Nếu tôi nói tôi hiểu đau đớn nghĩa là gì,
thì làm sao tôi biết nó giống với cảm giác của cô
khi cô nói cô cảm thấy đau đớn?
Nhà triết học Ludwig Wittgenstein
nói rằng hãy tưởng tượng ai cũng có chiếc hộp mà chỉ người đó nhìn vào được.
Không ai có thể nhìn thấy hộp của người khác,
vậy mà mỗi người lại tả thứ trong hộp của mình là một con bọ cánh cứng.
Sau khi tự khảo sát thứ có ở trong hộp của tôi,
tôi tin rằng tôi biết bọ cánh cứng là gì.
Và tôi cho rằng, cô cũng tin như vậy, khi nhìn vào hộp của cô.
Nhưng ai mà biết được?
Có lẽ hộp của mỗi người lại có một thứ khác nhau.
Con bọ cánh cứng của tôi có giống con bọ cánh cứng của cô không?
Có cách nào biết chắc được không?
Hay chính mỗi chúng ta đang ở trong chiếc hộp của chính mình?
DỰA TRÊN TIỂU THUYẾT CỦA COLIN O'SULLIVAN
Cô phải hiểu rằng những câu hỏi này đã ám ảnh Masa từ rất sớm...
Masa, ăn tối đi con.
Làm gì mà rầm rầm vậy?
Con đang chào con bọ cánh cứng của con.
Từ khi chỉ là cậu bé, nó đã nhận ra nó cô đơn thế nào,
trong đầu mình.
Con bắt được nó ở công viên.
Nó bóng loáng hơn bất cứ con nào khác.
- Masa, trật tự nào. - Nó có vòi như thanh kiếm,
và hai cái sừng.
Để con cho mẹ xem nó lớn thế nào...
Nó phải học cách trật tự đi.
Sao bố không thích con?
Bố mệt.
Để mẹ cắt táo cho con bọ của con.
Ngoan ngoãn và ăn nốt bữa tối đi nhé.
Nhưng bản tính con người luôn muốn có kết nối,
để khi lý trí không còn, cơ thể đã mục rữa,
vẫn có bằng chứng ở đâu đó để chứng minh ta đã sống có ý nghĩa.
Thế nên, Masa không ngừng cố gắng.
Bố con...
mệt rồi.
Con không vào lâu đâu.
Giờ không phải lúc thích hợp.
Bố sắp chết.
Con đói không?
Đi nào. Để mẹ làm nikujaga cho con.
Nhưng sẽ thế nào khi ta cố gắng
để lấp đầy khoảng cách đó, để được thấy, để được hiểu, mà cuối cùng vẫn thất bại?
Bài học rút ra là gì?
Con ăn rồi.
Xin chia buồn với mất mát của gia đình.
Masa?
Hôm đó, khi đóng cửa lại,
Masa có định mãi không mở ra nữa không?
Tôi không dám nói chắc.
Nhưng tôi nghĩ nó đã học được rằng cách duy nhất để vượt qua sự cô đơn
là đón nhận nó.
Mặc nó như một cái áo choàng.
Hai năm rưỡi trôi qua, và Masa vẫn chưa ra khỏi phòng.
Đó là lúc mẹ nó gọi cho tôi. Mấy chục năm, chúng tôi chưa nói chuyện.
Nhưng bà ấy tuyệt vọng.
Bà ấy đã thử mọi cách.
Thậm chí bà ấy đã sẵn sàng thử nhờ đến tôi.
Chắc ông thấy tôi là người mẹ tồi lắm,
nhưng,
xin đừng nghĩ xấu về Masa.
Ồ không.
Nó là cậu bé rất thông minh.
Nó vẫn duy trì được một việc tốt làm từ xa.
Tuyệt quá.
Nó làm nghề gì?
Nó là kỹ sư máy tính cho ImaTech.
Nó làm về tủ lạnh.
Kỹ sư hả?
Tuyệt quá.
Chắc bà tự hào lắm.
Công việc là chưa đủ.
- Nó cần gia đình. - Nó cần gia đình.
Vậy thì...
Tôi rất tiếc khi biết chuyện của anh Shigeru.
Tôi cho rằng anh ấy và Masa khá gần gũi?
Đó mới là điều kỳ lạ.
Nó và chồng tôi hầu như không nói chuyện với nhau.
Ồ.
Tôi mừng vì bà đã gọi cho tôi.
Tôi sẽ cố hết sức.
Xin hãy...
làm những gì cần làm.
Bà không ở lại à?
Cậu Masa.
Xin chào.
Tôi là bạn của mẹ cháu.
Ngõ Omoide.
Trò Jungle Crows 2.
Màn chơi tôi thích nhất.
Cậu đã tìm thấy lỗ hổng phía sau quán cà phê Kojimaya chưa?
