WAT VOORAFGING IN A SMALL LIGHT
Ik zoek iemand die Willem Arondeus heet.
Ze kunnen me misschien helpen.
Wie ben je? Wat heb je te bieden?
Als ik jou help, hoe kun jij mij dan helpen?
Er is iets veranderd. Je bent afstandelijk en je moet altijd weg.
Er is niets veranderd. -Nee, je liegt.
We liegen toch niet tegen elkaar?
Waarom ging je naar de kerk? Waar lieg je verder nog over?
Ik doe wat jij doet.
Je zei ja tegen Mr Frank. Ik zei ook ja.
Meer kan ik je niet vertellen.
We doen niet genoeg.
Als je je zo voelt, kun je maar één ding doen.
We starten een vuur.
DIT VERHAAL IS GEÏNSPIREERD OP WARE GEBEURTENISSEN. BEPAALDE VOORVALLEN,
LOCATIES EN PERSONEN WERDEN DOELBEWUST GECREËERD OF AANGEPAST.
Dat was een perfecte dag.
Je was zo mooi.
Je was zo opgewonden dat je vergat 'ja' te zeggen.
Sorry. Ja. En jij?
Ja.
Je herinnert je mijn huwelijk beter dan ik.
Het was het meest romantische dat ik ooit had gezien.
Je herinnert je het ook helemaal anders. Ik vond het heel spannend.
Was het niet de meest romantische dag van je leven?
We zijn getrouwd in een overheidsgebouw.
Ja, maar je was zo mooi en Jan was zo knap.
Ik vroeg me af of ik ook ooit zo verliefd zou zijn als jullie twee.
Waarom ben je opeens zo sentimenteel?
Wat heb je met mijn Anne gedaan?
Miep? -Ja?
Kun je een geheim bewaren? -Anne, kijk eens rond.
Oké, dus...
Dus? -...gisteren, tijdens de luchtaanvallen...
...kwam Peter vragen of ik oké was.
Dat was ik. Pim was hier maar Peter was...
...zo aardig.
Je bent verliefd op Peter. -Nee, ik bedoel...
Nee. We praten gewoon en hij leert me dingen over mezelf.
Ik doe het ook met hem. Maar hij is gewoon heel aardig.
Je bent verliefd op Peter. -Hou op.
Dat tussen Anne en Peter kan niet.
Het is onschuldig, toch?
Toen ik zo jong was... -Ja.
Je woonde niet in een klein doolhof van kamers...
...met zeven andere mensen waaronder die jongen zijn ouders.
Ik hoef je niet te vertellen hoe vreselijk verkeerd dit kan lopen.
Al die gevoelens moeten wachten tot na de oorlog.
Ik weet niet of je ze kunt tegenhouden. -Nee.
Nee, ik weet niet of dat kan.
Jij moet Anne ook ontmoedigen door te gaan met die jongen van Van Pels.
Maar Mrs Frank, het is... -Alsjeblieft, Miep.
...je hebt ons al die tijd heel veilig gehouden.
Deze situatie voelt niet veilig aan.
Wij Nederlanders houden alles nauwgezet bij...
...dus we hebben de nazi's eigenlijk een gedetailleerd register bezorgd...
...wie en waar onze Joodse burgers zijn.
Wat is de oplossing? Hoe gaan we dat tegen?
We blazen het kantoor van de burgerlijke stand op.
En elk register erin.
Onze vriend Jan nam al een enorm risico.
Dankzij zijn functie als sociaal werker verkende hij de indeling van het gebouw.
Bedankt, Jan. -Ik kende de plek al een beetje.
We blazen het gebouw op waar ik getrouwd ben.
Heel romantisch, Jan. Bedankt daarvoor.
Met de info van Jan heb ik een plattegrond van het gebouw getekend...
...en waar het grootste aantal...
...registers bijgehouden wordt. -Wacht even.
Met zo'n grote actie zullen er represailles volgen...
