Dit is het boreale bos...
het grootste bos op aarde.
750 miljard bomen...
de hele winter door sneeuw gesmoord.
Dit is de meest noordelijke grens van een buitengewone wereld.
Ik sta aan de rand van de poolcirkel.
Ten noorden van mij ligt een land dat het grootste deel van het jaar wordt gedomineerd
door sneeuw en ijs.
3.000 mijl naar het zuiden, de tropen,
baadde het hele jaar door in warme zonneschijn.
En daartussen in een heel andere wereld,
gedomineerd door meedogenloze verandering.
Een eindeloze cyclus van vier verschillende seizoenen,
elk met zijn eigen uitdagingen.
De korte, ijskoude winterdagen
maken plaats voor het dringende ontwaken van de lente.
En de lange, hete zomerdagen
wijken voor de afkoeling van de herfst.
De kansen zullen kort zijn.
Om deze extremen te overleven,
moeten planten niet alleen winterhard en veerkrachtig zijn,
maar velen van hen hebben speciale strategieën ontwikkeld
om aan de eisen van deze seizoenswereld te voldoen.
Om te slagen, moeten ze hun timing precies goed hebben.
Al maanden slaapt deze wereld.
Maar er komt verandering.
De lente is in aantocht.
In Canada beginnen de bossen zich te roeren.
De suikeresdoorns hier hebben de hele winter
de voorraad voedingsstoffen klaargehouden voor dit moment.
Nu de temperatuur begint te stijgen,
moeten die voedingsstoffen vanuit de wortels naar boven worden gehaald.
Sap zit in de lift.
Brandstof voor nieuwe groene groei.
Maar net als de groei op volle toeren komt...
rovers arriveren.
Een sapzuiger.
Een dief op zoek naar ahornsiroop.
De boom kan honderden wonden verdragen.
Maar als ze de stam volledig omsluiten,
sterft de boom uiteindelijk af.
De inbraak van de sapzuiger is niet onopgemerkt gebleven.
Kolibries, eekhoorns en insecten
vallen allemaal het territorium van de sapzuiger binnen,
proberen een maaltijd te stelen.
Maar onbewust helpen ze de boom.
Tijd besteed aan het achtervolgen van de concurrentie
betekent minder tijd om nieuwe gaten te boren.
De boom krijgt de kans om zijn wonden te herstellen.
En het sap kan weer vrij opstijgen.
Dus dit jaar zal de boom in ieder geval weer zijn bladeren produceren.
Honderden miniatuurzonnepanelen
die energie uit het zonlicht halen.
Elk blad is bedekt met miljoenen microscopisch kleine poriën.
Huidmondjes.
Ze nemen koolstofdioxide op...
en zuurstof en waterdamp vrijgeven
in een proces dat energierijke brandstof produceert.
Alle bomen hier kunnen die brandstof nu gebruiken
om de komende maanden te groeien.
Naarmate de lente vordert, neemt de kracht van de zon toe.
Op rivieroevers in heel Europa,
hebben veel planten onder de grond sluimerend gelegen,
wachten tot de aarde opwarmt.
En nu begint een race.
Onder de eersten die starten zijn brandnetels, de sprinters.
Dan, net daarachter, komen de braamstruiken.
Ze zijn veel agressiever en hebben naar achteren gerichte haken
waarmee ze over hun rivalen kunnen klauteren.
Als laatste komen, de klimmers.
Hop
en bryony.
Ze zoeken een weg naar het licht.
Al snel is elke centimeter ruimte en elk lichtpuntje opgeëist.
Maar verborgen in de schaduw,
wacht een andere plant op zijn zet.
Deze
is warkruid.
Een jager...
met een uitzonderlijk reukvermogen.
Snel bewegend, zoekt het naar zijn prooi.
Het detecteert de geur van een jonge brandnetel.
Het warkruid doorboort de stengel van de brandnetel
en zuigt het voedzame sap eruit.
En het stopt niet bij slechts één slachtoffer.
Met zijn energievoorziening verzekerd,
vermenigvuldigt het zich.
Het is een parasiet met een onverzadigbare eetlust.
Maar kunnen de slachtoffers nu misbruik maken van het warkruid...
wanneer andere lentevijanden verschijnen.
Rupsen.
