WAT VOORAFGING IN A SMALL LIGHT
Ik ben Kuno.
Kuno is in de problemen geraakt met een lokale nazipartij...
...en ik weet dat jullie de ruimte hebben.
Klinkt geweldig.
Max, jij werkt bij de Joodse Raad. Je kan vast met hen praten.
Ja, ik kan proberen te ontdekken waar ze naartoe zijn.
Wat heb ik gezegd, schat?
Luchtaanvallen zijn goed. omdat het betekent dat de Engelsen...
...de nazi's op hun sodemieter geven.
Bram vroeg naar mijn werknemersdossier. Hij wil me morgenochtend spreken.
Een aantal van ons hier is het niet eens met het beleid van de bezetters.
We willen dat je met ons meedoet.
Mijn land heeft me nodig. -Ik heb je nodig.
Lieg niet tegen mij. Ik verdien het te weten.
Ik doe wat jij doet.
Je verbergt mensen. -Ik help.
Die mensen hebben alles verloren en toch verzetten ze zich.
Ik moet me ook verzetten.
Ik wacht op Otto Frank. We hebben een afspraak.
Mr Frank heeft de stad verlaten. -Bel hem. Zeg hem dat Tonny Ahlers wacht.
Die zakelijke relatie... -Chantage, niet meer dan dat.
Hij weet dat mensen onderduiken.
Geef me jullie namen. -Wacht, is dat nodig?
Te beginnen met jou.
DIT VERHAAL IS GEÏNSPIREERD OP WARE GEBEURTENISSEN. BEPAALDE VOORVALLEN,
LOCATIES EN PERSONEN WERDEN DOELBEWUST GECREËERD OF AANGEPAST.
Snel, kom op.
Miep. Jan.
Hallo. -Sorry dat we te laat zijn.
Sorry. Zie ik er goed uit?
Natuurlijk. Je ziet er perfect uit, zoals altijd.
Had ik jouw gevoel voor mode maar. -Jan, is het echt je eerste optreden?
Klopt. -Dit is echt een goede om te gaan...
...het zijn de beste Amsterdamse muzikanten.
Ja, de beste Joodse.
Ze zaten bij het Concertgebouw Orkest...
...en werden weggestuurd toen de nazi's kwamen.
Ze besloten hun eigen orkest te maken. -Moeder noemt ze oorlogshelden.
Bijna vergeten, het theater is alleen voor Joden.
Ze zullen vast niets vragen, maar ik heb voor de zekerheid deze geleend.
De laatste plek waar het voor Joden nog goed toeven is.
Kom op, we gaan.
We willen geen laatkomers zijn en het eerste deel missen.
Lieve hemel.
Jullie zitten daar, wij hier.
Jongedame.
Laat hen samen zitten. -Nee, ik wil naast Miep zitten.
Het theater is prachtig. -Ja, het is leuk.
Dat is de eerste violiste.
Ze is Joods.
Dat is de dirigent. -Hij is ook Joods.
Het eerste stuk is Mendelssohn.
Laat me raden, ook Joods. -Ja.
Meiden, rustig maar.
Uw huissleutels, alstublieft. Bedankt.
Ik ben hier voor mijn zoon. Ik wil hem zien.
Mevrouw, we hebben al gezegd...
...dat uw zoon aan de overkant in de opvang zit.
Voelt het goed?
Hier zitten met je domme armband en hun bevelen opvolgen? Voor hen werken?
Ik wil mijn kind zien. -Het is voor zijn eigen goed.
Er is te veel chaos voor de kleintjes.
Ik werk in de opvang, zorg goed voor de baby's.
Ik beloof u dat u bij het vervoer herenigd wordt.
En nee, ik vind het net zomin leuk als u.
Excuseer me, Walter. Mevrouw, de Joodse Raad is de vijand niet.
We weten wie de vijand is.
Deze mannen proberen het ons zo gemakkelijk mogelijk te maken.
Jullie redden jezelf.
Bedankt.
Ik moest je opzoeken.
Ken je Corry?
Ja. Haar baby knabbelt graag op mijn haar.
Corry en haar gezin staan voor morgen op de lijst voor transport.
Je moet het nu vragen.
Morgen? Kun je het rekken? -De nazi's blijven de quota verhogen.
Er zijn geen Joden meer over.
Ze ontruimen het hier tegen het einde van de maand.
Het moet nu.
Uw huissleutels, alstublieft.
Bedankt.
Iedereen, snel.
Hé. Snel. Kom op.
Corry Zeldenrust. Gezin van drie.
