WAT VOORAFGING IN A SMALL LIGHT
We duiken onder. Als we daar zitten...
...moet je helpen met voedsel en medicijnen.
Dit is een schuilplaats. Je moet stil zijn.
Je mag niet rondlopen, praten of geluid maken.
Hoe gaat het met Mr Frank? -Goed.
Ik hoor dat ze de Joden hard aanpakken. Dat moet eng zijn.
Heb je er nog een paar? Met wat meer vlees misschien.
Hier. Wat extra kaas voor je arme moeder.
Hoe blijven we aan meer voedsel komen?
Ken je deze kinderen? -Wie bracht de kinderen hierheen?
Een SS'er. Hij zette ze af bij Miep en Jan...
...en zei dat ze daar niet konden blijven.
Doe dit voor me en ik help je met je kinderen.
Het is appartement 214. Het ligt in een ladekast.
Een pakket belangrijke papieren. -Een pakket papieren.
Waarom zei je het niet? Wat als ik het daar had achtergelaten?
Ze nemen mijn kleinkinderen?
Ze moeten vanavond gaan. Miep en ik brengen ze.
DIT VERHAAL IS GEÏNSPIREERD OP WARE GEBEURTENISSEN. BEPAALDE VOORVALLEN,
LOCATIES EN PERSONEN WERDEN DOELBEWUST GECREËERD OF AANGEPAST.
Sinterklaascadeaus? -Ja. Voor mijn neefjes en nichtjes.
Mijn favoriete tijd van het jaar.
Van jou niet? -Het is lastig dit jaar, toch?
Toen ik jong was, hield ik er enorm van.
Ik zette de avond ervoor mijn schoen klaar...
...en stond vroeg op...
...en liep naar buiten om te zien wat Sinterklaas gebracht had.
Om eerlijk te zijn, ik doe het nog. -Brengt hij jou iets?
Ja. Liefdesbrieven. Ze komen van mijn echtgenoot.
Zie je, zelfs tijdens een moeilijk jaar vinden we een manier om te vieren.
Ja.
Ik heb te weinig geld, maar ik heb nog wat geld op het werk.
Wil je deze even voor me wegleggen?
Ik ben zo terug. Ik ga even langs kantoor. -Natuurlijk.
O nee.
Nee. O mijn god.
Als jullie er maar zijn.
Hallo? Mr Frank?
Wat...
Ik hoop dat alles goed is. Waar?
O nee.
Mr Frank?
Jezusmina, waar zijn ze? Hallo?
Miep.
Lieve hemel. -Wat kerels braken gisteravond in.
Ik hoorde alles via de kantoorkeuken.
Het luchtrooster komt uit in mijn kamer.
Ze probeerden binnen te komen en knoeiden met de klink.
Gelukkig was die gesloten.
Godzijdank kwam jij binnen. En het is zondag.
De kantoren werden overhoopgehaald.
Ik denk dat het geld weg is. -Is al het geld weg? Nee.
O, nee. Niet dat geld. -Ja.
Wacht, welk geld? -Niets. Het is oké.
Voor onze Chanoeka-geschenken.
Chanoeka? -Margot.
Ik heb oren. Ik hoor dingen. -Wat betekent Chanoeka?
Chanoeka? Maak je je zorgen om Chanoeka?
Ik dacht dat het hier veilig was. Een fort, zeiden jullie.
Mr Pfeffer, iedereen heeft er genoeg van.
Het is dokter Pfeffer, Mrs Frank. -Ja.
Ik ben alles kwijt, maar ik sta erop dat u me dat tenminste nog laat.
Ja.
De enige reden waarom we niet ontdekt werden...
...was dat de dieven de gesloten deur niet open kregen.
Overigens, waarom zijn we allemaal zo zeker...
...dat het dieven waren? Ze konden ook Joden zoeken.
Dokter, alstublieft. -Een fort.
Ik geloofde je.
Ja, en we verwelkomden u. Alsjeblieft, bedank onze goedheid niet...
...door onze kinderen van streek te maken. -Uw kinderen. Ja. Nou...
...mijn kind woont in Engeland bij mijn broer...
...en is me vast al vergeten en mijn Lotte zal me ook wel vergeten.
Ze is alles wat ik nog heb.
Als ik hier niet veilig ben, kan ik even goed bij haar zijn.
Waar ga je? -Dr Pfeffer.
Mijn spullen pakken. -Nee.
Nee, dit is niet... -Dat is niet mogelijk.
Houd me maar tegen. -Het is niet veilig. Als u praat...
Ik zal niet praten.
Rustig maar. -Miep.
Stilte.
Ga even zitten.
Niemand gaat weg. Maar u hebt een goed punt, dokter.