Wanneer het wordt aangevallen, zendt een blad een signaal uit
dat de rest van de plant vertelt om verdedigingen te gaan bouwen...
vies smakende gifstoffen die de rupsen afschrikken.
In een buitengewone draai,
de stengels van het warkruid die de planten met elkaar verbinden
worden nu gebruikt als communicatielijnen
om deze waarschuwingssignalen van plant naar plant door te geven.
Ze reageren door hun eigen beschermende chemicaliën te produceren.
Uiteindelijk wordt de hele rivieroever één enorm verdedigingsnetwerk.
En de voormalige rivalen zijn nu samen beter af.
De eerste warme lentedagen stimuleren sommige planten tot bloei
en zijn de concurrentie voor...
het creëren van prachtige vertoningen in de hele seizoenswereld.
Van de spectaculaire kersenbloesems van Japan...
naar de goudveldbloemen van Californië.
Maar lentebloei is riskant.
Als ze te vroeg bloeien, is het misschien niet warm genoeg
voor bestuivende insecten om actief te zijn.
Maar het gewone madeliefje geeft ze alle kansen.
Hoe warmer de bloemen zijn, hoe aantrekkelijker ze zijn,
en ze hebben een opmerkelijke strategie om dit te maximaliseren.
Ze werden de hele nacht goed afgesloten
als bescherming tegen de elementen.
Maar zodra ze de warmte en het licht van de zon voelen,
komen ze in actie.
Het is een gedrag dat heliotropisme wordt genoemd.
Ze draaien zich naar de zon,
en absorberen zoveel mogelijk warmte.
Dit is een thermische camera,
en hij zal me het verschil tussen de omgevingstemperatuur vertellen
en de temperatuur in het midden van een madeliefjebloem.
De omgeving, 12 graden.
In het midden van een bloem...
Bestuivers zoals bijen en wespen geven de voorkeur aan de opgewarmde bloemen
omdat ze een deel van de warmte voor zichzelf kunnen krijgen.
Als gevolg hiervan kunnen ze meer nectar van meer bloemen verzamelen,
terwijl ze gaan bestuiven.
En de madeliefjes kunnen, met de hulp van hun bestuivers,
een bijzonder lang bloeiseizoen hebben.
Maar wanneer de kans kort is,
zijn nog meer ingenieuze tactieken nodig.
Hier in het zuidwesten van Australië,
zomertemperaturen kunnen oplopen tot 40 graden Celsius.
Nu, voor een kort moment in de koelere lente,
moeten bloeiende planten het druk krijgen.
En deze hamerorchidee, met zijn vreemde bloem,
doet precies dat.
Het moet een bestuiver aantrekken,
maar heeft geen nectar en lijkt niet eens op een bloem.
In tegenstelling tot deze naburige enorme grasbomen.
Deze produceren duizenden kleine witte bloemen,
allemaal druipend van de nectar.
Maar de orchidee heeft een andere strategie.
Het synchroniseert zijn opkomst met de korte paartijd
van de thynnidwesp.
De looploze vrouwelijke wesp produceert feromonen om mannetjes aan te trekken.
Dit mannetje ontdekt een geur die van haar lijkt te zijn...
vliegt toch door.
De orchidee heeft niet alleen dezelfde vorm en kleur als een vrouwelijke wesp,
maar zit ook op dezelfde hoogte als zij.
Het bootst zelfs haar geur na.
En het bedrogen mannetje probeert ermee te paren.
Hij hamert tegen de pollenzakken van de orchidee.
En de wespenbladeren, ongetwijfeld een beetje geschud...
om maar weer eens voor de gek gehouden te worden.
Het stuifmeel op zijn rug plakt nu aan deze andere orchidee.
En de misleiding heeft gewerkt.
De imitatie van de orchidee is nog meer bedwelmend, zo lijkt het,
dan het echte werk.
Uiteindelijk worden de mannelijke wespen moe van de verlokkingen van de orchidee.
En nu, de wespen, zowel mannelijk als vrouwelijk,
zoek de bloemen van de grasbomen om te voeden.
En daar, eindelijk...
ze paren.
En wat betreft de hamerorchidee?
Bestuiving is voltooid.
Naarmate de zomer nadert, wordt de noodzaak om te bloeien urgenter.
En nergens meer dan hier in Zuid-Afrika.