Ik breng haar naar de opvang aan de overkant om haar baby te voeden.
Ze moet binnen het uur terug zijn. -Bedankt, meneer.
Corry...
...je gezin wordt morgen naar Westerbork vervoerd.
We hebben een uitweg voor je kleine meid.
We kunnen haar laten onderduiken. Vandaag.
Een gezin zal voor haar zorgen tot het einde van de oorlog.
Dit kan haar leven redden.
Alleen zij? Zonder ons?
Nee. Ze blijft bij mij.
Corry, het is moeilijk voor te stellen...
...dat er een veiligere plek voor je dochter is dan bij jou...
...maar in de kampen pakken ze haar op de eerste dag meteen af.
En ze zullen haar doden.
Laat ons dit voor je doen.
Na de oorlog worden jullie herenigd en zal ze mollig zijn.
En nog belangrijker, in leven.
Alsjeblieft. Kun je dit voor haar doen?
Tot ziens.
Morgen neem je deze pop mee op je transport...
...zodat het aantal gezinsleden klopt.
Zullen ze het niet merken? -Ze kijken niet.
Het is verrassend waar ze niet om geven.
Wanneer je aankomt in Westerbork, heb je de pop niet meer bij je.
Als ze iets vragen, is je baby onderweg gestorven.
Wanneer je er klaar voor bent.
Ik zie je heel binnenkort, goed?
O mijn god.
Oké. We zagen hem vanmiddag. -Kijk, hij heeft iets gevonden.
Wat is er gebeurd?
Zo is het. Hij dreef in het water.
Draai hem om.
Goed.
O mijn god. Kent iemand hem?
Onze moed mag ook niet vergeten worden.
Hou dus jullie dagboeken en brieven bij. Die documenten...
Hoorde je dat? De koningin wil mijn dagboek.
...zullen van onschatbare historische en culturele waarde zijn na de oorlog.
Ze zei 'na de oorlog'. De koningin zou dat niet zeggen...
...tenzij de geallieerden onderweg zijn. -Ik denk dat je gelijk hebt, Peter.
Ze spreekt over de oorlog alsof het einde nabij is.
Omdat het zo is. De geallieerden bombardeerden massaal...
...de bruggen en treinsporen in Noord-Frankrijk...
...om te verhinderen dat de Duitsers versterking aanvoeren.
We zijn hier misschien buiten tegen het begin van volgend schooljaar?
Het is mogelijk. -Otto, waag het niet hen hoop te geven.
Waarom niet? Er is hoop.
De geallieerden zijn dichtbij. Hermann zei het.
We mogen hopen. -We kunnen onze vrienden weer zien.
Je kunt terug naar school.
Stil. -Miep.
Het is het midden van de dag. De gordijnen staan open.
De radio staat veel te hard. Het is illegaal.
Miep, het is zaterdag, er is niemand op kantoor.
En hij staat zacht. -Ik moet hem inleveren bij de nazi's.
Nee. Waag het niet.
We hebben het nieuws nodig, zeker nu het einde nabij is.
Ik haal een kleinere radio voor boven.
Ik wil geen radio boven. Hermann zal non-stop luisteren...
...en de kinderen moeten de horror van de bombardementen...
...en het afschuwelijke aantal doden niet horen.
Jawel. Peter moet begrijpen dat fascisme niet enkel vlaggen en bijeenkomsten is.
Het is massamoord.
Hermann, zwijg. Je zei net dat er geen reden tot optimisme is.
Voorzichtig optimisme, Gusti.
Hoorde je dat? De koningin wil mijn dagboek.
Ik hoorde het. Kan iedereen naar boven? We moeten het einde van de oorlog halen.
Mag ik gaan?
Alsjeblieft, Hermann. Het is te veel. -Bedankt voor je inzichten.
Waarom ben je vandaag hier? Is er iets mis?
Nee. Ik kwam even bij u kijken. Mrs Frank...
Is er al boter in de winkels, Miep?
Nee, mevrouw. Ik heb vandaag gekeken. Er was niks.
De oorlog eindigt nooit.
Toch wel.
Onze koningin zegt dat we sterk moeten blijven.
Maar onze koningin is in Engeland.
Onze koningin komt geen boter tekort.
Ben jij Miep Gies?
Wat kan ik voor u doen? -Dit is voor jou.
Ik ontving het per ongeluk. Ik ben net boven ingetrokken.
U bent de nieuwe buurman.
Ik ben Miep. -Weet ik. Het staat daarop.
Als u ooit iets nodig hebt, aarzel niet om aan te kloppen.
Een beetje een loos gebaar tegenwoordig. We hebben niets. Behalve het idee.
