ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΓΧΡΩΜΩΝ
10.000 ΡΙΜΠΑΟΥΝΤ
Κάποιοι αθλητές προσπαθούν να καταλάβουν τι ρόλο παίζει ο αθλητισμός.
Τι νόημα έχει.
Σκεφτείτε το.
Ξυπνάς και συνειδητοποιείς
ότι θα βγεις στο παρκέ του Μπόστον Γκάρντεν
για έναν αγώνα που μεταδίδεται σε εθνικό δίκτυο.
Έρχονται οι Σέλτικς.
Οι συμπαίκτες σου έχουν ένα σαστισμένο βλέμμα,
σαν να συνειδητοποίησαν ότι πρόκειται να τους πατήσει αμάξι.
Έλεγα ότι αν μπορούσες να συγκεντρώσεις τα συναισθήματα ενός αγώνα μπάσκετ,
θα 'χες αρκετό μίσος για να κάνεις πόλεμο και αρκετή χαρά για να τον αποτρέψεις.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ εξέφρασε το ενδιαφέρον του
για την έκβαση του αγώνα.
Κι ενώ εσύ προσπαθείς να ξεκουραστείς μέσα στο κουκούλι σου
πριν αρχίσει η δράση,
υπάρχει μια στιγμή που πραγματικά αναρωτιέσαι
πώς συνέβησαν όλα αυτά.
ΜΠΙΛ ΡΑΣΕΛ ΘΡΥΛΟΣ
Μία από τις στιγμές συγκίνησης της καριέρας μου
ήταν όταν βγαίναμε από τα αποδυτήρια.
Ο Γουέλντον Χερ έκανε τις αναγγελίες,
και έλεγε…
Έρχονται οι Παγκόσμιοι Πρωταθλητές, οι Μπόστον Σέλτικς!
Και κάθε φορά που το άκουγα, ανατρίχιαζα.
Πραγματικά το λάτρευα.
Μέχρι το φθινόπωρο του 1963,
οι Μπόστον Σέλτικς είχαν κερδίσει έξι τίτλους ΝΒΑ,
αλλά κανέναν χωρίς τον Μπομπ Κούζι.
Ήταν πρόκληση για εμάς να κερδίσουμε χωρίς τον Κούζι.
Δεν φθονούσαμε τη φήμη του ή κάτι τέτοιο,
απλώς θέλαμε να αποδείξουμε
ότι μπορούμε να κερδίσουμε πρωτάθλημα χωρίς τον Κούζι.
Ξέραμε να παίζουμε μαζί.
Κι εγώ είχα συμβάλει ενεργά στη βελτίωσή τους ως παίκτες.
Στη σεζόν του '63 -'64, ο Ράσελ πέτυχε προσωπικά ρεκόρ σε ριμπάουντ και ασίστ,
και παρά την απουσία του Κούζι,
οι Σέλτικς ολοκλήρωσαν την κανονική σεζόν με το καλύτερο ρεκόρ στο ΝΒΑ.
Στους τελικούς, έπαιξαν με τους Γουόριορς, που 'χαν πάει στο Σαν Φρανσίσκο
από τη Φιλαδέλφεια την προηγούμενη χρονιά.
Με τους Γουόριορς στη Δυτική Περιφέρεια,
ο Τσάμπερλεϊν, για πρώτη φορά, στεκόταν ανάμεσα στον Μπιλ Ράσελ
και σ' ένα ακόμη δαχτυλίδι.
Υπήρχαν βάσιμα επιχειρήματα εκατέρωθεν
στη συζήτηση Ράσελ εναντίον Τσάμπερλεϊν.
Αν δεν ορίζαμε τη σημασία του παιχνιδιού, σίγουρα το συμβολίζαμε.
Ήταν συναρπαστικό, γιατί ήταν εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες.
Ο Γουίλτ ήταν ένας συνδυασμός
του Μάτζικ Τζόνσον και του Αϊ-Βασίλη.
Ο Μπιλ Ράσελ, σοβαρός, συγκεντρωμένος, ανθεκτικός, πειθαρχημένος, σκληρός.
Το αντίθετο από την εικόνα που είχε ο Γουίλτ Τσάμπερλεϊν.
Τους θεωρούσαν σκληρούς αντιπάλους,
μα εκτός γηπέδου, είχαν συναναστροφές.
Εκείνη την εποχή, υπήρχε οικειότητα μεταξύ τους.
Μάλιστα, μερικές φορές, όταν έπαιζε στη Φιλαδέλφεια,
έμενε με τον Γουίλτ και την οικογένεια.
Ο Μπιλ κι ο Γουίλτ είχαν μια πραγματικά στενή φιλική σχέση.
Ο Γουίλτ τον καλούσε για δείπνο την Ημέρα των Ευχαριστιών
στο σπίτι του και μαγείρευε η μαμά του.
Όταν ετοιμαζόταν να φύγει, έφευγαν μαζί,
και πάντα έλεγε στον Μπιλ "Να φέρεσαι καλά στον Νόρμαν.
Μην τον χτυπήσεις πολύ".
Εγώ δεν θα το έκανα ποτέ, εντάξει;
Αν είσαι αντίπαλός μου, δεν σε συμπαθώ.
Θα προσπαθήσω να σε ντροπιάσω πριν με ντροπιάσεις.
Είναι αλλιώς όταν είσαι εντός γηπέδου κι αλλιώς όταν είσαι εκτός.
Όταν μπούμε στο παρκέ, θα παλέψουμε.
Πίστευα πως ο Ράσελ χρησιμοποιούσε την ευφυΐα του με τον Γουίλτ επιδέξια,
στο σημείο που έτρωγαν βραδινό μαζί πριν τον αγώνα,
για να τον μαλακώσει.
Ώστε όταν σηκώνεται με τα χέρια πάνω απ' το στεφάνι,
να μην τον χτυπάει, απλώς να τη βάζει.
Αυτές οι λεπτομέρειες μαρτυρούν την ιδιοφυΐα του Μπιλ Ράσελ.
Έχω κάποιους καλούς φίλους που μου έχουν πει πολλές φορές
"Γουίλτ, σήκω και τσάκισε το χέρι του Μπιλ Ράσελ.
Μην είσαι τόσο καλός μαζί τους. Μπορείς να τους διαλύσεις".
Η σχέση τους βασιζόταν στον σεβασμό.
Πάντα έπαιζαν σκληρά μεταξύ τους.
Ήταν φίλοι αλλά και ανταγωνιστές.
Αγωνίζεσαι στο υψηλότερο επίπεδο, όποιον κι αν έχεις αντίπαλο.
Θεωρώ όλα τα αθλήματα είναι ένα μείγμα τέχνης και πολέμου.
Είναι δυνατόν να αλλάξει το μείγμα αυτό
αν αλλάξεις τους ιερούς κανόνες του αθλήματος.
Ας φανταστούμε μια άλλη εποχή, έναν άλλον κόσμο,
όπου ο κομισάριος του ΝΒΑ,
για να εξαλείψει τη βία από το μπάσκετ και να επιβραβεύσει την τέχνη,
έβαζε πάνελ κριτών, για να απονείμει πόντους
με βάση την ομορφιά του κάθε καλαθιού που μπαίνει.
Όλες οι όμορφες φάσεις στο μπάσκετ θα πρέπει να κρίνονται μεμονωμένα.
Ως αποτέλεσμα, οι παίκτες έχουν ως κίνητρο μόνο την αγάπη τους για την τέχνη.
Με την αφαίρεση όλων των πολεμικών στοιχείων,
το άθλημα σύντομα θα γινόταν ένα είδος χορού.
Πιο πολύ μπαλέτο παρά καυγάς.
Όταν βλέπουμε τον Τζούλιους Δρ Τζέι" Έρβινγκ να ίπταται,
με τη μέση λυγισμένη, τα χέρια τεντωμένα,
λέμε "Τι όμορφη κίνηση" όπως λέμε ότι ένας πίνακας είναι όμορφος.
Η μορφή εμπνέει θαυμασμό και η κίνηση έχει κάτι να πει.
Το 1964, ο Ράσελ υποδέχτηκε τον Τσάμπερλεϊν στον πρώτο τελικό ΝΒΑ
με μια σχεδόν τέλεια ισορροπία τέχνης και πολέμου.
Ξύπναγε τους Σέλτικς όταν χρειάζονταν ενέργεια,
και τους καθοδηγούσε όταν χρειάζονταν ψυχραιμία.
Οι Σέλτικς προηγούνταν με 3-1 στους αγώνες,
και τα τελευταία δευτερόλεπτα του 5ου αγώνα,
ο Ράσελ έστειλε ένα μήνυμα κλείνοντας τη σεζόν.
Καρφώνει το ριμπάουντ ο σπουδαίος Μπιλ Ράσελ
με δέκα δεύτερα στο ρολόι. Αυτό ήταν.
Οι οπαδοί της Βοστόνης σηκώνουν τον κόουτς Άουερμπαχ στα χέρια.
Η νίκη απέδειξε ότι ο Μπιλ μπορούσε να ηγηθεί μιας ομάδας χωρίς τον Κούζι.
Για τους Σέλτικς, ήταν η έκτη συνεχόμενη νίκη σε τελικούς.
Η έβδομη από τότε που ο Ράσελ πήγε στη Βοστόνη,
και η πρώτη του Μπιλ χωρίς τον Κουζ.
Στο τιμόνι της ομάδας των πρωταθλητών ήταν ο πληθωρικός προπονητής τους.
Η ομάδα που είχε χτίσει ο Ρεντ λειτουργούσε απόλυτα αρμονικά.
Όταν έφυγε ο Κούζι, η βασική πεντάδα ήταν ο Κέι Σι Τζόουνς, ο Μπιλ Ράσελ,
ο Τομ Χέινσον, ο Σατς Σάντερς και ο Σαμ Τζόουνς.