...en de nazi's zullen terugslaan.
Zij die hieraan deelnemen kunnen opgejaagd worden...
...of vermoord worden.
Het is geen schande als iemand zich nu wil terugtrekken.
Oké, kom maar kijken dan.
Goed, we zien hier de binnenplaats.
Er zijn overal foto’s van. -Bedankt voor je hulp.
Graag gedaan. Dit is nog maar het begin. -Wacht. Je bent hier te waardevol voor.
Ik wil zoveel mogelijk doen.
Luister, je hebt al gedaan wat niemand anders kon.
Je toegang maakt het mogelijk. Het is meer dan genoeg.
Bedankt.
We bekijken de eerste etage. Willem, had je de...
KLEDING LAAGSTE PRIJS
Graag gedaan. Ik zie je wel ergens in de namiddag.
Hé, Cas. -Goedemorgen.
Ik zag Cas vandaag.
O ja? Hoe gaat het met hem?
Geen idee.
Ik heb me verborgen.
De laatste keer dat we elkaar spraken verliep niet zo goed.
Ik zie mijn familie niet langer.
Het is makkelijker om tegen ze te liegen als ik ze helemaal niet zie.
Zoals jij eigenlijk.
Wat bedoel je daar nou mee?
Sinds je bij het verzet werkt...
...je gaat weg, komt weer thuis...
...en ik weet niet wat je tijdens de dag gedaan hebt.
Ja?
Sorry, Jan.
Hoe laat moeten we naar het treinstation?
De trein naar Hilversum vertrekt om 5:30 uur. We moeten op tijd zijn.
De dame die je wil laten onderduiken wordt een beetje onrustig.
Ik kan beter niet slapen.
Het is allemaal zo plots, weet je zeker dat het nodig is?
Het is zenuwslopend, maar het is het beste wat we kunnen doen.
Zelfs Max zegt dat het tijd is om Amsterdam te verlaten.
Het is hier niet veilig. -Ja.
Nou...
Ik zie je morgenochtend. -Welterusten.
Goedenacht. -Slaap wel.
Waar hadden we het over?
O, ja. Dat we nooit meer praten.
Als de oorlog voorbij is, zal ik je alles vertellen. Beloofd.
Ik zag vandaag mooie schoenen.
Weet je nog die ik had? Die rode met een strikje?
Wat? Hoezo weet je dat niet meer? Ik droeg ze op onze eerste date.
Moet je horen. Anne is verliefd op Peter.
Mrs Frank vroeg om het tegen te houden, maar hoe kan ik dat doen?
Hoe kan ik haar hartje zo breken?
Anne denkt dat we snel getrouwd zijn, omdat we zo verliefd waren...
...en niet konden wachten.
Niet te geloven dat je die schoenen niet meer herinnert.
Hallo, je hebt ons gevonden. -Ja, bedankt.
Je slaapt in mijn dochters oude kamer. Een klein bed, maar met een dekbed.
Het is prima, dat weet ik zeker. Heel erg bedankt hiervoor.
Het is zo stressvol in Amsterdam.
De razzia's lijken steeds dichterbij te komen.
We moeten allemaal doen wat we kunnen. -Bedankt.
Het werkt eigenlijk wel goed.
Oké. Dit gaat goed. Misschien kunnen we de eerste trein terug nemen.
Waarom wil je zo graag vertrekken?
Ik wilde langs de vijver lopen.
Het is hier zo mooi. -Nee, ik moet terug.
Waarom?
Wil je het me vertellen? Dit is wat ik bedoelde.
Moet ik iets uit mijn duim zuigen? -Nee, vertrouw me maar.
Wat is het? Identiteitsbewijzen stelen?
Geld leveren? Verberg je nog een gezin?
Ik wil niet wachten tot na de oorlog. Ik wil mijn man terug.
Ik sta hier.
Is het slecht dat...
