Reizen is leven, zeggen ze.
Misschien, als je na een dag op 't vliegveld nog zin in 't leven hebt.
Waar moet je anders twee uur van tevoren aanwezig zijn...
...waarbij je dan nog riskeert twee uur te laat te komen?
Toch hebben m'n reizen van vorig jaar me goed gedaan.
Ze hebben m'n kijk verbreed.
Tot op zekere hoogte.
Nu ga ik iets doen wat elke respectabele reiziger schijnt te moeten doen.
Ik doe Europa.
Goed. Waar zijn we precies?
Ik ga het continent af...
...van het hoogste noorden tot het diepste zuiden.
Ik ga buiten de gebaande paden, op zoek naar verborgen juweeltjes...
Zie je dat?
...en ik geef me over aan mijn toenemende drang naar avontuur.
Kijk. Zonder handen.
Ze zijn hier. Is dit de boeg?
Ik ga m'n smaakpapillen de kost geven...
Wauw, wat lekker.
De druiven zijn klaar.
...en proberen te leven als de plaatselijke bewoners.
Welkom in mijn dorp.
Dit is waanzinnig.
Ik heb net je leven gered.
Ik stop eventuele zorgen in m'n koffer...
Daar komen ze.
Je weet nooit hoe een lichaam in paniek reageert.
Dit heb ik sinds m'n jeugd niet meer gedaan.
...en ik ga drie woorden uitspreken die ik nog nooit eerder heb geuit.
Klaar voor vertrek.
EUROPA
Elke grote reis begint met één eerste stap.
Of in mijn geval, een eerste stap en een duwtje.
Maar het heeft me wel bij m'n laatste Europese bestemming gebracht.
Spanje.
SPANJE
Ik weet niet veel van Spanje af, eerlijk gezegd.
De Spaanse Inquisitie, die niet zo leuk was.
Een Spaanse omelet is al beter.
Goed. Mijn kennis van dit land is dus niet om over naar huis te schrijven.
Maar ik zit ondertussen toch maar mooi in Sevilla.
Ik ben niet de eerste onversaagde verkenner die naar deze stad komt.
Ik treed in de voetsporen van Christoffel Columbus.
Z'n graf ligt in de kathedraal hier.
Ik voel juist meer dan ooit dat ik leef.
Dat is m'n fanclub. Ze reizen altijd met me mee, al zie je ze zelden.
Hoi, jongens. Ik kom zo.
Hallo, Mr Levy.
- Gracias. - Welkom aan boord.
Ik begon deze reis in Noord-Zweden...
...en ik ben via zes landen in Sevilla aangeland...
...dat in Andalusië in Spanje ligt.
Na een paar dagen reis ik naar het zuidelijkste punt...
...van het Europese vasteland.
Ik hou van de sfeer in Europa, dus ik maak niet graag een einde aan deze reis.
Want ik vind het hier heel fijn. Echt.
Sevilla staat bekend als de Parel van Andalusië...
...dus dan is Andalusië zeker de oester.
Laat ik maar ophouden.
- Jesús, je komt zeker uit Sevilla? - Dat klopt, ja.
Oké. Ik zie een vlaggetje op je dashboard.
Dat. Dat is van Betis.
Want hier in Sevilla hebben we twee voetbalclubs.
Voetbalclub Sevilla en voetbalclub Betis.
Morgen is het de Gran Derbi hier in de stad.
- Morgen? - Ja. Dan worden de mensen helemaal gek.
Helemaal?
Ik weet als acteur dat fans helemaal gek kunnen worden.
Maar deze obsessie met soccer of voetbal zoals ze zeggen in Europa, is iets anders.
Bedankt, Jesús. Veel succes met de wedstrijd.
Ik wil El Gran Derbi graag zelf meemaken.
Dat is al groots, maar waar ik verblijf is het nog grootser.
Hotel Alfonso XIII.
Jeetje.
Ik word welkom geheten door hoofdconciërge Antonio.