Ik zie je wel nog eens.
Jan, de nieuwe bovenbuurman is een nazi. -Weet ik. Ik zag hem verhuizen.
Ik denk niet dat hij ons kan horen. -Test je de theorie uit?
Naar Joodse muziek luisteren op een illegale radio?
Wil je dat ze ons oppakken?
Of onze illegale kamergenoot? Waar is hij? Waar is Kuno?
Hij is in Mrs Stoppelmans kamer. Alles is in orde. Rustig.
Alles is in orde?
Overduidelijk niet...
...maar we hebben nog een baby in veiligheid gebracht in Friesland.
Schattig ding. Klein dikkerdje.
Soms moet je even de kleine overwinningen vieren, anders...
Zie je? Geen Mendelssohn meer.
Je houdt van Mendelssohn. -Jan...
Weet je nog toen we naar het Joods Theater gingen?
Sluit je ogen en doe alsof we er terug zijn.
Help me morgen herinneren om naar de markt te gaan voor de aardappelman.
Kijken of ze boter hebben.
Ik kan die radio morgenochtend naar het achterhuis brengen.
Dan kan ik die in Mr Franks kantoor inleveren bij de nazi's...
...om te tonen dat we gehoorzamen.
Kuno, de man boven is... -Hij is een nazi. Jan zei het.
Jan en ik zijn de enige twee die hier geregistreerd staan.
Als hij je vindt... -Geen zorgen. Ik zal voorzichtig zijn.
Gaat het?
Ik heb vreselijke hoofdpijn. Geen idee waarom. Ik probeer het weg te slapen.
Laat me weten als je iets nodig hebt.
Wil je mijn radio nemen?
Het maakt me nerveus. Alles.
Waarom nu? Is het vanwege het registratiekantoor?
Het is zolang geleden. Als ze me wilden arresteren...
...hadden ze het al gedaan. -Stil.
Ik zag een lijk in de gracht.
Eerste Joodse persoon in weken die ik zag en hij dreef in de gracht.
Hij stierf misschien terwijl hij onderdook en ze wisten niet wat doen.
Is dat wat het verzet doet? Mensen weggooien als rotte vis?
Wat zou jij doen? Wat kun je doen?
De Duitsers staan met hun rug tegen de muur.
Ze weten dat de geallieerden komen. Het wordt eerst nog erger.
Denk je dat het beter wordt?
Nee, het is de buurman. Ik zei dat hij moest kloppen als hij iets nodig had.
Waarom in hemelsnaam zou je dat doen?
Dat zeg je tegen buren.
Een ogenblik.
Mrs Gies?
Hé. Kan ik helpen?
We zijn hier met de Omnia Trust voor de liquidatie van Joodse activa.
Dit adres staat genoteerd als eigendom van...
...Henriette Stoppelman.
Dat is een vergissing. Ze woont hier al lang niet meer.
Is dat zo?
Wat is het? -Ze zijn hier.
Het is oké.
Iedereen opstaan. Dit gebouw is officieel gesloten.
Alle kinderen wordt verwerkt voor transport naar de kampen. Onmiddellijk.
Daarna worden jullie verwerkt. Kom op. Wek ze, kleed ze. Nu onmiddellijk.
De enige bewoners op onze lijst zijn jij, Jan Gies en jij, Miep Gies.
Klopt? -Ja, dat klopt.
In welke kamer sliep de oude vrouw?
Wel... -Mijn neef doet...
...ook in verzekeringen.
Fijn voor je neef.
Dus, dit zijn jullie meubelen? -Inderdaad.
Jij en mijn oma hebben gelijkaardige smaak.
Kom je mijn smaak beledigen en dan mijn meubelen afnemen?
Goed, volgende.
Bank... twee leunstoelen.
Kom op. Snel. Naar beneden.
Vooruit, doorlopen. Kom op. -Opschieten.
Kom op. Hierheen.
Loop zo snel jullie kunnen naar het huis van de leraar.
Klop op zijn deur en verberg jullie. Ga.
Ga nu.
Voorzichtig.
Je moet hier komen.
Had Horvath geen eetplaats voor vier personen nodig?
Hij wil eik. Dat is grenen.
Is dit jullie kamer?
Moet dat?
Mevrouw?
De omstandigheden waarin Mrs Stoppelberg haar huis verliet...
Stoppelman.
Is ze verhuisd? Gevlucht, herplaatst? Wat?
We kwamen op een dag thuis en ze was verdwenen.
Goed dat jullie je eigen meubelen hadden.
