Opgroeien is zoveel dingen.
Opgroeien is onvoorspelbaar.
Opgroeien is een kans om de wereld te veranderen.
Opgroeien was...
We hebben de macht en verantwoordelijkheid.
We verdienen het gehoord te worden.
Opgroeien is...
Roerig. -Afgezaagd.
Verwarrend. -Een puinhoop.
Mooi. -Verplicht.
Het is ons gelukt.
TIEN VERHALEN
OVER DE MOED
OM JEZELF TE ZIJN
Ik hoorde je ooit zeggen dat ik je beste vriendin was.
Toen ik dat hoorde...
...dacht ik: we zijn beste vrienden. Dat had ik niet eerder beseft.
We zijn samen opgegroeid en deden gewoon ons ding.
We ontdekten samen wat onze passie was en waartoe we in staat waren.
Het maakt je een gelukkiger persoon als je weet dat iemand...
...er voor je is. Onze vriendschap heeft me een stevige basis gegeven.
Ja, dat is absoluut waar.
Kies één punt. -Ik zie mijn reflectie in de camera.
Echt? O, ja.
Als ik te snel ga praten, geef me een seintje, dan ga ik langzamer.
Hoi, ik ben Clare.
Ik ben 19 jaar en ik kom uit Clarks Summit, Pennsylvania.
Daar heb ik Isabel ontmoet.
Hoi, ik ben Isabel.
Ik ben ook 19 jaar en ik kom ook uit Pennsylvania.
We hebben veel meegemaakt samen. Opgroeien is moeilijk en zwaar.
En het is irritant...
...en ongemakkelijk en... -Verwarrend.
Ja. -Alle clichés.
Wij hebben herinneringen gemaakt en ervaringen gedeeld.
Dat heeft onze vriendschap versterkt.
In films zie je beste vrienden...
...die in elkaars huis rondlopen en gewoon gaan zitten...
...een hapje te eten maken en niemand die ervan opkijkt.
Dat geldt ook voor onze relatie, denk ik.
Veel mensen begrepen niet waarom wij zo'n nauwe band hadden.
Ja, omdat Clare heel luidruchtig is en ik ben wat kalmer.
Ik was...Ja, sorry, Clare.
Ze is het eens, het is oké. -Klopt.
Dat is het grootste verschil, maar we hebben soortgelijke visies...
...en ideeën over wat er speelt, als je snapt wat ik bedoel.
Waren jullie ooit bang om er niet bij te horen?
O, mijn God, ja. -Absoluut.
Allebei, denk ik. Bij mij begon het vroeg.
Opgroeien als een Aziatisch-Amerikaanse in een grotendeels blanke gemeenschap...
...was erg moeilijk voor mij en ik voelde me altijd een buitenstaander.
Mijn ouders brachten me naar de kleuterschool...
...en spraken Mandarijns en Kantonees om me een fijne dag te wensen.
En onmiddellijk draaiden alle kinderen en ouders zich om en keken naar ons.
Blijkbaar zo geschokt dat er een vreemde taal werd gesproken.
Het werd er niet beter op dat ik de enige Aziatische was.
Ik dacht nieuwe vrienden te maken, zoals mijn ouders hadden verteld...
...en daar stonden ze allemaal zo raar naar me te kijken. Het was vreselijk.
Ik kwam thuis en ze vroegen: 'Hoe was je eerste dag?'
Ik zei: 'Waarom spraken jullie Chinees tegen me? Iedereen keek naar me.
Praat niet in het Chinees tegen me. Alleen maar Engels.'
Als kind gaven we haar een keus. Maar we hielden niet echt haar hand vast.
Ik spreek Kantonees...
VADER VAN ISABEL
...en mijn vrouw Mandarijns.
MOEDER VAN ISABEL
Toen ze klein was, sprak ik Chinees tegen haar.
Ik vind dat zij op die manier de cultuur moet voortdragen.
Maar we woonden in een stadje waar iedereen Engels sprak.
Ze voelde zich een beetje verloren dus we lieten haar doen wat ze wilde.
Allochtone ouders kunnen je daar nooit op voorbereiden. Want ze wisten dat niet.
Zij zijn hier niet opgegroeid. Dus thuis weten ze het niet.
Je voedt ze op in 'n blanke wereld en je weet niet hoe je dat aanpakt.
Voor de buitenwereld, was ik gewoon een Chinees-Amerikaans meisje op school...
...maar ik voelde ik zo alleen, niemand kon zich met mij identificeren.