Phía sau kissaten có ba cánh cửa.
Nếu cậu đứng trước cánh cửa ở giữa và ấn B...
Không, đợi đã...
Ấn A và lên cùng lúc.
Rồi, khi ở trên không, dùng xu nhào lộn rồi ấn B.
Tôi đã làm kiểm tra chất lượng cho trò đó.
Lẽ ra tôi phải sửa lỗ hổng đó, nhưng nó hay quá, nên tôi để lại.
Tôi nghe nói cậu cũng là kỹ sư.
Nếu cậu hứng thú, tôi có một căn nhà. Giống như một xưởng ở hồ Biwa.
Cậu có thể đến đó ở.
Cậu sẽ được ở đó một mình.
Có lẽ tôi tự giới thiệu đàng hoàng thì sẽ tốt hơn.
Tên cậu là Masa...
vì tên tôi là Hiromasa.
Cậu Masa...
Cậu là con trai tôi.
Gần nhà có chợ nếu cậu quyết định ra ngoài.
Và vài tuần nữa tôi sẽ quay lại để mang nhu yếu phẩm...
các món do Noriko làm...
Do mẹ cậu làm. Tôi...
Có quá nhiều dự án dang dở.
Tôi luôn thích vọc vạch.
Vâng. Ông chả làm gì đến nơi đến chốn mà.
Thật lạ kỳ. Tôi thấy rất rõ bản thân mình trong nó.
Nhưng nó đã dựng một pháo đài kiên cố bao quanh mình.
Tôi không biết vượt qua kiểu gì.
Cậu Masa,
nếu cậu có gì muốn hỏi tôi, thì cứ hỏi đi.
Bù đắp kinh thế?
SÁNG TẠO TƯƠNG LAI
MỘT THẾ HỆ ROBOT GIÚP VIỆC MỚI
ĐƯỢC THIẾT KẾ ĐỂ CHO PHÉP PHỤ NỮ RA NGOÀI LÀM VIỆC
MÀ VẪN CHĂM SÓC TỐT ĐƯỢC CHO GIA ĐÌNH
Đồ khốn.
Xin lỗi.
Cái quái gì vậy?
Xin chào. Tôi là Shō.
Tôi là robot dọn rác.
Có vẻ bạn cần sự phục vụ của tôi. Cho phép tôi nhé?
Mày muốn làm gì thì làm.
Rác!
Này, đó là thiết bị của tao! Mày bị sao thế hả?
Ý bạn là sao?
Tất cả những vật để quên trong phòng này đều đã được ông Hiro liệt kê.
Vật này không có trong danh sách. Do đó, nó là rác.
Vật nào không được liệt kê với mày thì mày nghĩ là rác à?
Chính xác.
Ái chà. Tào lao quá.
Xin lỗi.
Một đồ vật có thể bị dập nát hay biến dạng bằng rất nhiều cách.
Nên rất khó để tôi nhận ra nếu không được liệt kê đàng hoàng.
Việc đó có khó lắm đâu.
Sao lại thế?
Thôi bỏ đi.
Mày được lập trình bởi một gã hâm.
Đây. Chúc vui vẻ.
Rác!
Bạn đã chấm công.
Rác!
Thôi được, tao chịu thua.
Hãy xem lão hâm này cho mày bộ não vớ vẩn nào.
Kết nối với Trashbot.
Ái chà.
Đã nhiều năm rồi,
Masa mới cho phép mình dành nhiều tâm sức để làm một việc gì đó
như đột nhiên muốn đánh bại tôi lúc đó.
Nên suốt nhiều tuần sau đó, nó ở một mình trong căn nhà,
nỗ lực để biến Trashbot của tôi thông minh hơn tôi có thể mơ tới được.
Rác!
Sai rồi.
Shō! Shō! Đây không phải rác!
- Rác! - Sai rồi!
Rác!
Không!
Vẫn chưa uống hết mà.
Rác!
Mày làm tốt lắm.
Có vẻ nó ăn uống tốt.
Và tôi nghĩ nó đã cười.
Masa cười với ông à?
Không phải với tôi.
Tôi không vào nhà. Nhưng tôi...
Tôi nhìn trộm.
Qua cửa sổ.
Bà có bực không?
Tôi xin lỗi.
Tôi chỉ quan sát một lát.
Tôi cũng từng hay làm như vậy.
Mặc dù chắc chắn là nó chưa bao giờ cười.
Vậy là có tiến triển rồi.
Sao cơ?
Khi sống xa mẹ nó?
Masa là người lớn rồi, Noriko.
Khó khăn của nó không phải là của bà.
Nhưng nụ cười nhếch mép của nó thì nhất định là của bà.
Tôi có cười nhếch mép đâu.
Có chứ.
Nếu bà nghiêng đầu.
Hay là lần sau bà đi cùng tôi nhé?
