ว่ากันว่าการเดินทางคือชีวิต
ก็อาจจริงนะ ถ้าวันที่ต้องไปสนามบิน ไม่ดูดพลังชีวิตเราไปหมดก่อน
จะมีที่ไหนอีกที่คนสั่งให้เรา ไปถึงล่วงหน้าสองชั่วโมง...
แต่กว่าจะผ่านกระบวนการต่างๆ ก็เฉียดฉิว ที่จะไปช้าถึงสองชั่วโมง
ถึงอย่างนั้น ผมว่าการเดินทางเมื่อปีที่แล้ว ก็ดีต่อตัวผม
เหมือนจะช่วยขยายมุมมองโลก
สักนิดสักหน่อย
ตอนนี้ผมเลยจะทําสิ่งที่เป็นเรื่องต้องทํา
ในหมู่นักเดินทางทรงเกียรติทุกคน
งานนี้จะเล่นยุโรป
เอาละ จริงๆ แล้วเราอยู่ตรงไหนกันแน่
ผมจะไปให้ทั่วทวีป...
ตั้งแต่เหนือสุดจนกระทั่งใต้สุด
จะออกนอกเส้นทางที่คนส่วนใหญ่ไป เพื่อค้นหาเพชรในตมของแท้...
ถ่ายอยู่รึเปล่า
และเปิดใจให้จิตวิญญาณการผจญภัยที่เริ่มผลิบาน
ดูสิ ไม่ต้องจับ
ตรงนี้เลย ตรงนี้เรียกว่าอะไรนะ หัวเรือ
ผมจะเปิดต่อมรับรสให้เรียนรู้รสชาติใหม่ๆ...
โห อร่อยมาก
องุ่นพร้อมแล้วจ้า
และพยายามใช้ชีวิตเหมือนชาวบ้าน
ขอต้อนรับสู่หมู่บ้านฉันค่ะ
บ้าไปแล้ว
ฉันเพิ่งช่วยชีวิตเจ้าไว้ อย่าลืมเสียล่ะ
ผมจะเก็บความกังวลใส่กระเป๋า...
มานั่นแล้วๆ
ไม่มีทางรู้หรอกว่าร่างกายเราจะทําอะไร ถ้ากําลังสยองสุดขั้ว
ผมว่าผมไม่ได้ทําอะไรประมาณนี้ มาตั้งแต่ยังเด็กเลยนะ
และผมกําลังจะพูดสามคํา ที่ไม่เคยพูดมาก่อน
พร้อมขึ้นบิน
(ยุโรป)
ถ้าสวีเดนให้บทเรียน มากกว่าที่เคยรู้เรื่องยุงมาทั้งชีวิต
ผมก็หวังว่าจุดพักต่อไปในการเดินทางท่องยุโรป
จะให้บทเรียนเกี่ยวกับตัวผมเอง
สก็อตแลนด์เป็นมาตุภูมิของผม ที่จริงควรเรียกว่าเป็นบ้านเกิดของแม่มากกว่า
คุณแม่ผมเกิดที่สก็อตแลนด์ และอยู่ที่นี่จนอายุ 13 ปี
แต่นี่เป็นการมาที่นี่เป็นครั้งแรก
(สก็อตแลนด์)
และไม่ใช่ตระกูลผมคนเดียว ที่มีสัมพันธ์แนบแน่นกับสก็อตแลนด์
ตระกูลที่ย้อนกลับมาอยู่ที่นี่ครั้งแล้วครั้งเล่า คือราชวงศ์วินด์เซอร์
ประมุขประเทศอังกฤษ
ตั้งแต่พระนางเจ้าวิคตอเรีย เอลิซาเบธที่สอง และพระเจ้ายูจีนที่หนึ่ง
ขอบคุณมาก
คนพูดกันว่ามาช้ายังดีกว่าไม่มา และเมื่ออายุ 76 ปี ผมก็เป็นข้อพิสูจน์
เพราะผมเดินทางเกือบหมื่นไมล์จากสวีเดน
มาถึงภาคเหนือสุดของสหราชอาณาจักร เพื่อค้นหาต้นตระกูลในสก็อตแลนด์แสนงาม
(เดอะไฮแลนด์ - สก็อตแลนด์)
เส้นทางค้นหาตัวเองของผมเริ่มขึ้น ในที่ซึ่งพระราชินีเอลิซาเบธที่เพิ่งสวรรคต
เลือกใช้เวลาช่วงวันท้ายๆ ของชีวิต
เขตไฮแลนด์
ผมเริ่มเข้าใจละว่าทําไม พวกเขาถึงหนีความวุ่นวายมาที่นี่
สวยมากเลยทีเดียว
และกว้างใหญ่ไพศาล
เขตไฮแลนด์มีพื้นที่เกือบ 26,000 ตร.กม. ที่ทั้งสวยตะลึง
แม้บางทีทิวทัศน์นั้นจะดูเวิ้งว้างไปหน่อย
โอเค เราอยู่ที่ไหนกันแน่
ถ้าจะให้ผมไปกางเต๊นท์นอนในสก็อตแลนด์ นี่อาจเป็นตอนสุดท้ายที่ยอมถ่ายนะ
คุณแม่ผมโตที่เมืองกลาสโกว์
ผมว่ามันมีวิถีชีวิตที่แตกต่างกันมากเลยล่ะ
ระหว่างสก็อตแลนด์ของคุณแม่ผม
กับสก็อตแลนด์ของวงศ์วินด์ซอร์
ผมวางแผนว่า จะเดินทางสํารวจกลับไปที่กลาสโกว์
แต่เมื่อมาถึงไฮแลนด์ ผมจะได้อยู่ในที่พักซึ่งดูแล้วช่าง...