Er werd anders naar mij gekeken.
Dus de oplossing in mijn hoofd was: wees niet anders, wees zoals iedereen.
Ik vroeg ze dus een deel van hun cultuur weg te gooien...
...die ze mij wilden meegeven.
Ik wilde buitenshuis niet van mijn cultuur genieten.
Ik wou dat ik toen geweten had, hoezeer ik er later spijt van zou krijgen.
Ik had nauwelijks vrienden.
Ik voelde met niemand een band. Clare, aan de andere kant...
Ik ben enig kind.
Ik heb een hele nauwe band met mijn ouders omdat ik enig kind ben.
Vertel eens hoe oud je bent. -Acht.
Wat wil je zeggen tegen je toekomstige zelf?
Ga nooit roken.
Het ging vooral over leren, groei, onafhankelijkheid, op eigen benen staan.
Clare is heel extravert.
VADER VAN CLARE
Ze wilde altijd overal bij zijn.
Ze was altijd erg gedreven.
MOEDER VAN CLARE
Ze organiseert dingen en brengt mensen samen.
Maar tegelijkertijd gedreven.
Ik heb absoluut een nogal uitbundige persoonlijkheid.
Toen ik jonger was kon ik dat niet echt goed beheersen.
Ik ben nu wat meer naar binnen gericht.
Mijn ouders betrokken me altijd bij hun gesprekken.
Ze praatten tegen me alsof ik een kleine volwassene was.
Wat is jullie eerste herinnering van elkaar?
Mijn eerste herinnering van Isabel is dat ze naar me toekwam...
...en gedag zei. Dat was toen ik nieuw op school was.
Ik was van school veranderd in groep acht en ik probeerde vrienden te maken.
En zij was zo aardig om met me te komen praten.
Dat is zo'n leuk verhaal.
Jij durfde de leraren uit te dagen en daar had ik echt respect voor.
Ik dacht: wauw, die meid is zo cool.
In de brugklas zaten we in dezelfde mentorgroep...
...maar we zagen elkaar nooit buiten school.
In het begin van de tweede klas, wilde ik naar een stripboekfestival in New York.
Isabel en ik kletsten wel vaker over superheldenfilms.
Hoi, Isabel?
Ik zei: 'Dit is maf, maar ga je mee naar een stripboekfestival?
Ik heb een kaartje over dus het kost niks. -Verrassend genoeg, mocht ik gaan.
Ze bleef slapen omdat we vroeg op moesten.
Mijn vader houdt van Oosterse filosofie.
Toen Isabel bij ons kwam, had ze zoiets van:
'Wat doet dit gigantische Boeddhabeeld in godsnaam bij dit blanke meisje in huis?'
Het was zo verwarrend omdat... Geen van mijn andere vrienden...
...toen ik klein was, hadden iets wat leek op Oosterse cultuur.
Ik kwam Clare's huis binnen en overal stonden mini-Boeddhabeeldjes.
Het was een soort mini-cultuurschok omdat we meer gemeen hadden dan ik dacht.
Dat was de eerste keer dat we iets samendeden...
...en het was heel gezellig.
Onze vaders waren gek op strips als kind, dus dat schepte ook een band tussen ons.
Mijn vader is een enorme fan van stripboeken.
We hebben zo'n 3000 strips thuis.
Ik heb een grote verzameling strips.
Ik hou van stripboeken.
Ik verzamelde ze vroeger. Ik deed alsof ik Spiderman was.
Mijn dochter en ik hebben een geweldige band.
Clare kreeg er belangstelling voor. En Comic-Con bracht ze samen.
We hebben Carrie Fisher ontmoet voor ze stierf. Heel cool. En Mark Hamill.
Het was geweldig een nieuwe vriendin te hebben en dit met haar te delen.
We hadden zoveel lol. Het was echt leuk.
Tegen het eind van de tweede klas waren we beste vriendinnen.
En die vriendschap bleef tijdens de middelbareschooltijd.
Onze school was echt typisch Americana.
Allemaal kliekjes.
Iedereen wil indruk op elkaar maken.
Iedereen wil bij de populaire kids horen.
Ik verborg absoluut delen van mijn karakter om erbij te horen...
...omdat ik zo graag populair wilde zijn.
We waren actief in allerlei clubjes.
Ik hielp met het jaarboek.
Ik zat in de leerlingenraad. -Voorzitter leerlingencomité.
Wetenschapsclubje. -Hoofd van de debatclub.
Schooltennis.
Vier jaar schooltennis.
Orkest. -Muziekkorps.