Μα πριν από έναν αγώνα με το Σεντ Λούις τον Δεκέμβριο του 1964,
ο Χέινσον τραυματίστηκε στο πόδι.
Ο Άουερμπαχ μπορούσε να βάλει τον αναπληρωματικό, Τζον Χάβλιτσεκ.
Αντί αυτού, στράφηκε στον πιο έμπειρο Γουίλι Νολς.
Οπότε, είχες τον Μπιλ Ράσελ ως σέντερ,
τον Τομ Σάντερς ως ένα φόργουορντ,
τον Γουίλι Νολς ως δεύτερο φόργουορντ,
τον Σαμ και τον Κέι Σι Τζόουνς.
Οι Σέλτικς ξεκίνησαν με πέντε Αφροαμερικανούς,
κι αυτό ήταν ένα ηχηρό μήνυμα.
Ήταν μια συνηθισμένη εξίσωση για μας.
Μας ενδιέφερε μόνο να νικήσουμε.
"Αυτή είναι η καλύτερη ομάδα μας σήμερα. Μ' αυτήν θα ξεκινήσουμε.
Πέντε μαύροι παίκτες στο παρκέ ταυτόχρονα; Αλήθεια; Εμείς δεν το προσέξαμε.
Ήθελε να κερδίσει, και κερδίζεις με τους καλύτερους παίκτες.
Ο Άουερμπαχ έκανε ό,τι έπρεπε να κάνει, όχι αυτό που τον ανάγκαζαν
ούτε προσπαθούσε να περάσει κάποιο μήνυμα.
Οι γραφιάδες επέμεναν για ένα σχόλιο.
Είχαμε γράψει ιστορία.
"Δεν μου καίγεται καρφί για την ιστορία", θα έλεγε ο Ρεντ.
Σίγουρα, οι Σέλτικς έσπασαν την παράδοση
ξεκινώντας με πέντε μαύρους.
Όμως, ο Μπιλ απαίτησε η πρωτιά να μπει στο σωστό ιστορικό πλαίσιο.
Δινόταν μεγάλη έμφαση στον πρώτο νέγρο που το έκανε αυτό,
στον πρώτο που έκανε το άλλο.
Είναι ασήμαντο ποιος ήταν πρώτος ή τελευταίος.
Το θέμα είναι πόσοι. Τα άλλα είναι προσχηματική υποστήριξη.
Δεν θεωρώ ότι μ' αυτά που 'χω κάνει έχω συνεισφέρει στην κοινωνία.
Θεωρώ ότι το επαγγελματικό μπάσκετ είναι κάτι στάσιμο,
το πιο ρηχό πράγμα στον κόσμο.
Βέβαια, είμαι ρεαλιστής.
Θα έπαιρνα τέτοιο μισθό αν δεν έπαιζα μπάσκετ;
Ο καθένας κάνει ό,τι μπορεί.
Αλλά αυτό που θα ήθελα να συνεισφέρω,
στα παιδιά μου και στα μαύρα παιδιά σε όλο τον κόσμο,
θα 'ταν μια καλύτερη ζωή
για να μην γκρεμιστούν οι φιλοδοξίες τους όταν βγουν στον κόσμο.
Να τους δώσω την ευκαιρία να ακολουθήσουν την κλίση τους.
Μπορεί να 'θελα να δώσω στα παιδιά μου ένα εκατομμύριο δολάρια.
Αν τους έδινα μόνο αυτό, δεν θα τους είχα δώσει τίποτα.
Για τους νεαρούς οπαδούς,
ο Ράσελ και οι συμπαίκτες του δεν ήταν μόνο έμπνευση.
Αποτελούσαν ένα θεαματικό μοντέλο συνεργατικής δράσης.
Είμαι σε μια λευκή γειτονιά.
Φυλετικά διαχωρισμένη, όπως ήταν όλη η Βοστόνη,
που έβριθε από ρατσισμό.
Και τα λευκά αγοράκια έτρεχαν στο γήπεδο μπάσκετ,
σε ηλικία πέντε, έξι, εφτά, και προσπαθούσαν να βάλουν καλάθι
κι έλεγαν "Είμαι ο Κέι Σι Τζόουνς".
"Είμαι ο Σαμ Τζόουνς".
"Είμαι ο Μπιλ Ράσελ".
Όταν ήρθαν οι Σέλτικς,
ήταν όλοι εκεί, κρέμονταν σαν τα τσαμπιά,
γιατί πάντα ήθελαν να δουν, όχι μόνο τον Ράσελ, μα μια σπουδαία ομάδα.
Οι Σέλτικς ολοκλήρωσαν τη σεζόν 1964-'65
με το καλύτερο ρεκόρ στη λίγκα, με 62 νίκες και 18 ήττες.
Στα πλέι οφ, οι Σέλτικς αντιμετώπισαν τους Φιλαδέλφεια 76ερς,
που είχαν ένα γνώριμο πρόσωπο.
Οι Γουόριορς αντιμετώπισαν τις μισθολογικές απαιτήσεις του Γουίλτ
και τις ήττες τους, ανταλλάζοντάς τον.
Στην πόλη του, ο Τσάμπερλεϊν έκανε τους Σίξερς ισχυρό αντίπαλο.
Οι δύο ομάδες αντάλλαξαν νίκες,
μπροστά σε εχθρικούς οπαδούς στις πόλεις τους.
Ο Τσάμπερλεϊν ρίχνει μπουνιά στον αέρα.
15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1965
Παίζαμε με τους 76ερς για το Πρωτάθλημα Ανατολικής Περιφέρειας.
Ήταν ο έβδομος και τελευταίος αγώνας.
Κάθε φορά που προηγούμασταν,
ο Τσάμπερλεϊν, ο Γκριρ και οι υπόλοιποι μείωναν τη διαφορά.
Δεν άφηναν να ξεφύγουμε.
Οι Σέλτικς προηγούνταν με 7 πόντους με 1:45 στο ρολόι.
Η Φιλαδέλφεια αντεπιτέθηκε,
μα στα τελευταία δευτερόλεπτα,
φαινόταν πως η Βοστόνη θα επιβίωνε και θα πήγαινε στους τελικούς.
Ο Τσάμπερλεϊν γυρίζει και καρφώνει. Απομένουν πέντε δευτερόλεπτα.
Θα κάναμε την επαναφορά, κι ο αγώνας θα έληγε.
Δεν εμπιστευόμουν κανέναν άλλον να την επαναφέρει εκτός από μένα.
Ήθελα να το κάνω εγώ, γιατί θα έδινα καλή πάσα.
Θα σφραγίζαμε τη νίκη,
και ο Ράσελ θα επανέφερε την μπάλα στο γήπεδο.
Χωρίς να το ξέρει, ήταν κάτω από ένα καλώδιο
που ήταν δεμένο στην εξέδρα. Για να σταθεροποιεί την μπασκέτα.
Τώρα, ο Ράσελ κάνει…
Χάνει την μπάλα από το στήριγμα!
Ο Ράσελ έχασε την μπάλα! Η Βοστόνη προηγείται μόνο με έναν πόντο.
Η Φιλαδέλφεια έχει την μπάλα με πέντε δευτερόλεπτα ακόμα.
Η Βοστόνη προηγείται με έναν πόντο.
Το άκουγα στο ραδιόφωνο στο αμάξι.
Ήμουν μικρός για να οδηγώ,
αλλά δεν νομίζω πως υπήρχε κάποιος με ραδιόφωνο στο αμάξι
που κινούνταν εκείνη τη στιγμή.
Είναι 110 με 109. Τώρα, η ένταση κορυφώνεται.
Μαζευόμαστε. Το μόνο που μπορούσα να πω ήταν "Κάτι πρέπει να κάνουμε.
Πρέπει να με ξελασπώσετε". Ήμουν πολύ θυμωμένος. Ένιωθα ντροπή.
Ο Ράσελ είπε "Θα μου βγάλει κάποιος τα κέρατα απ' το κεφάλι;
Γιατί έχω γίνει ρεζίλι".
Δεν νομίζω πως οι συμπαίκτες μου με είχαν ακούσει να λέω κάτι τέτοιο ποτέ.
"Τα 'κανα μαντάρα. Ξελασπώστε με".
Άλλοι θα έβρισκαν δικαιολογίες, όχι Ράσελ.
Αυτό έδειχνε ταπεινότητα και πίστη στους συμπαίκτες του.
Άσχημα τα πράγματα. Έτσι είναι το παιχνίδι.
Πέντε δεύτερα. Η Φιλαδέλφεια έχει την μπάλα κάτω απ' το καλάθι των Σέλτικς.
Ο Γκριρ θα επαναφέρει την μπάλα.
Το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα και το Πρωτάθλημα Ανατολικής Περιφέρειας,
και το ρεκόρ και όλα τ' άλλα κρινόντουσαν στο τελευταίο δευτερόλεπτο.
Όταν ο διαιτητής δώσει την μπάλα, έχει πέντε δευτερόλεπτα για να παίξει.
Αρχίζω να μετράω μέσα μου, ένα,
δύο,
τρία.
Έφτασα στο "τέσσερα" και δεν είχε γίνει τίποτα.
Τότε, κατάφερα, για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου,
να ρίξω μια ματιά.
Είδα την μπάλα να φεύγει.
Ο Γκριρ στέλνει την μπάλα μέσα.
Βαθιά πάσα και κλέβει ο Χάβλιτσεκ!
Πάσα στον Σαμ Τζόουνς. Ο Χάβλιτσεκ έκλεψε την μπάλα!
Τελείωσαν όλα!
Ο Τζόνι Χάβλιτσεκ περικυκλώνεται από τους οπαδούς.
Τελείωσαν όλα!