...ik enthousiast ben dat Mrs Stoppelman naar het platteland verhuist?
We hebben het hele appartement voor onszelf.
Ik waarschuw je. Ik draag misschien nooit meer een beha.
Ik steun dat plan. -Ik draag misschien helemaal geen kleren.
Hé. Jullie zijn er.
Ik ben Kuno. -Hé, Kuno.
Miep. Ja. Heel erg bedankt dat jullie dit willen doen.
Nee, geen probleem. Jij bedankt. Bedank je moeder.
Nee, het is heel goed gegaan.
Inderdaad. -Excuseer, wat precies?
Ik heb een vriendin in Amsterdam. Het wordt geweldig. Dus...
Wanneer vertrekken we? -Kuno...
...schat, ik heb hen hierover nog niet ingelicht.
Kuno zit hier op de universiteit en hij is...
...in problemen geraakt met de lokale nazipartij.
Ik wilde hun handvest niet tekenen. Sorry. -Kuno.
Ik dacht, aangezien Kuno in Hilversum gezocht wordt en...
...Mrs Stoppelman uit Amsterdam weg moet, omdat ze Joods is, dat we konden ruilen?
Het leek me eerlijk. Ik weet dat jullie de ruimte hebben.
Klinkt geweldig.
Ik weet niet of Peter om me geeft. Hij brengt zo veel tijd met Margot door.
Zijn opties zijn wel beperkt. -Ze gaat altijd naar hem toe.
Misschien moet het zo zijn, weet je?
Misschien is Margot meer zijn type. -Margot?
In hemelsnaam, Anne, ik help hem alleen met wiskunde.
Stop met afluisteren. -Ik kan het niet helpen, je praat zo hard.
Trouwens, ik zie Peter niet op die manier.
Luister.
Als je iets met hem wil, dan moet je ervoor gaan.
Misschien moet geen van beiden aan hem denken.
Gaf hij me maar een teken.
Hoe wist je dat Jan van je hield? -Hoe vroeg hij je ten huwelijk?
Ja, hoe vroeg hij je ten huwelijk? Vertel ons alles.
Oké, ten eerste, was er veel stront.
Miep. -Mijn God.
Oké, ik ga even terug. Goed, dus, na de bezetting...
...probeerden de nazi's de 'ongewensten' af te voeren.
Naast de Joden? -Ja.
Ik was ongewenst, omdat ik hier een immigrant was.
De nazi's lieten me naar de regeringskantoren komen...
...en trokken mijn paspoort in.
Ze zeiden dat ik drie maanden had om het land te verlaten.
Ik was doodsbang.
Je vader betrapte me zelfs toen ik aan mijn bureau huilde...
...en dwong me te vertellen wat er scheelde.
Ik heb een goede baan, een goede man. Dit is mijn thuis, ik wil niet weg.
Je kan niet weg. Ik heb je hier nodig.
Trouwens, Anne vergeeft het me nooit als ik je laat gaan.
Trouw met hem. -Wat?
Je zei het zelf, je hebt een goede man.
Trouw met de Nederlander.
Jan werkte toen een week een uur ten zuiden van Amsterdam.
Hij hielp zijn vrienden op hun boerderij met de oogst...
...door mest te scheppen om de velden te bemesten.
Is je scheiding rond?
Want we moeten trouwen, gisteren al, of ik word uit het land gezet, dus...
...als je van me houdt, doen we dit. En snel.
O nee, wacht. Heb ik het verkeerd begrepen?
Nee, het is... -Wacht, wil je dit niet?
Nee, het is niet... -Je hebt een rare manier om het te tonen.
'Ooit gaan we naar Parijs, Miep.' Je praat over kinderen.
Nee... -Kinderen.
Hou je me altijd al aan het lijntje?
Is het een grote poppenkast? Ik kan veel beter krijgen dan jij, makker.
Stop. Ik ben al gescheiden van haar. Het is voorbij.