Dit is het fynbos, onderdeel van het Kaapse bloemenkoninkrijk,
een grote uitgestrektheid van open heidevelden net ten noorden van de kaap.
Hier zijn meer verschillende soorten planten,
dan waar ook ter wereld.
Bijna 9.000, hebben vele bestuivers nodig.
Ze concurreren met elkaar om die hulp
door te pronken met extravagante vormen en levendige kleuren.
Allemaal veelbelovende nectar als zoete beloning.
Maar er is hier een plant die deze drukke concurrentie mijdt.
En de stijgende temperaturen van de zomer brengen precies wat het nodig heeft.
Dit is de eerste brand in 15 jaar.
Bijna alle planten zijn vernietigd.
Verbrand.
Het lijkt misschien door de rook en de nog smeulende sintels
dat geen enkele plant zo'n inferno zou kunnen overleven.
Maar slechts vier dagen na de vlammen...
herrijzen uit de as...
een vuurlelie.
Het heeft 15 jaar onder de grond sluimerend gelegen,
maar nu, gewekt door de rook, bloeit het.
De bloemen zijn misschien klein en onopvallend, maar dat is wat ze moeten zijn.
In dit verkoolde landschap kunnen bestuivers, zoals deze zonnevogels
deze kleine rode bakens van grote afstand zien.
Ze zijn de enige bron van nectar in de buurt.
En hoe meer bezoekers de bloemen trekken,
hoe groter de kans dat ze worden bestoven.
Het is net op tijd.
Binnen een paar maanden leeft het hele landschap weer.
In feite hebben al deze planten vuur nodig om te overleven.
En als concurrenten terugkeren,
vervaagt de vuurlelie.
Het keert nu terug onder de grond
en zal daar rusten als een bol totdat een ander vuur het doet ontwaken.
Tegen de tijd dat de lange, hete zomerdagen aanbreken,
barsten de wilde bloemenweiden van het leven.
Maar de herfst is niet ver weg.
Dus nu moeten bestoven planten hun resterende energie gebruiken
om de volgende generatie te produceren.
Zaden.
Een paardenbloemklok bevat ongeveer 200 zaden...
elk met zijn eigen kleine parachute.
Weinig zaden kunnen zo ver vliegen als deze.
Van sommigen is bekend dat ze meer dan 60 mijl hebben gereisd.
Maar om welke afstand dan ook af te leggen, ze hebben de wind nodig om precies goed te zijn.
Maar voordat ze kunnen ontsnappen, is er een risico.
In deze weide leven vraatzuchtige jagers.
Kleine oogstmuizen.
Ze zijn dol op paardenbloemzaden.
Maar ze houden niet van delen.
Eindelijk verwarmt de zon de grond
en waait er een zacht briesje,
het creëren van een ideale opwaartse druk.
Lucht die tussen de borstelharen stroomt, creëert een draaikolk
die de zaden optilt.
Met een zacht briesje begint dit zaadje nu aan zijn reizen.
Planten gebruiken verschillende technieken
om hun zaden zo ver mogelijk van zichzelf te verspreiden.
En een van de meest opmerkelijke is deze.
Het wordt ecballium genoemd en het is een familielid van de komkommer.
Sinds enkele weken wordt er druk opgebouwd in de peulen.
Tot nu toe staan ​​ze zo strak als een goed opgepompte fietsband.
Het enige wat ze nodig hebben is een klein duwtje.
Hoe verder de plant zijn zaden kan vuren, hoe beter.
Als een zaailing dicht bij zijn ouder ontkiemt,
zullen de twee moeten strijden om voedingsstoffen en licht.
Deze Himalaya balsem heeft zaaddozen die nogal verschillend reageren,
zoals katapulten.
Terwijl ze uitdrogen, beginnen ze te spannen langs nauwkeurig gepositioneerde
lijnen van zwakte.
En dan is de geringste verstoring,
zelfs een enkele regendruppel, voldoende om het mechanisme te activeren.
De oostkust van Zuid-Afrika.
De zomer brengt hier verzengende temperaturen met zich mee.
Deze Ceratocaryum moet zijn zaden eerst onder de grond zien te krijgen
voordat hij te heet wordt.
En het heeft enigszins onwaarschijnlijke bondgenoten gekregen.