Deze lobby ziet er echt ongelooflijk uit.
- Bedankt. Ik wijs u de weg. - Prima. Toe maar.
De invloed van Marokko, zo'n 240 kilometer verderop...
...is te zien in de architectuur hier...
...met kruisgewelven die zo uit een scène van Casablanca komen.
Dit is echt heel mooi.
Het is gebouwd in opdracht van de laatste Spaanse koning...
...voordat het land in 1931 een republiek werd verklaard.
De koning heeft dit laten bouwen, maar is hij er ooit geweest?
Ja, heel vaak. En u krijgt de koninklijke suite.
Ik ben een burger die in een kamer voor een koning logeert.
Zo krijg je wel een Levy-keurmerk.
Mr Levy, dit is de koninklijke suite.
O, hemel.
Och.
Hier hebben we Alfonso XIII.
Er paste geen groter schilderij in.
Je zou hem bijna van de muur halen, want hij kijkt op je neer en beoordeelt je.
Die hooghartigheid is geen verrassing.
Alfonso werd op z'n 16e al koning.
Waakzame ogen, niet?
Te waakzaam.
Maar nu zijn alle ogen gericht op de volgende koning voetbal.
Houdt u van voetbal? Morgen spelen ze de wedstrijd van 't jaar.
Daar heb ik al over gehoord. Van wie ben jij een fan?
Sevilla, natuurlijk.
Fijn dat ik er juist nu ben.
De grote derby tussen Sevilla en Betis...
...is echt heel intens.
Ik spreek geen vloeiend voetbal.
Buenos días.
Maar het schijnt de voertaal te zijn in Europa...
...en dus gaat iemand voor me vertalen waarom het zo belangrijk is in Sevilla.
Ik volg m'n lokale voetbalclub en ik begrijp de hartstocht...
...die fans voelen voor hun club. Maar ik beschilder m'n gezicht niet.
Zo'n fan ben ik niet.
Maar in een kampioenswedstrijd sta ik ook op en...
...steek ik m'n duim omhoog.
Het Estadio Benito Villamarín, met 60.000 zitplaatsen...
...is het thuis van Real Betis Balompié.
Net alsof je backstage in 'n theater bent.
Het is spannend om te zien wat er hier gebeurt, wat het publiek niet ziet.
Het stadion is bijna 100 jaar geleden gebouwd...
...voor de supporters van Betis die gewoonlijk arbeiders waren.
Goh, groot, hè?
Sommigen hier vinden voetbal een religie...
...en dit is hun kathedraal.
Ik zie mezelf hier wel rondlopen.
Met een voetbalbroekje en fans die wild juichen.
Levy...
Eugene.
- Héctor. - Hoe gaat ie, maatje?
Real Betis-verdediger Héctor Bellerín, 28 jaar, heeft bij grote clubs gespeeld...
...zoals Arsenal en Barcelona, en bij het Spaanse nationaal elftal.
Je speelt toch?
Nu neemt hij het op tegen ondergetekende.
- Hoe gaat het? Welkom in Sevilla. - Het gaat goed. Bedankt, hoor.
En wat vind je ervan dat ik...
...precies hier ben als de grote wedstrijd wordt gespeeld.
Waarom is het zo intens?
Iedereen is óf voor Betis óf voor Sevilla.
Ook binnen families zijn ze fan van verschillende clubs...
...en haten elkaar die dag, maar daarna is het weer goed.
- Door de wedstrijd. - Ja.
Heb je weleens voetbal gespeeld?
Want nu we hier toch zijn, kunnen we net zo goed wat strafschoppen schieten.
Dat zou leuk zijn. Hoe moeilijk is het om tegen een bal te trappen?
- Ik haal even m'n tas. - Prima.
Ik ga een bal schoppen met Héctor.
Misschien vraagt hij dan wel of ik morgen ook kom spelen.
Jij hebt maat 44, schijnt.