Wat? -Ja, een maand geleden.
Ik wou het je vertellen als ik de ring heb waarvoor ik aan het sparen ben.
Dan zou ik het je vader vragen. -Waarom?
Dan zou ik een plek zoeken om je ten huwelijk te vragen, Miep.
Zoals voor de bar waar we elkaar voor het eerst zagen...
...of op de brug waar we voor het eerst kusten.
Om het even waar op Gods groene aarde, behalve midden op dit strontveld.
Als je denkt dat je beter kan krijgen, dan moet je dat misschien doen.
Nee, Wacht. Het spijt me. Wacht, ik...
Ik wil dat je me ten huwelijk vraagt. Vraag me ten huwelijk.
Nee. -Wat?
Indien nu niet, dan later, waar en hoe je ook wilt...
...maar het kan niet als ik in de trein naar Wenen zit.
O, God. -Dus...
Wat doe je? -Jan...
Wat doe je?
Mijn God.
Ten eerste, ik kan veel beter krijgen dan jij.
Ten tweede, wil je me het gelukkigste meisje ter wereld maken...
...door met me te trouwen, zodat ik in het land bij jou kan blijven?
Ja. -Nee. Laat me niet vallen. Nee.
Jij vroeg hem ten huwelijk?
Jij en Jan bewezen dat twee mensen verliefd kunnen worden...
...zelfs in de moeilijkste omstandigheden.
Het was niet zo romantisch.
Ja, toch wel. Het lijkt me inspirerend en geweldig en perfect.
Echt.
God.
Mijn God. -Sorry.
Sorry. -Het spijt me. Ik...
Hé, Jan. -Hé, Kuno.
Ik dacht dat ik verkeerd zat. -Sorry.
Ik schaamde me zo. -Het spijt me.
Ik zei tegen Kuno dat aangezien hij niet buiten kan...
...hij Hendrika hier kon brengen. -Oké, volgende keer klop ik.
In je eigen appartement? Waarom?
Ik ben benieuwd waarom. Wat denk je? Dit was echt heerlijk.
Ja, bedankt. -Waar ga je heen?
Ik heb werk te doen. Dingen die ik moet doen.
Wat voor werk doe je?
Ja, Jan, vertel eens. Wat houdt je werk in?
Niet veel te vertellen. -Nee, hij vertelt me niets.
Ik weet dat het heel gevaarlijk is.
Als hij het huis verlaat, ben ik bezorgd dat ik hem nooit meer zie.
Kom op, wat is het? -Vertelt hij het echt niet?
Nee, al maanden niet. Ik heb proberen raden.
Ik denk dat ik de link heb gelegd. Hij werkt voor het circus.
Een koorddanser of misschien een clown.
Nee, ik dacht dat je een sociaal werker was.
Ik ben een sociaal werker. Luister niet naar haar.
Het is allemaal heel saai, geloof me.
Heel saai. -Tot later.
Professor?
Mr Broers.
Hallo, Jan. Je ziet er goed uit. Blijf je veilig?
Wil je nog steeds discussiëren dat Nietzsche ongelijk had?
Stil.
Wat is dit? -Jan...
Deze mannen vonden het gepast om hun afval als varkens op straat te gooien.
Ik liet een snoepwikkel vallen, ik raapte hem op.
Doorwerken. -Ik heb geen speeksel meer.
Gebruik dit, Jood.
Hé. -Jan. Loop door, jongen.
Het is goed.
Blijf schoonmaken.
Ik moet deel uitmaken van de operatie. Het bevolkingsregister.
Oké, ik heb het je al gezegd. -Nee.
Ik begrijp dat ik waardevol ben. Ik begrijp het, maar het is niet genoeg.
Mensen kunnen hun leven hiervoor geven...
...en ik krijg een vrijgeleide door mijn werk? Nee.
Ik sta niet meer aan de zijkant.
Ik twijfel geen seconde dat je je leven voor deze zaak zou willen geven.