Misschien is onze schuilplek niet zo geheim.
Het is maar een deur. Iedereen kan die openen. We moeten dat oplossen.
Misschien overkwam dit ongeluk ons om later erger te voorkomen.
Alleen een Jood kan van een tragedie een zegen maken.
Niet enkel het geld, ook de envelop met rantsoenboeken. Ze hebben alles mee.
Het komt goed.
Hoe? Ze zullen geen eten hebben.
Het kon veel erger zijn.
Kun je je voorstellen dat een goedmoedige buur de politie belde?
Begin jij niet ook nog.
Wat? -Kan ik niet gewoon boos zijn...
...voor ik het positieve zie?
Ik kwam zo snel ik kon. Hoe gaat het met ze?
Ze rusten. Ze waren de hele nacht wakker.
Goeie God.
We moeten iets doen aan de deur van het achterhuis.
Ik weet het niet. Bedekken of...
Ik weet niet wat we met Pfeffer aan moeten.
Wat is er met Pfeffer? -Hij heeft het echt moeilijk.
Ik wist niets van een kind. Waarom wist ik dat niet?
Ik heb altijd medelijden met Anne als hij zo kortaf is.
Dan denk ik: hij is een bullebak die kinderen niet begrijpt.
Dat doet hij toch. Hij heeft een zoon. Hij is droevig en eenzaam...
...en ik zeg nooit iets lief tegen hem.
Miep, het is jouw schuld niet. -Dat weet ik.
Het is de schuld van de nazi's, maar tegen hen kan ik niet schreeuwen, hè?
Lieve hemel.
Voel je je beter?
Ja. Het voelde eigenlijk wel goed. Het spijt me erg, Mr Kugler.
Juist.
Goed dan. Ik kan de voordeur herstellen.
Kleiman komt zo. We blijven hier overnachten...
...ingeval de dieven terugkeren.
We hoeven hier niet allemaal te zijn. Jullie kunnen gaan.
Is het omdat ik tegen u schreeuwde?
Ben ik alweer vergeten. -Weet u zeker dat we kunnen gaan?
Absoluut. Ga. Geniet van je vrije dag. Ik bescherm onze vrienden wel.
We hebben nu een dag.
Geen idee wat we vroeger op zondag deden. Jij?
Dat is omdat we helemaal niets deden.
Laten we dat dan doen.
Je zei dat je moest gaan winkelen. Ik heb met mijn broer afgesproken.
Je zag hem vorige week nog.
Weet ik. Hij heeft problemen op het werk. -Hij maakt kaas. Is dat zo ingewikkeld?
Je zou ervan versteld staan. -Ik ga mee.
Ik kan anderen goed helpen met hun problemen.
Je haat mijn broer. -Ik haat hem niet.
Je noemt hem de 'Keizer van Kaas'.
Omdat hij alleen maar praat over kaas. De geschiedenis van kaas...
...de textuur, de perfecte temperatuur...
...om kaas te bewaren. Ik ben geen heilige, Jan.
Ga naar huis. Het duurt niet lang.
Ik wacht op je in bed.
Ik kom heel snel.
Tot straks.
Weet je, vrienden, we kunnen stellen dat dit jaar...
...velen onder ons de vreugde niet ervaren die het adventsseizoen normaal brengt.
En met de blokhoofden die verduisteringsregels opleggen...
...die ons dwingen het licht in onze huizen te doven...
...hoef je niet lang nadenken over een metafoor.
Het zijn gevaarlijke tijden voor dragers van het licht.
Mijn God, wat scheelt er?
Jan zei dat hij naar zijn broer ging...
...maar hij ging de verkeerde kant uit. Ik volgde hem en...
De klootzak. Bedriegt hij je? -Nee. Veel erger nog.
Hij gaat naar de kerk.
Het is niet grappig. -Kom op. Je man gaat naar de kerk...
...en je wereld vergaat.
Het is hilarisch. -Hij is niet gelovig.
Nu wel, lijkt me.
Ik ben niet gelovig. Mijn familie is niet gelovig.
Het zijn socialisten, dat is volgens mij wel een geloof.
Het is een cult. -Een cult waarvan ik hou...
...en ik dacht Jan ook.
Ik dacht dat ik je stem herkende. -Hé.
Hoe gaat het, liefste? -Ze voelt zich ellendig...
...omdat haar man een affaire met Jezus heeft.
Zwijg. Luister niet naar haar. Nee, het is oké.
Mijn man gaat stiekem naar de kerk en het geeft me een vreemd gevoel.
Je hebt een kerkganger. Dat kan een goede zaak zijn.
Ik zou het niet weten, natuurlijk. Ik kies altijd bedriegers.
Tess' vader, breek me de bek niet open. -Doen we niet. Kom op.