Mestkevers.
Ze hebben een bijzondere voorliefde voor uitwerpselen van antilopen.
In deze tijd van het jaar begraven deze kevers de mest
en leggen ze er hun eieren op.
En hoe verser...
des te beter.
De spichtige stengels van Ceratocaryum laten hun zaden vliegen.
Ze hebben dezelfde grootte, vorm
en ruiken zelfs opmerkelijk naar...
antilope mest.
De kevers kunnen ze gewoon niet weerstaan.
Mestkevers begraven mestballen altijd op dezelfde diepte.
En het is er een die heel goed bij de zaden past.
Het bedrog van het zaad is zo effectief
dat de kevers keer op keer terugkomen voor meer.
De meeste Ceratocaryum-zaden worden veilig begraven...
precies waar ze moeten zijn.
Terwijl de zon zich begint terug te trekken, komt de herfst.
De koelere, kortere dagen zijn het teken voor veel seizoensbossen
om zich voor te bereiden op de winterstop.
De bomen beginnen hun voedingsstoffen terug naar hun wortels te leiden.
En daar wachten andere organismen op hen.
Schimmels.
Paddenstoelen zijn het bekende gezicht van schimmels,
maar het zijn slechts de vruchtlichamen.
Sommige duren maar een paar dagen.
Ze zijn echter het bewijs van het gigantische organisme
dat in de bodem eronder ligt.
Slechts een handvol aarde kan enkele duizenden meters
van hun microscopisch kleine filamenten bevatten.
Pas onlangs hebben we de bijzondere rol ontdekt
die deze schimmels in een bos als dit spelen.
Hun filamenten pluggen in de toppen van de wortels van de boom
en voedingsstoffen gaan het hele jaar door tussen boom en schimmel.
Sommige schimmels hebben het vermogen om niet slechts met één enkele boom te verbinden,
maar met een hele groep bomen,
zodat het hele bos door deze microscopisch kleine draden
met elkaar verbonden kan worden,
om te vormen wat je een houtbreed web zou kunnen noemen.
Door deze webben kunnen honderden bomen met elkaar worden verbonden.
Wetenschappers noemen het het mycorrhiza-netwerk.
En het zou er ongeveer zo uit kunnen zien.
Ze hebben ontdekt dat bomen niet alleen voedingsstoffen sturen,
maar ook chemische en elektrische signalen.
waardoor ze met elkaar kunnen communiceren.
Maar sommige bomen kunnen ook egoïstisch zijn en stelen van hun rivalen.
Of zelfs oorlog voeren door gifstoffen uit te zenden die concurrenten schaden.
Het lijkt er echter op dat de meeste bomen elkaar proberen te helpen.
Ze slaan alarm als ze worden aangevallen door bladeters,
waardoor andere bomen tijd hebben om defensieve chemicaliën te produceren.
Degenen die sterven, kunnen hun voedselreserves naar hun buren sturen.
En sommige individuen die bekend staan ​​als moederbomen
herkennen hun eigen nakomelingen,
en zal middelen naar hen kanaliseren...
dus hun jongen de best mogelijke start in het leven geven.
Nu de strenge winter nadert...
gematigde bossen van Rusland tot Canada
zijn nu in een race om te sluiten.
Het groene pigment in de bladeren begint af te breken
en voedingsstoffen worden in de takken teruggetrokken.
De chemische stoffen die achterblijven,
zorgen dan voor een van de meest spectaculaire kleurenpracht
in de hele natuur.
De eerste ijskoude nachten van de winter brengen een moordenaar met zich mee.
Vorst.
Stelen, wanneer bevroren, scheuren.
En bloemen van ijs vormen zich in de kille lucht.
Voor sommigen brengt de winter rust.
Voor anderen brengt het de dood.
Nog een cyclus van de seizoenen
komt ten einde.
Planten over de hele seizoenswereld
hebben veel verschillende strategieën voor succes ontwikkeld.
Maar zijn allemaal afhankelijk van de seizoenen die jaar na jaar betrouwbaar veranderen.
Het maakt niet uit of je 3000 jaar leeft
of slechts een paar maanden,
alles hangt ervan af of je de timing precies goed krijgt.
Maar in onze veranderende wereld
wordt dit elk jaar een grotere uitdaging.