Maar deze actie...
...vereist mensen die ervoor een leven willen nemen.
Ik denk niet dat je het in je hebt.
Het is niet slecht, het is gewoon...
...niet hoe jij bent.
'Er is een bepaald recht volgens welk we een man zijn leven mogen beroven.'
Wat heeft dat te betekenen?
Het is Nietzsche.
Het betekent 'kom maar op.'
Zal ik doen.
Er is een nazi-officier...
...die de roosters maakt voor de razzia's in de stad.
Hij alleen beslist welke buurten worden overvallen en wanneer.
Elke week bezoekt die zak dezelfde prostituee op dezelfde tijd...
...in een hotel in de Warmoesstraat. Als een Zwitsers uurwerk.
Als je het niet kunt, loop dan weg.
Het is prima.
Het is goed, zelfs.
Wat?
Wat gebeurt er? -Hij heeft het gedaan.
Die klootzak heeft me vermoord. -Was dit een test?
We moesten zeker zijn wat je kon. Nu weten we het.
En jij ook. -Hij dacht dat je het niet kon.
Laat me los.
Ik krijg een biertje. -Klootzakken.
Op Nederland.
Shotjes.
Hoe gaat het met je?
Ik...
...zou heel dronken willen worden. -Je hebt het verdiend.
Proost.
Jessica zei dat het riskant is als ik stop.
Cas, luister je? -Ja.
O, ja. -Meisjes.
Fijne trouwdag.
-Ja.
Bedankt. Heel erg bedankt.
Je hebt hier vast al je boter voor gebruikt.
Maak je geen zorgen. -We hadden moeten wachten op Jan.
We houden een stuk taart over. Zeg tegen Jan dat hij het gemist heeft.
Goed. Iedereen op de grond. -Peter.
Bedek jullie hoofd. -Bedek je hoofd, Peter.
Pim. -Het is oké.
Wat heb ik gezegd, schat?
Luchtaanvallen zijn goed, want dan geven de Engelsen...
...de nazi’s op hun sodemieter. Ja.
Ze zullen een vliegtuig neerschieten op ons gebouw.
Het is oké. -Nu niet, Gusti.
Nou... -Wat doen ze?
Ze geven de nazi’s op hun sodemieter. -Precies.
O, God.
Ik moet gaan. Het is mijn trouwdag. -Op je trouwdag, dan.
En op morgenavond.
Je hoeft morgen niet komen. Ik heb iemand om je te vervangen.
Martelaarschap is sexy, maar niet erg slim.
Het is goed om voor jezelf te zorgen.
Ik zorg voor mezelf.
Ik voel me een lafaard als ik de rest van de oorlog...
...legitimatie steel en boodschappen naar ondergedoken mensen breng...
...wetende dat jullie alles riskeerden.
De rest van mijn leven zal ik denken dat ik niet genoeg heb gedaan.
Geloof me, zelfs al ga je morgen en zelfs al kom je veilig weg...
...voel je nog dat je niet genoeg deed.
Sorry. -Nee, het is goed.
Slaapt ze? -Ja. Eindelijk.
De laatste keer dat ik je zag huilen, weet ik nog dat ik...
...je zei om met je Nederlander te trouwen...
...en misschien was het... -Het is goed.
Met ons gaat het goed. -Goed.
Waarom huil je dan?
Ik dacht aan een paar schoenen die ik wou kopen.
Schoenen? -Ik weet het...
Het zijn wel heel mooie schoenen.
Ik kan ze me natuurlijk niet veroorloven.
Dan dacht ik: 'Waar zou ik ze eigenlijk dragen?'
Ik kon geen wereld...
...bedenken waar ik ze ooit nog eens...
...zou dragen.
Koop de schoenen. -Ik had er nooit over moeten beginnen.
Je moet.
Ik probeerde net bijna een uur Anne te overtuigen...