Bij voetbal is de bal rond. Niet zoals in de VS.
- Ja. - Waarom heet dat football...
...als 't hier met de voet en de bal gaat?
- En daar is dat niet zo. Ik... - Weet ik. Het zou 'werpbal' moeten heten.
Ga maar klaarstaan. Ik trek die schoenen aan.
Wat een mooi cadeau.
Ik duik helemaal het voetbal in.
Hoe vier je het als je scoort?
- O, ja. Nou... - Heb je een dansbeweging?
Nou, nee.
Daar staat de tegenstander en jij wilt zeggen:
'Kijk eens wat ik gedaan heb?' Weet je wel?
Ik zou m'n hand op m'n heup leggen en dan zo doen.
Die ken ik niet, maar het is cool. Misschien neem ik die over.
Ben je klaar?
- Doe je dat uit? - Ja, weet je...
...ik wil je het niet te makkelijk maken.
Als je scoort, win je. Als je mist, verlies je.
Je wacht je hele leven al op dit moment. Je weet zelfs al hoe je het viert.
Goed.
- Nou? - Ja, goeie.
- Is dat je eerste goal? - Ja.
- Hoe voelt het? - Heel goed.
- Dat ie het tot het net haalde. - Ik moet je iets geven.
Want...
...je kunt geen wedstrijd zien...
O, mijn god.
- O, mijn god. - ...zonder je Betis-shirt.
Wat is dat mooi. Kom hier, lieverd.
- Dank je wel. - Nu ben je een echte Betis-fan, makker.
Nou, ik gaf me een show weg. Een kleine superster.
En als je scoort, verwacht ik wel...
Wat als hij scoort en dan geluidloos zegt: 'Bedankt, Eugene.' Dat zou pas leuk zijn.
De voetbalrivaliteit in Sevilla bestaat al heel lang...
...maar deze 2000 jaar oude stad is ook op andere gebieden verdeeld geweest.
Nu ik er toch ben, moet ik me daar natuurlijk meer in verdiepen.
- José. - Eugene.
Welkom in Sevilla.
Plaatselijke gids José laat me de bezienswaardigheden zien.
Dit is de oudste wijk van Sevilla.
En dit is de grootste gotische kathedraal ter wereld.
Hij is echt heel mooi.
Maar Sevilla blijkt een turbulent verleden te hebben.
Dat was eerst een moskee, maar daarna werd het een kathedraal.
In 711 AD vielen de Noord-Afrikaanse Moren de stad binnen.
- O, mijn god. Kijk. - Die paarden.
Toen verdreven de christenen de Moren. Zie je? Turbulent.
Je weet heel veel af van deze stad.
Omdat m'n ouders hier geboren en getogen zijn.
- Ik ben opgegroeid in Montreal. - Nou ja, zeg. Er zit iets Canadees bij.
En wat deed je in Canada?
Haar- en make-upartiest en ik werkte in de filmindustrie.
Er is geen ontkomen aan. Het zit overal. Ook hier.
Voormalig make-upartiest José kent deze stad duidelijk vanaf dat hij bestaat.
Dit is de beroemde Triana-brug die Sevilla van Triana scheidt.
Het is 'n wijk, maar ze zien 't als hun eigen stad. Net als New York en Brooklyn.
Ik denk dat vroeger de mensen in Manhattan neerkeken op de mensen in Brooklyn.
En zoiets proef ik hier ook een beetje.
Als we de brug overlopen, zien we een hele vloot boten.
Net als de Spaanse Armada, maar dan kleiner en zonder kanonnen.
- Er schreeuwen mensen. Daar zijn ze. - Het is een regatta.
Nu zijn het de roeiteams van Sevilla en Betis.
- Daar gaan ze. Kijk 's. - Dit is dus een intense rivaliteit.
Ja, dat klopt.
Ze staan te popelen om elkaar naar de strot te vliegen.
- Vertel 's over Triana. - Het was een arbeiderswijk.