En zelfs de meest winterharde en veerkrachtige planten
beginnen het moeilijk te krijgen.
Deze sequoia's zijn de reuzen van de natuurlijke wereld,
het grootste levende wezen op aarde.
Ze kunnen bijna 100 meter hoog
en 11 meter breed worden.
Alleen hun bast kan meer dan een halve meter dik zijn.
Ze behoren ook tot de oudste, sommige leven meer dan 3000 jaar.
En om zo'n leeftijd en grootte te bereiken,
hebben ze zeer specifieke levensomstandigheden nodig,
zoals die hier te vinden zijn in de bergen van de Sierra Nevada
in Californië.
Ze hebben niet alleen energie van de zon nodig, maar,
heel belangrijk, ze hebben ook tot 4.000 liter water per dag nodig.
Ze zijn dus bijna volledig afhankelijk van de seizoensgebonden sneeuwsmelt.
Maar de afgelopen jaren hebben langere, hetere zomers gebracht
en hun waterbron wordt steeds onbetrouwbaarder.
Wetenschappers ontdekken
dat zelfs deze schijnbaar onverwoestbare reuzen
beginnen nu tekenen van kwetsbaarheid te vertonen.
Sommigen laten hun naalden en takken vallen
om kostbaar water te sparen.
Maar voor anderen is de klimaatverandering al fataal geweest.
10% daarvan is de afgelopen jaren verloren gegaan.
Een enkele mammoetboom kan tijdens zijn leven
100 miljoen zaden produceren.
Deze, in mijn hand, uit één kegel,
zijn meer dan genoeg om een ​ compleet nieuw bos te beginnen.
Maar zoiets kunnen ze alleen doen in een wereld waar de seizoenen veranderen
met enige betrouwbaarheid.
Tegenwoordig verandert ons klimaat, wat een ongekend niveau
van onvoorspelbaarheid in de hele seizoenswereld met zich meebrengt.
De vraag is of we de klimaatverandering voldoende kunnen beteugelen
om ervoor te zorgen dat de seizoenen doorgaan?
Alleen als we dat kunnen, is de toekomst van seizoensplanten,
inclusief deze prachtige bomen, verzekerd.
Tijdens het filmen van The Green Planet
waren het niet alleen de planten die moeite hadden om hun timing goed te krijgen.
De toenemende onvoorspelbaarheid van de seizoenen
maakte het frustrerend moeilijk voor de bemanning
om op het juiste moment op de juiste plaats te zijn.
Of het nu het hoogtepunt van de zomer is...
We zitten midden in een bijbelse regenbui.
...of een rustige herfstmiddag...
Dit is gek. Orkanen zijn geen grap,
ze werden altijd scherp gehouden.
Dat is echt eng.
Soms erg verdoofd.
Het is de meeste sneeuw die ze in 38 jaar hebben gehad,
en ik denk dat dit nu onze vijfde filmreis op rij is
waar de seizoenen niet hebben gedaan waar ze voorspelbaar voor bedoeld zijn
elk jaar.
En deze uitdagingen gaan door bij het vinden en filmen
van een ongrijpbare plant met een opmerkelijke overlevingsstrategie.
De vuurlelie.
Ergens daarbuiten is een kleine, kleine rode plant
in dat alles.
Op het hoogtepunt van de zomer naar Zuid-Afrika reizen...
was de bemanning getuige van vele bijzondere bloemen
die in bloei kwamen.
Maar als ze een vuurlelie willen zien, hebben ze vuur nodig.
Niemand van het team heeft eerder een bosbrand gefilmd,
niet iets om te onderschatten.
In de meeste gevallen, met bosbranden, is dat, wanneer ze fout gaan,
ze radicaal fout gaan, en het is erg meedogenloos.
Als je aan de verkeerde kant van een vuur betrapt wordt
omdat je die speciale foto wilt maken,
is er een mogelijkheid dat je gedood wordt.
Daar komt het eigenlijk op neer.
En na wat begrijpelijk leergierig aantekeningen maken
is het tijd om hun training op de proef te stellen.
Het vuur raast gewoon door een geul achter me.
De hitte is intens. Je... Je kunt er niet eens tegen om er
vijf meter vanaf te zijn. Het is gestoord.
Dit is waar elke vuurlelie hier op zou moeten wachten.