Tôi được nghỉ ngày Văn hóa.
Bà cũng có thể nhìn trộm.
Ta có thể cùng nhau nhìn trộm.
Được thôi.
Nhưng ta không cùng nhìn.
Nhìn riêng.
Không có ai tình cờ trở thành nhà thiết kế robot.
Mỗi người chúng tôi đều đang tìm kiếm một điều gì đó.
Masa vẫn chưa tìm ra được đó là gì, nhưng nó đang tiến gần hơn.
Ngẫm nghĩ vấn đề mà nó đã mất cả đời tìm cách hóa giải.
Sự cô đơn của nó.
Bắt đầu nhé.
- Đây là? - Rác!
Đúng.
- Đây là? - Không phải rác!
Đúng.
- Đây là? - Rác!
Đúng.
À.
Không phải rác?
Giỏi lắm, chính xác.
- Rác! - Không!
Sao mày vẫn ngu vậy hả?
Dường như tôi được lập trình bởi một gã hâm.
Bạn lập trình tôi để tái chế lon rỗng mà.
Vấn đề là, cái lon đó của tao.
Đợi đã! Bạn cầm bộ sạc của tôi đi đâu vậy?
Đi vứt. Nó là rác mà.
Không phải. Xin đừng làm thế.
Mày và tao rất khác nhau, nhưng giống nhau ở những quy luật nhất định.
Tại sao mày lại muốn giữ lại bộ sạc này đến thế?
Có nó tôi mới sạc năng lượng được.
Tao cũng cần cà phê để sạc năng lượng.
Vậy giờ thì lon cà phê không phải là rác?
Phân loại đồ vật thôi là chưa đủ, vì giá trị có thể thay đổi qua thời gian.
Nên mày phải đặt câu hỏi:
Ý nghĩa của thứ này là gì, trong lúc này, nó thuộc về ai?
Thôi bỏ đi.
Rõ ràng tao phải lập trình lại cho mày.
Vậy ý bạn là lon cà phê có giá trị với bạn
tương đương như giá trị của bộ sạc với tôi?
- Đúng. - Nên ở thời điểm này, nó không phải rác.
Đúng!
Đúng. Phải rồi. Chính xác!
Giờ thì ai mới là gã hâm nào?
Tao thấy câu như thế trong phim. Hài hước nhỉ?
Nếu bạn nói thế, thì chắc là đúng thế.
Được. Hãy thử cái khác nhé.
Thừa thắng xông lên nào.
Rác?
Hay không phải rác?
Không phải rác.
Đúng không?
Đi thôi.
Mày cần thử thách.
Chúng ta sẽ ra ngoài à?
Đúng.
LỄ HỘI VĂN HÓA MÙA THU
Rác!
Rác hay không phải rác?
Bố ơi, xem này.
Không phải rác.
Bạn nói là tìm những quy luật mà.
Bạn nhăn mặt với những vật
có giá trị với bạn.
Vì bạn coi trọng cảm giác buồn.
Và lần này thì vì sao ta lại cười?
Masa không giống như nhà nghiên cứu robot nào tôi từng gặp.
Nó đến với lĩnh vực này không phải vì hứng thú với robot.
Xin lỗi vì không hiểu câu đùa của bạn.
Mày làm tốt lắm, Shō.
Mục tiêu của nó không phải là dạy robot
cách để hiểu về con người.
Điều khiến nó hứng thú là việc nhận ra robot có thể giúp ta hiểu về bản thân.
Mày đã làm quá tốt.
Tôi thấy rồi nhé!
Cậu làm gì đấy?
Ừ. Cậu đấy, cái mặt kia.
Đừng tưởng tôi không dám báo cảnh sát!
Cậu không được cho thứ đó vào kia.
Chạy đi!
Đó là rác đốt cháy được!
Đi thôi!
Chạy đi! Đừng dừng lại!
Nhanh lên!
Khỉ thật.
- Xin chào. - Masa.
Rác.
Masa. Đợi đã...
Con Trashbot này bị làm sao vậy hả trời?
Ông bị sao đấy hả?
Sao ông lại đá nó?
Đồ đồng nát này vừa tấn công tôi!
Nó muốn dọn rác mà.
- Masa. - Sao?
Một kẻ ngoại tình rồi bỏ con cho người khác nuôi
không rác rưởi thì là gì?
Đủ rồi, Masa.
Mẹ bảo vệ ông ta thật đấy à?
- Mẹ bị sao thế? - Masa, đừng nói với mẹ cậu,
- bằng giọng đó. - Im đi.
À.
Đây là ý tưởng của mẹ.
Ông ta có biết không?
Không phải ông ta.
Chồng mẹ cơ.
Ông ta có biết con không phải con đẻ ông ta không?
Ông ta đã căm ghét con...
từ khi con còn bé.
Mà con không biết vì sao.