...dat we onze weg zouden vinden, dat...
...ze iets heeft om naar uit te kijken.
Als je een paar schoenen zag, die je zo laten voelen...
...je hoop geven, iets om naar uit te kijken...
...koop ze. Dat zijn goede schoenen.
Ja.
Goedenavond. -Goedenavond.
Hallo. Miep?
Cas? -We moeten praten, als we dat nog doen.
Hemel, gaat het om mam en pap? -Nee, alles goed met hen, het gaat...
...om Jan.
Ik heb Jan de afgelopen weken gezien...
...bij mensen en hij drinkt met hen in...
...een bepaalde bar.
Een bar voor homoseksuelen?
Maar... Wat... Denk je dat Jan...
Nee, het is niet alleen een bar voor homoseksuelen.
Het is een bar waar verzetsstrijders elkaar ontmoeten.
Dus gingen daar al die geheimen om?
Waarom je niet meer op bezoek komt?
Omdat jij en Jan voor het verzet werken?
Ja.
Juist, en wat Jan zal doen, baart je geen zorgen?
Wat dan? -Wat?
Ik weet niet wat het is. Ik dacht jij wel.
Nee, hij vertelt me niets. Wat dan?
De jongen waarmee ik samen ben zit bij het verzet...
...en hij zegt dat ze iets plannen.
Ze zullen iemand vermoorden of iets opblazen. Iets groot.
Wanneer? -Vanavond.
Miep, ze...
...doen alsof niemand zal terugkeren.
Ze drinken en proosten alsof ze ten strijde trekken.
Je moet met hem praten.
Ik vond dit tussen je ondergoed.
Jan, je zei dat het om papieren ging.
Geen zorgen. -Kalmeer me niet, en lieg niet.
Ik verdien het te weten.
Luister...
...is het gevaarlijk?
Kan je omkomen?
Zal je omkomen? -Wil je het echt weten?
Ja, het is gevaarlijk.
Misschien sterf ik.
Je mag niet gaan.
Wat? -Hou je van me?
Meen je dat nou? -Als je van me houdt, ga niet.
Miep, dat mag je niet zeggen.
Miep, ik ben Nederlander en mijn land heeft me nodig.
Ik heb je nodig.
Jan, dit is mijn zin. Iedereen heeft er één en dit is de mijne.
Ga alsjeblieft niet. Je mag niet gaan. Als je van me houdt, kun je niet gaan.
Ga niet.
Ik zie je straks.
Miep, ik ben zo blij je te zien.
Pim zegt dat ik niet meer met Peter mag praten...
...omdat het te ongepast is.
Eigenlijk kwam ik net voor je vader.
Je mag niet met hem spreken, hij is humeurig.
Hij heeft hoofdpijn door de luchtaanval. Hij bleef bij me, want ik niet kon slapen.
Luister, oké... -Als ik vijf opeenvolgende...
...minuten kon krijgen...
Het is allemaal moeder. Het is niets voor Pim.
Moeder begrijpt niet wat liefde is.
Haar huwelijk is een liefdeloze samenwerking...
...een schijnhuwelijk... -God, Anne.
Je idee over liefde is niet echt.
Het is niet de droom die je denkt. Niemand heeft zo lief.
Jij en Jan wel. -Jan en ik hadden een schijnhuwelijk.
Ik trouwde met hem om in het land te blijven.
Alles wat je nog weet over mijn huwelijk is helemaal verkeerd.
Het was de engste dag van mijn leven.
Ik pleegde die dag fraude, Anne.
Ik probeerde te trouwen met een ongeldig paspoort...
...en ik kon gedeporteerd worden.
Ik vergat 'ja' te zeggen, niet omdat ik in zwijm lag om Jan...
...maar omdat ik vreesde dat de man de gestempelde pagina...
...in mijn paspoort zou zien en me direct zou laten arresteren.
Excuseer. Sorry.
Godzijdank kuchte Jan om hem af te leiden.