Het staat bekend om de stierenvechters, flamencodansers en zigeuners.
Dus de flamenco komt van de arbeidersklasse.
- Zit dat zo? - Precies.
Het is een mengeling van allerlei culturen.
Het schijnt er hier levendiger aan toe te gaan.
Die kant is nogal verwaand. Maar ik zit liever hier.
Ik draag m'n hart niet zo op de tong.
Maar het voetbal heeft me al gegrepen...
...dus laat ik me ook verleiden door de andere hartstocht in Sevilla.
Hup, flamenco.
Flamenco komt voort uit de volkse tradities van de Roma.
Het is vurig, emotioneel en explosief.
Ik moet José wel vertellen dat we dat niet hebben in Canada.
Woester dan Bieber wordt het niet bij ons.
- Klaar voor je eerste flamencoshow? - Ja. Spannend.
Als je er zin in hebt, kun je gerust zeggen: 'Olé. Vamos.'
- Als ik het maar niet als enige zeg. - Zij doen het ook.
Anders sta ik voor paal. Als enige.
Toen ze op het podium stampte, sprong ik op.
Ik schrok.
Vamos.
Ik wist niet dat het zo intens was. Ze weten je zo op te jutten dat...
...je als lid van het publiek meegesleurd wordt. En dat is talent.
Denk ik dan. Misschien kunnen ze er niets van.
En zijn ze er heel slecht in. Ik heb het nog nooit eerder gezien.
En wat ik ook nog nooit eerder gezien heb...
Vandaag is de grote wedstrijd. Betis tegen Sevilla.
Ik ben er voor Héctor. Voor Betis. Door en door groen.
Ruim 200 miljoen Europeanen gingen vorig seizoen naar een voetbalwedstrijd.
Het is dus overduidelijk razend populair op het continent.
Naarmate er meer fans komen, valt de opwinding gewoon te ruiken.
Tenminste, ik hoop dat dat het is.
Deze stad draait door.
Ik zie politie te paard. Ze maken zich ergens klaar voor.
Ik ben uitgenodigd door voetbalcommentator Semra...
- Hallo. Hola. - Semra.
...die me de intensiteit van El Gran Derbi wil laten beleven.
- Ik zei hallo in het Spaans. - Goed zo.
Ik vind het zo leuk dat jij erbij bent.
Het is letterlijk de belangrijkste dag van het jaar in Sevilla.
- Je hebt het goed uitgekozen. - En ik ben hier.
Wat gebeurt er?
De Betis-fans komen hier hun kaartjes ophalen en dan begeleidt de politie ze...
...naar 't stadion, twee kilometer verderop.
Pas op. Hier komen ze.
Hier komen ze. Achteruit.
Wat vind je ervan? Gaaf, toch?
Wat een toestand.
Een heel grote groep razend enthousiaste mensen met maar één doel.
Om te winnen. Om Sevilla te verslaan.
Opeens neemt de opwinding zelfs nog toe.
Al deze fans hollen om een glimp op te vangen van de spelers...
...in de bus naar het stadion.
Dat was intens.
Een kaartje voor de derby vind je niet zomaar...
...zelfs al ben je al jaren een Betis-fan, zoals ik.
Daarom kijken we de wedstrijd in een bar vol fans, een zogeheten peña.
De bar bestaat sinds 1927 en is de perfecte plaats om m'n shirt in te wijden.
En gaan.
Goed. Het begint.
Deze historische rivaliteit bestaat al 117 jaar.
Dus het is een wedstrijd die Betis en m'n nieuwe vriend Héctor...
...per se willen winnen.
- Daar is Héctor. - Daar heb je hem.
- Héctor. - Daar is je maatje.
En net toen ik dacht dat het niet beter kon worden...
Daar gaat hij.
Zag je wat hij deed?
Hij deed mij na.
Dat heeft hij van mij.
Hij deed mij na toen hij had gescoord. Weet je wel?
Wat een schat.
- Het is afgekeurd. - Echt?
Maar we proosten er toch op, niet?
Héctors goal is afgekeurd wegens buitenspel.
Maar nu begint de opwinding pas echt.
En voor ik het weet, heeft m'n Canadese terughoudendheid me compleet verlaten.
Ik sprong op en schreeuwde toen ze scoorden.
Ik highfivede mensen die ik niet eens kende, alsof ik bij de Blue Jays was.
Dus toen ging ik even volledig op in de emotie van die wedstrijd.
Maar ik weet helaas ook dat sport heel wreed kan zijn.
Dat blijkt maar weer.
Het is gelijkspel.
Het is een veel mooiere wedstrijd dan ik had gedacht.
Mooie wedstrijd. We hadden moeten winnen.
Ik moet Betis gaan volgen als mijn voetbalteam.
Ik zal thuis met liefde terugkijken op deze avond.
Dit is alweer m'n laatste avond in Sevilla want morgen reis ik verder naar 't zuiden.
Het is een intense, levendige stad.
Ze zijn hier even gek op flamenco als op voetbal.
Je gaat ergens met hart en ziel in op.
Dat is de rode draad.
Voor ik naar de kust ga, naar het uiteinde van Europa...
...wil ik eerst nog ergens heen.
En voor iemand die vroeger, zoals je vast nog wel weet...
...helemaal niet graag reisde...
...is het heel nieuw om me ergens zo enthousiast over te voelen.
Ik zoek perron 12.
Hoewel ik nog steeds vrij makkelijk verdwaal.
Ik ben dol op treinen. Ik reis er niet genoeg mee.
Ze maken ze niet meer zoals vroeger.
Dit is een grote verandering voor mij...
...maar ik begin evenveel van de reis zelf te genieten als van de aankomst.
Een paar uur verderop in het Málagagebergte...
...ligt een van de mooiste plekken in Andalusië.
Maar daarvoor moet ik wel ontdekken hoe avontuurlijk ik echt ben geworden.
Het paadje van de koning. Het uitzicht moet ongelooflijk zijn.
Dat een lange treinreis waard is. Het is een mooie reis.
El Caminito del Rey, zoals hij hier heet...
...is een van de populairste toeristische attracties van Spanje.
Ruim 300.000 bezoekers komen hier jaarlijks kijken of ze het aandurven...
...om langs de 730 meter hoge kloof te lopen...
...en een van de mooiste uitzichten in het land te zien.
De helm voelt goed. Ikzelf voel me niet zo goed.
Als het maar mooi is.
Is het te laat om terug te keren?
Dat vraag ik omdat het bijna acht kilometer lang is...
...maar nog geen meter breed.
Kijk niet omlaag door de latten.
Het pad is gebouwd voor de werknemers tussen twee waterkrachtcentrales.
O, mijn god.
Eerst stond het bekend als het gevaarlijkste pad ter wereld.
Ik hoop maar dat het nu een stuk veiliger gemaakt is.
Bij het eerste gekraak dat ik hoor, ga ik terug.
Het uitzicht is, ongetwijfeld adembenemend...
...en, ik hoop het op een dag te zien.
Je moet niet omlaag kijken.
Maar recht voor je uit kijken is ook zo makkelijk nog niet.
O, mijn god.
Ik ben bijna bij de uitkijkpost...
...en daar kom je alleen door over deze doorkijkbrug te lopen.
En ik vind 't doodeng wat ik onder me zie. Weet je wel?
Twee jaar geleden had ik hier echt niet gestaan.
Na het bedwingen van m'n angst voor de hangbrug...
...in Costa Rica vorig jaar, heb ik geen hoogtevrees meer.
En als je dat gelooft, ben je een oen.
O, mijn god.
Wauw. O, god.
Echt hoor, toen ik die brug zag, had ik bijna nee gezegd.
Het heeft me op de proef gesteld.
Als ik een hand vrij had, gaf ik mezelf een schouderklopje.
Maar ik hou me met beide handen vast.
Het uitkijkplatform biedt een van de mooiste uitzichten van Andalusië.
O, mijn god.
Daar is het.
Maar het is ook compleet doorzichtig.
Mooi hoor.
Wat vind jij ervan?
Ik ga niet op de glazen vloer staan...
...maar het uitzicht is echt onbeschrijflijk mooi.
Die kan van de bucketlist af.
Dat is gedaan.
Eens kijken wat er nu komt.
Goed. Daar gaan we.
Kijk. Geen handen.
Hiervoor had ik echt nooit overwogen...
...om een steile rotswand over te steken, laat staan een continent.
En hoewel ik nog steeds wel voorzichtig ben aangelegd, was ik vroeger niet zo.
Als kind vond ik het heerlijk om met de trein te reizen.
Ik was acht of zo, toen ik naar New York reisde...
...van Hamilton waar ik woonde, en dat was heel spannend.
Dat is me bijgebleven.
Ergens tijdens de reis des levens ben ik die drang naar avontuur verloren.
Maar Europa heeft iets waardoor ik dat jeugdige zelfvertrouwen weer voel.
Ik hoop maar dat ik de goede kant op ga.
Ik begon in het hoge noorden van het continent...
...en ben kriskras door Europa bij de laatste halte van m'n reis beland.
De kuststad Tarifa, het zuidelijkste punt van het Europese vasteland.
Ik ben echt veranderd.
En ik merk dat niet als enige.
Op m'n 76e ben ik herboren.
M'n vrouw Deb vindt dat dit een van de beste dingen is...
...die me ooit zijn overkomen. En dat ik haar heb ontmoet.
Het waren alweer die Romeinen die Tarifa stichtten, in de eerste eeuw.
Wat niet vreemd is. De stad ligt op een uitzonderlijke grens.
Wat is dit bijzonder.
Daar staat het.
Dat is de Middellandse Zee.
Dit is de Atlantische Oceaan.
Er ligt nu nog maar 13 kilometer oceaan tussen mij en het continent Afrika.
- Ga zitten. - Geweldig. Dit wordt zo leuk.
Dus moet ik wel even gaan kijken.
Het is een mooie dag om op het water te zijn.
In de Griekse mythologie waren de Zuilen van Hercules...
...die nu de Rots van Gibraltar en Monte Hacho in Marokko heten...
...de rand van de bekende wereld.
Nou, dat is Afrika, daar. Het is verdraaide dichtbij.
Ik kan amper geloven waar ik ben.
En tot slot heeft Europa nog een laatste verrassing voor me.
En daar zijn ze. Recht voor ons.
Een groep nieuwsgierige grienden.
Daar. Daar zijn ze.
O, jeetje.
Wauw. Hij kwam zo naar boven.
Hoor je dat?
Er wordt wat afgebabbeld bij de boot.
Ze herkennen me ergens van.
Misschien.
American Pie was een groot succes in Europa.
Het was een erg populaire film. Wie weet hebben ze hem wel gezien.
Niet te geloven.
In Ontario zie je dit niet. Echt niet.
Vóór deze reis kende ik van Europa alleen grote steden zoals Parijs, Londen en Rome.
Ze komen even afscheid nemen.
Maar ik wilde buiten de gebaande paden treden...
...en me overgeven aan m'n ontwakende drang naar avontuur.
Kijk.
Ik hou hier niet alleen herinneringen aan over.
Het heeft me meer verrijkt dan ik voor mogelijk had gehouden.
Ik had dit anders niet gedaan.
Maar het is goed om eropuit te gaan.
Je moet eropuit gaan, niet alleen maar telkens hetzelfde plekje zien.
Je bent nooit te oud om deze hele wereld te leren kennen, weet je?
Ik kom er nog wel.
Dus, wie weet?
Misschien ben ik nog niet helemaal uitgereisd.
Vertaling: Marc de Jongh