Ο Τζόνι Χάβλιτσεκ έκλεψε την μπάλα!
Ο Τζόνι Μοστ ούρλιαζε "Ο Χάβλιτσεκ έκλεψε την μπάλα"
στο ραδιόφωνο, με έναν τρόπο που διαπερνούσε όλο σου το σώμα.
Ο Μπιλ Ράσελ θέλει να πιάσει τον Χάβλιτσεκ. Τον αγκαλιάζει.
Σφίγγει τον Τζον Χάβλιτσεκ.
Ο Χάβλιτσεκ έσωσε αυτό το παιχνίδι,
πιστέψτε το!
Ο Τζόνι Χάβλιτσεκ έσωσε αυτό το παιχνίδι.
Λέω στον Χάβλιτσεκ "Σε έκανα διάσημο".
"Ο Χάβλιτσεκ έκλεψε την μπάλα!"
Είπα "Αν δεν τα έκανα μαντάρα, κανείς δεν θα σε είχε μάθει".
Έχοντας επιτέλους ξεφορτωθεί τους 76ερς,
οι Σέλτικς συνέχισαν με τους αιώνιους αντιπάλους τους στο Λ.Α.
Η Βοστόνη κέρδισε εύκολα τους Λέικερς, και πήρε τον τίτλο σε πέντε αγώνες.
ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΜΕΝΟΙ 96 - ΓΗΠΕΔΟΥΧΟΙ 129
Ήταν το όγδοο πρωτάθλημα από τότε που ο Ράσελ πήγε στην ομάδα.
ΟΙ ΣΕΛΤΙΚΣ "ΒΑΣΙΛΙΑΔΕΣ" ΞΑΝΑ
Η ΒΟΣΤΟΝΗ ΡΟΛΑΡΕΙ ΣΤΟΝ 8ο ΤΙΤΛΟ ΣΕ 9 ΧΡΟΝΙΑ
Για το κοινό, η μόνη έχθρα που 'χε σημασία
ήταν μεταξύ του Μπιλ Ράσελ και του Γουίλτ Τσάμπερλεϊν.
Ο Μπιλ ήταν ευθύς και συνεπής
ως προς τις προσδοκίες του για τα παιδιά και τις κοινότητες.
Για τον Γουίλτ, η κυριαρχία στο παιχνίδι βασιζόταν στην απαίτηση
αποζημίωσης βάσει ταλέντου.
Είμαστε εδώ για να βγάλουμε λεφτά.
Παίζουμε το άθλημα που μας αρέσει,
μα το κύριο ζήτημα είναι πόσα μπορείς να βγάλεις.
Ο Ράσελ συμμετείχε στο κίνημα πολιτικών δικαιωμάτων
και παρότρυνε τον κόσμο να επιδιώξει την αλλαγή.
Ο Γουίλτ ζούσε πολύ καλά,
μα δεν τον ένοιαζε τίποτε άλλο
πέρα απ' τις ανέσεις του και τη ζωή του.
Ο Γουίλτ είχε άλογο κούρσας, μια Rolls-Royce
Ζούσε πολύ καλά.
Αμειβόταν πολύ καλά.
Στάσου. "Αν έχει λεφτά για εκείνον, θα έχει και για μένα".
Θυμάμαι ν' ακούω στο ραδιόφωνο
ότι ο Γουίλτ μόλις είχε υπογράψει συμβόλαιο για 100.000 δολάρια.
Δεν ήταν απλώς μια φήμη.
Ο Τσάμπερλεϊν είχε υπογράψει τριετές συμβόλαιο με τους 76ers
με ετήσιες αποδοχές ρεκόρ ύψους 100.000 δολαρίων.
που ισοδυναμεί με ένα εκατομμύριο σήμερα.
Όταν το μάθαμε αυτό, μιλούσα στον Ρεντ Άουερμπαχ.
Μιλούσαμε για το νέο μου συμβόλαιο.
Είπα "Φτάνει, ως εδώ. Ξέρω τι θέλω".
Μου λέει "Τι;"
Είπα "Θέλω 100.001 δολάρια".
Ο ΡΑΣΕΛ ΦΤΑΝΕΙ ΤΟΝ ΓΟΥΙΛΤ
Κι εκείνος άσπρισε.
Άσπρισε πιο πολύ, με συγχωρείτε.
Αυτό είναι μικροπρεπές με σπουδαία τρόπο.
Το ένα δολάριο σημαίνει ότι είμαι καλύτερος.
Αποδεικνύει πόσο ανταγωνιστικός ήταν.
Αυτός ήταν. Αυτή ήταν η ουσία του.
Δεν αστειευόσουν για το δολάριο;
Ό,τι μπορεί κανείς.
Θα σου δώσουμε ένα αφού ήρθες.
Αληθεύουν οι φήμες ότι ζητάς αστρονομικά ποσά;
"Αστρονομικά", αυτό ακούγεται πολύ.
Μπορεί να σου βάλει 20 πόντους με pick-and-roll και μεταβάσεις.
Μπορεί να μπλοκάρει πέντε σουτ και να πάρει 20 ριμπάουντ.
Δεν αξίζει 100.000 δολάρια, αξίζει 500 εκατομμύρια ως παίκτης σήμερα.
Είπα "Ανακηρύχθηκα Πολυτιμότερος Παίκτης, θα 'πρεπε να 'μαι ο πιο ακριβοπληρωμένος".
Πήρα τον μπαμπά μου τηλέφωνο
και είπα "Δεν θα το πιστέψεις. Έκλεισα ένα συμβόλαιο.
Δεν χρειάζεται να δουλεύεις πια".
Λέει "Γιε μου, δεν μπορώ να σταματήσω τη δουλειά".
Του είπα "Γιατί όχι;"
Λέει "Δουλεύω σ' αυτό το χυτήριο εδώ και 25 χρόνια".
Είπα "Χυτήριο, 25… Αυτός είναι λόγος να σταματήσεις".
Είπε "Μπα, όχι".
Είπε "Άκου, γιε μου, έδωσα σ' αυτούς τους ανθρώπους
25 από τα καλύτερα χρόνια της ζωής μου.
Τώρα θα τους δώσω και μερικά κακά".
Φοβερό.
Όσο ο Ράσελ έπαιζε το παιχνίδι υπεροχής με τον Τσάμπερλεϊν,
πήρε θέση για την οικονομική μεταχείριση
των μαύρων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Υπάρχουν κι άλλες απαντήσεις που πρέπει να δοθούν.
ΛΕΥΚΗ ΔΥΝΑΜΗ
Σκοπεύω να κάνω διάσκεψη στον Λευκό Οίκο
με ακαδημαϊκούς και ειδικούς και εξαιρετικούς νέγρους ηγέτες
και των δύο φυλών για την εκπλήρωση των δικαιωμάτων τους.
Στόχος της θα είναι η βοήθεια στον Αμερικανό νέγρο
να εκπληρώσει τα δικαιώματα,
τα οποία, μετά από τη μεγάλη περίοδο αδικίας,
πρόκειται επιτέλους να εξασφαλίσει.
Ο Μπιλ Ράσελ ήταν ένας από τους 2.400 συνέδρους,
που ήταν διασκεδαστές, κορυφαίοι επιχειρηματίες κι εξέχοντες ακτιβιστές.
Όμως ένιωσε ότι, τελικά, η συνάντηση άφησε μόνο κενές υποσχέσεις.
Ο Ράσελ πίστευε ότι η αλλαγή εξαρτάται από τις οικονομικές ευκαιρίες.
Τι να την κάνεις την εκπαίδευση αν δεν έχεις δουλειές;
Επικρατεί ένα έλλειμμα ηγεσίας για τη δημιουργία ευνοϊκότερου κλίματος
που θα άρει τα οικονομικά εμπόδια που αντιμετωπίζει ο νέγρος
για να συμμετάσχει στη συμβατική αμερικανική οικονομία.
Το αίμα αυτού του έθνους
ρέει στις φλέβες του εμπορίου και της βιομηχανίας.
Αν κληθούν οι μεγάλες επιχειρήσεις
από τον Πρόεδρο της χώρας σε συντονισμένη δράση,
θα επιταχύνουμε σημαντικά την επίτευξη των στόχων που επιδιώκουμε.
Στη Βοστόνη την άνοιξη,
οι αντιδράσεις για τον διαχωρισμό στα σχολεία εντάθηκαν, κι ο Ράσελ έλαβε μέρος.
Επί τρία χρόνια, η σχολική επιτροπή αντιστεκόταν επίμονα στο θέμα,
το ίδιο και η αμφιλεγόμενη πρώην πρόεδρός της, Λουίζ Ντέι Χικς.
…δηλώνει ως πολιτική του ότι ένα φυλετικά άνισο σχολείο
δεν είναι εκπαιδευτικά επιβλαβές.
Λοιπόν…
Ο επιθεωρητής Όρενμπεργκερ κι εσείς δεν έχετε παιδιά
σε ένα φυλετικά άνισο σχολείο,
οπότε δεν ξέρετε ποια είναι η επίδραση στα παιδιά μας.
Είχε πάει να βγάλει λόγο στην αποφοίτηση
στο γυμνάσιο του Ρόξμπερι.
Όταν ο ιεροκήρυκας και μια ομάδα ακτιβιστών
έκαναν φασαρία, έβαλε να τον συλλάβουν.
Στο μεταξύ, η αποφοίτηση δεν έγινε,
έτσι, διοργανώσαμε μια ειδική τελετή σε μια εκκλησία,
κι έβγαλα εγώ τον λόγο αποφοίτησης.
Αναρωτιέμαι "Πού είναι όλες οι άλλες φωνές που φωνάζουν για αλλαγή;"
Οι φωτιές σιγοκαίνε παντού στις Ηνωμένες Πολιτείες,
ακόμα κι εδώ στο Ρόξμπερι,
μα κανείς δεν ακούει. Κανείς δεν ακούει.