Biết ngay là tôi không nên đến mà.
Không. Sao cơ?
Mẹ không được quyền làm thế. Mẹ phải giải thích.
Vì sao mẹ giấu con chuyện này?
Vì sao không nói với con?
Vì sao không nói với tôi?
Vì sao? Vì sao anh ấy không nói với tôi?
ImaTech có thỏa thuận cấm tiết lộ. Rất nghiêm ngặt.
Vớ vẩn.
Họ đâu có cấm anh ấy tiết lộ cuộc đời mình.
Anh ấy lôi ông vào cái vụ robot nhảm nhí này chứ gì?
Tôi không biết vì sao nó không nói với cô.
Có lẽ nó thấy an toàn hơn khi giữ trong mình một phần của bản thân.
Masa đến gặp tôi,
vài ngày trước khi lên máy bay, giữa đêm khuya.
Nó rất bực bội. Nó rất lo lắng.
Tôi hãnh diện vì nó đến nhờ tôi giúp.
Nhưng nó không ổn.
Nó sợ hãi.
Có lẽ đã uống quá nhiều.
Nó đưa tôi con robot giúp việc.
Tôi đưa cho cô, tất cả đều theo chỉ thị của nó.
Sao anh ấy lại sợ? Anh ấy nói gì?
Tôi không biết, cô Suzie.
Nó chỉ luôn mồm nói là...
Chỉ còn cách này thôi.
Phải bảo vệ họ.
Vậy anh ấy bỏ trốn. Anh ấy biết đang bị yakuza săn đuổi.
Làm ơn. Tôi thề.
Ngay khi biết họ làm mất lòng bà, tôi đã đuổi họ đi.
Tôi đã đuổi họ đi.
Mà không gọi cho tôi?
Lẽ ra tôi nên gọi. Tôi hiểu. Tôi xin...
Tôi không thích bí mật.
Risa.
Làm ơn. Con robot tấn công bạn cô ấy.
Tôi chỉ biết có thế.
Đến lúc rồi.
Đây!
Đi tìm Suzie nào.
Và trước khi rơi vào tay họ, nó chưa hề làm gì bạo lực?
Giờ nó đang ở đâu?
Ở nhà tôi. Có ba tín hiệu định vị GPS nên...
Thật ra là bốn.
Cái gì? Không, ba mà.
Bốn. Nhìn này.
Cái quái gì vậy?
Màu vàng là... Ồ.
Noriko đang ngồi tù.
Hả?
Tôi biết, nhưng có vẻ bà ấy đang sống tốt ở đó.
Màu xanh lá là ông.
Và màu cam là nhẫn cưới của tôi, nhưng chúng tôi đã nhét vào Sunny trước khi đi.
Nhưng màu xanh da trời?
Tôi không biết.
Hãy xem lịch sử.
Chỉ lưu hai ngày gần nhất.
Con trai tôi cũng hay làm thế.
Đây rồi.
THÁNG MỘT NGÀY 31 - NGÀY 30 - NGÀY 29
Cô đã đến một nông trại à?
Có lẽ không phải do yakuza gắn vào. Có lẽ là...
- Có lẽ là... - Đây là mùng một Tết.
Khoan đã. Sao tín hiệu đó không di chuyển?
THÁNG 12 NGÀY 29 - NGÀY 28
Thôi nào.
Giáng sinh.
THÁNG 12 NGÀY 21
Giờ nó di chuyển.
Chúa ơi.
Nó ở đâu...
Chúa ơi. Đó là...
Sân bay.
Nhà tôi.
Phải là thế nhỉ? Phải là...
Tôi phải đi tìm con tôi.
Ôi không.
Sunny cũng đang đi về phía chấm xanh da trời.
Xin lỗi, xin phép. Xin lỗi.
LỄ HỘI TIẾT PHÂN MANKAKUJI
Nào, hướng này! Hướng này.
Sao thế?
Nếu tôi vào đó và họ không có trong đó...
Hy vọng thật đáng sợ.
Chúng trêu ngươi tôi.
Sao?
Nó đang di chuyển.
Xin chào?
Zen!
Anh Masa!
Masa? Zen?
Zen! Con ơi!
Zen? Masa.
Xin chào?
Mẹ ơi!
Zen?
Zen!
Con ơi! Mẹ đến đây!
Zen!
- Zen. - Mẹ ơi!
Con ơi. Zen.
Mẹ ơi!
Zen!
Mẹ ơi!
Đi nào!
Cấm cử động đến khi tao bảo.
Và im mồm đi.
Zen.
Chúa ơi. Con ơi!
Con ơi!
Hả? Không.
Đừng động vào nó. Đừng...
Zen!
Đến bắt cô ta đi.
Suzie, cô...
Suzie!
Cứu!
Suzie!
Suzie.
Biên dịch: TH