Dit is diefstal. Dit zijn jouw spullen niet.
Kom op. Ze liet het achter. Een meid moet ergens op kunnen zitten.
Ga je alles meenemen?
Ik denk dat we alles hebben.
Hangende het onderzoek, komen we terug om de oude Joodse meubelen op te halen.
Jullie horen nog van ons.
O mijn god. -Wat was dat in hemelsnaam?
Ze kwamen binnen alsof het van hen was. -Nu wel.
Gaat het wel?
Nee, ik blijf beven.
Goed gedaan, makker. Ze hebben je op een haar na gemist.
Zo snel terug?
Max. -Ik heb je hulp nodig.
Je verstopte je in een kast? En ze vonden je niet?
Weet ik, maar we zaten gevangen.
Ze waren uren bezig om de kinderen weg te halen.
Toen het stil werd, glipte ik naar buiten en belde Max.
Betje wilde zichzelf aangeven en met de kinderen naar Westerbork gaan.
Hoeveel kinderen hebben we niet verzorgd om ze daarna mee te geven...
...aan die sadisten? -We hadden geen keus.
Je hebt talloze kinderen gered.
En zag duizenden hun dood tegemoet gaan.
De Joodse Raad zei dat we veilig zouden zijn.
Thee? Thee zou je goed doen.
Mijn vrouw en ik hebben een schuilplek geregeld op het platteland...
...maar je kunt de stad niet uit. -Misschien kan ik helpen.
Max, je moet Stella hier laten overnachten.
Ze is niet meer veilig in je huis.
Kun je me helpen met de thee? -Ja.
Ja. Wat is je plan?
Ik ben er nog niet helemaal uit. -Probeer nog eens.
De Duitsers hebben het vervoer platgelegd en de controleposten versterkt.
Je kunt de stad niet uit.
Wat... Dus ze blijven hier?
Nog vier mensen? Dat kan het plan niet zijn.
Niet met Omnia-agenten die binnenvallen en de bovenbuurman. Er zal iets gebeuren.
Miep, dingen gebeuren, wat we ook doen.
Ze nemen kinderen mee. -O mijn god.
Dokters en verpleegsters zouden veilig zijn. Niemand was veilig.
We zeiden dat omdat we dachten dat het waar was. We kregen geen waarschuwing.
Nu ontmantelen ze de Joodse Raad...
...en daarna komen ze achter ons aan.
Alsjeblieft. Er woont een NSB-agent boven ons.
Woont een NSB-agent boven? Max, het was hier toch veilig?
Ik dacht van wel. Jan?
Er is momenteel geen veiliger plek.
Zolang we stil blijven, zijn we veilig.
O, God.
Kuno?
Ik heb de hele nacht koude kompressen gelegd, maar zijn temperatuur zakt niet.
Het kan migraine zijn, een sinusinfectie, een virus.
In het slechtste geval is het meningitis dat dodelijk kan zijn, en besmettelijk.
Hij moet naar het ziekenhuis.
Nee, kan niet. Hij is hier ondergedoken. Hij wordt gezocht door de Grüne Polizei.
Kun je hem niet verzorgen?
We kunnen weinig doen als we de oorzaak niet kennen.
We kunnen even afwachten en zien of het beter wordt.
Ja. -Mogen we wat vers water?
Ja. -Als je wilgenbast hebt...
...zou dat goed zijn. -Goed.
Misschien wat alcohol? -Welke soort? Ontsmettingsalcohol?
Wat dan ook. Cognac, gin, roggewhisky. Het is voor mij.
Stella. Sinds wanneer ben je hier?
Max liet me komen. Heb je toevallig een extra handdoek?
Ja, in het kastje. -Bedankt.
Is er nog iemand?
Luister, ik zal met Bram spreken. Oké? Ik laat iedereen vertrekken.
Ja. Kun je wilgenbast halen voor Kuno? -Ja. Verder nog iets?
Wat doen we als Kuno...
Als hij sterft?
Geen idee. -Ik ook niet. Geen idee.
Goed. Ik haal wilgenbast. Oké?
Oké. Ik moet gaan werken.
Maak geen geluid. We weten niet hoeveel hij kan horen.
Loop op sokken. Trek de wc niet door...
...laat geen water lopen. Er hoort hier niemand te zijn.
Laat hem niet sterven.
Wees alsjeblieft stil.
Steek dat ding niet in mijn tandvlees en ik zal stil zijn.
Ik veronderstel dat ze in Spanje landen. -De hoofdstad van Spanje is Madrid.
Spanje of Portugal. -Hoofdstad van Portugal is Lissabon.