และดูเหมาะกับพระราชาจริงๆ
ขอต้อนรับสู่สก็อตแลนด์ค่ะ ฉันชื่อลินน์ เป็นเจ้าของคฤหาสน์แคนดาเครก
แหม ขอบคุณครับ นี่สินะการต้อนรับที่ดีจริงๆ
ให้ฉันพาชมในบ้านนะคะ
- ผมอยากเห็นในบ้านมากๆ - โอเค
ครับ
แคนดาเครกเป็นคฤหาสน์หรูย่านไฮแลนด์
ที่สร้างมาตั้งแต่สมัยศตวรรษที่ 17
ทําให้ที่นี่อายุมากกว่าประเทศแคนาดาถึง 200 ปี
แต่วันนี้ ทั้งคฤหาสน์ที่มี 12 ห้องนอน อาจเป็นของคุณได้ในราคาย่อมเยา
ถ้าราคาของคุณเริ่มได้ที่ 12,000 เหรียญต่อคืน
โห ห้องดีมาก
คฤหาสน์นี้เป็นฝีมือออกแบบ ของสถาปนิกคนเดียวกับที่ทําปราสาทบัลมอรัล
ที่อยู่ของราชวงศ์อังกฤษ
- เราอยู่ใกล้กับปราสาทบัลมอรัลแค่ไหน - ใกล้ค่ะ ห่างแค่ประมาณครึ่งชั่วโมง
โห แปลว่าเขาเป็นเพื่อนบ้านคุณจริงๆ
- ใช่เลยค่ะ - แล้วพวกนั้น พวกนั้นเคยมาที่นี่ไหม
- เคยสิคะ - โอเค
พระมหากษัตริย์และพระราชินีองค์ปัจจุบัน เคยมาเป็นแขกที่นี่
สงสัยเวลาคนเรามีปราสาทอยู่แล้ว
คงอยากจะมาแอบดูว่าของคนอื่นๆ เป็นยังไง
- ในนี้เหรอ - ค่ะ
แต่คนที่ชอบที่นี่ไม่ได้มีแต่พวกเจ้า
นี่ห้องอาหารค่ําของเรา
โห รู้เลยว่าอยู่ในสก็อตแลนด์แล้วแน่
เพื่อนร่วมวงการฮอลลีวูดของคุณหลายคน ก็เคยมาอยู่ที่นี่กัน
- โอเค มีใครมาบ้าง - สตีฟ มาร์ติน
โรบิน วิลเลียมส์
ฌอน คอนเนอรี
- จริงเหรอ - ก็เหมือนมากับกลุ่มที่ดีอยู่นะ
ทุกท่าน คําตอบง่ายมาก
ฌอน คอนเนอรี เขาเคยนั่งที่เก้าอี้ในห้องนี้
ผ้าลายสก็อตต์ เห็นเขาเอามาทํากระโปรงคิลท์
แต่ผมไม่เคยเห็นใครเอามาบุผนัง เพดาน หรือทําโป๊ะตะเกียงด้วยเลย
เมืองแห่งผ้าลายสก็อตต์
แต่การใช้ผ้าลายสก็อตต์ทุกแห่ง ไม่ใช่สิ่งเดียวที่ผมคิดอยู่ในใจ
ผมนัดพบกับไมเคิล ผู้เชี่ยวชาญชาวสก็อตต์ เรื่องเชื้อสายของชาวยิว...
- ยินดีที่ได้พบ - สบายดีไหม ยินดีที่ได้พบ
ซึ่งช่วยขุดหาประวัติความเป็นมาครอบครัวฝั่งแม่ รีเบคก้า "เบ็ตตี้" คัดลาตซ์
(คัดลาตซ์ - สาแหรกครอบครัวอย่างละเอียด)
คืองี้ มันก็แอบน่ากลัวหน่อยๆ
เราไม่อยากค้นพบประวัติอะไร ที่จะอ่านแล้วขายหน้าคนอื่นเขา
"ปู่ทวดของคุณเป็นโจรปล้นฆ่า
ที่ทั้งปล้นสะดมและเผาบ้านชาวบ้าน แย่หน่อยนะ"
"จริงเหรอ
จริงสิ ก็ได้"
ก่อนอื่น นี่คือสาแหรกอย่างละเอียด
นี่คือตาทวดและยายทวดของคุณ
ซามูเอลและเนลลี่
ผมไม่เคยเห็นภาพพวกนี้มาก่อนเลย
นี่คือพ่อแม่ของลูอี้ คุณตาของคุณ
มาจากเมืองเล็กๆ ชื่อ นาซิเอลสก์
อยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของวอร์ซอว์ ไปประมาณ 50 กิโลเมตร
ทั้งครอบครัวนั้นอพยพย้ายมากลาสโกว์ เมื่อปี 1891
- เมืองชื่ออะไรนะที่... - นาซิเอลสก์
นาซิเอลสก์
คุณแม่เคยบอกไหมว่า พวกเขามากลาสโกว์ทําไมตั้งแต่ต้น
แล้วทําไมถึงตัดสินใจอพยพต่อไปที่แคนาดา
ก็ช่วงเปลี่ยนศตวรรษนั้น คนอพยพไปอเมริกากันไม่ใช่เหรอ
ใช่
แต่ผมไม่รู้สาเหตุหรอกว่า พวกเขามาสก็อตแลนด์กันทําไม คุณรู้ไหม
สมัยนั้นค่อนข้างยากที่จะหา
เรือที่จะแล่นตรงจากแผ่นดินทวีปยุโรป ยาวไปจนถึงอเมริกาเหนือเลย
ค่าโดยสารแพงมาก และครอบครัวพวกนี้ยากจนมาก
ครอบครัวส่วนใหญ่จะเดินทางเป็นสองขยัก...
- ได้ โอเค - เพื่อจะได้จ่ายไหว...