Ik probeerde niet opgepakt te worden, net zoals jij.
Om dat te verwarren met liefde is gewoon dom.
Begrijp je? Luister, je wordt volwassen.
Misschien wordt het tijd om hier volwassener mee om te gaan.
Het beste en veiligste dat je kan doen, is wegblijven bij Peter.
Liefde zal je alleen maar kwetsen.
Begrijp ik, zal ik doen. -Goed.
Miep? Anne, ga naar boven.
Ik moet je spreken.
Ik vroeg je Anne af te raden om iets te beginnen met de Van Pels jongen...
...niet om haar bang te maken voor de liefde.
Sorry.
Wat scheelt er?
Is er iets tussen jou en Jan?
We hebben het moeilijk. Het is erg. Heel erg.
Het zijn moeilijke tijden voor elk huwelijk.
De oorlog maakt het nog ingewikkelder.
Nee, hij gaat iets heel gevaarlijk doen voor de oorlogsinspanning.
Ik vroeg hem niet te gaan en hij zei dat hij terug zou komen...
...maar misschien ook niet.
Hij vertrok gewoon.
Ja, begrijp ik.
Tien jaar geleden kwam Otto naar me toe en zei: 'Ik heb een vreselijk gevoel.
Ik haal jou en de meisjes weg uit Duitsland.'
Ik wilde niet gaan, Miep.
Had je het leven gezien dat ik leidde in Duitsland...
...had je ook willen blijven.
Ik keek hem recht aan en zei: 'Goed, we gaan.'
Hij bracht ons hier voor onze veiligheid.
Ik haatte hem. God, ik haatte Otto om het van me af te pakken.
Godzijdank geloofde je hem. -Nee, ik geloofde hem niet. Ik kende hem.
Ik ken zijn hart en hij het mijne.
Zelfs toen ik hem haatte, bleef ik van hem houden.
Huwelijken worden ook volwassen, Miep, je moet het laten gebeuren.
Anne noemt ons huwelijk passieloos, maar ze weet het niet.
Otto weet hoe ons veilig te houden...
...hoe ik een dochter wil opvoeden en precies hoe ik mijn thee drink.
Het heeft iets heel romantisch, nietwaar?
Je kent Anne, ze kent dat allemaal niet.
Ze is briljant. Ze is brutaal, maar ze is nog maar 14.
Ze is nog maar 14.
Moeder?
Wat is dat? Dat geluid? Ze zijn terug. Het was zo dichtbij.
Er was geen luchtalarm. Wat was dat?
Het was geen luchtafweer.
Ik moet gaan.
Het was zeker het verzet.
Ja, maar waarom zouden we ons eigen gebouw opblazen?
Bep. Zodat de nazi's geen registers van de Joden meer hebben.
De registers.
Morgen. -Goedemorgen.
Heb je het gehoord? -Het archief werd gebombardeerd...
...en de nazi's hebben wat verzetsstrijders gearresteerd.
Ik heb het gehoord.
Je bent laat. We zijn bijna open. Heb je uitgeslapen?
Nee.
Ik wil je iets tonen, maar je mag niet boos worden.
Jan? Is Jan hier? -Kijk hier.
Ik zie niks. -Peter kuste me. Precies hier.
Het was wel vreemd. Ik draaide mijn hoofd...
...maar hij kuste me hier, met beide lippen.
Ik kreeg mijn eerste kus.
Hier, berg de boodschappen op.
Hé, wanneer komt Jan thuis? Ik dacht dat we konden bridgen of...
Ik weet het niet zeker. -Is er...
Is alles oké?
Kunnen we iets voor je doen?
Als er nog borden of koppen op jullie kamer staan...
...kun je ze naar hier brengen. Bedankt.
Gaat het? -Ja.
Cas?
Hoi.
Weet je iets?
Nee. Jij? -Nee.
Het is al twee dagen. -Goed, moeten we de antwoorden zoeken?
Kom op. -Ik moet gaan. Het gaat om Jan.
Hij is...
Goed, ga. -Ja.
Ze is er.
Hallo.
We zoeken Jan Gies.
Ik ken geen Jan Gies.
Kom op, toch wel. Ik heb je met hem gezien.
Ik ken geen Jan Gies. -Jan is mijn echtgenoot.
Ik moet weten of hij gearresteerd werd of dat hij leeft, of...
Ik moet het weten.
Alsjeblieft?
Het spijt me.
Ik ken Jan Gies niet.
We gaan.
Niemand hier zal praten. Ze zijn allemaal te bang.
Bet, wat is er aan de hand? -Jullie vragen het allemaal...
...en ik kan het niet blijven herhalen...
...dus ik vertel wat ik wel weet, voor eens en voor altijd.
We weten allemaal dat het officiële nieuws onzin is.
Zoals jullie weten heeft het verzet het bevolkingsregister opgeblazen.
Om redenen die ik niet begrijp...
...geloven de nazi's dat enkele van onze vrienden verantwoordelijk zijn.
Enkele vrienden ontbreken nog, sommigen werden opgepakt.
Dit zijn degene waarvan we weten dat ze in hechtenis zitten.
Johan Brouwer...
Cornelius Roos...
Cees Honig.
Rudi Bloemgarten, ter dood veroordeeld.
Karl Gröger...
...ter dood veroordeeld.
Willem Arondeus...
...ter dood veroordeeld.
Willem heeft een verklaring afgelegd en zijn advocaat gaf dit door.
Dit is zijn verklaring...
'Zeg de mensen dat homoseksuelen niet per definitie zwakkelingen zijn.'
Op Willem. -En op Nederland.
Wat is dit? -Geen idee. Het lag er toen ik aankwam.
Het is Duits, wat staat er?
'Strontveld.'
Ik dacht dat je weg was. Dat ik je nooit meer zou zien.
Je bent niet gegaan.
Je ging niet omwille van mij, en...
Nu haat je me.
Ik hou van je.
Ik hou ook van jou.
Kom je naar huis?
Het is nog steeds gevaarlijk...
...voor jou, voor onze vrienden.
Ik was er niet bij, maar als mensen praten, kunnen ze me noemen.
Ik zal je niet vragen te stoppen, echt niet, maar...
...je moet me vertellen...
...of je in gevaar bent, ik moet samen met jou in gevaar zijn.
Ik zie je snel.
Is dat voor mij? -Ja. Ga zitten.
Eerst wil ik me verontschuldigen. Ik heb me vergist in jou en Peter.
Ik had niet mogen zeggen om je gevoelens te onderdrukken.
Ik denk dat ik me vergist heb in Peter.
Ik denk dat hij mij meer nodig heeft dan ik hem.
Wat? -Niets.
Je wordt volwassen.
Je wacht niet, dus...
Dat is een van mijn favoriete jurken die je hebt.
Goed, het is ook een van mijn favoriete.
Van jou. -Miep. Wacht, echt?
Je moet kleren hebben die je passen. -Wacht, is deze van mij? Echt?
En je hebt deze...
...nodig.
Zijn die voor mij?
Ik dacht dat ik ze voor mezelf wilde, maar ik heb ze niet nodig. Jij wel.
Er is niemand beneden. Pas ze maar. -Oké.
Ze staan fantastisch. -Ik vind ze prachtig.
Miep, waar ga ik deze dragen? -Overal.
Je draagt ze voor een sollicitatiegesprek en om te gaan eten.
Dat is voor een meisje dat pas begint.
Je draagt ze om te dansen, misschien kus je wel een jongen...
...misschien de verkeerde jongen, geen probleem.
Je zult fouten maken, daar leer je van en blijft groeien.
Ik kan niet wachten om het te zien.
Ondertiteld door: Jonathan Petyt