Wat doe je? -Ik onthoud dingen...
...zodat ik niet achterloop wanneer ik terug ben.
Een goed idee. -Weet ik.
Het beste nieuws zou wel Frankrijk zijn, toch?
Parijs.
-Alsjeblieft.
Mama, wanneer we hier weg kunnen, moeten we naar Parijs. Zien waar Renoir woonde.
Waarom zou ik dat willen doen? -Je bent dol op Renoir.
Ben ik dol op Renoir? -Miep. De radio.
Zet het hier. -Verdomme, nee. Die ben ik thuis vergeten.
Als we niet kunnen luisteren, dan... -Het is me ontglipt.
Ik kwam voor het boodschappenlijstje. -Edith heeft die.
Nu hebben we geen radio? -Edith?
Mama, het boodschappenlijstje?
Ik heb het niet. -Toch wel.
We zullen geen informatie krijgen.
Ja. Ik heb het. Juist.
Ik zie mijn mok niet. Heb je die gewassen?
Nee, mama. Die staat op het aanrecht. Vlak naast je.
Edith, Gerrit komt vandaag.
Miep? -Gerrit?
De aardappelman. -Miep, de radio is nu heel belangrijk.
De geallieerden kunnen binnen enkele dagen komen. We moeten het weten.
De aardappelman. -Ik spreek voor mezelf.
Nieuws is belangrijker dan voedsel. -O, nee.
Hij spreekt voor zichzelf.
Liggen er nog goede aardappelen op zolder?
Anne. Peter. Ga boven kijken of er nog goede aardappelen zijn.
Breng ook een pak bonen mee. -Muffe ook, als ze nog te redden zijn.
Het zuiden van Frankrijk lijkt logisch. Maar Normandië...
Ik zie mijn mok niet. -Normandië.
Het staat daar. -Normandië? Dan is het...
Precies. -Margot. Er is...
Anne. Het kantoor gaat zo open.
Kun je ophouden met schreeuwen? -Sorry.
Hou op.
Zorg dat het stopt. -Hou op.
Niet grappig. Ze kunnen het horen. Gerrit kan wel beneden zijn.
Hallo.
Hallo?
Dat is Gerrit. Ruim dit op. Nee, eigenlijk...
...niet doen. Jullie maken te veel lawaai.
Niets doen.
Gerrit? Blij dat ik je niet gemist heb.
Het is de NSB-man, degene die Otto chanteerde.
Tonny Ahlers? -Hij vertrekt niet tot hij je ziet.
Ik heb het al gezegd.
Ik weet niet waar Mr Frank is.
Natuurlijk. Verdwenen in Zwitserland.
Tenzij je hier bent voor kruiden, heb ik niets voor je. Wil je vertrekken?
Tijden zijn veranderd. Kijk eens rond.
Het is een andere stad. Geen vuile Joden meer.
Gefeliciteerd dan.
Schaarsheid bepaalt de marktprijzen.
Je krijgt nu veel meer geld om ondergedoken Joden uit te leveren.
Kom op. Je weet waar de Franks zijn. Ik weet het zeker.
Ik zal wel iemand vinden. Het kan net zo goed jij zijn.
Je aandeel zou aanzienlijk zijn.
Denk erover na.
Hij zei dat… -Ik heb het gehoord.
Hij vermoedt toch niet dat ze hier zijn?
Hallo.
Hé, Gerrit. Ik was bang dat ik je gemist had.
De man die net vertrok, hing hier rond toen ik aankwam.
Ik wachtte. Ik denk niet dat je wilde dat hij zag dat je zoveel besteld had.
Hou hem in de gaten. Hij deugt niet.
Nog een prettige dag.
Zei Gerrit net wat ik denk dat hij zei?
Alsof het algemeen bekend is. 'Omwille van de Joden die je verbergt.'
Misschien weet Tonny Ahlers dat ook? -Geen idee. Ik denk het niet.
Waarom zou hij me een deel geven? Dit is zo erg.
Wat? Wat scheelt...
Wat? Mrs Frank, u mag hier niet komen.
Ik wilde even weg.
Dan zag ik het zonlicht in de gang. Ik had wat zonlicht nodig.
Kan ik met je praten?
Natuurlijk, Mrs Frank, maar binnen.
Nee, ik kan daar geen seconde meer blijven.
Met hun onophoudelijk geratel en plannen...
...en gejuich om het einde van de oorlog alsof het al zover is.
Alsof onze meisjes al vrij en buiten gevaar zijn.
Ik voel me zo beschaamd.
Beschaamd? -Ja.