Αυτό που δεν καταλαβαίνει ο κόσμος είναι
ότι η φωτιά του Ρόξμπερι, θα κάψει και τη Βοστόνη.
Η φωτιά θα εξαπλωθεί.
Για μένα, η ίδια η Βοστόνη ήταν το παζάρι του ρατσισμού,
με όλα τα είδη, παλιούς και νέους.
Η πόλη είχε διεφθαρμένους ρατσιστές στον δήμο,
ρατσιστές που πετούσαν τούβλα κι έλεγαν "στείλτε τους στην Αφρική",
και κοντά στο πανεπιστήμιο, ψευδο-ριζοσπάστες κομψούς ρατσιστές.
Ωστόσο, όλοι στη Βοστόνη μιλούσαν υπέρ του δρα Κινγκ.
Ήμουν σαστισμένος.
Ίσως το όνειρο του δρα Κινγκ, μια κοινωνία να μη βλέπει το χρώμα,
είχε παρερμηνευτεί στη Βοστόνη.
Γι' αυτούς, το "να μη βλέπει το χρώμα" σήμαινε πως οι μαύροι ήταν αόρατοι,
που τους βόλευε, και δεν απείχε και από την πραγματικότητα.
Ο Μπιλ Ράσελ δημοσιοποιεί
αυτό που συμβαίνει για να το μάθει ο κόσμος.
Γιατί κάνουμε πορείες; Γιατί διαμαρτυρόμαστε; Τι κερδίζουμε;
Ο κόσμος φοβόταν να μιλήσει.
Ήξερε να εκμεταλλευτεί τη θέση του.
Ήξερε πόσο ισχυρή και δυναμική ήταν η φωνή του.
Άνοιγε πόρτες, άνοιγε δρόμους για τη νεότερη γενιά.
Όταν αναλαμβάνουμε δράση και ενωνόμαστε και μιλάμε, ο κόσμος όντως ακούει.
Ως διάσημος, επιφανής αθλητής, μπορούσα να κάνω δημόσια συζήτηση
αν ήθελα να την κάνω.
Ο Ράσελ ποτέ δεν δίστασε να εκφράσει τις απόψεις του,
αλλά υπήρχαν πολλοί οπαδοί
που προτιμούσαν "να το βουλώσει και να παίξει".
Όσο προχωρούσα στην καριέρα μου, δεν ήθελα να έχω σχέσεις
με ανθρώπους εκτός των Σέλτικς.
Έπαιζα για τους Σέλτικς. Δεν έπαιζα για τη Βοστόνη.
Οπότε, νομίζω ότι χτυπούσε άσχημα σε πολλούς λευκούς,
που περίμεναν να τους προσκυνάς επειδή ήσουν εκεί.
Ο Μπιλ Ράσελ δεν προσκυνούσε.
Στο σπίτι του στο Ρέντινγκ, συχνά τους αντιμετώπιζαν ως ανεπιθύμητους εισβολείς.
ΦΑΝΑΤΙΚΟΙ ΕΒΡΙΣΑΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΡΑΣΕΛ
Δεν νομίζω ότι ήξερε κανείς τι έκαναν στους γονείς μου στα κρυφά.
Όταν οι Ράσελ επέστρεψαν μετά από ένα Σαββατοκύριακο,
ανακάλυψαν πως βάνδαλοι είχαν κάνει το σπίτι φύλλο και φτερό.
Γύρισαν σπίτι και το βρήκαν διαλυμένο.
Είναι προφανές ότι το έκανε κάποιος που ήταν ενάντια,
όχι μόνο στο ότι ζούσε εκεί, αλλά σ' αυτό που ήταν.
Έγραψαν διάφορα στον τοίχο.
Ρατσιστικές βρισιές και απειλές.
Γυρίζοντας στο σπίτι μετά τις διακοπές, το βρήκαμε γυαλιά καρφιά.
Είχαν γράψει "αράπης" στον τοίχο με περιττώματα,
και το τραπέζι μπιλιάρδου ήταν σκισμένο και γεμάτο μπίρα.
Έσπασαν τα τρόπαιά του, αφόδευσαν στο κρεβάτι των γονιών μου.
Σοκαρίστηκα. Δεν ήξερα ότι υπήρχε τόσος ρατσισμός στην πόλη.
Είναι θλιβερό που ο Μπιλ και η οικογένεια έπρεπε να το βιώσουν αυτό.
Η τοπική αστυνομία δεν κατάφερε να βρει υπόπτους.
Κάποιοι ισχυρίστηκαν ότι "η αλαζονική μου στάση" ίσως συνέβαλε στην εισβολή αυτήν.
Μιλάμε για τον Ράσελ, έναν τύπο που 'ναι ήδη τσατισμένος
μονίμως, έτσι κι αλλιώς, για τον τρόπο που αντιμετωπίζονταν οι μαύροι.
Δεν μιλούσε ποτέ δημόσια γι' αυτά τα πράγματα.
Αυτό το δικαιολογούν λέγοντας "Τον έχουν παρεξηγήσει".
Θα μπορούσε να είχε κάνει συνέντευξη Τύπου
και να πει "Αυτά τα ζώα μπήκαν στο σπίτι μου,
και γι' αυτό εσείς νομίζετε ότι έχω κακή συμπεριφορά".
Ο Μπιλ χαρακτηρίστηκε ως οργισμένος μαύρος,
γιατί δεν θα άφηνε τον κόσμο να ξεχάσει
τη ζωή των μαύρων στην Αμερική.
Ο κόσμος πρέπει να παραδεχτεί την αλήθεια για να προχωρήσουμε.
Κάθε φορά που είχε την ευκαιρία να παίξει,
έπαιρνε όλα αυτά που βίωνε, συγκεντρωνόταν και τα έβαζε στο παιχνίδι.
Δεν είχα γνωρίσει κανέναν με τέτοια αξιοσημείωτη στάση και συγκέντρωση.
Πάντα ψάχνεις για το πλεονέκτημα. Το έμαθα από τον Άουερμπαχ.
Κάνε ό,τι μπορείς για να αντιστρέψεις τους όρους υπέρ σου,
πνευματικά, συναισθηματικά και σωματικά.
Ήμουν και λίγο εριστικός.
Οι πιο πολλοί είναι εριστικοί χωρίς λόγο.
Ο Μπιλ Ράσελ δεν ήταν τέτοιος τύπος.
Ο Μπιλ το έκανε με τρόπο
που θα επηρέαζε άμεσα το παιχνίδι.
Θα έλεγε κάτι,
γιατί ήξερε ότι θα σε εκνευρίσει.
Κι αυτό σίγουρα θα βοηθούσε τους Σέλτικς να νικήσουν.
Μέρος της ευθύνης που είχα
ήταν να τραβήξω την επίθεση του αντιπάλου πάνω μου.
Μερικές φορές έβγαζα έναν λόγο στο κέντρο.
"Λοιπόν, παιδιά", έλεγα στην άλλη ομάδα.
Δεν έχει λέι απ απόψε.
Δεν θα ασχοληθώ με σουτ απ' τα 4,5 μέτρα. Δεν έχω όρεξη απόψε,
αλλά δεν επιτρέπω λέι απ".
Ή έσκυβα στον φόργουορντ και έλεγα "Αν πας για λέι απ,
φέρε και το αλατοπίπερο γιατί θα φας την μπάλα".
Φυσικά, δεν έλεγα τίποτα στον Όσκαρ Ρόμπερτσον ή στον Τζέρι Γουέστ.
Με κάποιους τύπους δεν το έκανες.
Ο Μπιλ δεν ήταν εριστικός μ' εμένα
όταν πήγαινα προς το καλάθι
για λέι απ, γιατί ίσως του γυρνούσε μπούμεραγκ.
Νομίζω πως την πρώτη χρονιά,
ο Ράσελ στεκόταν εδώ κι ο Σατς κι εγώ εδώ πέρα.
Κι ο Ράσελ κοιτάζει τον Σατς
και μετά κοιτάζει εμένα.
Και μετά κοιτάζει τον Σατς και λέει…
Θα μαρκάρεις τον καριόλη;
Αυτό σόκαρε τον Μπράντλεϊ.
Δεν τον είχαν αποκαλέσει έτσι ποτέ.
Αυτό το πράγμα με έκανε να σκεφτώ "Τι εννοούσε;
Γιατί κάνει έτσι;"
Όταν κάποιος ευφυής γίνεται εριστικός είναι ό,τι χειρότερο.
Γιατί θα σκέφτονται αυτόν, κι όχι το παιχνίδι.
Ο Ρας έπαιζε παιχνίδι μέσα στο παιχνίδι.
Έκανε αντικανονικά κοψίματα σε δύο σουτ σε κάθε παιχνίδι, επίτηδες.
Τα καλάθια μετρούσαν, βέβαια,
αλλά έστελνε μήνυμα στους παίκτες.
"Κοίτα πόσο κοντά έφτασα στο να σου ρίξω τάπα".
Ήταν εξπέρ.
Έξω στον Μπέιλορ, μπαίνει στη ρακέτα. Κάνει το λέι απ. Κόβει ο Ράσελ.
Καρφώνει ο Ράσελ. Φοβερή κίνηση του Μπιλ Ράσελ!
Ο Ράσελ ήταν σίγουρα αλαζόνας, τρόμαζε κόσμο.
Εκτός γηπέδου, τρόμαζε όσους τον πλησίαζαν.
Απλώς στεκόταν και τους κοιτούσε επίμονα.
Δεν έλεγε τίποτα.
Ήταν ένας ενδιαφέρων συνδυασμός αθλητή και στοχαστή.