Hij gaf me wel deze kleine engel.
Ik weet hoe je bent.
Goed. Ik geef jullie wat privacy.
Kom vaker langs, Miep. -Ja. Leuk je te zien.
Tot ziens.
Hoe gaat het met haar?
Hetzelfde.
Ja.
De radiotherapie werkt niet.
Daniel hoorde van een Duitse arts die chemicaliën gebruikt...
...dus geen idee. We bekijken dat eens. -Sorry dat ik er niet veel was.
Ik verwijt je niks. Mijn moeder is stervende.
Het is deprimerend.
Sommige dagen wil ik hier zelfs niet zijn.
Ben ik geen vreselijk mens?
Nee.
Ik vind van wel.
Misschien moet ik met Jan naar de kerk.
Waarom vertelde hij het me niet?
Hij loog.
Omdat je oordeelt.
Doe ik niet. -Toch wel.
Ik voel me soms veroordeeld. -Door mij?
Ja, je hebt een baan.
Je hebt geld. -Niet veel.
Ja, maar je bent onafhankelijk. Ik heb momenteel geen werk.
Ik veroordeel je niet.
Goed, misschien veroordeel ik mezelf.
Je hebt veel. -Ik heb een vriend.
Je gaat mode studeren in Parijs.
Denk je dat echt? -Ja, hoor.
Zodra de oorlog voorbij is. -God. De oorlog.
Ik haat de oorlog.
Ik had echt een goed idee. -Wat?
We hebben een pauze nodig van de oorlog en kanker en liegende echtgenoten.
Wat denk je van een schaatsfeestje?
Schaatsen? -Ja, net zoals toen...
...op school. Weet je nog? Het was fantastisch.
De kanalen zijn niet bevroren.
We doen het in het huis van Daniels ouders...
...en ik laat de tuinmannen de binnenplaats natspuiten...
...dan is dat de schaatsbaan.
'Ik laat de tuinmannen de binnenplaats natspuiten.
Dan is dat...' -Kom op, Miss Oordeel.
Hier is ze. Ik zei het toch. -Sorry, hoor.
Onze groep is dankbaar voor jullie hulp.
Om eerlijk te zijn weet ik niet of ik help.
Ze is zo afgeleid de laatste tijd.
Ze huilt en zegt dat ze dood wil.
Als mensen haar helpen, de verkeerde mensen...
...worden we allemaal beticht van het verbergen van Joden.
Mijn hele congregatie zou gevaar lopen.
Daarom ben ik hier. Hopelijk zal dit haar kalmeren.
Ik maak mezelf wijs...
Ik probeer haar in leven te houden, maar ten koste van wat?
Het is oké.
Hij is een vriend.
Hallo.
Ik heet Jan.
Ik heb een foto. Je zoon.
Ik kwam er laat aan en het werd donker, maar ik heb m'n best gedaan.
Daar is hij.
Dat gezicht. Die glimlach. Dat is onze jongen.
Hij is niet zo groot.
Hij is gegroeid. Het is acht maanden geleden. Het is hem.
Dat is hem niet.
Ik heb die foto zelf genomen. Geloof me, het is jullie zoon.
Waar is hij?
Kan ik niet zeggen, voor zijn veiligheid.
Ik ben zijn moeder en ik mag het niet weten?
Ik ben zijn moeder. -Maya, rustig.
Rustig? Je haalde me over om hem op te geven.
Nu wil ik hem gewoon zien en ik mag niet. Ik zie mijn kleine jongen niet.
Ik zie een vreemde. -Maya.
Ik wil mijn jongen zien. -Maya.
Laat me hem zien. -Maya.
Stil, alsjeblieft. -Maya. Stil.
Luister. Ik weet het. -Ik mis onze baby.
Ik weet het. Oké?
Ik dacht dat het zou werken.
Ik ook.
Hallo. Het ruikt lekker. -Ik maak kabeljauw klaar.
Mrs Stoppelman... -Ze is uit.
Ik neem een bad.
Ik ben zo terug.
Vind je me veroordelend?
Geen idee. Moet dat? -Tess vindt van wel.
Tess? Is dat zo?
Ik ging vandaag op bezoek bij haar...
...terwijl je naar de kerk was.
Ik volgde je. Je ging niet naar je broers huis.
Heb je me gevolgd? -Ik dacht dat je een affaire had.
Dacht je dat ik een affaire had?
Nu herhaal je alles wat ik zeg. -Ik heb geen affaire.
In plaats van de dag met mij door te brengen, ging je naar de kerk.
Miep... -En je loog erover.
Waar lieg je nog meer over? Is het omdat ik je zou veroordelen?
Nee.
Nee, het spijt me. Oké? Ik had niet moeten liegen.