Ik heb een naar gevoel, Miep. Ik raak het maar niet kwijt.
Er zit een zwart gat in mijn maag dat mij zegt dat de oorlog nooit eindigt.
Margot kijkt me aan en Anne kijkt me aan en...
...er is zo veel licht in hun ogen.
Zo veel hoop nu. En...
...en...
...ik kan hen niet aankijken.
Ik zal het doven.
Ik verniel hun hoop als ze in mijn ogen kijken.
Het is al twee jaar, Miep.
Twee jaar geleden dat ik buiten was.
Is het beter?
Zeg me dat het buiten beter is.
Het is veel beter dat u nu binnenblijft.
APOTHEEK
Weet je dat er een rubbertekort is? We nemen je fiets in beslag.
Ik heb mijn fiets nodig om te werken. Ik heb er de papieren voor.
De oorlogsinspanning heeft je fiets nodig. Wil je niet bijdragen?
Nee. Ik werk voor de regering, onze regering.
Ik werk met Bram Becker. Je mag mijn fiets niet innemen.
Wil jij zeggen wat ik wel en niet mag?
Nee. Mijn excuses.
Doe je nu brutaal tegen ons, sociaal werker?
Verdien je een voorkeursbehandeling? 'Ik heb een pasje.'
Ik wilde niet... -Werk je graag voor de regering?
Er is een werkkamp in Duitsland waar je passie van pas komt.
Kom op. -Hé.
Ik heb niets misdaan. Alsjeblieft.
Vertel nog eens, wat is er gebeurd?
Mrs Frank kwam het kantoor binnengewandeld.
Ik viel bijna dood neer. -Waarom deed ze dat?
Ze krijgen stress. En worden slordig. We worden allemaal slordig.
We denken dat Gerrit het weet. De aardappelman. Hij zei het niet ronduit.
We moeten voorzichtiger zijn. -Kunnen we nog voorzichtiger?
Mensen moeten eten.
We doen wat juist is. Mensen komen erachter.
We moeten ze verplaatsen, toch? Ze kunnen hier niet blijven.
Verplaatsen? Acht mensen?
Hij heeft gelijk. Kennen we iemand die mensen verbergt buiten de stad?
Hoe krijgen we ze daar? Mr Frank zal ze niet...
...afzonderlijk laten reizen.
We kunnen geen acht mensen over straat verhuizen.
Dan sluiten we ze op? -Is minder vrijheid echt het antwoord?
Ga je nog opnemen?
Opekta.
Doe niets.
Nee. Zeg dat ze daar moeten blijven. Ik ben er zo.
O, mijn god.
Wat is er? -Niets. Het is niemand.
Gevangene om te registreren. -Sta stil.
Ik werk voor de gemeenteraad.
Ik ben een sociaal werker. -Stil.
U maakt een vergissing. Ik heb belangrijk werk te doen...
Waar ga je heen? We moeten hem registreren.
We gaan even praten. Ik hou niet van zijn geklets.
Wacht. Ik heb belangrijk werk te doen. -Ga naar binnen.
Er is een misverstand. Ik doe gewoon mijn werk.
Zeg eens, meneer de sociaal werker. Werk je met Bram Becker?
Ja, dat zei ik.
Ja, vast wel.
Wegwezen.
Ik zeg dat een onbekende Nederlander me overmeesterde. Hij is ontsnapt.
Wat? Als ik wegloop, schiet je me in de rug.
Ga, dommerik, voor iemand het ziet.
Doe Bram Becker de groeten van me.
Ik probeerde het ze af te raden.
Ze moeten hem meenemen. -Goed. Daar gaan we.
Je kan hem niet naar het ziekenhuis brengen.
Toch wel. We moeten.
Jan komt zo met de wilgenbast.
Wilgenbast zal niet meer helpen.
Hij heeft goede zorg nodig. -Zeker dat hij stervende is?
Wat? Nee, maar we weten niet wat het is.
Als hij opgepakt wordt, zal hij sterven. Wij worden opgepakt en jullie ook.
Zijn moeder ook, en zijn moeder, onze huisbazin en nog acht anderen...
...kinderen en ze zullen allemaal sterven. Zo veel mensen. Dus, als...
Daar is hij. Jan, de wilgenbast.
Ik zei al dat wilgenbast niet meer helpt.
Probeer het. Jan?
Ik heb het niet.
Wat? Ik vroeg je één ding.
We gaan. Ik wil niet nog een leven op mijn geweten hebben.
O, mijn god. -Kuno.
O, God.
Ik voel...
...me zo veel beter.
Ja, dat is beter.