Μπορούσε να διαλέξει μια κίνηση και να την παίξει στο μυαλό του
ξανά και ξανά μέχρι να πάει να την επιχειρήσει.
Μελετούσε το παιχνίδι με πολλή προσοχή.
Η ιδέα ότι μπορείς να υπολογίσεις πώς θα έρθει ο παίκτης πάνω σου,
να ξέρεις τις ικανότητές τους και πώς το κάνουν συνήθως,
και να βλέπεις το υπόλοιπο γήπεδο,
για να ξέρεις "Αν το κάνω έτσι, η τροχιά της θα τη στείλει εκεί".
Ο τύπος είναι μαθηματικός.
Η κυριαρχία του Μπιλ στο παρκέ συμπεριλάμβανε πάντα μαθηματικά.
Στο πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο,
μαζί με τον συμπαίκτη του στους Σέλτικς, Κέι Σι Τζόουνς,
ο Μπιλ εισήγαγε εναλλακτικούς τρόπους σκέψης
για τις γωνίες βολής και τις εξισώσεις στο μπάσκετ.
Αποφασίσαμε ότι το μπάσκετ είναι παιχνίδι γεωμετρίας,
με γραμμές, σημεία και αποστάσεις.
Εγώ ονειρευόμουν ατομικές κινήσεις, αλλά εκείνος σχεδίαζε στρατηγικές.
Ο Κέι Σι είχε αυθεντικό μπασκετικό μυαλό, και μου έμαθε στρατηγική
για να φέρνω αποτελέσματα, ειδικά στην άμυνα.
Εκείνη την εποχή, παίκτες και προπονητές θεωρούσαν την άμυνα
καθαρή αντίδραση.
Ο Κέι Σι την έβλεπε αλλιώς.
Έψαχνε τρόπους για να κάνει τον αντίπαλο
να κάνει το σουτ απ' το σημείο που ήθελε εκείνος.
Άφηνε τον παίκτη να σουτάρει
πέρα από το σημείο που ήταν εύστοχος,
και αντί να πιέζει τον παίκτη, πήγαινε στην άλλη πλευρά του γηπέδου,
πιστεύοντας ότι θα πάρω το ριμπάουντ και θα έδινα πάσα για εύκολο καλάθι.
Μαζί ονειρευόμασταν δεκάδες τέτοιες φάσεις,
και βάζαμε στις εξισώσεις μας ό,τι ξέραμε για τις αδυναμίες των αντιπάλων.
Σταδιακά, ο Κέι Σι κι εγώ δημιουργήσαμε έναν δικό μας μπασκετικό κόσμο.
Είχαμε έμπνευση.
Επιστήμονες με αθλητικά.
Είχε πάντα μια μεγαλοπρέπεια.
Κοιτάζω φωτογραφίες του. Υπάρχει μια συγκεκριμένη φωτογραφία.
Στέκεται στη μέση του γηπέδου με τα δύο χέρια στους γοφούς του,
σε ένα κατάμεστο Μπόστον Γκάρντεν.
Και όταν την είδα, ήταν σαν…
ένας βασιλιάς να ατενίζει το φέουδό του.
Όσο κι αν ο Ράσελ θεωρείτο ιδιοφυΐα στο παρκέ,
οπαδοί και αθλητικογράφοι τον κατέκριναν
γιατί ήταν ευέξαπτος, απρόσιτος και αλαζόνας.
Είμαι αλαζόνας. Το παραδέχομαι.
Αλλά ποιος ορίζει τι θα πει αλαζόνας;
Αν το έκανε λευκός αθλητής,
δεν θα ήταν αλαζόνας, θα ήταν ανταγωνιστικός, νευρικός.
Όταν είσαι ο Μπιλ Ράσελ,
και ζεις σε μια χώρα που σε αποξενώνει,
που σε τιμά μόνο επειδή είσαι αθλητής
"Κι εγώ θα κάνω το εξής. Θα με έχετε μόνο μέσα στο γήπεδο.
Εκτός γηπέδου, θα με αφήστε να ζήσω τη ζωή μου".
Ως απόδειξη της αλαζονείας του Ράσελ,
ανέφεραν την άρνησή του να υπογράφει αυτόγραφα.
Ως παίκτης, μετά το 1964, δεν υπέγραφε ποτέ.
Πάντα ένιωθα περίεργα με τα αυτόγραφα,
ακόμα κι όταν έπαιζα στο κολέγιο.
Στην αρχή, δεν έδινα σημασία στο συναίσθημα.
Έβαζα την υπογραφή μου γιατί αυτό έκαναν όλοι.
Στις αρχές της δεκαετίας του '60,
παρατήρησα πως, αφού είχα υπογράψει 50 με 60 αυτόγραφα,
είχα ένα περίεργο συναίσθημα για δύο τρεις μέρες.
Το κοινό και τα ΜΜΕ έδειχναν ενοχλημένοι.
Το έπαιρναν προσωπικά
το ότι είχε επιλέξει να μη μοιράζεται τον προσωπικό του χώρο
και να υπογράφει αυτόγραφα.
Δεν γίνεται να αφήνεις του οπαδούς να σου υπαγορεύουν τι να κάνεις.
Δεν μπορώ να φανταστώ την αξία μιας τζίφρας σ' ένα κομμάτι χαρτί.
Τι αξία έχει η υπογραφή μου και γιατί να πρέπει να υπογράψω;
Δείχνω την αξία μου στο γήπεδο, τελεία και παύλα.
Είμαι δημόσιο πρόσωπο όταν παίζω
και ιδιώτης όταν δεν παίζω.
Αν θέλω να υπογράψω, θα το κάνω,
αλλά κανείς δεν μ' έχει αναγκάσει να κάνω κάτι.
Με δέχεσαι ως τον άνδρα Μπιλ Ράσελ ή δεν με δέχεσαι.
Η υπογραφή μου δεν θα κάνει καμία διαφορά.
Και το γεγονός ότι είμαι μπασκετμπολίστας είναι απλώς τυχαίο.
Μ' άρεσε που είχε τις απόψεις του.
Αποφάσισε ότι απλώς θα παίζει το παιχνίδι
και θα αλληλεπιδρά με τους συμπαίκτες του.
Πάντα είχε τον έλεγχο. Αυτό θέλω να πω.
Προτιμούσε να κάνει ουσιαστική συζήτηση
ή να σφίξει το χέρι ενός κυρίου ή μια κυρίας.
Αυτά τα έκανε.
Αν δεν υπογράφει αυτόγραφα, μην του το ζητάς.
Είχε κάποιες πεποιθήσεις που δεν άλλαζε.
Μ' αρέσει αυτό.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν υπογράφει αυτόγραφα.
Του ζήτησα αυτόγραφο και μαντέψτε τι είπε;
Όχι.
Και άρχισα να γελάω "Ναι, πολύ αστείο.
Ορίστε. Υπόγραψε εδώ".
Είπε και πάλι όχι και το εννοούσε.
Προσπαθούσα να βάλω όλους τους παίκτες που είχα παίξει
να υπογράψουν τις φωτογραφίες τους,
για να τα έχω ως ενθύμιο ή κάτι τέτοιο,
και ο Ράσελ αρνήθηκε.
Αυτό που είπε ήταν
"Περνάμε πολύ χρόνο μαζί. Βγαίνουμε μαζί.
Ξέρεις ότι δεν υπογράφω αυτόγραφα".
Είπα "Θα τον σκοτώσω. Πλάκα μου κάνεις".
Αυτά είναι δύο από τα μη-υπογεγραμμένα βιβλία του Μπιλ Ράσελ,
που έχω ανάμεσα στον Έιτς Ραπ Μπράουν και τον Τζέιμς Μπόλντουιν.
Δεν θα το άλλαζα με τίποτα. Δεν μου τα έχει υπογράψει προσωπικά
ο ίδιο ο κύριος Μπιλ Ράσελ.
Τον είδα πριν τρία χρόνια όταν είχε έρθει στην πόλη.
Μου λέει "Σατς, πώς πάει;" Αρχίσαμε να μιλάμε.
Είπε "Και πάλι δεν θα υπογράψω αυτόγραφο!"
Νομίζω ότι, κατά κάποιον τρόπο, ο μπαμπάς μου ήταν μπροστά.
Νομίζω ότι αν δούμε την εμμονή μας με τις διασημότητες σήμερα,
είναι εμφανείς οι παγίδες και οι κίνδυνοι του να 'σαι διάσημος.
Τον κατέκριναν που δεν πήγαινε με τα νερά τους,
που δεν ήταν προσιτός,
και σε αντίθεση με μερικούς άλλους σταρ, δεν νομίζω πως το χρειάστηκε ποτέ.
Ήταν ανερυθρίαστα ο εαυτός του διαρκώς,
κι αν δεν μπορείς να το σεβαστείς αυτό, είναι δικό σου θέμα.
Από το 1963 ως το 1965, το μπάσκετ είχε χάσει τη λάμψη του.
Το θεωρούσα παιδικό παιχνίδι και το είπα δημοσίως.
Πώς μπορώ να παίζω μπάσκετ ως ενήλικας, με τον τρόπο που έπαιζα παιδί
όταν συμβαίνουν τόσο πιο σημαντικά πράγματα;
Ήθελα να βοηθήσω να αλλάξω τον κόσμο και έψαχνα τρόπο να το κάνω.
Η Μαύρη Επανάσταση είχε ξεκινήσει και πολλά πράγματα άλλαζαν.
Είσαι μαύρος που παίζεις αυτό το παιχνίδι.
Είναι γεμάτο ρατσισμό, πρωτίστως. Δεν μπορείς να πας σε μέρη.
Και οι μαύροι περνούν τα πάνδεινα. Τους χτυπούν, τους επιτίθενται,
κι εσύ παίζεις μπάσκετ για τους Μπόστον Σέλτικς.