พวกเขามากลาสโกว์ ก็คงจะต้องปรับตัวกันหนักหน่อย
เพราะสุดท้ายเขาต้องไปอยู่ที่กอร์บอล ซึ่งเป็นย่านยากจนมากๆ
- อ้อ - แล้วอยู่ในย่านนั้นตั้ง 30 ปี
อ้อ
นี่คือภาพถ่ายของครอบครัวคุณ
คุณแม่... ผมคิดว่าท่านเป็นลูกคนเล็กที่สุด
- นั่นแม่ผมเหรอ - ผมคิดว่าน่าจะใช่
ใช่ นั่นแม่ผมจริงด้วย
โหย
ที่จริงผมภูมิใจนะที่ผมมีญาติ
ที่ต้องการความก้าวหน้าให้ครอบครัว
ยิ่งคิดถึงเรื่องที่พวกเขาต้องเจอในช่วงนั้น
เรื่องพวกนี้ไม่ใช่เรื่องเล็กๆ เลย
ถ้าแม่ผมอยู่สก็อตแลนด์ต่อ แน่นอน ผมก็...
ไม่รู้เลยว่าคุณจะมาสัมภาษณ์ใคร
ตัวผมเองไม่ได้มาอยู่ตรงนี้แน่ๆ เพราะแม่ไปเจอกับพ่อที่แคนาดา
มันน่าทึ่งมากเวลาเราคิดถึง จังหวะที่ชีวิตคนเราอาจเปลี่ยนพลิกผันไปได้
และแม้ผมจะไม่เคยมาประเทศงดงามแห่งนี้
ก็เห็นชัดๆ อยู่ว่าที่นี่ปั้นวัยเด็กของคุณแม่ผม
เมื่อผมมาถึงที่นี่ด้วยตัวเอง ผมอยากเปิดใจรับทุกอย่าง
ผมจึงตอบรับคําเชิญของชาวบ้านแถวนี้คนหนึ่ง
ไปทําสิ่งที่เขาบอกว่าเป็น งานอดิเรกแห่งชาติที่เราพลาดไม่ได้
- โรเบิร์ต - สวัสดีครับ ยินดีมากที่ได้พบ
ผมเดาไปเองว่างานนี้คงไม่มีอะไรน่าหวั่นใจ
เท่ากับการล่ากวางมูสในสวีเดนแล้ว
หรือจะน่ากลัวกว่า
เราจะไปไหน จะไปทําอะไรกัน
วันนี้เราจะไปทําเรื่องสนุกๆ ตามประเพณีโบราณ
เราจะพาคุณไปแม่น้ําดีในเขตรอยัลดีไซด์
เพื่อไปตกปลาแซลมอน
- ตกปลาแซลมอน - ใช่
โอเค
ทําไมการตกปลาแซลมอนถึงฮิตในสก็อตแลนด์
ก็ ยูจีน แม่น้ําของเรางดงามมาก และในนั้นก็มีแซลมอนแจ่มๆ อยู่
มันเป็นปลาที่ว่องไวมาก
ตอนยังเป็นปลาน้อย มันจะว่ายลงไปตามแม่น้ําน้ําจืด
จากนั้นจะว่ายข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกไป
แล้วปลาตัวนั้นจะกลับมา
สู่แม่น้ําสายเดิมที่เกิด
มันกลับมาเพื่อจะวางไข่สืบพันธุ์นะ ไม่ได้กลับมาเพื่อให้โดนตก
การกลับมาเยือนถิ่นสก็อตแลนด์ ของเหล่าแซลมอน
ดูแล้วจะอันตรายกว่าการเยือนถิ่นของผม
แต่ปลามีค่าเหล่านี้ก็ดึงดูดนักตกปลาจากทั่วโลก
และการจะตกให้ได้สักตัวก็ไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด
โรเบิร์ตจึงเรียกผู้เชี่ยวชาญมาช่วยอีกคน
- จอห์น - ยูจีน
- ยินดีที่ได้รู้จัก - ยินดีเช่นกัน
- ขอต้อนรับสู่รอยัลดีไซด์ - ขอบคุณ
ตื่นเต้นมากที่ได้มา
จอห์นเป็นกิลลี่ คําภาษาแกลลิคที่แปลว่าผู้ดูแล
น่าจะเรียกได้ว่าเป็นไกด์แถบไฮแลนด์
เขารู้ทุกเรื่องเกี่ยวกับการตกปลา แค่ไม่รู้ว่าฝีมือผมแย่แค่ไหน
แต่อีกเดี๋ยวเขาก็จะได้รู้แล้วล่ะ
เอาละ ผมมีชุดมาให้คุณใส่
ประเด็นคืออย่ายั่วให้กิลลี่หงุดหงิด
โอเค ทุกคน ดึงสายรัดขึ้นมา
ผมจะเป็นนักเรียนที่ดี ผมจะเป็นเด็กฝึกหัดที่ดี
ผมจะกระตือรือร้น ไม่อยากให้วันนี้เป็นวันที่แย่ของเขา
ดูคุณสิ หน้าตาเข้ากับบทแล้ว ยูจีน
ท่าเหวี่ยงเบ็ดที่จะสอนวันนี้ คือท่าเซอร์เคิลซี
เงื้อ
แล้วการเหวี่ยงช่วงที่สอง คือวนมาให้ครบวง
เหมือนยกถาดเครื่องดื่ม
เครื่องดื่มนั้นคือวิสกี้ วิสกี้ของผมด้วย คุณอย่าได้ทําหกแม้แต่หยดเดียว
ถ้าจอห์นคิดว่าผมทําเรื่องแบบนั้นได้