Spaanse les.
Ze was altijd betrokken bij enorm veel activiteiten.
De maatschappij legt druk op leerlingen om nu ook op die manier te presteren.
Ze raakte echt overweldigd.
Ze houdt zich erg bezig met allerlei organisaties.
Ik weet niet waar ze de tijd vandaan haalt om te slapen.
Ik deed zoveel verschillende dingen en was nooit echt trouw aan mezelf.
Je bent 13 jaar en bent nog aan het ontdekken wie je bent.
En ik overbelastte mezelf enorm.
Ik legde zoveel druk op mezelf.
Constant bezig zijn was een manier voor mij...
...om die onterechte angst die ik voelde, te kunnen sturen.
Tijdens mijn hele middelbareschooltijd had ik zulke zware paniekaanvallen...
...dat ik moest overgeven. En dat vertelde ik aan niemand.
Ik besefte niet destijds dat ik aan een angststoornis leed.
Ze zat bij al die clubjes en deed allerlei activiteiten...
...dus het leek erop dat die druk kwam van het meedoen aan al die dingen.
WANNEER WORDT HET TE VEEL?
Op een dag dacht ik: voor wie doe ik dit allemaal?
Waarom ben ik hiermee bezig?
Ik ging eens nadenken over de dingen waar ik eigenlijk geen plezier in had.
Ik leefde niet mijn beste leven.
Toen ik in de vierde klas zat keek ik een keer op sociale media...
...zag ik een bericht van een jongerentijdschrift.
Dat ging over menstruatie-armoede.
Ik had nog nooit van die term gehoord.
Ik klikte op de link en zag een artikel over een non-profit...
...genaamd Period, die strijdt tegen menstruatie-armoede.
Wat betekent onvoldoende toegang hebben tot menstruatieproducten...
...wegens financiële beperkingen.
Dus ik lees dat artikel en ik zie heel verontrustende cijfers.
Eén op de vijf meisjes gaat soms niet naar school door menstruatie-armoede.
Ik las dat mensen zich schamen voor menstruatie door het stigma dat erop zit.
Dus praatten ze niet over het feit dat het hun leven zoveel beïnvloedde.
Menstruatieproducten in scholen voor wie ze nodig heeft of niet kan betalen.
We zouden het niet geheim hoeven houden.
Iedereen vindt het een beetje vies en schaamt zich om erover te praten.
Ik had daar dus nog nooit over nagedacht. Ik besefte dat ik bevoorrecht ben.
Als je kán teruggeven, moet je dat doen. Dat hebben we allebei meegekregen.
Hallo? -En ik zei:...
...'We gaan iets doen voor deze organisatie op school.
We gaan geld inzamelen...
...voor mensen die menstruatieproducten nodig hebben in onze gemeenschap.'
Wat denk je ervan?
Nou...
Hallo, Isabel? -Ja, we doen het.
We beseften niet hoeveel mensen dit treft.
We kunnen iedereen in onze gemeenschap hiermee helpen.
Oké, we gaan ervoor.
Toen ik het idee besprak met Isabel, wist ik dat het niet makkelijk...
...zou worden op school en in onze gemeenschap.
Ik geef toe dat ik me zorgen maakte over hoe dat op school zou vallen.
Ik moest veel leren. Ze leerde me over het stigma.
Ik was net als alle andere tienermeisjes.
Iedereen verstopte hun tampons of maandverband als ze naar de wc gingen.
De eerste keren dat ik ongesteld werd schaamde ik me altijd rot.
Het was altijd midden op de dag en ik kon niets doen tot ik thuiskwam.
Ik wilde er eigenlijk liever niet over praten...
...door de cultuur waar ik in ben opgegroeid.
Dit zijn moeilijke onderwerpen voor hen om over te praten.
Ik had mijn eigen stigma omtrent menstruatie.
Toen ik voor het eerst ongesteld werd...
...ging ik naar mijn moeder en ik dacht dat ik doodging.
Ik zei: 'Ik bloed, ik ga dood.' Mijn moeder zei: 'Nee, je gaat niet dood.'
Ze zei: 'Dit is heel normaal.' Ze gaf me een maandverbandje en dat was dat.
Ik leerde van anderen dat het niet iets is waar je over praat.
Ik voelde de behoefte om dit stigma aan te pakken, om anderen te helpen.
Het ging haar echt aan het hart en ik zei: 'Ga ervoor.' Dat vond jij ook.
Ik steunde haar want het was helemaal punk en ik vond het geweldig.