Waarom ging je naar de kerk?
Ik probeer mijn leven zinvol te maken.
Ben ik niet zinvol?
Is ons huwelijk niet zinvol? -Natuurlijk wel.
Ik blijf aan je eerste huwelijk denken...
...dat jullie veranderden en uit elkaar groeiden.
Miep, nee, dat is helemaal anders.
We zijn goed, geweldig.
Ik ging gewoon naar de kerk.
Sorry dat ik loog.
Ik wou dat we van de deur af konden.
Hoe bedoel je? Die inmetselen of zo?
Nee. Bedekken met een valse muur of zo?
Hoe moeten we dat doen?
Miep, er is hier iemand voor jou.
Ze wilde niet zeggen waarom.
Lotte. Iedereen, dit is mijn vriendin, Carlotta, Lotte.
Ze is verloofd met mijn tandarts. Ik heb dr Pfeffer al eens vermeld.
Hallo. -Aangenaam, Lotte.
Hallo. -Hallo.
Miep, sorry dat ik langskom, maar ik heb iets voor jou.
Fijne Sinterklaas.
Heel erg bedankt. Dat had je niet moeten doen.
Kan ik je onder vier ogen spreken? -Natuurlijk. We gaan naar de keuken.
Loop maar mee. -Oké.
Sorry dat ik je zo overval, maar deze mand is voor Fritz.
Dacht ik al. -Het is voor Chanoeka.
Ingeval je hem binnenkort op het platteland bezoekt.
Is dat zo?
Ja, eigenlijk wel.
Ik kan zeker niet mee?
Nee.
Grapje, natuurlijk. Het wordt een heel eenzame feestdag.
Ik moet snel iets controleren, Lotte. Ik ben zo terug.
Nee. Ik stoor je in je werk.
Nee. -Ik ga.
Doe niet gek. Ga zitten. Blijf daar.
Zet daar een kruis.
Nee, het is oké.
Dr Pfeffer, ik heb een verrassing voor u.
Wacht daar.
Sorry daarvoor, Lotte. Laat eens zien wat je hebt meegebracht.
Het is allemaal heel sentimenteel.
Dit is de jam waar hij van houdt.
Macarons...
...en chocolade-babka.
Ik heb het zelf gemaakt.
We aten gerookte haring op ons eerste afspraakje.
We wandelden voorbij een straatverkoper en Fritz draaide zich om en zei:
'Ik hoop dat je van haring houdt. Want als dat zo is...
...ben je de vrouw van mijn dromen.'
Moet ik iets tegen hem zeggen als ik hem zie?
Dat ik van hem hou.
Vertel hem dat ik me sterk hou, net zoals hij me gezegd heeft.
Spoor hem aan om vol te houden.
We zullen snel terug samen zijn.
Je weet niet welk geschenk je net hebt gegeven.
Ze is lief. -Ja.
Ja, dat is ze.
Ik wil chocolade-babka. -Anne.
Ik ook.
Kalverstraat. -Betalen.
Als ik schrijfster word, kan ik maar beter aan wennen armoede.
Of misschien ben je heel succesvol.
Iedereen is er.
Als je de mand zoekt, die staat nog steeds aan het voeteneind.
Nee.
Daar is het.
Hij treitert ons. Onbeschoft. -Wees aardig.
Zeg hem om aardig te zijn. We hebben niets voor Chanoeka.
We hebben elkaar.
Doe je dat om me te ergeren?
Wat? -'We hebben elkaar.'
Het is zo, maar een macaron zou leuk zijn.
Hallo, iedereen. -Het staat aan het voeteneind.
Wat? Nog altijd? -Mieps plan werkt tenminste.
Pfeffer heeft het niet meer over vertrekken.
'Het is dr Pfeffer, alsjeblieft.
Peter.
Sorry. Ik wilde Chanoeka echt bijzonder maken.
Weet ik. We kunnen een speciale gast vragen. Miep, jij kunt komen.
Ja. -Ja, alsjeblieft.
Kom naar Chanoeka. -Margot kan zingen.
Toe. -Het is de beste uitnodiging ooit...
...maar ik kan niet. Ik moet morgen naar een feest.
Feest.
Welk feest? -Ja, welk feest?
Niets bijzonder. Mijn vriendin Tess en ik organiseren...
...een schaatsfeestje. -Ik mis schaatsen.
En feestjes. -En vrienden.
Ik heb iedereen uitgenodigd en ze komen allemaal.
Uitstekend, Kat? -Ja.
Kat? Die doet geen feestjes meer. Kat is een fokmerrie.
Ze krijgt aan de lopende band kinderen.
Sofia?
Nee, Sofia en ik hebben ruzie.
Wat? Waarover? -Ik noemde Kat een fokmerrie.
Het zijn zussen. -Weet ik. Was het vergeten.
Maak je geen zorgen om de gastenlijst. Ik wil het hebben over versieringen...
...en catering, en... -Catering?
Ja, catering. Stop met de onbelangrijke zaken.
Cadeaus. Hier.
Ik heb iets voor jou. -Nee. We zouden geen cadeaus geven...
...vanwege de oorlog. -Weet ik, maar ik heb me bedacht.
Ik zal je iets vertellen, maar je mag niet lachen. Oké?
Als je lacht, zal ik me schamen.
Daarna lachen, niezen en huilen. Het is erg...
Je bent echt zo lelijk als je huilt.
Stop. Goed.
Toen ik je voor het eerst zag, was je een mager scharminkel...
...dat net van de trein uit Wenen kwam.
Ik was een meisje zonder vader en zonder vrienden.
Samen maakten we de wereld minder eenzaam.
Toen je langskwam, besefte ik hoe erg ik je gemist had.
Mijn beste vriendin.
Die geen scharminkel noch raar meer is.
Je bent veranderd in iets ongelooflijks.
Je bent net een mooie vlinder.
Dus maak open.
Vlinders? -Saffieren.
De ketting is echt goud.
Je verdient het. Dus niet moeilijk doen, ja?
Prachtig. -Hier, laat me toe.
Kom op.
Hoe kon je dit betalen?
Ik heb een rijke en zeer vrijgevige vriend.
Zo mooi, ik ga er denk ik mee slapen.
Ik draag het zoveel ik kan, voor ik het moet verkopen.
Ik moet het toch verkopen, hè?
En het is...
Het is het mooiste wat ik ook gehad heb.
Het is niet dat ik het gekocht heb. Het was een geschenk.
Ondertussen heeft Anne Frank geen geld voor wat Chanoeka-snoepgoed.
Nee. Ik verkoop het. Ik draag het naar het feest...
...zodat Tess me ermee kan zien. Daarna verkoop ik het. Dat is eerlijk.
Welk feest?
Wat? Tess' feest. Ons feest. Morgen. -God, ik wil niet naar een feest.
Wat? Het wordt leuk.
Is dat zo? Wanneer het halve land onderduikt, verhongert, sterft.
Niemand zou moeten feesten.
Voel je je schuldig dat je uit kan, terwijl onze vrienden binnen zitten?
Jij niet?
Ga je daarom naar de kerk? Om met je schuldgevoel om te gaan?
Ja. Misschien.
Ik moet je wat vertellen. Ik ben geniaal. Ik heb het Pfeffer-probleem opgelost.
Lotte kwam langs. Ik nam haar mee naar de keuken...
...zodat hij haar stem kon horen.
Haar stem? -Door het luchtgat.
Dat kalmeerde hem.
Dat kan werken. -Het werkte.
Hij heeft me tienmaal bedankt. Hield op met fronsen.
Dat is perfect.
Je bent echt geniaal.
Goed. Je moet heel stil zijn voor zijn veiligheid.
Ja.
Oké.
Kom op.
Ze kan niet lang blijven. Ze brengt een bal mee.
Hij gooit graag een balletje.
Hij ziet er goed uit. Hij ziet er gezond uit.
Hij huilt. Hij vindt haar niet leuk. -Nee, hij...
...heeft het koud.
Nathan.
Hé. -Nathan.
Maya, stop.
Nee.
Laat me mijn zoon zien. Nee. Nathan.
Nee.
Bep, wat is er? -Het is een verrassing.
Lieve help. -Is het niet ongelooflijk?
Moet je dit zien.
Welkom in de veiligste plek in Amsterdam.
Miep, je bent terug. Heb je een Chanoeka-mirakel meegenomen?
Het is een mirakel, gezien de omstandigheden...
...dat ik enkele rapen en een halve kilo kaas heb.
Otto zou zeggen dankbaar te zijn om wat we hebben...
...dus ik zal een beroep doen op mijn betere ik.
Kom, luie dametje. Help me met koken.
Miep moet zich klaarmaken voor haar feest. -Ik ben al klaar.
Draag je die kleren?
Ja? -Geen sprake van.
Ja, je ziet er elegant uit zo. -Ja.
Je zal opvallen. -En geen mantel.
Wat? Nee, het is buiten. Het is echt koud. Het is een schaatsfeest.
Kan me niet schelen. Je gaat die prachtige jurk van Edith niet bedekken...
...met een zware, wollen mantel. Stel je voor.
Tenzij je een korte cape draagt.
Hoe kun je dat zelfs maar vragen?
Het zou perfect passen bij de jurk.
Je neemt die cape niet. Die heb ik van mijn oma gekregen.
Ze draagt de jurk die ik droeg naar het operabal.
De stoffen komen uit Parijs. -Wat? Nee, dit is veel te mooi.
Ik draag dit niet. -Toch wel.
Nee, Mrs Frank. Echt... -Nee, het heeft geen zin...
...als ze zo kijkt. Je kunt niet winnen.
Ja. Je draagt die jurk naar het feest. Hij is zo prachtig.
Goed.
O nee.
Ze kan dat niet dragen. -Anne, schat, kijk in de koffer...
...onder mijn bed en pak de cape.
Oké. -Vreselijk. Trek uit.
Ja, die past niet. Nee.
Een ramp.
Wat? Dit is mijn beste vriendin. Ze kent elk kledingstuk in mijn kast.
Wat moet ik haar vertellen? -Je moet liegen.
Zeg dat het goedkoop spul is, maar er wel duur uitziet.
Nee, maar ik ben het beu om te liegen tegen haar. Ik haat het.
Ik zal liegen.
Telkens ik ons normale leven buiten deze kamers voorstel...
...en dat gebeurt dagelijks.
Als ik me inbeeld dat ik mensen in het openbaar zie...
...mijn vriendinnen vastpak, in een restaurant eet, een brief stuur...
...draag ik die cape.
Als het leven normaal is, draag ik die cape.
Draag die cape vanavond voor mij, Miep.
Neem het meisje mee de wereld in.
Bedankt.
Daar ben je.
Hier is het dus.
Nu weet ik wat ze in die man ziet. -Je zou toch niet komen?
Was dat een optie dan?
Weet je? Ja. Ga maar naar huis.
Je wil... -Ik meen het.
Ga. Het moet... -...dat het leuk is.
...leuk zijn.
Ik moet me herinneren hoe Tess en ik waren...
...voor het leven een lange lijst met zorgen werd.
Ik moet me herinneren hoe jij en ik waren, want ik weet het niet meer.
Ik wil naar binnen en voor één avondje vergeten...
...wat er allemaal gebeurt. Het klinkt egoïstisch.
Dat weet ik. Maar ik moet herinneren dat de dingen goed waren...
...zodat ik kan geloven dat ze goed zijn wanneer dit voorbij is.
Jij kan het niet. Het is goed, eerlijk. Het maakt niet uit. Ik vind het niet erg.
Ga naar huis zodat ik plezier kan maken.
Nee.
Je ziet er prachtig uit.
Weet ik.
Bedankt.
O mijn god.
Jeetje. Hoi. Zo leuk jullie te zien.
Tess, dit feest is... -Geweldig, hè?
Kijk nou. Je ziet er prachtig uit.
Zijn dat zwanenveren? -Het is prachtig, niet?
Het was van mijn moeder. Hier, wil je?
En dit. -Kom. Ik ben zo opgewonden.
Dit is... -Ik haal de drankjes, schat.
...te gek. -Toch?
Kon je je dit voorstellen?
Het is ongelooflijk. -Ja toch?
Waar wordt er geschaatst? -Het is buiten opgesteld.
De meiden willen nu nog niet echt. Maar ik ben zeker...
...dat ze nu wel willen. -De meiden?
De meiden. Ze willen je graag ontmoeten. Waar zijn ze? Daar. Kom.
Elke, Halle, dit is Miep.
Hallo. -Hé.
Al eeuwen mijn beste vriendin en ergens de inspiratie...
...voor dit feest. -Dat weet ik zo nog niet.
Het is ons ding. Wij zijn ermee begonnen in school.
Ik vind je ketting leuk. Zijn dat vlinders?
Waar heb je dat gehaald? -Eigenlijk...
...was het een geschenk van haar.
Tess, ik haat je. Je smaak is zo perfect.
Stop. -Tess zegt dat je jam maakt.
Ik verkoop het. Het is geen jam, maar pectine om jam in te dikken.
Ik ben dol op jam.
Echt? Geweldig. -Dat is... Ja.
Tess, waar is iedereen? Waar zijn alle oude...
Ik zei je dat Kat niet kwam. -En Helen, Leni? Ik herken hier niemand.
Spreek je Helen en Leni nog?
Twee champagnes, graag.
Serieus? -Echt?
En een grote whisky. Bedankt.
Het is eigenlijk niet zo moeilijk om een fabriek om te vormen.
We denken graag dat die legertrucks...
...eigenlijk gewoon bestelwagens zijn. Die tankcontracten waarover ze het hadden.
Gies, je bent er.
Leuk dat je moeite doet.
Heel erg bedankt.
Sorry. Dit is Peter. -Aangenaam.
Kom met iedereen kennismaken.
Ja, ik kom zo meteen. -Goed.
Jan. Kom met me schaatsen. -Miep.
Het is zo leuk. -Miep, we moeten vertrekken.
Wat is er gebeurd?
Je vrienden zijn nazi's. Dat is er gebeurd.
Jezus, Jan. -Miep.
Daniel is NSB en al zijn vrienden ook.
Waarom zeg je dat?
Hij draagt de verdomde speld. Kom, kijk zelf maar.
Wat? -Kom op.
We trekken die uit.
Ik wel. -Hij heeft geen verkering.
Ik pak de jassen.
Tess? -Hé. kennen jullie elkaar al?
Zit Daniel bij de NSB?
Wat? -Hij draagt een NSB-speld.
Miep, sorry, geef ons even.
Wat doe je? -Zit hij bij de NSB? Vertel het gewoon.
Kijk, hij draagt een speld. Oké? Het is voor de show. Voor zaken, oké?
Iedereen doet zaken met...
Tess, nee. -Niet nu, Miep. Doe dit alsjeblieft niet.
Is alles in orde?
Tess vertelt me dat je nu zaken met de nazi's doet?
Mijn vader heeft een bedrijf in auto-onderdelen, dus ja.
We hebben contracten. -Wat? Met de mensen...
...die ons land verscheuren, Joden afvoeren, ze vermoorden?
In hemelsnaam, Miep.
Gies, hoeveel heeft je meisje op? -Niet genoeg. Weet je...
...het verrast me niet. -Stop.
Je moet je schamen. -Miep, stop.
En jij. Hoe kun je... -Miep, stop.
Ga naar buiten.
Het spijt me.
Je weet hoe ze is. Een beetje drank...
...en ze blaast hoog van de toren. Ze ontziet niemand.
Bedankt voor de fantastische avond. Het was prachtig. Nogmaals sorry.
Nee. Neem een drankje mee voor onderweg.
Bedankt. -Probeer wat plezier te maken.
Wat was dat verdomme? Praat niet zo tegen me.
Je verontschuldigt je niet voor mij... -Luister.
Ze zijn nazi's. We zijn ermee omringd. We zijn de enigen die het niet zijn.
Zo word je opgepakt. Dat is niet goed voor ons...
...en niet goed voor onze vrienden.
We moeten kiezen wanneer we de strijd aangaan. We laten hen niet kiezen.
Oké?
We zijn hier weg.
Wat is dit? -Magie.
Je bent gekomen.
Met deze kaars verbinden we ons met duizenden jaren moed en overleving.
Net zoals onze voorvaderen, de Makkabeeën, rebelleerden tegen de Grieken...
...rebelleren we op onze manier, hier en nu, in dit achterhuis.
Ondanks hun pogingen om van ons af te komen...
...Mr Hitler, zijn leger van goddeloze officieren, zelfs de indringers...
...die laatst ons gevoel van veiligheid verbrijzelden...
...zijn we hier, leven en vieren dat leven, recht onder hun neus...
...met vrienden die elke dag hun leven riskeren om ons te beschermen.
Op deze eerste avond van Chanoeka...
...en alle volgende nachten...
...vieren we de moed en veerkracht...
...van onze voorouders en van ons.
Zoals jullie allemaal weten, ben ik...
...geen gelovig man.
Ik heb dit verhaal vaak gehoord, maar...
...normaal luister ik niet.
Normaal ben ik te druk bezig met wat we gaan eten...
...wanneer het verhaal uit is.
Maar vandaag luisterde ik.
Het gaf me troost, dus...
...bedankt, Hermann, om ons eraan te herinneren dat...
...al die verhalen uit het verleden ons tonen om vooruit te kijken...
...om ons hoop te geven. Ik ben jullie allemaal dankbaar...
...om deel uit te maken van mijn verhaal en me iets te geven om te hopen.
Yishar koach.
Normaal zouden we nu snoepgoed eten, maar...
Ten eerste, Mrs Van Pels, bedankt.
Er was zo veel eten op het feest.
Dus...
Dat heb je niet. -...alsjeblieft.
Mijn God. Je hebt taart meegenomen.
En koekjes. -Rolcake.
Dat is niet alles. -Champagne.
Hoe was het feest? Goed? -O, nee.
Het was verschrikkelijk. -Inderdaad.
Excuseer me.
Anne heeft me heel duidelijk gemaakt, met verlangende blikken...
...en diepe zuchten en enkele niet zulke subtiele commentaren...
...dat ik egoïstisch ben geweest door mijn mand niet te delen.
Vergeef me, vrienden. Ik had wat tijd nodig.
Ik zou vereerd zijn als jullie dit geschenk met mij willen delen.
We zouden heel vereerd zijn om alles op te eten.
Fritz.
Van waar heb je die halsketting vandaan?
Dit is iets dat ik wilde verpanden.
Het was een cadeau van een vriendin. -Van wie kreeg je dat?
Mijn beste vriendin, Tess. Waarom? Wat is er aan de hand?
Is ze Joods?
Nee, dat is ze niet. Waarom?
Mag ik het zien?
Ja.
Mr Frank, waarom?
U maakt me bang.
Mijn moeders vriendin had er één, tijdens de inquisitie...
...toen Joden zich moesten bekeren tot het christendom.
De vrouwen droegen ze als een soort geheim.
Als het open is, is het een rij vlinders...
...maar gesloten...
Het spijt me, Miep, maar het was niet aan je vriendin om te geven.
Ze zou zeker niet... -Het was waarschijnlijk gestolen.
Hoe goed ken je die vriendin?
Miep, stop. -Nee. Ik wil het niet.
Ik wil het niet hebben.
Ik wil het niet aanraken. Mr Frank denkt vast dat ik een monster ben.
Dat denkt hij niet. -Denk je dat Tess het weet?
Waar Daniel het vandaan heeft? -Natuurlijk weet ze dat.
God. Ik ken niemand meer.
Ik ken jou zelfs niet.
Toch wel. -Nee. En je gaat naar de kerk.
Je praat met God of een priester. Ik wil dat je met mij praat.
Ik wil voldoende zijn. -Ik ga niet naar de kerk.
Ik doe wat jij doet.
Waar heb je het over? -Je zei ja tegen Mr Frank.
Ik zei ook ja.
Wat? Verberg je mensen? -Ik doe dingen, goed?
Ik help. Ik kan je niet meer vertellen.
Jan, nee. We zeiden niet meer. -Nee. Zag je het niet, daarbinnen?
Die mensen hebben alles verloren en toch verzetten ze zich.
Ik moet me ook verzetten.
Ik moet.
Wacht. Alsjeblieft. Ik moet iets heel belangrijks vertellen.
Echt? Wat dan? -Je moet blijven.
Ja? -Alsjeblieft. Nee.
Nee, alsjeblieft. Red me.
Tess, waar komt de halsketting die je me gaf vandaan?
Wat? Waarom? -Geef antwoord.
Je doet vreemd en dramatisch.
Ik ben moe. -Geef antwoord.
Iemand die Daniel kent, verkocht juwelen.
Het was gestolen van een Jood. -Wat?
De nazi's stelen van Joden.
Mijn God, Miep. Het is zo laat. -Ze vermoorden mensen.
Daniel vermoordt niemand. -Hij is geen goed mens, Tess.
Niet dus. Hij doet zaken met hen. Hij heeft geen last van wat ze doen.
Hoe kun je dat weten? Je hebt de moeite niet genomen om hem te leren kennen.
Dit moeten we nu doen om te overleven, Miep.
We moeten zaken doen met de nazi's.
Wat moeten we anders?
Wat?
'Wat moeten we anders?'
Om het even wat, Tess. Die mensen zijn slecht.
Kom op, kijk naar me. Je bent een goed mens.
Mijn moeder is stervende, Miep.
Als ze er niet meer is, ben ik helemaal alleen.
Daniel is alles wat ik heb. -Je hebt het mis. Je hebt mij.
Is dat zo? Je bent er nooit meer.
Tess, verlaat hem. Alsjeblieft.
Ik ben maar één mens, Miep.
Als ik Daniel verlaat, stopt de oorlog niet.
Het zal niets veranderen. -Het zal jou veranderen.
Het zal je eraan herinneren wat goed is.
Wat doe jij om te helpen, behalve mij veroordelen?
Weet je wat? Ik wil dat je vertrekt. Alsjeblieft, ga.
Tess, alsjeblieft. -Alsjeblieft, Miep, vertrek nou.
Weet je...
...op een dag eindigt deze oorlog.
Dan zal jij met jezelf moeten leven.
Kun je helpen? Kun je het veilig bewaren?
Ik ken wel iemand.
Mensen houden zulke dingen bij...
...voor zij die terugkeren.
Gaat het?
Wat doen we precies?
We helpen mensen onderduiken en dan wat?
We zeggen ze om vol te houden.
'Het komt goed. Zit het uit.'
We doen meer dan dat. -We doen niet genoeg.
We moeten ons ook verbergen.
We moeten onze trouw verbergen. Onze haat verbergen.
Ik kan niet veel langer verbergen. Ik sta op ontploffen.
In mijn ervaring, als je je zo voelt, kan je maar één ding doen.
Meer.
Geweren...
...pistolen, granaten. -Wat gaan we doen?
We starten een vuur.
Ondertiteld door: Jonathan Petyt