ท่าทางเขาจะดื่มเหล้าบนชั้นไปเยอะละ
เอาละ ง่ายๆ เนอะ
แต่ผมว่าทางที่ดีที่สุดคือต้องลองดู
เงื้อไปข้างหลัง
- เอาเลย - ดูเข้าสิ ดีมาก
- ถูกเผง - ดีมาก
ลองอีกรอบสิ
เพอร์เฟกต์
- ท่าสวยอีกแล้ว - ยอดมาก
เป็นไง
ทีนี้ก็เหลือแค่รอให้แซลมอนกินเบ็ด
ได้เลย
นี่อาจเป็นงานอดิเรกใหม่ของผมเลยนะ
เลิกเล่นกอล์ฟ มาตกปลาแซลมอนแทน
ผมเข้าใจละว่าทําไมคนถึงคิดว่า นี่เป็นกีฬาที่ผ่อนคลายที่สุดในโลก
เพราะมันช่าง... แถวนี้ช่างงดงามมาก
ทางนั้นเป็นยังไงบ้าง
ยังจับอะไรไม่ได้เลย
แล้วรู้สึกยังไง
นี่เริ่มเลื่อนขึ้นมาเบียด เป็นกีฬาที่ผมชอบที่สุดแล้ว
คุณดูมีความสุขจริงๆ
ได้ข่าวว่าราชวงศ์ ก็ชอบมาตกปลาแถวนี้เหมือนกัน
เพราะแม่น้ําสายเดียวกันนี้ไหลผ่านที่ของพวกเขา
หวังว่าเขาจะโชคดีกว่าผมก็แล้วกัน
เพราะหลังจากยืนแช่น้ําอยู่หนึ่งชั่วโมง ปลาไม่คิดแม้แต่จะกระตุกเบ็ด
เอ้า ยูจีน ปลากินเบ็ดไหม
ยังไม่มีเลย แต่ผมว่าก็มีเฉียดๆ อยู่นะ
วันนี้พอก่อนดีไหม
- ก็ได้ เอางั้นก็ได้ - โอเค
แซลมอนอาจหลุดมือไปได้
แต่ดูเหมือนการดื่มให้ลืมความเศร้า ก็เป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์นั้น
ดื่มสักกรึ๊บไหม
ได้เวลาลองของแรงครั้งแรก
ผม... ผมไม่ชอบวิสกี้จริงๆ
เป็นเครื่องดื่มที่แรง แต่คนที่ผมมาตกปลาด้วย
ผมว่าทั้งสองคนเป็นชาวสก็อตที่น่ารักมาก
ก็เหมือนเพื่อนกลุ่มหนึ่งล้อว่า "เหวี่ยงแหไม่รอด" นึกออกไหม
เป็นช่วงเวลาบ่ายที่ดี
และจะมีอะไรช่วยจบวันที่ดีได้เหมาะกว่า ทําเหมือนแขกที่เคยอยู่ที่นี่
เซอร์ฌอน คอนเนอรี แล้วสั่งว้อดก้ามาร์ตินี่เสียเลย
ผมก็ชอบสก็อตแลนด์นะ อยู่มาหนึ่งวันเนี่ย
มันมีเสน่ห์ของมัน
คุณแม่กับครอบครัวฝั่งนั้น...
เป็นสิ่งที่ผมคิดถึงตลอดเวลา
นี่เป็นเรื่องที่ผมไม่เคยนึกว่า จะกระทบใจผมแบบนี้
พรุ่งนี้ผมตั้งใจจะไปค้นประวัติครอบครัวที่นี่ต่อ
หวังว่าเขาจะไม่เป่าปี่สก็อตต์เช้ามากละกัน
หลังจากหลับได้อย่างสบาย
ผมเริ่มชินกับการเป็นเจ้าในปราสาทของตัวเอง
นี่มันสวยไม่ใช่เล่นๆ เลยนะ
แต่วันนี้ผมต้องทิ้งไฮแลนด์ไว้ก่อน
เพื่อจะไปกลาสโกว์ หาข้อมูลเกี่ยวกับวัยเด็กของแม่
คุณแม่ผมเล่าเรื่องเกี่ยวกับครอบครัวเสมอ
แต่ไม่ได้เล่าเรื่องชีวิตของแม่ในกอร์บอล ผมเลยค่อนข้างจะตื่นเต้นเลย
จะไปกลาสโกว์ต้องขับรถกว่า 160 กิโลเมตร
มีคนบอกไว้ว่ามีจุดที่จะต้องแวะ
หนึ่งในช่างที่รังสรรค์งานศิลป์ด้วยมือทั้งหมด ที่เหลืออยู่เพียงไม่กี่คน
ผมใกล้จะมีสิทธิ์ในการสวมกระโปรงคิลท์ได้ละ
เพราะครอบครัวผมครึ่งหนึ่งเป็นสก็อตต์
เวลารวมญาติ เขาก็จะสวมคิลท์กัน
แล้วก็สนุกกันใหญ่
ทุกคนจะหัวร่องอหาย
และถ้าเขาทําได้โดยไม่ต้องสวมชุดชั้นใน
นี่ก็เป็นประเพณีของตระกูล ที่ผมมีหน้าที่ต้องทดลอง แม้จะหวั่นใจแค่ไหนก็ตาม
- สวัสดีครับ ยูจีน เป็นไงบ้าง - คุณคือบิลใช่ไหม
ถูกต้องแล้ว
อ่าฮะ
จุดสําคัญของกระโปรงคิลท์คือผ้าลายสก็อตต์
ผ้านั้นมีลายทอต่างๆ กัน เฉพาะที่บันทึกไว้ก็ 9,000 แบบ
เกือบครึ่งหนึ่งในนั้นเป็นสัญลักษณ์ของตระกูล หรือเผ่าต่างๆ กันไป
ผมไม่รู้ว่าครอบครัวผมมี...