Het was eng in het begin want ik wilde er zo graag bij horen.
Ik dacht: wat heb ik te verliezen?
We gingen de klassen in om leden te werven.
We vroegen: 'Mogen we even de aandacht?' Dit is waar we mee bezig zijn.
Je bent zeer welkom. -Dus doe mee.
Nee. -Jakkes.
Het was direct heel moeilijk, want bij het horen van 'menstruatie'...
Weet je wat menstruatie-armoede is?
Mensen hadden zoiets van: bah, wat? -Kan me niks schelen.
Dat is iets wat je zelf moet uitzoeken.
Privé.
Vooral de jongens op school hadden zoiets van...
Wat gaan jullie dan doen op die club? Een potje janken en chocolade eten?
Sommige scholieren stonden er niet echt voor open.
Dat klinkt echt erg, maar het was niet zo dramatisch.
Niemand gooide zijn slush over ons heen.
Zouden ze ons belachelijk maken in de klas om mensen aan het lachen te krijgen? Ja.
Maar, nee. Geen slush.
Dus we begonnen met het clubje en onze eerste bijeenkomst was een flop.
We hadden twee leden. Wij, dus.
De eerste twee leden zijn wij.
Je kan je niet zomaar een stigma van iets zo groot als menstruatie afhalen.
Je wordt gedwongen naar jezelf te kijken omdat je jezelf zo kwetsbaar opstelt.
Gelukkig had ik Clare die achter me stond.
Ik dacht: ik kan er net zo goed maar helemaal voor gaan.
Ik ben er nu al zo bij betrokken, ik kijk wel waar ik uitkom.
Vooral omdat we wilden dat anderen dat stigma niet zouden voelen.
Dus moesten wij het goede voorbeeld geven. -Ja, absoluut.
Maar dat heeft ons nooit afgeschrikt. We bleven ons best doen.
Ons clubje heeft drie uitgangspunten.
Dienstverlening, educatie en belangenbehartiging.
Dienstverlening door gratis menstruatieproducten te verschaffen.
Wij zijn ook...sorry. Wacht, ik dacht dat jij ging zeggen ...
Dienstverlening... -Na veel moeite...
...toewijding en werk, kregen we wat meer aandacht.
Men zei: 'O, dit is best cool. Laten we...meedoen.'
Door mond-tot-mondreclame sloten meer leden zich aan.
We geven meisjes menstruele educatie en pakken het stigma rond menstruatie aan.
Het schoolbestuur en de administratie vond het geweldig dat we zo ons best deden.
Tot slot, roepen we op een einde te maken aan menstruatie-armoede...
...door systemisch te lobbyen bij de lokale overheid van Pennsylvania.
Onze directeur was zich niet bewust van het probleem...
...maar toen wij het onder zijn aandacht brachten, wilde hij het gelijk aanpakken.
Onze lobby leidde tot de verstrekking van gratis menstruatieproducten...
...op de wc's van alle middelbare scholen. Dat was een grote overwinning voor ons.
Dus nu opeens, als iemand ongesteld was en zei: 'Ik ben mijn tampons vergeten.’
Dan zei iemand in de klas: 'O, nee joh, er zijn tampons in de wc's.'
GRATIS
Het was zo cool om te kunnen zeggen: 'Je hebt niks bij je?
Geen probleem, joh. Het is geregeld.'
Om iemand te helpen, en dat ze geen les hoeven te missen...
...was gewoon echt zo cool.
En nu is het normaal. -Ja, nu is het gewoon normaal.
Ja. -Echt zo gaaf.
We kregen een hoop meer leden nadat we die menstruatieproducten in wc's kregen.
Ik denk dat we veel mensen bereikt hebben...
...door te laten zien dat het intersectoraal is.
Het betreft educatie en gezondheid.
Het betreft burgerrechten. Plus er zijn non-binaire mensen...
...en transmannen die deze producten nodig hebben.
Iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken.
Het is echt geweldig dat jullie...
...de mentruatiegelijkheid zo intersectoraal bekijken...
...en menstruatie niet beperken tot mensen die zich identificeren...
...als vrouwen en meisjes. Wat jullie doen is zo belangrijk.
Het maakt niet uit hoe je je identificeert of wat je gender is.
Mensen moeten zich waardig voelen en gewoon kunnen doen wat ze moeten doen.
We hebben jullie nodig. Teken de petitie. Bel de lokale wetgevers.
Er is van alles wat je kan doen. Dank jullie wel voor je komst.
Isabel en ik deden het samen.