Ik was boven en hoorde een man gillen. Is iedereen in orde?
Ja, iedereen is in orde. -Ja. Alles is in orde.
Alles is in orde. Sorry. Het strijkijzer viel op mijn voet.
Ik gilde als een speenvarken.
Bedankt voor je bezorgdheid. -Geen probleem.
Leg er wat ijs op.
Bedankt. -Ja.
Goed. -Bedankt.
Het voelde alsof er een hamer binnenin mijn gezicht klopte.
Toen verdween het plots.
We denken dat een abces met grote infectie is gebarsten.
We moeten bij hem blijven om te zorgen dat het niet erger wordt...
...maar hij lijkt in orde.
Dat is geweldig.
Je mag van geluk spreken dat we twee fijne verpleegsters...
...in ons huis hebben, hè, Kuno?
Wat is er? -Niets.
Ik vroeg je één ding.
Ik voed acht Joden op het werk, je brengt vijf extra mensen in mijn huis.
En je kunt geen wilgenbast halen?
Ik heb wel wilgenbast gehaald en toen werd ik opgepakt.
Wat?
Het is oké, ze lieten me gaan. Ze namen mijn fiets in. Voor de banden.
Waarom arresteerden ze je?
Omdat ze het kunnen, Miep. -Wat heb je gedaan?
Niets. Ik zei dat ik mijn fiets nodig had en opeens vonden ze me opstandig.
Waarom... Wat zei je?
Waarom de ondervraging?
Omdat ik me de hele dag al inbeeld hoe we Kuno's lijk naar buiten slepen...
...en hem in de gracht gooien.
Ik weet letterlijk niet wat we anders hadden gemoeten.
Alles stort in en jij...
Ik kom thuis en je wilt de overwinningen vieren, of...
Mrs Frank liep vandaag weg uit het achterhuis.
Wat? -Ja, ze liep gewoon weg.
Ze had de straat op kunnen gaan. en naar haar kapster lopen.
Ze staat op het punt in te storten, Jan...
...en ik misschien ook. Dan moet je daar ook mee omgaan.
Toch neem je meer mensen naar huis. Ooit redden we ze niet langer.
We brengen ze in meer gevaar. Er moet een grens zijn.
De nazi's pakken elke dag steeds meer mensen op.
We moeten er dus steeds meer redden.
We kunnen niet stoppen en vieren, maar we kunnen helemaal niet stoppen.
We kunnen ons nooit afvragen of we meer hadden kunnen doen.
Denk je dat ik dat niet weet?
Waar ga je heen?
Ik ga bij Kuno zitten om te zorgen dat hij in leven blijft.
Ik zal met Bram praten...
...of we er een manier is...
...om nog vier Joden uit een stad in lockdown te krijgen.
Hoe moet ik die vier Joden voeden?
En een illegale radio door de stad smokkelen naar nog acht Joden...
...die ik op mijn werk verberg. -Het is geen wedstrijd.
Nazi.
Oké, we gaan. Kom, die kant uit.
Krijgen we daar nieuwe identiteitskaarten?
Je volgende contactpersoon heeft ze. -We hielden jullie bezig.
Wat gaan jullie doen nu we weg zijn? -Ik zal wel iets bedenken, Max.
Halt. -Wacht.
Niemand bewegen.
Plaats jullie handen tegen de muur. -Doe wat hij zegt. Tegen de muur.
Tot na de oorlog.
We kunnen vluchten.
Moeten we vluchten? -Nee.
Doe wat hij zegt. Wat ze ook zeggen, doe het.
Luister naar meneer de sociaal werker. Draai om.
Kom mee.
Dit is ons contactpersoon.
Iedereen in de vrachtwagen. Snel.
In de vrachtwwagen.
Klootzakken.
Hallo?
Mr Kleiman? Mr Kugler?
Zo onvoorzichtig. Zo slordig.
Al die stoelen rond de radio...
...de illegale radio en naar de BBC luisteren. Begrijpen jullie het gevaar?
Wat met een inval? Het is alsof hier mensen wonen.
Miep, luister. -Jullie kunnen na de uren...
...niet meer naar beneden. Jullie moeten hier blijven.
Ik vind het niet leuk, maar ik moet jullie in leven houden...
...en als jullie me er niet bij helpen... -Miep.
De geallieerden zijn in Frankrijk geland.
Ze noemen het D-day.
Wat? -Ze zijn hier.
Daarom moesten we beneden luisteren.
Waar zijn ze geland? -Normandië.
Net zoals de koningin zei. We worden bevrijd.
De radio, Miep. Bedankt.