Νομίζω πως όταν αποστασιοποιηθείς, νιώθεις τις τύψεις του επιζώντα.
"Τι κάνω και παίζω γι' αυτούς τους λευκούς,
που με χειροκροτούν,
μα δεν θέλουν να μένω στη γειτονιά τους;"
Βλέπεις αυτήν την κακοποίηση στην τηλεόραση,
και πονάς και νιώθεις τύψεις.
Νιώθεις απαίσια. "Αυτό που κάνω δεν είναι αρκετό".
Υπάρχουν δύο κοινωνίες σ' αυτήν τη χώρα,
και πρέπει να το αναγνωρίσω.
Να βλέπεις τη ζωή όπως είναι και να μην βγαίνεις εκτός εαυτού.
Δίνει συνεντεύξεις στο Sports Illustrated, στη Saturday Evening Post,
που μιλούν για την απογοήτευσή του με την Αμερική.
Αμφισβητεί τη στρατηγική της μη βίας του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.
Υπερασπίζεται τον Μάλκολμ Χ και το Έθνος του Ισλάμ,
που απεχθάνονται οι περισσότεροι λευκοί Αμερικανοί.
Λέει ότι ο αθλητισμός δεν είναι χώρος φυλετικής αφύπνισης.
Εκφράζει τα μεγαλύτερα ρατσιστικά πρότυπα στην αμερικανική κοινωνία.
Τι συμβαίνει όταν έχεις τέτοια επίγνωση αυτού που κάνεις;
Πώς επηρεάζει το πόσο το απολαμβάνεις;
Καθώς ο Μπιλ Ράσελ πάλευε
με τον ρόλο και την ευθύνη του ως μαύρου αθλητής,
η ομάδα του βρισκόταν σε ένα κομβικό σημείο.
Ο κόουτς Ρεντ Άουερμπαχ αποφάσισε πως ήταν ώρα να παραιτηθεί.
Η σεζόν του '65 -'66 θα ήταν η τελευταία του ως προπονητή.
Δεν ήθελα να μπω στη σεζόν
και, αν κερδίζαμε, να πω "Αποσύρομαι".
Θα έλεγαν "Φεύγεις νικητής".
Είπα "Θα παραιτηθώ ό,τι κι αν συμβεί".
Το κρίσιμο ερώτημα ήταν ποιος θα πάρει τη θέση του Ρεντ.
Η πρώτη επιλογή του Ρεντ ήταν ο αρχηγός της ομάδας, ο Μπιλ Ράσελ.
Ποιος θα μπορούσε να παρακινήσει τον Μπιλ Ράσελ τον παίκτη
καλύτερα από τον Μπιλ Ράσελ τον κόουτς;
Ήμουν ο πρώτος που ρώτησε και του είπα ότι δεν θέλω τη δουλειά.
Αν όχι ο Μπιλ, τότε ποιος; Αυτή η απόφαση θα 'πρεπε να περιμένει.
Στο μεταξύ, η σεζόν έπρεπε να τελειώσει,
και η επικείμενη παραίτηση του Ρεντ, ήταν ένα επιπλέον κίνητρο για νίκη.
Θέλαμε τη χρονιά που θα αποσυρόταν ο Ρεντ
να κερδίσουμε το πρωτάθλημα.
Πιστεύαμε ότι αυτό που θα χαρακτήριζε την καριέρα του ως προπονητή,
θα ήταν το "Πώς τελείωσε;"
Το αποχαιρετιστήριο πρωτάθλημα του Ρεντ θα εξαρτιόταν από τα πλέι οφ.
Αφού κέρδισαν τη Φιλαδέλφεια για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά
στη διεκδίκηση του τίτλου της Ανατολικής Περιφέρειας…
η Βοστόνη νίκησε τη Φιλαδέλφεια 121-117.
…οι Σέλτικς αντιμετώπισαν τους Λέικερς για πέμπτη φορά.
Και όπως συνέβαινε συχνά, η σειρά κρίθηκε στα τελευταία δευτερόλεπτα
του έβδομου αγώνα, με τους Σέλτικς να προηγούνται με τέσσερις.
Απομένουν έξι δευτερόλεπτα και ξαφνικά οι Λέικερς έχουν μια ευκαιρία.
Η μπάλα στον Έλις. Ο Έλις σουτάρει, και είναι μέσα!
Τέσσερα δευτερόλεπτα, και η διαφορά μειώνεται στους δύο πόντους.
Ο Κέι Σι έχει την μπάλα, τον περικυκλώνουν. Ένα δευτερόλεπτο.
Αυτό ήταν. Τελείωσαν όλα!
Ο Χάβλιτσεκ πήρε την πάσα και τον πολιορκούν.
Τελείωσαν όλα.
Οι Μπόστον Σέλτικς…
κέρδισαν τους Λος Άντζελες Λέικερς με 95 με 93.
Και το πλήθος ξεχύνεται στο παρκέ.
Ο Ρεντ κι εγώ θέλαμε να κερδίσουμε εκείνον τον αγώνα για να φύγει νικητής.
Ο ΑΟΥΕΡΜΠΑΧ ΦΕΥΓΕΙ ΓΕΛΩΝΤΑΣ
Ο Ρεντ σχεδίαζε να μείνει στους Σέλτικς ως γενικός διευθυντής,
οπότε έπρεπε να ορίσει τον διάδοχό του.
Ήξερε πως ο Ράσελ χρειαζόταν έναν προπονητή να τον εμπνέει
και να του κρατάει το ενδιαφέρον.
Υπάρχει καλύτερος από έναν πρώην παίκτη των Σέλτικς;
Φτιάξαμε από μια λίστα και η πρώτη μου επιλογή ήταν ο Φρανκ Ράμσεϊ.
Ο Φρανκ είχε αποσυρθεί στο Κεντάκι και δεν μπορούσε να φύγει.
Πήγαμε σε τρεις ή τέσσερις άλλους
και κανένας τους δεν μας έκανε.
Και μου είπε "Πρέπει να προσλάβω κάποιον".
Λέει "Θα ψάξω έξω από τον οργανισμό".
Στο τέλος, ο Ρεντ κάλεσε τον Άλεξ Χάναμ, τον κόουτς των Σαν Φρανσίσκο Γουόριορς,
πρώην παίκτη-προπονητή των Σεντ Λούις Χοκς,
και παλιό αντίπαλο που δεν συμπαθούσε ο Ράσελ.
Λέω "Αν τον προσλάβεις, Ρεντ, θα αποσυρθώ μαζί σου".
Ήμουν με τον Ράσελ και είπα "Ποιος θα 'ναι κόουτς όταν φύγει ο Ρεντ;"
Είπε "Ο Άλεξ Χάναμ",
ένας απ' τους εχθρούς του Ράσελ.
Είπα "Δεν μπορείς να παίξεις για τον Χάναμ. Τον απεχθάνεσαι τον τύπο".
Είπα "Άκου, για όνομα του Θεού, εσύ θα προπονήσεις την ομάδα.
Θέλεις να την προπονήσεις;" "Ναι".
"Πες στον Ρεντ ότι θα την αναλάβεις".
Τώρα, περίπου 25 λεπτά αργότερα,
είμαι στο δωμάτιο του ξενοδοχείου,
χτυπάει το τηλέφωνο.
Και είναι ο Ρεντ Άουερμπαχ και λέει "ΜακΣουίνι, βρε κάθαρμα".
Είπα "Ρεντ, τι έγινε;"
Κλείνει το τηλέφωνο.
Λίγο αργότερα, χτυπά η πόρτα. Είναι ο Ράσελ. "Είμαι ο προπονητής".
Δεν ήξερα τι να πω… Τον αγκάλιασα και τον φίλησα,
και τράβηξα το μούσι του.
Και… "Είναι το πιο υπέροχο πράγμα στον κόσμο".
Ο ΠΡΩΤΟΣ ΝΕΓΡΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ
Είχαν τον Κούζι και τον Άουερμπαχ, μα δεν είχαν Παγκόσμιο Πρωτάθλημα
μέχρι τον Ράσελ, και τώρα είναι παίκτης-προπονητής.
Σκέφτηκα πως αν ήμουν προπονητής,
η σχέση μου με το παιχνίδι θα αποκτούσε άλλο νόημα.
Είναι αυτό που θα έπρεπε να συμβεί
με βάση αυτά που είχε κάνει.
Ο νέος προπονητής των Σέλτικς. Καλή επιτυχία.
Ευχαριστώ.
Θα αντιγράψεις τον Ρεντ Άουερμπαχ ή θα κάνεις τα δικά σου;
Κανείς δεν μπορεί να αντιγράψει τον Άουερμπαχ.
Θα κάνω τα δικά μου. Είμαι κι εγώ αγύριστο κεφάλι.
Σ' αυτό θα ακολουθήσω τον Ρεντ. Θα 'μαι κι εγώ ξεροκέφαλος.
Στο ετήσιο δείπνο στο τέλος της σεζόν των Σέλτικς,
ο Ράσελ διαμήνυσε ότι ο ρόλος του μπορεί να άλλαξε,
μα τα αισθήματα και οι προσδοκίες για τους συμπαίκτες του ήταν ίδια.
Περιμένω πολλά από την ομάδα την επόμενη σεζόν.
Δεν έχω υπάρξει μέλος άλλης ομάδας με τόσο μεγάλη καρδιά.
Δεν δένομαι με πολλούς, αλλά εσείς με κάνατε να σας αγαπήσω.
Μου φερθήκατε καλύτερα απ' ό,τι μου έχουν φερθεί στη ζωή μου.
Είστε στ' αλήθεια η οικογένειά μου.
Οι Σέλτικς δεν είναι μόνο το όνομα ή η ομάδα.