We konden echt onze impact op de gemeenschap zien.
Het is een wijze les voor ons, de oudere generatie.
Het feit dat zij dit doet, heeft ons beter leren accepteren...
...en meer begripvol gemaakt en het taboe weggenomen.
Er waren veel anderen bij betrokken, maar zelfs het kleine aandeel dat ik had...
...gaf me een goed gevoel en hielp mijn mentale welzijn.
Ik begon naar een psycholoog te gaan. Ik leerde praktische oefeningen.
En omdat vrienden en familie nu op de hoogte zijn...
...kunnen ze me beter steunen en voel ik me niet zo alleen.
Vooral Isabel accepteert al mijn gebreken en issues totaal.
Het is fijn om iemand te hebben. Je hoeft niet alleen te zijn met je gedachten.
Dat is het belangrijkste wat Clare me heeft geleerd.
Clare is de eerste die zorgde dat ik me op mijn gemak voelde in mijn cultuur.
Tijdens het opgroeien was ik zo bezig met wat anderen dachten.
Rond de tijd dat ik ongevoelig werd voor het stigma rond menstruatie...
...begon ik ook mijn afkomst weer te omarmen, geloof ik.
Ik begon mijn ouders vragen te stellen over mijn afkomst, mijn cultuur.
Ik wilde ook steeds meer met mijn grootouders praten.
Mijn grootouders wonen in China en ze spreken geen Engels.
Dus toen ik de taal en mijn cultuur begon te verliezen...
...werd het lastiger met ze te communiceren.
WOORDENBOEK
Tot ik zelfs niet meer met ze sprak.
Ik dacht: wil ik hier in de toekomst spijt van krijgen...
...of wil ik het hebben geprobeerd?
In mijn eerste semester ben ik begonnen met Mandarijns.
En langzaam maar zeker kan ik met ze praten.
Ik heb zelfs voor de eerste keer met ze gebeld zonder mijn moeder.
Ik dacht: wauw, ongelofelijk dat ik dit al die jaren heb misgelopen.
Kon ik maar teruggaan in de tijd en tegen mezelf als peuter zeggen...
...dat ik mijn afkomst niet mag vergeten.
Dan had ik mezelf veel pijn bespaard. Ik voelde me lang zo verloren, maar...
...zodra ik mijn afkomst weer omarmde, gaf het zo'n onbeschrijfelijk gevoel.
Ik voelde me zo compleet.
We waren ook erg trots op haar dat ze haar afkomst weer ging waarderen.
Het was ongelofelijk hoe snel ze Mandarijns leerde.
Ze draagt onze traditie heel goed door en daar zijn we blij om.
Die twee samen zijn zo grappig.
Om dezelfde beste vriendin te hebben door de tienerjaren heen, is bijzonder.
Ik wou dat ik zo iemand had. Een BFF.
We zitten op andere universiteiten en doen andere dingen.
We gingen van elkaar praktisch dagelijks zien.
Tot elkaar bijna een jaar niet zien.
Het afscheid was zwaar toen we gingen studeren. Het was triest.
Ik denk dat we vrienden zullen blijven.
Ook in de toekomst, omdat we allebei veel waarde hechten aan de vriendschap.
Blijven we altijd beste vrienden? -Natuurlijk.
Nu we allebei studeren...
...merken we dat we elkaar niet elke dag hoeven zien...
...om beste vrienden te zijn.
Het is lastig tijd te vinden om elkaar te spreken.
Je moet tijd maken. -Ja.
GOED NIEUWS! FACETIME?
NA DE LES. BEN BENIEUWD!
JA, KLINKT GOED
Op de universiteit zijn we druk met allerlei dingen.
Maar als we elkaar spreken...
Hoi.
O, God, ik mag in het buitenland studeren.
Ben je...is het officieel?
-Ja... -O, gefeliciteerd.
Kom je me opzoeken? Ik meen het.
Iemand hebben op wie je kan bouwen is heel zeldzaam.
Opgroeien zou niet hetzelfde zijn geweest voor mij als we elkaar niet hadden gehad.
Dus ik ben eeuwig dankbaar voor haar.
Ik ook.
Als ik jou niet had gehad, met wie zou ik dan vrienden zijn?
Wij waren altijd samen. Wat had ik op zaterdagavond gedaan?
Geen idee. -Nee, ik denk...
Ik was alleen geweest. -Eerlijk, ik zou...
...een totaal ander persoon zijn geweest. -Ik ook.
Ondertiteld door: Els Churchill