Zo, hé.
Maar de bosbranden in fynbos beginnen heviger te worden dan in het verleden.
Iets brandweercommandant Reinard Geldenhuys
uit de eerste hand weet.
Tegenwoordig ervaren we meer extreme temperatuuromstandigheden
en extremere windomstandigheden,
die een fynbosbrand verergert.
Fynbosvuur op volle toeren, met een stevige wind in de rug,
is een beest dat gewoon op hol slaat.
Het is een heel beangstigend gezicht als je er voor staat.
Geleid door de ervaring van de brandweer bemanning,
is het team in staat om de volledige woede van de brand veilig vast te leggen.
Het heeft me een compleet nieuwe waardering voor vuur gegeven.
Hoe intens het brandt en hoe snel het brult
door deze omgeving.
En het feit dat planten daarna kunnen overleven
is gewoon... Ja, het is gek.
Hoe verwoestend het ook lijkt,
het vuur maakt al millennia deel uit van dit ecosysteem.
Branden moeten het landschap verfrissen en regenereren.
Zorgwekkend is echter dat dit fijne evenwicht tussen plant en vuur
begint te verschuiven.
Meer extreme bosbranden kunnen een ramp betekenen.
Als je de bodem in een fynbos-systeem verstoort,
verlies je veel soorten.
Grotere, hetere vuren kunnen de grond daar
verbranden en alle zaden verbranden.
En voor de soorten die deze echt ingewikkelde strategieën hebben,
zoals de vuurlelie, is het echt een moeilijk spel.
Elk jaar wordt het heter en mogelijk droger.
Dus het wordt een beetje Russisch roulette
voor veel van de soorten hier.
In de nasleep van de brand
moet de groep nu proberen een kleine bloem te vinden...
maar heeft iets de brand overleefd?
Het ziet er gewoon helemaal dood uit, de hele vallei.
Er zit niets anders op dan hun handen vuil te maken.
Zoeken in de as is een groezelige zaak.
Ik voel me...
...vies.
Na deze berghelling te hebben afgezocht, slechts enkele dagen nadat hij was afgebrand...
vinden ze eindelijk de eerste tekenen van regeneratie.
Wauw. Dat is waar het allemaal om draait. Dat is de vuurlelie.
Het is als een knal van fel rood tegen al het zwart.
Ik bedoel, dat is verbazingwekkend. Er is er nog een daar,
en er is er nog een achter ons.
Deze plaats is al 15 jaar niet meer verbrand,
dus ze hebben ondergronds gezeten, wachtend op dit precieze moment
voor die hele tijd. En dan, binnen twee weken,
staan ze op en bloeien ze. Het is ongelofelijk.
Deze keer slaagden de vuurlelies hier in bloei.
Maar in de 15 jaar sinds ze voor het laatst bloeiden,
de aarde heeft tien van de warmste jaren ooit meegemaakt.
Weet je, er zijn enorme debatten over klimaatverandering
hoe echt is het, echt, enzovoort.
We ervaren het in het vuur.
Het is intenser, verbrandt makkelijker, brandt langer.
Vroeger hadden we één grote brand per seizoen,
en we zeiden: "Ja, dat was een grote."
Nu hebben we vijf tot zes grote per seizoen.
Als we onze wegen niet veranderen, zullen we een punt bereiken waarop
de vuren zo fel branden dat het landschap zal worden vernietigd.
En de laatste tijd, een snel veranderend klimaat
heeft geleid tot enkele van de grootste branden sinds mensenheugenis
niet alleen in Zuid-Afrika, maar over de hele wereld.
De komende vijf tot tien jaar zullen behoorlijk eng zijn
om te zien wat dit met het ecosysteem heeft gedaan.
Laten we hopen dat de volgende keer dat deze vuurlelie bloeit,
hij een wereld vindt waarin hij nog kan overleven.
Volgende keer in The Green Planet...
woestijnwerelden.
Een landschap van uitersten...
waar water gelijk staat aan leven.
Er is maar een druppel voor nodig.
De Open Universiteit heeft een poster gemaakt die de
vitale rol van planten voor onze planeet onderzoekt.
Bel voor het bestellen van uw gratis exemplaar...
of ga naar bcc.co.uk/greenplanet
en volg de links naar de Open Universiteit.