Είναι τρόπος ζωής.
Η ανακοίνωση ήταν σημαντική για τους Σέλτικς,
για τον αθλητισμό, εν γένει, αλλά και για το έθνος.
Ο Ράσελ θα ήταν ο πρώτος μαύρος προπονητής
επαγγελματικής ομάδας στη Βόρεια Αμερική.
Αλλά ο Τύπος δεν ήξερε τι συμπέρασμα να βγάλει.
'ΝΟΜΙΖΩ ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ' ΡΑΣΕΛ
Μπορείς να κάνεις τη δουλειά αμερόληπτα, χωρίς αντίστροφες φυλετικές προκαταλήψεις;
Ναι.
Τώρα, φυσικά, είστε ο πρώτος νέγρος που κατέχει σημαντική θέση προπονητή.
Νιώθετε μεγαλύτερη πίεση εξαιτίας αυτού;
Καθόλου. Άλλοι δίνουν σ' αυτό το θέμα μεγαλύτερη σημασία,
γιατί είναι απολύτως φυσικό ότι θα έπαιρνα τη θέση
ή θα μου την πρόσφεραν.
Το ότι ο Ράσελ έγινε προπονητής μιας ομάδας που 'χει κερδίσει
πάρα πολλούς τίτλους,
είναι σημαντικό γεγονός στην αμερικανική αθλητική ιστορία.
Θυμάμαι όταν πρωτοάκουσα
ότι ο Ράσελ θα ήταν ο προπονητής των Σέλτικς.
Χάρηκα πάρα πολύ.
Και μιλάμε για μόλις πέντε χρόνια από το σύστημα των ποσοστώσεων.
Δεν έγινε μόνο το πρόσωπο των Σέλτικς.
Έγινε και κομμάτι της βιτρίνας
που είναι το πιο ορατό στον υπόλοιπο κόσμο.
Δεν μπορώ να φανταστώ πώς είναι
να 'σαι καλός και στους δύο ρόλους, γιατί είναι πολύ διαφορετικοί
και απαιτούν πολλή ενέργεια και αντίληψη και σκέψη.
Είναι καλύτερος από μένα.
Ο Ράσελ και οι Σέλτικς ξεκίνησαν δυνατά τη σεζόν,
με δέκα νίκες στα πρώτα 12 παιχνίδια.
Πιο πολύ από τις νίκες ή τις ήττες,
ένα γεγονός επηρέασε βαθιά τον προπονητή Μπιλ Ράσελ.
Όταν οι Σέλτικς έπαιζαν ένα παιχνίδι επίδειξης στη Λουιζιάνα,
ο πατέρας του Μπιλ έφερε τον παππού του στον πρώτο του αγώνα μπάσκετ.
Ο κος Τσάρλι ήρθε στα αποδυτήρια με τον γέρο.
Μετά από λίγα λεπτά, μας έπιασε πανικός και τους δύο.
Ο γέρος έκλαιγε. Εγώ νόμιζα ότι είχε πάθει έμφραγμα.
Μετά είδαμε και οι δύο ότι δεν πονούσε.
Είχε μείνει εμβρόντητος,
άναυδος μπροστά στον Σαμ Τζόουνς και τον Τζον Χάβλιτσεκ στα ντους.
Οι δυο συμπαίκτες μου σαπουνίζονταν και μιλούσαν,
αγνοώντας το συναίσθημα του γέρου.
Ο γέρος μάς κοίταξε και δήλωσε με βραδύτητα.
"Ποτέ δεν πίστευα ότι θα έβλεπα
τη μέρα που θα έπεφτε νερό από έναν μαύρο πάνω σε έναν λευκό".
Και κουνούσε το κεφάλι του.
"Καταλαβαίνω πως αυτοί οι δύο συμπαθιούνται".
Είσαι σε θέση να αναλάβεις για πρώτη φορά.
Με μια σειρά από νίκες. Θέλεις να κάνεις κάποια πρόβλεψη;
Αν δεν έχουμε τραυματισμούς, θα πάμε μέχρι τέλους.
Μπορεί να είχε αναλάβει περισσότερα από όσα μπορούσε ν' αντέξει.
Παίζει κατά μέσο όρο 45 λεπτά το παιχνίδι,
και μας καθοδηγεί επίσης,
φροντίζει να είμαστε στα σημεία που πρέπει να 'μαστε,
να δουλεύει σωστά η επίθεση και η άμυνα να 'ναι στα σωστά σημεία.
Σίγουρα όταν ανέλαβε τη δουλειά, δεν συνειδητοποίησε
πόση παραπάνω ενέργεια θα του έπαιρνε αυτό.
Και έτυχε να είναι η χρονιά που ο Γουίλτ ήταν πιο συγκροτημένος
και είχε μια φοβερή ομάδα.
Το επίσημο πρόγραμμα του αγώνα, 35 σεντ. Η επίσημη σειρά του προγράμματος.
Διαβάστε τα πάντα για τον Γουίλτ Τσάμπερλεϊν στο επίσημο πρόγραμμα.
Τα τελευταία δύο χρόνια, οι 76ερς είχαν εξελιχθεί
από μια υποσχόμενη ομάδα σε υπερδύναμη.
Διέθεταν το καλύτερο ρεκόρ στο ΝΒΑ,
και ο Γουίλτ είχε επιτέλους βρει μια ομάδα για να δέσει.
Η απόρριψη μπορεί να σε πληγώσει.
Τα τελευταία δέκα χρόνια, οι Σέλτικς κέρδισαν εννιά από τα δέκα πρωταθλήματα.
Πέρυσι, οι 76ερς παραλίγο να γίνουν πρωταθλητές.
Το παρελθόν φωνάζει "Κερδίστε τη Βοστόνη".
Πίσω στον Γκριρ, που πάει για σουτ. Το κάνει. Είναι μέσα.
Αυτές οι δύο ομάδες θα αλληλοσπαραχτούν.
Γκριρ από αριστερά. Σουτάρει. Δεν μπήκε.
Το ριμπάουντ από τον Τσάμπερλεϊν. Το βάζει και παίρνει και φάουλ.
Οι Σίξερς κυριάρχησαν στα τρία πρώτα παιχνίδια της σειράς των πλέι οφ του 1967.
Ο Γουίλτ, βετεράνος πλέον, είχε προσαρμοστεί,
έδινε πιο πολλές πάσες κι έπαιζε ομαδική άμυνα.
Υπέροχο κόψιμο ο Τσάμπερλεϊν!
Στην πρώτη του χρονιά ως παίκτης-προπονητής στο ΝΒΑ,
ο Ράσελ κληρονόμησε έναν γερό οργανισμό που φθίνει.
Πήγαμε στο Γκάρντεν και οι οπαδοί είχαν πολύ άσχημη συμπεριφορά.
Δεν ήταν αναμέτρηση αυτό. Ήταν σύγκρουση.
Κι ένας οπαδός στη συμπλοκή.
Οι Σέλτικς κέρδισαν τον τέταρτο αγώνα στη Βοστόνη,
και επέστρεψαν στη Φιλαδέλφεια,
όπου οι οπαδοί απαιτούσαν το τέλος της δυναστείας των Σέλτικς.
Ο Γουόκερ φτάνει στο λέι απ.
Η ομάδα είναι απίθανη όλη τη χρονιά.
Στον Γκριρ, που τον κυνηγούν. Τη βάζει.
Η ΒΟΣΤΟΝΗ ΠΕΘΑΝΕ
Οι οπαδοί της Φιλαδέλφειας τραγουδούσαν "Οι Σέλτικς πέθαναν. Επιτέλους πέθαναν".
ΒΟΣΤΟΝΗ ΘΑ ΠΕΘΑΝΕΙΣ ΑΠΟΨΕ
Ο Μπιλ Ράσελ βλέπει μια δυναστεία να καταρρέει.
Πέντε, τέσσερα, τρία, δύο, ένα!
Ο Γουίλτ και οι Φιλαδέλφεια 76ερς μάς νίκησαν επειδή ήταν καλύτεροι.
Σχεδόν μας πέταξαν απ' το γήπεδο,
και πήρα μια στιγμιαία γεύση από το σύνδρομο της ήττας.
Αν και οι Σέλτικς είχαν κάνει πρωτοφανές ρεκόρ,
με οκτώ συνεχόμενα πρωταθλήματα, οι οπαδοί στη Βοστόνη με γιούχαραν.
"Έχετε ξοφλήσει, έτσι;"
"Το ήξερα ότι δεν θα κρατούσε. Δεν το έχετε πια".
Δεν πίστευα στα μάτια μου.
Οι Σίξερς κέρδισαν τους τελικούς του ΝΒΑ,
κι ο Γουίλτ τον πρώτο του τίτλο.
Στο μεταξύ, στη Βοστόνη, οι αναλύσεις για την ήττα των Σέλτικς
επικεντρώνονταν σε ένα άτομο.
Είχαμε συνηθίσει να κερδίζουμε,
και όσο μπορούσαμε να βασιζόμαστε στον Ράσελ,
θεωρούσαμε πως θα τους κερδίζαμε όλους.
Ο Ρας, που ήταν περήφανος,
πληγώθηκε πολύ
με το γεγονός ότι δεν νικήσαμε.
Κι ένιωθε ντροπή.
Ήταν σιωπηλός, δεν ήθελε να μιλάει για τη σεζόν.
Τέτοιος τύπος ήταν.
Είπε "Θα δούμε τι θα γίνει του χρόνου".
Σε περίπτωση που δεν το μάθατε εξαιτίας του μπέιζμπολ,
ξεκινάει η νέα σεζόν του ΝΒΑ το Σάββατο βράδυ.
Εδώ, στο Μπόστον Γκάρντεν όλοι οι βετεράνοι
θα επιστρέψουν με τους Σέλτικς, για να πάρουν πίσω το στέμμα
που τους αφαίρεσαν οι Φιλαδέλφεια 76ερς.
Δεν κάνω προβλέψεις.
Όσα χρόνια ήμουν εδώ, ρωτούσαν "Πώς θα τα πάτε;"
Εγώ έλεγα "Δεν ξέρω. Δεν έχω τίποτα να πω".
Πέρυσι ρώτησαν "Πώς θα τα πάτε;"
Είπα "Θα το κερδίσουμε" και δεν το κάναμε.
Οπότε, δεν πρόκειται να ξαναπώ ποτέ τίποτα.
Ο Ράσελ αντιμετώπιζε διπλή απειλή τη δεύτερη σεζόν.
Αρχικά, να αποδείξει ότι μπορούν να πάρουν το πρωτάθλημα,
μετά την ήττα από τους Φιλαδέλφεια 76ερς.
Η άλλη προέκυψε απ' τον πόλεμο που δίχασε τις ΗΠΑ
και τον κόσμο των σπορ.
Είχα ισχυρές πεποιθήσεις για το Βιετνάμ πολύ νωρίς στον πόλεμο.
Τον θεωρούσα συνέχεια των αποικιακών πολέμων,
και ως μαύρος που αντιτάχθηκε στις αποικίες στην Αφρική,
είχα μια ευαισθησία.
Στην πράξη, οι Βιετναμέζοι έλεγαν
πως δεν ήθελαν δυτικούς να κάνουν κουμάντο στη χώρα τους.
Εμείς οι Αμερικανοί δεν το βλέπαμε έτσι.
Ως αυτοκρατορία, ορίσαμε τον πόλεμο
ως ένα ζήτημα κομμουνισμού εναντίον δημοκρατίας.
Οι βόμβες που πέφτουν στο Βιετνάμ εκρήγνυνται στην πατρίδα.
Καταστρέφουν το όνειρο και την πιθανότητα
μιας αξιοπρεπούς Αμερικής.
Ελ Μπι Τζέι, καλημέρα, πόσα παιδιά σκοτώνεις τη μέρα;
Τα κομμούνια κάνουν κουμάντο εδώ!
Ο πόλεμος είχε προκαλέσει θυμό και πικρία και πόλωσε το έθνος.
-Τι θέλουμε; -Ειρήνη.
-Πότε θα την αποκτήσουμε; -Τώρα!
Ανάμεσα σε όσους εναντιώνονταν,
ήταν και ο 25χρονος πρωταθλητής βαρέων βαρών, Κάσιους Κλέι,
που είχε ασπαστεί το Ισλάμ και πήρε το όνομα Μοχάμεντ Άλι.
Ο Άλι ισχυρίστηκε ότι η θρησκεία και η ηθική του
δεν του επέτρεπαν να πολεμάει και να σκοτώνει άλλους.
Δεν πρέπει να πάω στο Βιετνάμ
και να πυροβολήσω αυτούς που δεν με είπαν "αράπη",
που δεν με λιντσάρισαν, δεν με κυνήγησαν ούτε βίασαν τη μαμά μου.
Ο Άλι αντιμετώπιζε απώλεια του τίτλου του,
ομοσπονδιακή δίωξη,
πενταετή ποινή φυλάκισης,
και πρόστιμο 10.000 δολαρίων.
Αυτό που έκανε ο Μοχάμεντ Άλι
θα μπορούσε να βάλει τέλος στην καριέρα του ως πυγμάχου.
Δεν τον πείραζε να χάσει εκατομμύρια δολάρια. Ήταν σίγουρα πολύ γενναίος.
Μας έκανε περήφανους ως μαύρους αθλητές,
γιατί μου έδειχνε, με τις πράξεις του,
τι ήταν σημαντικό.
Δεν ξέρω πολλούς αθλητές
που θα ακολουθούσαν τη δική του πορεία.
Αυτό απαιτεί τρομερή αποφασιστικότητα και δύναμη ψυχής.
Αληθινή πίστη.
ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΙΒΕΛΑΝΤ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 1967
Η Σύνοδος του Κλίβελαντ ήταν η αντίδραση των μαύρων αθλητών
στην άρνηση του Άλι να καταταγεί στον στρατό των ΗΠΑ.
Ήθελαν να δείξουν ότι στηρίζουν τον αδερφό τους.
Δεν πήγαμε στο Κλίβελαντ για να πείσουμε τον Μοχάμεντ να καταταγεί.
Πήγαμε να τον βοηθήσουμε.
Ποιος λέει ότι ο παγκόσμιος πρωταθλητής βαρέων βαρών
πρέπει να ανήκει σε συγκεκριμένη θρησκεία ή να μην είναι αντιρρησίας συνείδησης;
Ήρθαμε εξαιτίας της φιλίας μας με τον Μοχάμεντ Άλι.
Θέλαμε να το μάθουμε από τον ίδιο…
Λέγονται διάφορα στις εφημερίδες και στην τηλεόραση.
…τι συμβαίνει.
Του τέθηκαν πολλές δύσκολες ερωτήσεις,
και, ουσιαστικά, κύριοι, μας έπεισε
ότι είναι, βασικά, θρησκευτικό το ζήτημα για εκείνον.
Πιστεύει στη θρησκεία του,
και η στάση του βασίζεται πλήρως σε αυτήν.
Αυτά που έχει περάσει
πρέπει να τον έχουν κάνει πολύ μοναχικό.
Αυτή είναι η περίφημη εικόνα.
Μάλλον μία από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες του 20ού αιώνα.
Βλέποντας αυτούς τους μαύρους, αυτούς τους σταρ,
να βγαίνουν απ' τον ρόλο τους ως σταρ των Κλίβελαντ Μπράουνς
ή σταρ των Σέλτικς ή σταρ των Πάκερς,
και να λένε "Είμαστε πρώτα μαύροι".
Είχαν το αίσθημα ευθύνης
να αξιοποιήσουν το βήμα που είχαν, τη φωνή τους,
τις επιθυμίες τους, για να αλλάξουν αυτήν τη χώρα,
και το νόημα του μαύρου αθλητή.
Το κοινό που είχα με τον Μπιλ
ήταν ότι αρνηθήκαμε να χάσουμε την προσωπικότητά μας
και αντιταχθήκαμε στις προκαταλήψεις
και στις διακρίσεις
και στις αθέμιτες πρακτικές.
Αν είσαι διάσημος,
και λες τα σωστά πράγματα και συμπεριφέρεσαι σωστά,
θα βγάλεις αρκετά λεφτά.
Αν γίνεις ακτιβιστής, θα πρέπει να τα παρατήσεις αυτά.
Ο Μπιλ ήταν πολύ ιδιαίτερος.
Μπορούσες να βασιστείς σ' αυτόν
ότι θα αμφισβητούσε τα πράγματα που δεν ήταν σωστά.
Ο Μπιλ Ράσελ είχε καταλάβει την ουσία,
την ψυχή και το πνεύμα όσων έλεγε ο Άλι.
Όταν ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Μπιλ
"Τι πρόκειται να συμβεί στον Μοχάμεντ Άλι;"
Η απάντηση του Μπιλ ήταν
"Δεν ανησυχώ για τον Μοχάμεντ Άλι.
Έκανε κάτι που εγώ δεν έχω καταφέρει,
βρήκε κάτι στο οποίο έχει αφοσιωθεί και για το οποίο ρισκάρει τη ζωή του.
Δεν ανησυχώ για τον Άλι. Για τους υπόλοιπους ανησυχώ".
Παρακολουθείτε μια έκτακτη εκπομπή του CBS.
Ο δρ Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ,
ηγέτης των πολιτικών δικαιωμάτων και νομπελίστας,
σκοτώθηκε απόψε στο Μέμφις του Τενεσί.
Στεκόταν στο μπαλκόνι του δεύτερου ορόφου του ξενοδοχείου Lorraine
όταν τον πυροβόλησαν απ' την απέναντι πλευρά.
Φέρεται να χτυπήθηκε στον λαιμό.
Το όνειρο του δρα Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ
δεν πέθανε μαζί του.
Η Αμερική δεν θα κυβερνάται από τη σφαίρα
αλλά από την ψήφο ελεύθερων και δίκαιων ανδρών.
Πιστεύω πως όλος ο κόσμος, ανεξαρτήτως φυλής ή θρησκείας,
ή οτιδήποτε άλλο,
ένιωσε την απώλεια.
Και είχε αντίκτυπο σε όλους μας.
Ταραχές ξέσπασαν σε περισσότερες από 150 πόλεις της Αμερικής.
Σωρεία εμπρησμών και λεηλασιών, που δεν έχουν ξαναγίνει στη χώρα.
Δοκιμάζεται το σθένος και ο κοινωνικός ιστός της δημοκρατίας.
Η θλίψη και ο θυμός εξερράγησαν σε πόλεις ανά τη χώρα.
Στη Φιλαδέλφεια, οι Σέλτικς θα έπαιζαν
τον πρώτο αγώνα των τελικών της Ανατολικής Περιφέρειας
ενάντια στους 76ers την επομένη.
Δεν θα καθόμαστε πλέον να περιμένουμε, ενώ οι ηγέτες μας σκοτώνονται.
Εγώ ήμουν σε κατάσταση σοκ όλη μέρα.
Καθόμουν τέσσερις με πέντε ώρες πριν μπορέσω να μιλήσω για οτιδήποτε άλλο.
Σκέφτηκα ότι ίσως δεν έπρεπε να παίξω. Πήρα τον Γουίλτ.
Ακόμα και οι αθλητές του βεληνεκούς, της δημοφιλίας
του Μπιλ Ράσελ και του Γουίλτ Τσάμπερλεϊν
δεν μπόρεσαν να κάνουν το ