatera to coś,
co u niego podpatrzyłem.
W 2005 w rankingu Time Strażników uznano
za jedną ze stu najlepszych powieści XX wieku.
Nakłady wciąż są wznawiane.
Książka Moore'a spowodowała eksplozję w DC,
którą kierowała Karen Berger.
Odrobinę po cichu przecierałam szlak.
REDAKTORKA NACZELNA, VERTIGO 1993-2013
Zaczęłam szukać pisarzy, zwłaszcza angielskich.
Brytyjski komiks był dużo dojrzalszy.
Karen uznała,
że powinniśmy mieć taki dział.
Zaczęła się brytyjska inwazja.
Ściągnęła brytyjskich autorów,
którzy pisali dojrzałe komiksy.
DC zaczęło szukać i trafiło na nasze pokolenie.
Całe życie czytaliśmy komiksy i czuliśmy się gotowi.
Uścisnąć wyciągniętą z nieba rękę Supermana
AUTOR, NIEWIDZIALNI
i odebrać telefon z DC Comics
to było dla nas jak wygrać miliard dolarów.
Podczas swoich poszukiwań Berger spotkała
upartego młodzieńca, Neila Gaimana.
Zaproponował on opowieść o mrocznej postaci
z firmowego archiwum,
Sandmanie, władcy krainy snów.
SANDMAN PAN KOSZMARÓW!
Skoro mamy postać, która jest Władcą Snów,
dlaczego wcale nie widzieliśmy go w uniwersum DC?
AUTOR, SANDMAN
Wtedy wszystko,
co robiliśmy, działo się w uniwersum.
Pomyślałem: "Nie widzieliśmy go,
bo pewnie był gdzieś zamknięty".
I nagle zaczęło mi świtać.
Zobaczyłem nagiego mężczyznę w szklanym więzieniu,
który czeka, aż wszyscy, którzy go uwięzili,
umrą i zostaną zapomniani.
Sandmana zacząłem oczywiście w stanie delirycznej trwogi,
bo nigdy nie musiałem pisać jednej przygody miesięcznie.
Pierwsza seria,
Preludia i nokturny, ma tylko osiem zeszytów,
bo byłem przekonany, że Karen zadzwoni i powie:
"To się nie sprzedaje. Zatrzymamy się na numerze 12".
Ale gdy doszliśmy do ósmego,
biliśmy wszystkie rekordy sprzedaży
i pomyślałem,
że teraz wreszcie mogę pozwolić sobie uwierzyć,
marzyć,
że dotrę do końca historii.
Uwolniony Sandman mści się na tych, którzy go uwięzili.
Odkrywa też, że musi odpokutować swoje grzechy.
Gdy wyszedł Sandman, był jedyny w swoim rodzaju.
RYSOWNICZKA, SANDMAN
Był emocjonalny, ale fantastyczny.
Wymagający, ale mroczny.
Przyciągał czytelniczki, które nie sądziły,
że spodoba im się jakikolwiek komiks.
Neil zerwał z tradycją i uczynił Śmierć kobietą,
młodą i atrakcyjną gotką,
co również było wtedy bardzo na czasie.
W liceum można było wyciągnąć Sandmana
i dalej być cool.
Można było nosić kurtkę,
palić fajki i czytać Sandmana.
Wolno było. Komiksy znowu były cool.
Były buntownicze, groźne.
Nie dziecinne.
Świadczyły o tym, że w kwestii sztuki
idziesz po bandzie.
Seria miała 75 numerów
i sprzedała się w ponad siedmiu milionach egzemplarzy.
Tylko jeden z długiej listy tytułów Karen Berger
jeszcze dalej odszedł od tradycyjnych komiksów.
Chciałam tworzyć historie,
które naprawdę wstrząsną.
Które zerwą z obowiązującym stanem rzeczy,
które zmienią spojrzenie na to, czym może być komiks.
Karen pomogła komiksom również dlatego,
że nie była ich zagorzałą fanką.
Miała swoje spojrzenie na narrację,
którego nie krępowała żadna tradycja.
Jenette była doskonałym wzorcem.
Nadawała ton dyskusji,
była nieustraszona i bohaterska,
podejmowała ryzyko.
Powiedziałam wtedy:
"Powinnaś mieć własną serię".
Od razu się zgodziłam.
Tak narodziło się Vertigo .
Podobało mi się znaczenie tego słowa.
INNOWACYJNY - NIEBEZPIECZNY - PROWOKUJĄCY
Pozbawia nas komfortu.
Kojarzy się z lękiem wysokości.
W Vertigo chodzi o przezwyciężenie lęków,
zgłębianie ich,
próbowanie, podejmowanie ryzyka.
W powietrzu czuło się,
że to niezwykłe miejsce,
w którym można rozwijać się kreatywnie i przesuwać granice.
To świetny sposób na pracę.
Ludzie dostawali szansę, żeby opowiedzieć swoją historię.
Tę jedyną,
która najlepiej ich wyrażała.
Niewidzialni zmienili historię komiksu.
Pierwszy raz superbohater był drag queen.
Taka postać tak ukazana
w połowie lat 90.
to było coś niezwykłego.
Jest jedna rzecz,
która łączy te tytuły z Vertigo .
Cechą wspólną tych komiksów jest to,
że wszystkie opowiadają...
o człowieczeństwie.
We wszelkich odmianach.
Gatunek jest tylko medium,
w którym opowiadamy o niewygodnej stronie życia,
niepokojącej stronie życie,
o ludziach na uboczu.
To historie o nas.
Trzeba przyznać Karen,
że jako redaktorka traktowała komiksy
tak samo poważnie, jak każde inne dostępne medium.
Uważała, że w komiksach nie ma ograniczeń
i trzeba autorom pozwolić wszystko,
AUTOR, KAZNODZIEJA
dać im swobodę,
by mogli prowadzić akcję w wybraną przez siebie stronę.
Historie o przekraczaniu granic zawarte w Vertigo
zyskały poklask i potencjał marketingowy,
i potrzebowały odpowiedniego formatu.
Pytaliśmy:
"Czemu komiksy mają wychodzić, a potem znikać?
Jak sprawić, żeby komiksy zostały na półkach?
Jak sprawić, żeby na nie trafiły?".
Żeby komiksy mogły wejść do księgarń,
firma postawiła na nowy gatunek,
powieść graficzną.
Historie były dłuższe i wydawane w jednym tomie.
Okazało się to dalekowzrocznym, korzystnym posunięciem.
Od zeszytów do powieści graficznych.
Zmieniliśmy proces wydawniczy, żeby zarabiać.
Sprawiliśmy, że komiksy nie znikały.
W połowie lat 90. komiksy były już dojrzalsze,
lecz oparte na nich filmy tkwiły w przeszłości.
Pewien młody fan postanowił zrobić wszystko, żeby to zmienić.
Jeśli powiem,
że jako dwudziestokilkulatek
wszedłem i z marszu kupiłem od DC Comics prawa do Batmana,
powiecie, że to niemożliwe.
I słusznie. Dziś się tak nie da.
Ale w tamtym czasie
nikt nie rozumiał, jaką wartość mają te postaci.
W 1979 roku Uslan nawiązał współpracę z producentem Benem Melnikerem
i kupił prawa do filmu o Mrocznym Rycerzu.
Zdjęcia rozpoczęto po prawie 10 latach.
Zostałem odrzucony przez każde studio w Hollywood.
"Odbiło ci? Nie sprzedasz poważnego filmu na podstawie komiksu.
Ani mrocznych superbohaterów".
Wówczas wyszedł Powrót Mrocznego Rycerza Franka Millera,
który zatarł obraz Adama Westa jako Batmana,
zastępując go nowoczesnym, mrocznym, złożonego mścicielem, jakiego znamy.
Kluczem był Tim Burton.
Specjalnością Tima Burtona były nieoczywiste hity,
takie jak Wielka przygoda Pee Wee Hermana,
a nie filmy akcji.
Ale swoim zrozumieniem Batmana reżyser przekonał Uslana.
Tim powiedział,
że jeśli mamy zrobić poważny film o Batmanie,
to bohaterem nie może być on,
tylko Bruce Wayne.
Nie zamierzaliśmy powtarzać komiksowych stereotypów,
REŻYSER, BATMAN
ale wyjść poza nie.
Chcieliśmy pokazać bohatera z problemami,
bo one czynią go bardziej ludzkim.
Kiedy Burton obsadził w tytułowej roli Michaela Keatona,
Uslan zaczął się wahać.
Powiedziałem: "Świetne". Czyli "Świetny żart".
"Już widzę plakaty: 'Pan Mamuśka jako Batman'".
Faktycznie poważny i mroczny.
Ale Tim miał wyjaśnienie:
"Pracowałem z Michaelem przy Soku z żuka.
Możemy stworzyć portret Wayne'a tak dręczonego obsesjami,
że aż psychotycznego".
I jak?!
Nadam się?
"Że publiczność to kupi.
Powie, że ten facet się nadaje".
- Ujęcie pierwsze! - Start!
Burton i jego zespół zaprojektowali ponure, zepsute,
groźne Gotham.
Batman z '89 był naprawdę mistrzowski.
Od nastroju do ciemności.
Co widzimy, gdy pierwszy raz pojawia się Batman?
Sylwetka nietoperza
opada na dwóch złodziei, którzy właśnie kogoś obrabowali.
Oni powinni się bardzo bać.
- Czym ty jesteś?! - Jestem Batman.
Batman wrócił do komiksowych korzeni.
To facet z przeszłością.
Jeśli nocami przebierasz się za nietoperza
i straszysz bandytów,
to jak to o tobie świadczy?
Co sprawia, że tak robisz?
Bruce Wayne jest skrytym facetem,
AKTOR, BATMAN
który czasem po prostu odlatuje.
Chcesz poświrować? To dawaj!
Świrujmy.
Aż staje się Batmanem, a wtedy w pełni nad sobą panuje.
Przepraszam.
Tańczyłeś kiedyś z diabłem przy świetle księżyca?
To był wyjątkowy moment
dla fana komiksów, który całe dzieciństwo był wyśmiewany.
Batman stał się hitem kinowym.
Tłum zaczął się gromadzić w weekend.
Premiera była tak dużym wydarzeniem, że musiała się odbyć w dwóch kinach.
To mnie nauczyło, żeby nie wierzyć tym,
którzy mówią, jaki jesteś zły,
tylko uwierzyć w siebie i działać, a będzie dobrze.
Michael Keaton okazał się lepszy, niż wszyscy myśleli.
WSPÓŁTWÓRCA BATMANA
To będzie Batman na lata 90.
Batman został najlepszym filmem roku 1989,
a jego symbol był wszędzie.
Brakowało gładkich czarnych koszulek,
bo wszystkie były już z nadrukami.
W Filadelfii fani strzygą się na Batmana.
Powstał cały katalog pamiątek po Batmanie.
Uruchomiono specjalny numer,
przez który można je zamawiać.
Przygody Zamaskowanego Krzyżowca
napędzają przemysł o wartości 400 milionów dolarów,
który co rok rośnie o 25%.
Batmania katapultowała komiksy w nową dekadę,
ku kolejnej generacji fanów.
Lata 90. zdominowali kolekcjonerzy,
którzy skupowali komiksy,
liczyli na wzrost ich wartości,
szukali wydań specjalnych i dokładanych kart.
Na 27. konwencie miłośników komiksów
w San Diego
pewien komiks sprzedano za 180 tys. dolarów.
Nie chodzi o komiks.
Liczy się to, ile zapłacisz i ile jest wart.
Kupują je tylko jako inwestycje.
Wydawcy nakłaniali najpopularniejszych artystów
do tworzenia egzemplarzy kolekcjonerskich.
Mam słabość do tamtych komiksów.
W tamtych czasach
AUTORKA, CATWOMAN
artyści byli jak gwiazdy rocka.
Czasem nawet nie czytałam tekstów, tylko oglądałam rysunki.
Jim Lee był gwiazdą Marvela.
Jego X-Men #1 poszedł w ośmiu milionach egzemplarzy.
To był rekord Guinnessa.
Rysownicy byli na topie
i uznali, że nie potrzebują autorów.
"Po co mamy się dzielić,
CCO, DC
skoro sami możemy wymyślać takie historyjki?"
Na początku 1992
Lee i inni najlepsi rysownicy Marvela odeszli
założyli Image Comics.
Działaliśmy w sześciu lub siedmiu, w zależności od wersji.
Byliśmy bandą upartych dzieciaków po dwudziestce.
Mówiliśmy korporacjom,
że mamy je gdzieś i nie będziemy dla nich pracować.
W ciągu pierwszych czterech miesięcy
nowe wydawnictwo wyprzedziło DC,
które spadło na trzecie miejsce.
Reputacja DC była zagrożona.
Najstarsze amerykańskie wydawnictwo musiało odzyskać fanów.
Zorganizowaliśmy nadzwyczajne spotkanie.
REDAKTOR, SUPERMAN
Wszyscy autorzy czterech serii o Supermanie
mieli teraz jeden cel.
Nie chodziło o nas,
tylko o Supermana i to, co dla niego najlepsze.
Na każdej naradzie, gdy tylko brakowało nam pomysłów,
Jerry Ordway krzyczał: "Zabijmy go i tyle".
Tego dnia też to powiedział.
A ja mu na to: "Dobra, cwaniaczku.
Zabijemy go i co dalej?".
Tajemnicze zapowiedzi pojawiły się we wszystkich seriach
latem 1992.
Ktoś lub coś polowało na Człowieka ze stali.
Czy znalazł równego sobie?
Redaktor z DC twierdzi, że Superman umrze 18 listopada.
Mike Carlin mówi, że listopadowy zeszyt
ukaże zagładę bohatera,
który będzie próbował ocalić Metropolis.
Dobrze. Jestem jego antyfanem.
Nie lubię go.
W porównaniu z resztą to harcerzyk.
Mówi fan, który ma wytatuowanego Jokera.
Nastolatki wolą dziś bardziej brutalne serie,
takie jak Punisher, Wolverine, Wojna nieskończoności .
Gdy wszyscy byli antybohaterami,
a jeden Superman pozostał niemodnym harcerzykiem,
powiedzieliśmy:
"Pokażmy światu,
jak będzie wyglądał, gdy go zabraknie".
Siejąc zniszczenie
i masakrując bohaterów Ligi Sprawiedliwości,
nemezis Supermana spadła na Metropolis
i zaczęła się walka.
Co tydzień do sklepów trafia nowy zeszyt przygód Supermana.
Od pięciu tygodni ich bohaterem jest Doomsday.
Nic nie sprzedaje się lepiej.
Wyprzedałem w kilka godzin.
Gazety pisały wstępniaki,
fani pisali listy.
PRZESTAŃCIE! NIE!
Mówili: "Jak możesz zabić Supermana?".
Spytałem: "Kiedy kupiliście ostatni komiks o Supermanie?".
"20, 30 lat temu".
Ja na to: "To wy go zabiliście".
Kwiat trzeba podlewać, bo zwiędnie.
Dziś Supermana spotyka coś bardzo niesuper.
DC Comics wypuszcza trzy miliony egzemplarzy numeru Doomsday.
Zaskoczyli mnie. Nie zgadłbym, że naprawdę go zabiją.
Za długo czekali.
Nie pasuje do obecnego świata.
Będę płakał.
Smutno mi. Nie chcę, żeby odchodził.
Człowiek ze stali okazał się równie wrażliwy
jak śmiertelnicy, którzy 50 lat w niego wierzyli.
Superman zginął we środę.
Sprzedano ponad sześć milionów egzemplarzy #75.
Była też platynowa edycja kolekcjonerska w folii
i kilka luksusowych wariantów.
Przez następne cztery miesiące
nie wyszedł nowy numer żadnej z serii o Supermanie.
Niedługo potem mówią: "A co z Batmanem?
Złammy mu kręgosłup.
Sprowadźmy Bane'a, podkręćmy go Jadem".
Jakby pojawił się LeBron James.
Na rynku kolekcjonerskim zrobiło się gorąco.
DC, Marvel i Image stawiały na seks i przemoc,
które miały im zapewnić uwagę widzów i zyski.
Walki dobra ze złem było mało.
Te komiksy były jak wrestling.
Przekraczano kolejne granice.
Nie byłem tym zachwycony.
Alex Ross też nie.
Rysownik Alex Ross i autor Mark Waid
stworzyli w DC zespół,
który połączyło podejście do superbohaterów.
OBECNIE
Superbohaterów poznałem,
gdy miałem cztery albo pięć lat.
Podobało mi się to,
co uosabiał Superman.
Siła i dobroć w równej mierze.
Nie było równie potężnego superbohatera.
RYSOWNIK, KINGDOM COME
On naprawdę mógł wszystko.
Alex i ja nie chcieliśmy tworzyć cynicznych bohaterów
czy mrocznych komiksów.
Chciałem, żeby bohaterowie dawali nadzieję.
Żeby dawali optymizm.
Żeby byli wzorem do naśladowania.
Dlatego uznałem, że musimy zweryfikować to,
co nam oferują.
Latem 1996
Ross i Waid wydali pierwszy numer Kingdom Come .
Zresetowali legendę Supermana,
który w ich wersji nie zginął,
lecz dobrowolnie udał się na wygnanie,
pozostawiając Amerykę pod opieką
młodszych, brutalniejszych superbohaterów.
Kiedy ci wywołali chaos,
Superman musiał powrócić i przywrócić porządek.
Właśnie wtedy przemysł komiksowy padł.
Dowiedziałem się, że wszyscy z Marvela polecieli,
a firma ogłosiła bankructwo.
Ludzie wiedzieli, że nie mogą wysyłać zeszytów
do nieistniejących klientów
i przemysł naprawdę upadł,
a mniejsze firmy zniknęły.
KATASTROFA KOMIKSÓW
SPRZEDAŻ SZORUJE PO DNIE
Gdy rynek kolekcjonerski upadł,
Vertigo przetrwało, bo ludzie go nie zbierali,
tylko czytali.
W niestabilnej sytuacji
Ross i Waid próbowali dokończyć opowieść,
czerpiąc inspirację z własnego życia.
Na początku chciałem, żeby bohaterowie Kingdom Come
spędzali mnóstwo czasu z moim tatą.
Norman McCay, narrator serii,
to tata Alexa.
Mój tata był pastorem.
Chciałem ukazać w komiksie humanitarny aspekt jego pracy.
Ojciec Rossa jest głosem zwykłych ludzi
i kompasem moralnym superbohaterów.
Gdy plan Supermana, by ich powstrzymać, zawodzi,
armia USA decyduje się użyć przeciwko nim broni jądrowej.
Wściekły Superman się mści,
ale McCay gani go i powstrzymuje.
Zwykli ludzie muszą mieć coś do powiedzenia we własnym życiu
i nie ufają supermocy,
której nie dorówna superopanowanie i supermądrość.
Słowa McCaya trafiają do Supermana, który składa obietnicę.
"Problemy, z którymi się mierzymy, nadal istnieją.
Nie rozwiążemy ich za was.
Rozwiążemy je z wami".
Dlatego Superman jest super.
Jego supermocą
nie jest latanie czy podnoszenie aut,
tylko to, że choć może wszystko,
potrafi wszystko i mógłby mieć wszystko,
pozostaje kompletnie bezinteresowny.
Nigdy nie postawi siebie czy swoich pragnień
ponad resztą.
To wspaniała supermoc.
Mimo wszystkich naszych wad
stworzyliśmy bohaterów, którzy są ich pozbawieni.
Ludzie są lepsi niż Bóg.
On stworzył tylko upadłych ludzi,
my lepszą wersję nas samych.
Całkiem nieźle.
To nam pokazuje,
do czego powinniśmy aspirować
i czym się kierować.
Możliwości mamy, skoro stworzyliśmy Supermana,
który potrafi rozwiązać każdy problem.
Branża znów próbowała odrodzić się z popiołów.
Wybawienie miało przyjść z nieoczekiwanej strony.
Kiedy postacie istnieją od ponad 80 lat,
możliwe są dwie drogi.
Można wybrać tradycyjne podejście
albo ruszyć nową ścieżką,
zrewolucjonizować wszechświat,
zmienić go,
wprowadzić nieznane głosy, by stworzyć opowieść.
W bohaterów trzeba w kółko pompować życie,
bo kluczem nie są bohaterowie,
tylko twórcy.
Możemy wspominać dawne opowieści
i tchnąć w nie nowe życie.
To daje mi nadzieję.
Że historia może się zmienić.
Komiksy to marzenia i aspiracje ludzi.
Dlatego je kochamy.
Myślimy, że jeśli pojawią się odpowiednie warunki,
to my staniemy się bohaterami.
PAMIĘCI
Napisy: Wojtek Stybliński