Mówi się, że podróże to życie.
Może i tak, o ile dzień na lotnisku nie wyssie z ciebie resztek życia.
Gdzie indziej kazano by ci zjawić się z dwugodzinnym zapasem...
...tylko po to,
byś prawie spóźnił się o dwie godziny?
Mimo to sądzę, że zeszłoroczne podróże całkiem mi służyły.
Poszerzyły moją perspektywę.
Do pewnego stopnia.
Pora na coś, co jest podobno obowiązkiem
każdego szanującego się podróżnika.
Zaliczam Europę.
No dobrze. Gdzie dokładnie jesteśmy?
Przemierzę ten kontynent...
wzdłuż i wszerz.
Zboczę z utartych ścieżek, by odkryć ukryte skarby...
Widzicie to?
...i przyjmę z otwartymi ramionami kiełkującego we mnie ducha przygody.
Patrzcie. Bez trzymanki.
Są tuż obok. Co to, ukłon?
Będę rozwijał swoje kubki smakowe...
O rany, ależ to było dobre.
Winogrona gotowe.
Spróbuję też żyć jak miejscowy.
Witaj w moim miasteczku.
To niesamowite.
Właśnie uratowałem ci życie. Zapamiętaj mnie.
Pakuję obawy na dno walizki...
Zbliżają się.
Nie wiesz, co zrobi ciało w sytuacji skrajnego przerażenia.
Chyba od dziecka nie robiłem niczego takiego.
...i zaraz wypowiem słowa,
których nigdy nie wypowiedziałem.
Gotowy do startu.
EUGENE LEVY: NIEOCHOCZY PODRÓŻNIK
EUROPA
Moja europejska odyseja trwa w najlepsze.
Trafiłem do kraju, który dał światu filozofię,
demokrację, Igrzyska Olimpijskie i oliwki.
Same ważne rzeczy.
Ale tylko jedna z nich potrzebna jest do dobrego martini.
GRECJA
Cóż, jeśli Stany są w rodzinie tego świata hałaśliwym nastolatkiem,
to Grecja powinna być mądrym dziadkiem.
Dziadkiem ze skłonnością do przysypiania w popołudniowym słońcu.
Jestem na oszałamiającej wyspie Milos, zamieszkiwanej przez zaledwie 5000 osób.
Zastanawiam się, czy ucząc się o życiu na tej maleńkiej wysepce
zdołam spojrzeć na wszystko z nieco szerszej perspektywy.
Zabawne. Dopiero tu dotarłem, a już zadaję sobie filozoficzne pytania.
Przemierzyłem Morze Śródziemne i przeniosłem się z Włoch do Grecji,
zastępując zielone wzgórza Toskanii krajobrazem zdecydowanie bardziej surowym.
Terytorium Grecji obejmuje około 6000 wysp.
To jedno z najbardziej słonecznych miejsc na świecie.
Notuje się tu około 300 słonecznych dni rocznie.
Tutaj, nad Morzem Egejskim,
promienie słońca intensywnie rozświetlają przepiękny port.
Zmierzam do hotelu, by pobyć trochę w cieniu.
- Dzień dobry, panie Levy. - Dzień dobry.
- Witamy na Milos. - Mów mi Eugene.
- Jestem Andreas. - Andreas.
Zawiozę cię do hotelu.
Dziękuję.
To twój pierwszy pobyt na wyspie?
Pierwszy pobyt w Grecji. Ależ tu widowiskowo.
Moje wyobrażenie o Grecji
to błękitne niebo i śnieżnobiałe domy.
Jak w Mamma Mia.
Opowiadano mi o pięknie tego kraju.
Niestety nikt nie wspominał o tych klifach.
Nie zbliżaj się do krawędzi, Andreas.
- Dobrze. - Trzymaj się z daleka.
Przytul się do ściany, jak to mówią.
Dobrze.
Takich dróg nie widuje się w Toronto.
Jako zdeklarowany mieszczuch, postanowiłem odwiedzić Milos,
jedną z mniejszych i bardziej tradycyjnych wysepek.
Jestem ciekaw, jak się tu żyje.
O tak. Dobrze.
Zanim zasmakuję lokalnego życia,
zafunduję sobie pobyt w pięciogwiazdkowym hotelu Milos Cove.
A ponieważ to mój program,
nie zaskoczy was, że uważam to za całkiem miłe miejsce na początek.
Jako że ceny zaczynają się tu od 400 dolarów za noc,
to zupełnie inny świat niż rybackie chaty, z których słynie wyspa.
Pan Levy, dzień dobry. Jak się pan miewa? Witamy w Milos Cove.
Witamy na Milos.
Yannis i jego syn Andreas pochodzą z Aten,
ale zakochali się w tej wyspie i wymarzyli sobie, że zbudują tu hotel.
Przepięknie.
To nasza ulubiona część hotelu.
Jestem zachwycony.
Tę plażę odwiedzałem podczas wakacji w dzieciństwie.
Przyjeżdżaliśmy tu wszyscy razem, z rodziną. Spędzaliśmy tu lato.
To wspólny projekt ojca i syna,
którzy poświęcili siedem lat na realizację tej wizji.
Jak wam się współpracuje?
Współpraca układa się gładko i płynnie?
Zdecydowanie. Jestem zadowolony. Najczęściej.
Okej.
Więc bywa ciężko?
- Tak. - Zdarzają się kłótnie.
Cokolwiek się dzieje, on jest moim ojcem, a ja jego synem.
Dla nas hotel jest jak rodzina.
Mamy poczucie, że nasi goście, a także ludzie, którzy z nami pracują,
są częścią naszej rodziny.
To duża rodzina.
Coś tam wiem o pracy z członkami rodziny,
więc szczerze podziwiam to, co tutaj osiągnęli.
To twoja willa.
Proszę.
To twój dom na kilka kolejnych dni.
- O rany. Yannis, podoba mi się. - Podoba ci się?
- Podoba. - Cieszę się.
Masz tu wszystko.
Możesz mieć prywatnego szefa kuchni,
zabiegi spa.
Nie musisz się stąd w ogóle ruszać.
Możesz zostać tu na zawsze.
Jak się żyje na tej wyspie?
Każdy tu każdego zna.
Jeśli chcesz zachować tajemnicę,
to nie jest dobre miejsce: co dzieje się na Milos, nie zostaje na Milos.
Eugene, pozwolę ci teraz nacieszyć się willą i wyspą.
Yannis, dziękuję.
Nie dam się prosić.
Zwłaszcza że właśnie tak wyobrażam sobie raj.
- Tak? - Dzień dobry.
Yanni, tutejszy szef kuchni,
wpadł do mnie z przekąską.
Oto drobiazg ode mnie i mojego zespołu.
Bruschetta z lokalną ośmiornicą na domowym chlebie.
Lokalna ośmiornica?
A wszystko szło tak dobrze.
To w Grecji popularne danie,
zwłaszcza na tej wyspie.
„Nigdy” to mocne słowo. I mogę go śmiało użyć.
Bo myślę, że nigdy nie zjem ośmiornicy.
Po prostu... Nie mogę.
Wiem, jak wyglądają.
Nie ma mowy.
Ilekroć chcecie wybrać się na rekonesans w nowym miejscu,
odwiedźcie lokalny bar.
Idę spotkać się z Yannisem na drinka.
- Witaj. Jak się miewasz? - Znalazłem go.
Proszę, usiądź.
Phatses to jedna z zaledwie kilku tawern na wyspie.
Wielu mieszkańców wyspy przychodzi tu odpocząć po pracy.
To miejsce, w którym się bawimy.
Słuchamy muzyki, pijemy i miło spędzamy czas.
- Widzę, że już zacząłeś. - Tak, mam drinka.
Napijesz się ouzo?
Ouzo to tradycyjny...
- Ouzo. - ...grecki alkohol.
- Masz ochotę? - Dobrze. Niech będzie ouzo.
Co do podmuchów wiatru...
- Tak. - Nie mam na myśli piosenki Dylana.
- To wietrzna wyspa. - Tak.
Tak naprawdę mamy jakieś dziesięć wietrznych dni w roku.
Reszta jest spokojniejsza.
- Witamy. Proszę. - Witaj.
Odrobina ouzo.
- Dziękuję. - Ouzo.
- Razem. - Jasne.
- Tak. - Zdrowie.
Zdrowie.
- O mamusiu! - Dobre?
Właściwie tak.
Jest jak pastis, którego próbowałem we Francji, ale inne.
Inne, czyli mocniejsze.
Czuję swobodną, wyluzowaną atmosferę, jaka tu panuje.
Nie ma tu osoby, która by się nie uśmiechała.
To magiczne słowo po grecku brzmi kefi.
Trudno przetłumaczyć je na angielski.
Oznacza radość życia.
- Zapomnij o problemach. - Tak.
Cokolwiek się stanie,
musisz odmienić swoje emocje i odnaleźć szczęście.
Niektórzy ludzie zmagają się z masą problemów.
Ale kiedy przyjeżdżają tutaj,
kiedy przychodzą do tawerny z muzyką, o wszystkim zapominają.
Musisz się gdzieś wyładować.
Rozumiem, dlaczego ouzo pomaga osiągnąć stan kefi,
ale w razie, gdyby zawiodło, pozostaje plan B.
Po prostu rozbija się talerze?
Tak!
- O rany! - Dawaj.
Eugene. To jest to. Brawo.
Tradycja rozbijania talerzy wywodzi się podobno ze starożytności.
Miała odstraszać złe duchy i przynosić radość.
Dwa szoty ouzo i chętnie czymś porzucam.
Prawie rzuciłem Yannisem.
Kefi to zdroworozsądkowa filozofia.
Spotykasz się z przyjaciółmi, rozluźniasz, zapominasz o problemach
i dzielisz się radością i miłością.
Świetnie się bawiłem. Poczułem greckiego ducha.
Dzięki wczorajszemu ouzo spałem jak dziecko.
Chcę się przekonać, czy mógłbym żyć jak miejscowi,
dlatego zmierzam do miasteczka.
Plaka, stolica Milos, jest wzniesiona na wzgórzu
i zamieszkiwana przez około 800 osób.
Umówiłem się z Eleni, ekspertką od wszystkiego, co greckie.
Oprowadzi mnie po tym ślicznym miejscu...
O ile ją znajdę.
Szczerze mówiąc to dość ryzykowny pomysł, bo wszędzie są małe uliczki.
Mogła podać trochę więcej szczegółów.
Mam nadzieję, że idę w dobrą stronę.
Ależ ze mnie ryzykant.
- Eugene. - Eleni.
Hurra! Dobra robota. Znalazłeś mnie.
Wspaniałe miejsce na spotkanie.
Gdy tylko się pojawiłeś, wiatr się nieco uspokoił.
Tak to już ze mną jest.
Eleni wychowywała się w Grecji, ma ojca Greka i matkę Angielkę.
To tłumaczy, dlaczego mówi królewską angielszczyzną lepiej ode mnie.
Wszyscy myślą, że biały i niebieski to kolory Grecji
i faktycznie, są na fladze.
W 1938 roku mieliśmy epidemię cholery
na greckich wyspach.
Ówczesny dyktator, Ioannis Metaxas,
kazał wszystkim mieszkańcom wybielić domy,
bo wykorzystuje się przy tym wapno,
które jest silnym środkiem dezynfekującym.
Muszą zmienić wersję w folderach reklamowych. Okej?
Kiepsko się to sprzedaje...
Kolory Grecji lepiej brzmią, prawda?
Tak, wiem.
Jak na ironię niebieski dominuje tu wyłącznie dlatego,
że był najtańszym kolorem.
- To też lepiej... - Lepiej zmienić.
Niech zmienią wersję.
Może i jest to dziś spokojne, piękne miejsce,
ale droga do tego punktu trwała całe stulecia.
Nigdy nie widziałem tak krętych uliczek...
- ...jak w tym miasteczku. - Jest ku temu powód.
Celowo zadbali o to, by wszystkie uliczki były kręte,
prawie jak w labiryncie.
Chcieli mieć pewność,
że ludzie, którzy nie znają tego miejsca, zabłądzą.
Wiesz dlaczego?
Nie... Nie widzę w tym żadnego sensu.
Od dawien dawna Milos zmagało się z atakami piratów.
To dlatego miasteczko zostało zbudowane w taki sposób.
Piraci mieli się zgubić, a to miało zapewnić mieszkańcom czas
na odparcie ataku albo ucieczkę.
No dobra, piraci. To rozumiem.
Grecja wypracowała też inne, wyjątkowe metody
radzenia sobie z zagrożeniami.
Takimi jak złe oko.
Czasem rozbijanie talerzy po prostu nie wystarczy.
Nigdy nie słyszałeś o złym oku?
Spotkałem się z tym wyrażeniem... Jest na kapeluszu.
Jest na kapeluszu, na biżuterii.
Wszędzie, dokąd pójdziesz.
Chodzi o to, że jeśli ktoś ci zazdrości,
patrzy na ciebie złym okiem.
Jeśli nie nosisz czegoś takiego, możesz się bardzo rozchorować.
Dostajesz bólów głowy, które nie chcą minąć.
Czujesz zmęczenie i apatię.
Nie każdy nosi złe oko, więc jeśli taką osobę komplementujesz,
albo wiesz, że dobrze jej się wiedzie
i chcesz ją ochronić przed złym okiem innych ludzi...
- Tak. - ...musisz na nią napluć.
- Nie żartuję. - Musisz napluć?
Tak. Gdybym chciała cię skomplementować:
„Eugene, bardzo podoba mi się twoja koszula.
Świetnie wyglądasz”. Musiałabym...
Trzy razy, by odwołać się do Trójcy Świętej.
Gdybyś chciał pochwalić ten sklep i powiedzieć „Macie tu świetne rzeczy”...
Nie chcę pluć na tę panią.
- Na pewno by to doceniła. - Czemu mam na nią pluć?
- Doceniłabym to. - Widzisz?
Pięknie.
Masz bardzo, bardzo ładny sklep...
A teraz musisz...
- Brawo. - Świetnie.
Tom, jesteś wspaniałym operatorem.
Nie bierz tego do siebie.
Eleni jest wspaniała.
Wie wszystko o tej wyspie.
I o tym miasteczku.
Czy ja wiem tyle o swoim kraju, ile ona wie o Grecji?
Nie.
Powoli podchwytuję optymistyczne podejście mieszkańców wyspy.
Chociaż sam podchodzę do tego z pewną ostrożnością.
Zamierzam spróbować czegoś, co jest kluczowym elementem wyspiarskiego życia.
Szef Yanni zabiera mnie na połów ryb dla hotelowej restauracji.
Tyle że nie widział, jak szło mi łowienie ryb w Szkocji.
Urodziłeś się na Milos?
Nie, nie.
Pochodzę z północnej części Grecji.
Znajomy zaoferował mi tu pracę
i zakochałem się w wyspie.
Jest piękna. Niesamowita.
Podoba mi się, że ludzie się tu nie spieszą, niczym się nie stresują.
Pozwalają, by życie po prostu się toczyło.
Nie wiem, czy dobrze bym sobie radził...
w małej społeczności, no chyba że mieszkałbym
w pobliżu pola golfowego.
To byłoby...
To mogłoby nieco zmienić moje podejście.
Wygląda na to, że na wyspie nie ma pola golfowego,
więc muszę znaleźć nowe hobby, lepiej nadające się do miejscowego życia.
Rybołówstwo odgrywa kluczową rolę na wyspach od tysięcy lat,
a około 95% kutrów należy do drobnych rybaków.
Spotykamy się z kapitanem Andreasem.
Urodził się i wychował na Milos i pochodzi z długiej linii rybaków.
Wędki, chciałoby się powiedzieć.
Widzę, że Andreas ma na sobie strój służbowy. Zgadza się?
Mamy takie włożyć?
- Czy ich nie potrzebujemy? - Możesz taki włożyć.
Możesz włożyć strój ochronny.
- Dobrze? - Idealnie.
- Rany. - Idealnie ci pasuje.
Wyglądasz jak prawdziwy rybak.
Cóż, wyglądam jak prawdziwy... nie wiadomo co.
Choć w przeciwieństwie do kapitana nie urodziłem się w rodzinie rybaków,
zaczynam rozumieć powab życia na otwartym morzu.
Kiedy wychodzi słońce, woda staje się niesamowicie niebieska.
Przepięknie. Te kolory, to wszystko.
Jako dziecko nigdy nie chodziłem na ryby.
Mój tata nie łowił ryb. Nikt ich nie łowi.
Jeśli zamierzasz łowić ryby na sieć, to dobre miejsce na takie zajęcie.
Powiedział, że jesteśmy.
Tam jest nasza boja.
Andreas zarzucił sieci zeszłej nocy,
kiedy ja piłem ouzo i rozbijałem talerze.
Wszystkiego nauczył się od ojca.
Zaczął dość wcześnie, mając dziesięć lat.
Jego ojciec też uczył się w tym wieku od swojego ojca.
To długa tradycja rybacka.
Andreas, ty też chcesz, żeby twój syn został rybakiem?
Zdecydowanie nie.
W Morzu Egejskim jest coraz mniej ryb.
Ta praca jest zatem trudniejsza i mniej opłacalna niż dawniej.
- Ośmiornica. - Ośmiornica.
Rany!
Masz szczęście, co?
Nadal się trzyma.
- No proszę. - Nieduża.
- O nie. - Czy ty... Nie?
Nie.
- Jakiś problem? - Nie, nie.
- Dziękuję. - Wróci do morza.
- Tak. - Nie weźmiemy jej.
- Niech wróci do morza. - Mała.
- Dobrze. - Proszę. Pa.
Pa.
Zapamięta to.
Ja zresztą też. Chyba posłała mi złe oko.
- Chcesz spróbować? - Mam ściągnąć sieć?
- Spójrzmy. - Stań pewnie.
I powoli zacznie się wynurzać.
Tak. Dobra robota.
- Oho - To skarus.
- Skarus. - Zgadza się.
I to duży.
Duży skarus.
Samiec. To nasz dzisiejszy lunch.
Tę rybę nieco łatwiej złapać niż ośmiornicę
i też przyrządza się z niej danie popularne tu na wyspach.
Szkoda mi cię. Naprawdę.
On prosi: „Pomóż mi”.
„Czy możesz mi jakoś pomóc?”. Może i tak.
- Wyrzućmy go do morza. - Chcesz go wyrzucić?
Nie, nie.
Możesz spróbować.
Spróbujmy.
Dobrze. Proszę.
- Tak jest. - Chodź, maluchu. Spójrz.
- Wyrzuć go do morza. - Uratowałem ci życie.
Zapamiętaj mnie, dobrze?
Obejrzyj parę moich filmów.
No dobrze.
Cóż, chyba zrobiłem swoje.
Zrobiłem wszystko, by wam pomóc.
Ludzie raczej nie przetrwali tu przez tysiące lat,
wyrzucając ryby z powrotem do morza.
Rybołówstwo tu na wyspach nie wygląda już
jak sto, dwieście lat temu.
Między innymi dlatego Andreas nie chciał, by jego syn wykonywał ten zawód.
Można chyba uczciwie powiedzieć,
że nieszczególnie się nadaję do tej części wyspiarskiego życia,
więc zgodziłem się pójść z Yannim na piwo, ale tylko na suchym lądzie.
Mandrakia to jedno z najbardziej malowniczych miasteczek na wyspie.
W tutejszych domkach, tzw. syrmata, rybacy tradycyjnie przechowywali
swoje cenne łodzie i kutry.
- Yamas. - Dokładnie tak.
Twoja rodzina też działała w tej branży?
Kulinarnej?
Kiedy miałem jakieś cztery lata, moja rodzina miała tawernę.
Pierwsze lata spędziłem w kuchni, dorastałem w tawernie,
pośród stolików i klientów.
Tak?
I chyba tak doszedłem do tego punktu, czyli zostałem szefem.
A co twój tata myśli o tym, czym się zajmujesz?
Jest zachwycony, że wybrałem tę branżę.
A twoja rodzina? Czy...
- To branża rodzinna? - Nie.
Kiedy dorastałem, w moim rodzinnym mieście
nikt nie myślał o aktorstwie.
Mój tata musiał rzucić szkołę...
w dość młodym wieku, jako nastolatek,
i iść do pracy, żeby pomóc...
- Pomóc rodzinie. - Pomóc rodzinie.
Dlatego kluczowe było zdobycie wykształcenia.
Więc co robiłem? Nie podchodziłem do edukacji zbyt poważnie.
I byłem trochę... Wiesz, rodzinnym nieudacznikiem.
- Pamiętasz, co mówił rybak? - Nie chciał, żeby jego syn...
- Tak. - ...został rybakiem.
Moi rodzice raczej nie chcieli, żebym został aktorem.
A jak przyjmujesz to, że twoje dzieci wykonują ten sam zawód?
Nie było łatwo od razu to zaakceptować,
- bo to jeden z trudniejszych zawodów... - Tak.
Ciężko tak zarabiać na życie.
Ale oboje dobrze sobie radzą.
- Jestem z nich obojga dumny. - Wypijmy za to.
Tak.
Po kolejnej nocnej regeneracji, za którą odpowiada zapewne Hypnos,
grecki bóg snu, jestem gotów kontynuować swoją wyspiarską edukację.
Zostałem zaproszony na obchody dnia świętego patrona,
uroczystość religijną osadzoną w tutejszym życiu rodzinnym.
Ale nie mogę przyjechać z pustymi rękami.
Zmierzamy na wyspę, o której Yanni mi wczoraj opowiadał.
To wyspa, która słynie podobno z doskonałego sera,
bo żyje na niej wiele kóz.
Pomyślałem, że przyniosę na uroczystości trochę sera
a może wręcz kozę.
Mój grecki jest zbyt słaby, bym poradził sobie na lokalnym promie,
ale na szczęście towarzyszy mi Eleni.
Eleni!
Czeka nas kolejna przygoda.
Idealny dzień na skakanie po wyspach.
- Co ty na to? - Zróbmy to.
- To prom? - Nie,
to będzie coś nieco większego.
Skakanie z wyspy na wyspę stało się w Grecji popularne w latach 60.,
gdy bogacze, hipisi i podróżnicy zaczęli ciągnąć do hedonistycznych uroków wysp.
Promy nie pływają, gdy jest zbyt duży wiatr.
Ale dziś można bezpiecznie podróżować. Pozostaje mi w to wierzyć.
Okej. Twój bilet.
Mój bilet na podróż.
Siadamy z przodu, żeby mieć dobry widok?
Jak ci się podróżuje po Europie?
To zupełnie inna przygoda w każdym z miejsc.
Jeśli kochasz komary...
- ...pokochasz Szwecję w czerwcu. - Naprawdę?
Szkocja dała mi niezłego kopa energii.
Pochodzi stamtąd moja rodzina.
To musiało być ciekawe.
Saint-Tropez jest piękne.
No i to Europa.
Kocham Europę dlatego, że jest tu inna kultura, historia.
Weźmy choćby Grecję...
To sięga tysięcy lat... Siedmiu, ośmiu tysięcy lat.
Wiemy, że ludzie przybywali na Milos
przynajmniej 11 000 lat temu.
Niesamowite, że 11 000 lat temu ludzie zaczęli odbywać takie podróże.
A ja pokonałem teraz tę samą drogę w zaledwie 30 minut.
Kimolos to wyspa jeszcze mniejsza niż Milos, zamieszkiwana przez 900 osób.
Można się tu dostać jedynie drogą wodną, więc jest względnie nietknięta.
Spotykamy się z Antonisem, hodowcą kóz w trzecim pokoleniu.
O rany.
Produkuje on 15 różnych smaków sera i hoduje ponad 500 kóz.
Mają nade mną przewagę liczebną.
Jaki przyjazny.
Żuje mi palec.
Jak smakuje?
Nie jedz mi spodni!
Nie, koszuli też nie.
- Jedzą wszystko. - Bo to pora karmienia.
Mam tylko jedną koszulę.
Hodowla kóz to nadal jeden z kluczowych elementów wyspiarskiego życia,
więc Antonis chce nauczyć mnie podstaw.
Antonis pyta, czy chcesz pomóc
i wydoić jedno ze zwierząt.
Jasne. Zawsze jest ten pierwszy raz.
Wszystkie wydoimy?
O Boże.
Antonis sprzedaje ceniony grecki ser, manouri.
Żeby go robić, potrzebuje koziego mleka. W dużych ilościach.
Ściskasz na górze
i powoli zsuwasz palce.
Bez obaw, jest w dobrych rękach.
Żartuję.
Okej, tak!
Chyba zaczynam łapać.
Antonis mówi, że rozpaczliwie poszukuje ludzi do pracy,
więc...
Zaproponował ci pracę.
Kiedy zaczynam?
Od wczoraj.
Od wczoraj?
Chyba odnalazłem swoje powołanie.
Wypas kóz. O rany, ciężka profesja.
Moja technika dojenia kóz? Chwycić wymiona
i przesuwać palce w dół.
W dół.
A potem uzyskujesz... porządne psiknięcie.
Wypływa mleko.
Chodźmy. Wezmę to ze sobą.
Dobrze?
„Dolej go sobie do kawy”.
No dobra, nieźle mi dowalił.
Świetnie sobie poradziłem z dojeniem kóz,
więc odwiedzam teraz rodzinny sklep Antonisa,
żeby kupić manouri na obchody święta.
A więc to ich sklep z serami.
Spójrz na zdjęcie.
To dziadek, który nauczył Antonisa...
- Dziadek. - ...wszystkiego, co potrafi.
- To ojciec. - O rany.
Trzy pokolenia.
Nie musiałaś mi mówić,
bo widzę...
Twarz.
O tak.
Twój syn dobrze się spisuje?
Bardzo się cieszy,
bo syn pokochał ten interes i go rozkręcił.
Bardzo szanuję Antonisa.
Rodzinne interesy są przekazywane z pokolenia na pokolenie.
To tutaj wspólny mianownik.
Dziękuję, Antonis.
Miło było cię poznać. Powodzenia.
To chyba częstsze w Europie niż w Ameryce Północnej.
To wspaniale, gdy dzieci mogą pracować z ojcami.
Mnie też udało się to z moim synem.
To cudowne doświadczenie.
Wyposażony w najlepszy kozi ser, jaki mógłbym tu kupić,
wracam na wyspę, gdzie spędzę swoją ostatnią noc.
Uroczystości odbywają się na południu Milos,
w Kościele pw. Świętego Krzyża.
Zostałem zaproszony na obchody dnia świętej Heleny,
doroczne wydarzenie w kalendarzu prawosławnym.
Uroczystość obejmuje modlitwy, palenie świec i wielkie przyjęcie.
Trudno o większą lokalność.
Wszyscy się tu znają.
- Mamy dla ciebie prezent. - Dla mnie?
Tak.
To serce i dusza wyspy.
Ośmiornica?
Jesteś na wyspie.
To twój ostatni wieczór,
a zrozumieć kulturę można też przez jedzenie.
To wygląda jak hot dog.
Nie wiem, czy jedzenie ośmiornicy
pomoże mi osiągnąć stan kefi, opisywany przez Yannisa,
ale gdy wejdziesz między Greków...
- On nadal... - Dobre.
Tak.
- Bardzo dobre. - Świetnie.
Musisz kogoś poznać.
Eugene. Ojciec...
- Jak się miewasz? - Miło mi.
Świetnie, dziękuję.
Teraz naprawdę czuję się zgrany z miejscowymi.
- Podoba ci się Milos? Nie. - Uwielbiam Milos.
Dobrze mieć kapłana z poczuciem humoru.
To piękny kościół.
Chcesz zajrzeć do środka?
Tak.
Chodźmy razem.
Powiedział: „To dla ciebie duchowe doświadczenie”.
Mnich.
- Dobrze. - Jak mnich.
Chodź, zajrzyjmy do środka.
Po wejściu bierzesz świeczkę, zapalasz ją
i idea jest taka, że dym to twoje modlitwy wędrujące ku Niebu.
Tak?
Trzy świece za moją rodzinę.
Nawet jeśli nie jesteś religijny,
w takich miejscach jest coś duchowego.
Ten przekaz dotyczący świec
działa chyba na wszystkich.
- Prawda? - Tak.
To był cudowny wieczór.
Przyjmuję filozofię kefi z otwartymi ramionami. Dziś się to czuło.
Spotykają się tu krewni i znajomi. To pełne miłości święto.
Milos to dla mnie troska o sąsiadów, wyciąganie pomocnej dłoni,
praca, która wykonywana jest w twojej rodzinie od pokoleń
i przekazywana z ojca na syna.
To jasne, że dla Greków rodzina jest w centrum wszystkiego, co robią
i to w dużej mierze dzięki rodzinie życie na tej wyspie jest możliwe.
W swoim najlepszym wydaniu rodzina utrzymuje cię w ryzach
i pomaga ci poruszać się po otaczającym cię świecie.
Przybyłem do Grecji w poszukiwaniu przeszłości,
ale Milos przypomniało mi,
że warto doceniać to, co mamy, z tymi, którzy są nam najbliżsi.
Brawo!
W następnym odcinku...
Ostatnie miejsce, które odwiedzę w Europie.
Hiszpania.
Zatańczmy flamenco.
- Apartament królewski. - Niech będzie.
To najważniejszy dzień w roku.
Szaleństwo.
Tędy prowadzi ścieżka?
Jeśli cokolwiek zaskrzypi, zawracam.
Naprzód!
Było świetnie.
NAPISY: MARIA ZAWADZKA-STRĄCZEK