- ครับ - ผ้าลายประจําตระกูลไหม
ไม่เคยได้ยินใครคนไหน พูดถึงลายสก็อตต์อะไรเป็นพิเศษ
โอเค
งั้นเรามาพยายามหาอะไรที่ เกี่ยวข้องกับตัวคุณเองจะดีกว่า
ให้เข้ากับตัวคุณ
งานของผมเป็นงานสร้างเสียงหัวเราะ
มีผ้าลายไหน... มีลายสก็อตต์เฉพาะของพวกตลกไหม
ก็... ขึ้นกับว่าคุณอยากดูตลกแค่ไหนล่ะ
ลายนี้ดีไหม
เรียกกันว่าผ้าลายสก็อตต์โคเชอร์ เป็นผ้าลายสก็อตต์ของยิว
ฟังแล้วมันตรงเผงลอยจากหน้าเลยใช่มั้ยล่ะ
โอเค งั้นผมจะต้องวัดตัวอย่างพิเศษสุด
- หมายความว่ายังไง - ก็ต้องวัดเอว
วัดก้นแล้วก็วัดความยาว
ได้ โอเค
วัดส่วนบนของสะโพกลงไปตรงกลางเข่า
ปรากฏว่าบิลตัดกระโปรงคิลท์มา มากกว่าที่ผมเคยกินเบเกิ้ลในชีวิต
แต่ผมคงจะกินน้อยกว่านี้
ถ้ารู้ก่อนว่าเขาจะเอาสายวัดมาวัดตัว
โอเค
อย่าลืมนะว่าผมเพิ่งกินมื้อเที่ยงมา
โอเค
เอาละ ได้แล้ว
วัดได้ 97 ซม.
ผมเทียบระบบเมตริกไม่เป็น
ก็ประมาณ 38 นิ้ว
ไม่ใช่ 38 หรอก ผมไม่ได้เอว 38
ผมเอวแค่ 34 เอง
สายวัดมันโกหกไม่ได้นะ ยูจีน
ผมว่าได้บิลช่วยก็น่าดีแล้วนะ
ผมไม่บอกละว่าวัดได้เท่าไหร่
- เก็บไว้รู้คนเดียวดีกว่านะ - โอเค
ฮื่อ
ผมว่ารายละเอียดในงานของเขา มันสลับซับซ้อนมาก
ได้แล้วครับ
- โอเค ไม่ว่าจะเป็นไง - ใหญ่เบ้อเร่อ
ขอบคุณมาก
ผมเคยเย็บกระดุมเสื้อแค่ครั้งเดียว นั่นก็เหนื่อยจะแย่ละ
ดื่มน้ํามนต์ย้อมใจกันหน่อย
ผมก็ไม่ใช่... ไม่ใช่คนชอบดื่มสก็อตช์
- โหย เยอะไป - เอาจริง
พอแล้ว
ดื่มให้คุณนะ บิล
- ให้คุณเช่นกัน บิล - ดื่มให้คุณกับงานฝีมือของคุณ
ขอให้สุขภาพดีมากๆ ครับ
สองแก้วเพียวๆ ใน 24 ชั่วโมง ผมยังดื่มวิสกี้อย่างลังเลมากๆ อยู่
ทีนี้ ถ้าผมไม่รีบไปจัดการ เดี๋ยวคุณไม่มีกระโปรงคิลท์ใส่
แต่ในใจผม การสวมกระโปรงคิลท์ จะรู้สึกเหมือนแต่งชุดแฟนซีเสมอ
เว้นแต่ผมจะมีความเข้าใจรากเหง้า ความเป็นชาวสก็อตต์ของตัวเองมากกว่านี้
ถ้าจะมีอะไรบ่งชี้ว่าผมเป็นนักไม่อยากจะเดินทาง ก็แค่ตอนนี้เท่านั้น
ผ่านเวลาที่แม่ผมจากชายฝั่งสก็อตต์ไปร้อยปี ผมถึงได้คิดจะมาเยือนกลาสโกว์
เมืองที่แม่เกิด
ที่นี่แตกต่างจากไฮแลนด์อย่างสุดขั้ว
ดูแล้วเหมือนเมืองของชนชั้นกรรมาชีพ
ผมดีใจมากที่ได้มาอยู่ตรงนี้
ตอนที่คุณตาคุณยายทวดของผมมาจากโปแลนด์
พวกท่านและแรงงานอพยพอีกเป็นพันๆ คน
มาอยู่ที่ย่านกอร์บอล ย่านเคหะชุมชน ชายฝั่งทิศใต้ของแม่น้ําไคลด์
ตรงนี้คือย่านกอร์บอล
นี่แหละ
เป็นความรู้สึกประหลาดมาก
ชีวิตนี้ผมก็รู้สึกอะไรประหลาดๆ มาหลายครั้ง
แต่นี่เป็นความรู้สึกประหลาดที่ดี
ตึกหลังที่แม่เคยอยู่จนอายุ 13 ปี ถูกทุบทําลายไปแล้ว
ตอนที่เขาพัฒนาที่ดินย่านกอร์บอลใหม่
แต่ไมเคิล ผู้เชี่ยวชาญด้านการสืบตระกูล เสนอตัวพาผมไปดู
อาคารอนุรักษ์โบราณที่ยังคงอยู่
ตึกนี้ถูกอนุรักษ์ไว้ในช่วงยุคเดิม
รักษาไว้ให้ดูเหมือนห้องเช่าในกลาสโกว์
ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20
นี่คงจะใกล้เคียงที่สุด ที่จะให้คุณได้ลิ้มรสว่าชีวิตที่นั่นเป็นอย่างไร
- โอเค คุณพร้อมหรือยัง - โอเค เข้าไปดูกันเลย
โอเค ไปกันเลย
เมื่อคนถึง 60,000 คนอัดกันอยู่ในย่าน
ที่ขนาดแค่ครึ่งเดียวของเกาะโคนีย์ไอส์แลนด์ สภาพความเป็นอยู่ในห้องเช่าย่านกอร์บอล
จึงนับว่าย่ําแย่ที่สุดในยุโรป
ถึงแล้วครับ
ตรงนี้คือใจกลางของห้องชุด
ครัวของบ้าน
- ทุกอย่างจะเกิดขึ้นในนี้ - ว้าว
- เป็นห้องอเนกประสงค์ - ว้าว
เขาจะทําอาหารที่โต๊ะนี้
- จะนั่งกินกันที่โต๊ะนี้ - โอเค
แล้วคุณอาจสังเกตเห็นจุดที่มุมห้อง
- เตียง - ใช่
จะเรียกว่าเตียงเสริมเพราะว่า คนต้องนอนในห้องนี้ด้วยจริงๆ
เขาไม่สามารถกั้นห้องเป็นครัว แล้วไม่ใช้เป็นห้องนอนไปด้วย
เวลาที่ครอบครัวใหญ่
นอกจากนั้น ที่อยู่ใต้เตียงอาจมีอ่างอาบน้ํา
ที่สามารถดึงออกมา เทน้ําลงไปให้เด็กๆ อาบ
โอ้โฮ
คุณแม่กับพี่ๆ น้องๆ น่าจะได้อาบน้ําสัปดาห์ละหนึ่งครั้ง
ถ้าโชคดี จะเป็นเด็กคนแรกที่ได้อาบน้ํา
ถ้าโชคร้ายหน่อยก็จะเป็นเด็กคนสุดท้าย
ที่ต้องอาบด้วยน้ําเดิมในอ่าง
โอ้โฮ
นี่คือสํามะโนประชากรจากปี 1921
คุณทวดทั้งสองเสียชีวิตไปแล้ว แต่...
มีชื่อคุณตากับคุณยาย ลูอี้กับฟลอร่า
ลูกแปดคนและคนเช่าห้องอีกหนึ่ง อยู่ในห้องจํานวนเดียวกันนี้
แต่สภาพแย่กว่าหลังนี้
- สภาพแย่กว่าหลังนี้อีก - ใช่
ตอนแรกเมื่อครอบครัวคุณเพิ่งมาถึง จะต้องแบ่งห้องน้ําใช้กับคนอื่นๆ
น่าจะต้องใช้ส้วมร่วมกับคนอีก 25 หรือ 30 คน
- กลางแจ้งด้วย - กลางแจ้ง
อาจมีประตูให้ หรืออาจจะไม่มี
ผมว่านั่นไม่ใช่เรื่องที่เขาจะเอามาคุยกัน
ใช่ครับ
ผมก็อยากย้อนเวลาไปถามรายละเอียดจริงๆ
ว่าคน 11 คนเขาใช้ชีวิตอยู่กันยังไง
แม่ไม่เคยพูดถึงรายละเอียดแบบนั้นเลย
ตรงนี้คือห้องนอน
ฟูกทํามาจากขนม้า
ส่วนไส้ในก็ใช้ฟางยัดเอา
ผมไม่แน่ใจนะว่าเตียงจะนอนสบายแค่ไหน
แต่มันก็น่าจะอุ่นอยู่
แม่เป็นคนตลก มีเสียงหัวเราะอร่อย
แม่มีความสุขกับ...
พูดง่ายๆ ก็มีความสุขกับชีวิต มักจะมองอะไรในแง่ดีเสมอ
คน 11 คนในบ้านที่มีแค่สองห้องนอนเลยนะ
- แต่ผมไม่เคยได้ยินแม่บ่นสักคํา - ครับ
ถึงแม้นี่จะแค่ใกล้เคียงที่สุด
กับบ้านที่คุณแม่โตขึ้นมา
ไมเคิลอยากพาผมไปที่ซึ่ง ผมจะเดินตามรอยเท้าแม่ได้จริงๆ
คุณเข้าโบสถ์ยิวครั้งล่าสุดเมื่อไหร่
สักพักแล้วล่ะ
- เหรอครับ - ใช่
โบสถ์ยิวการ์เนต์ฮิลล์
ผมไม่รู้จะเทียบกับโบสถ์ที่แคนาดายังไง
ผมน่าจะไม่เคยเข้าไปในโบสถ์ยิวที่เก่าแก่ขนาดนี้
จริง โบสถ์นี้สร้างขึ้นเมื่อปี 1879
เป็นโบสถ์ซีแนก็อกที่สร้างขึ้นเฉพาะสําหรับยิว โบสถ์แรกในสก็อตแลนด์
ย่านกอร์บอลอยู่ห่างจากนี่แค่สองกิโลเมตร
ผมว่าเป็นไปได้สูงทีเดียวที่ครอบครัวของคุณแม่
จะต้องเคยเข้ามาที่นี่
- เวลาเป็นโอกาสพิเศษ - ใช่
พวกเขาต้องมาที่นี่ในพิธีแต่งงาน
หรือบาร์มิตซ์วาห์อะไรแบบนั้น
ว้าว
แม่น่าจะอายุแค่ เจ็ด แปด เก้า สิบขวบ
นึกภาพแม่ตอนเป็นเด็กเล็กๆ ไม่ออก แต่...
แต่เมื่อมาตามรอยตรงนี้ เมื่อผ่านไปหนึ่งร้อยปี ผมก็รู้สึกมีแรงดึงดูด
คุณคิดถึงคุณแม่บ่อยไหม
คิดทุกวัน ฮื่อ
ทั้งคุณแม่และคุณพ่อ
จะมีช่วงหนึ่งของวัน เวลาที่... เวลาที่พวกท่านก็...
ผุดขึ้นมาในใจ
ผมรู้สึกจําเป็นต้องทําเพื่อคุณแม่ จะต้องมาดูว่าทุกอย่างเริ่มที่ใด
ก่อนนี้ผมไม่เคยรู้สึกถึงความผูกพัน กับสถานที่ซึ่งเป็นบ้านเกิดของครอบครัว
มีแต่ความผูกพันผ่านเรื่องที่เล่ากัน
เพราะงั้นผมก็ดีใจที่ผมมา
ผมดีใจที่ได้มาตรงนี้
แล้วก็ดีใจที่เหมือนจะเชื่อมใจกับที่นี่ได้
เมื่อผมตื่นในวันสุดท้ายที่จะอยู่ในสก็อตแลนด์
ผมรู้ทันทีว่าเรื่องของคุณแม่ตัวเองในกลาสโกว์ ที่ผมได้รู้
จะประทับอยู่ในความทรงจําผมอีกนาน
แต่การจะจบเรื่องของครอบครัวผม มีอีกจุดหนึ่งที่ผมอยากแวะไป
ผมค้นพบที่พักตลอดกาลแห่งสุดท้าย
ของผู้กล้าที่สุดสองคนที่ผมรู้จักในชีวิต
คุณตาทวดและคุณยายทวดของผม ซามูเอลกับเนลลี่
"ด้วยรักและอาลัยต่อคุณแม่ที่รัก เนลลี่ คัดลาตซ์
มรณะ มกราคม 1921"
และคุณตาทวดของผม
สุดเลยไหมล่ะ
ชายผู้นําครอบครัวเนอะ
นี่ก็ใกล้เคียงกับการสัมผัสรากเหง้าครอบครัวที่สุด
การได้... ตามลึกลงไปถึงรากเลย
พวกท่านต้องการชีวิตที่ดีกว่าเดิม
แล้วก็ทําอะไรได้เยอะมากเมื่อเทียบกับสิ่งที่มี
การได้อยู่ที่สก็อตแลนด์ ทําให้ผมรู้สึกสนิทใจกับเผ่าของตัว...
แล้วก็ประหลาดใจที่ผมรู้สึกสบายใจเหมือนอยู่บ้าน
ตรงนี้เหมือนตอนเหนือของออนทาริโอสําหรับผม
แล้วตอนนี้ก็มีสายรุ้งใหญ่โผล่ขึ้นมาด้านหลัง
สวยดีใช่ไหมล่ะ
ตอนนี้ เมื่อคิดถึงสก็อตแลนด์ ผมก็...
หัวผมกําลังพยายามรับเรื่องทุกอย่าง
ตั้งแต่แคนดาเครกซึ่งเป็นที่หรูสุดเท่าที่จะอยู่ได้
มาถึงย่านกอร์บอล นึกออกไหม
พร้อมกับสายใยจากอดีต ที่ผมดีใจที่ได้ต่อจนติด...
ด้วยการมาที่นี่
ก่อนจะไปจากที่นี่ เพื่อเป็นการฉลองการค้นพบประวัติตระกูล
คืนนี้เขาเชิญผมไปงานฉลองแบบสก็อตต์โบราณ
แต่ถ้าผมจะยกแก้วขึ้นดื่มแบบชาวสก็อตต์แท้ๆ
มีของโปรดของครอบครัว ที่ผมต้องหัดดื่มให้ได้เสียก่อน
คุณตาของผมจะ...
ดื่มวิสกี้ช็อตเล็กๆ สัปดาห์ละครั้ง ทุกวันศุกร์
ผมเองไม่ชอบดื่มเหล้าสก็อตช์ แต่ผมก็ชื่นชมคนที่ดื่มสก็อตช์ได้ นึกออกมั้ย
ถือเหล้าสก็อตช์เพียวกับน้ําแข็ง เป็นอะไรที่เท่มากเลย
แต่ผมไม่เคยดื่มได้เสียที
เพื่อเป็นเกียรติต่อคุณตา และทําให้ตัวเองดูเท่ขึ้นอีกนิด
ผมกําลังไปที่โรงกลั่นในย่านนี้ เพื่อพบกับแกรี่ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องวิสกี้
ยินดีที่ได้รู้จัก
- ยินดีต้อนรับสู่โรงกลั่นลอคโลมอนด์ - ขอบคุณมากที่ให้ผมมา
คุณทําทุกอย่างที่นี่สินะ
เรียกอย่างนั้นก็ได้ครับ มนตร์ขลังของวิสกี้
ตายๆ ที่นี่มีแต่ถังเต็มไปหมด
เราบ่มเหล้าอยู่ทั้งหมดเกือบครึ่งล้านถัง เมื่อนับรวมจากทุกจุด
โอเค
สก็อตช์วิสกี้ต้องทําจากในสก็อตแลนด์เท่านั้น
แต่ถังบ่มเหล้าส่วนใหญ่ตรงนี้ ที่จริงแล้วมาจากสหรัฐอเมริกา
และเคยเป็นถังบ่มเหล้าเบอร์เบินมาก่อน
ถังบ่มเหล้ามันสําคัญตรงไหน
ต่อการผลิตวิสกี้
มันเสริมรสชาติยิ่งขึ้น แล้วก็เติมสีเข้าไปด้วย
เหล้าที่ออกมาจากเครื่องกลั่นจะสีขาวใสๆ
แต่เมื่อเอาเข้าไปบ่มในถัง
จึงจะได้สีทองสวยๆ น้ําตาลคาราเมล หรือสีอําพันอย่างที่เห็น
สีนั่นก็มาจากถังบ่ม
ขอต้อนรับสู่โกดังของเรา
ตรงนี้เราเก็บถังบ่มได้ถึงประมาณ 8,000 ถัง
ก่อนจะไปชิมเหล้าสก็อตช์ของแท้
ผมเอาตัวอย่างเหล้าที่เพิ่งออกจากเครื่องกลั่นมา
นี่คือเหล้าที่ตรงออกมาจากเครื่องกลั่นเลย
เป็นของเหลวใสๆ สีที่เหลือจะมาจากถังบ่ม
ลองวนแก้วนิดๆ
แล้วเอาขึ้นมาดม
- กลิ่นมันช่าง... - ขอโทษทีครับ
ผมน่าจะเตือนก่อนว่า... มันเป็นแอลกอฮอล์ 63% เพราะงั้น...
- กําลังจะพูดเลย - ใช่
เพราะสูดเข้าไปก็โพรงจมูกโล่งวืบ คือมัน... มันช่าง...
นั่นมัน... ผมว่าไม่น่าจะดีต่อสุขภาพ
คุณจะได้แอลกอฮอล์ทั้ง 63% เลย
โหย
คือ...
อีกเดี๋ยวค่อยคุยกันนะ แกรี่
แม่จ๋า
นั่นมัน... เหมือนลอกผิวหลอดอาหารไปด้วย
โหดจริงๆ
งั้น ไปลองวิสกี้กันดีกว่าไหม
แต่ปรากฏว่า มีการเล่นแร่แปรธาตุอะไรสักอย่าง
เมื่อแอลกอฮอล์สุดแรงนั่น ถูกทิ้งบ่มไว้ในถังไม้เก่าๆ
อันนี้บ่ม 18 ปี
อยู่ในถังบ่มเบอร์เบินมาตลอด
จะเห็นชัดเลยว่าสีสันแตกต่างกัน
- สีนั้นมาจากตัวไม้ - ใช่
และน่าจะได้กลิ่นของ...
- ความเป็นผลไม้ในนั้น คิดว่านะ - มันหอมกว่าจริงๆ
ใช่ คือมันกลมกล่อมขึ้น
อ้อ
งั้น ลองหน่อยดีไหม
เปิดกระโปรงโชว์เลยนะ
ของดีมาก
ที่จริงแล้วแก้วนี้
- เป็นเครื่องดื่มรสชาติดีมาก - ใช่ ดีสุดๆ
เหมือนมีรสชาติแอปเปิ้ลอบอยู่ในนั้น
ผมเริ่มได้ความรู้สึกเหมือนเกือบจะเมา
รสชาติดีกว่าที่ผมคิดไว้เยอะเลย
จนเรียกว่าประหลาดใจนะ
คุณได้รสอะไรจากแก้วนั้นไหม
ไม่เลย
กลับไปที่ปราสาทของผม
ได้เวลาฉลองก่อนที่จะเดินทางต่อ
และในที่สุดผมก็ทําใจ พร้อมที่จะใส่คิลท์โคเชอร์อย่างภาคภูมิ
- ว้าว - โอ้โฮ
โอ้โฮแฮะ
ใส่แล้วสบายไหม
ใช่สิ ใส่สบายมากๆ
ผม... ผ้าลายสก็อตต์ของผมเองเลยนะ
คืนนี้มีแต่ของดีที่สุดของสก็อตแลนด์
วิสกี้ของดี...
- ดื่ม - เอาเลย
ดื่ม
ซึ่งตอนนี้ผมดื่มด่ํากับมันได้แล้วจริงๆ
ไส้กรอกแฮกกิส จานประจําชาติสก็อตแลนด์...
อร่อยดีนะ
ซึ่งผมอาจต้องใช้เวลาทําความคุ้นเคยนานกว่านี้
และเต้นแบบไฮแลนด์เล็กน้อย
ตั้งแต่เด็กจนโต ผมไม่ได้รู้สึกเป็นคนสก็อตต์นัก
แต่ไม่รู้ยังไง ความเป็นสก็อตต์ มันแทรกซึมสู่ใจผมได้ในเวลาไม่กี่วัน
ความผูกพันกับครอบครัวฝั่งแม่
นั่นทําให้ผมประหลาดใจในทางที่ดีมาก
ที่นี่ก็ให้อารมณ์แบบที่คุณแม่และทุกคนในครอบครัวมี
พวกเขาเป็นคนรักสนุก
ทุกคนที่ผมได้พบดูจะ มีความร่าเริงน่ารักแบบเดียวกัน
ผมหวังว่าจะได้ผจญภัยเมื่อเดินทางในยุโรป
แต่สิ่งที่ไม่ได้คาดคิดคือ การได้มุมมองใหม่ให้ชีวิตตัวเอง
ผมมาถึงสก็อตแลนด์ ด้วยความรู้สึกเป็นคนแปลกหน้า
แต่กลับออกไปจากที่นี่โดยรู้ว่า ประเทศนี้เป็นส่วนหนึ่งของตัวตนผม
ผมว่าคุณแม่คงจะต้องภูมิใจ
เก่งมาก ยูจีน
ดี
ออกกําลังกายเยอะเลย
โชคดีนะที่ตรงนี้ระบายอากาศดี
ตอนต่อไป...
การเดินทางในยุโรปของผม พาไปยังประเทศซึ่งมีคนมาเที่ยวมากที่สุดในโลก
จูบแบบฝรั่งเศสเนอะ ไหนๆ ก็อยู่ฝรั่งเศสแล้ว
เร่งเต็มกําลังเลย พลขับ
รู้เลยว่ามาถึงฝรั่งเศสแน่ เมื่อรถที่ขึ้นออกแบบมา
ให้ชาวไร่สองคนนั่งกับมันฝรั่งหนึ่งกระสอบ
รู้สึกเหมือนเป็นแบ็คสตรีทบอยส์
ดูแล้วไม่น่าจะเป็นไอเดียที่ดี
พวกมันไม่น่าจะชอบขี้หน้าผม
ผมพยายามมีความสุขในชีวิตในทุกๆ วัน
ฝีมือดีมากเลยนะ
- เห็นไหม - ผมเห็นเลย
- ซ้าย ไปซ้ายสิ - โอ๊ะโอ
เขามาสาย ปกติฉันไม่รอผู้ชายคนไหนนะ
คําบรรยายโดย ปัทมวรรณ บูรณมาตร์