Normandië. Hier.
Wanneer, Otto? Tegen het einde van het jaar?
Het is mogelijk. Ik denk half oktober.
Kunnen we in de herfst naar school? -Het is mogelijk, schat.
Eerst bezoek ik een echte tandartspraktijk. Niet slecht bedoeld.
Gerrit? -Hé, mag ik binnenkomen? Ja?
Het is niet je gebruikelijke dag. Is alles in orde?
Een van mijn leveranciers had een overschot.
Ik dacht dat je iets zoets misschien wel zou appreciëren.
Of je kan ze met wie dan ook delen, die ervan kan genieten.
Aardbeien.
Niet te geloven. -O, mijn god.
We kunnen ze niet allemaal opeten. -We kunnen proberen.
Soms moet je even vieren. We gaan jam maken.
Ik heb vroeg afgesloten. Beneden zit alles potdicht.
Ik heb een paar dozijn handen en een meesterjammaker.
Wie is dit? -Ik.
's Werelds beste...
Wacht. Probeer maar. Klaar?
Nee, ik wil 't proberen.
Ik denk dat ze het noorden oprukken. -Ik denk het niet. Wat denk jij, Miep?
Dat je een aardbeiendief bent.
Ja, dat hebben we vastgesteld.
Ik denk niet dat we alles nodig hebben. -Wie is de expert jammaker? Jij of ik?
Miep wordt brutaal.
Nee. Miep is perfect.
Ik verhuis naar Palestina om er te werken bij een kibboets.
Wat? Nee, het is te ver.
Te ver? -Ik zal er ook zijn.
Ik wil vroedvrouw worden. Baby's ter wereld helpen.
En jij, mama? Wat ga jij na de oorlog doen?
Ja, wat ga jij doen?
Ik heb er nog niet over nagedacht. Nou, misschien...
...de zon op ons gezicht voelen, samen met elkaar. Buiten. Ja.
We weten allemaal dat Anne schrijfster wordt.
Misschien komt ze in Hollywood terecht, zoals die mensen op haar muur.
Als je dat dagboek uitgeeft, Anne, wil ik het eerst lezen.
Geen schijn van kans.
Enkel mijn stukken. Vertel je over die keer mijn haar in de gootsteen vastzat?
Ik heb al gezegd dat jullie het mogen lezen als het af is en niet eerder.
Bedankt hiervoor.
Je mag Gerrit, de aardappelman, bedanken.
Doet me denken aan onze eerste ontmoeting.
Je probeerde dagenlang de jam te perfectioneren.
Je leerde alle valkuilen en trucjes. Je gaf nooit op.
Ik wilde de baan en deed wat u zei. -Je haatte elke seconde ervan.
'Mr Frank, ik ben geen huisvrouw en ik wil het nooit worden.'
Waarom ontsloeg u me niet?
Kun je je voorstellen waar we dan nu zouden zijn?
Papa. -Ja.
Wat ga jij doen na de oorlog? -Hetzelfde als nu.
Dickens lezen en luisteren naar de mooie geluiden die mijn gezin maakt.
Maar ik zal chocolade eten...
...en echte, onvervalste koffie drinken.
We hoeven die vreselijk stinkende badkamer niet meer delen.
Zo is dat. Vreselijk.
Wat?
Alles voelt anders aan.
De hele stad, de mensen, de lucht. Wetende dat de geallieerden komen.
Er is niets veranderd. Kijk rond.
Een dode man dreef enkele weken geleden nog in die gracht.
Je hebt gelijk.
De laatste tijd heb ik het gevoel dat het onmogelijk is...
...dat het terug normaal wordt. Maar vandaag...
...zie ik het. Voel je dat?
Ik wil wel. Maar weet je...
...ik moet nog steeds elke morgen boodschappen doen...
...en dr Pfeffer de brieven van Lotte geven...
...en Anne alles vertellen wat ik tijdens de dag gedaan heb.
Verhinderen dat Mrs Van Pels en Mrs Frank elkaar vermoorden.
Het helpt me niet zo te denken.
Ik moet blijven doen wat ik doe tot ze vrij zijn.
Dan pas zal het anders aanvoelen.
Je bent slecht.
De koffie is klaar als je wil. -Bedankt.
Wat is er grappig?
Kugler.
Kugler?
Er zijn tientallen woorden om hem te omschrijven voor ik hem grappig noem.
Wat doe je daar beneden? God, we zullen overal bonen vinden...
...tot de oorlog voorbij is.
Geen beweging.
Blijf zitten.
Ondertiteld door: Jonathan Petyt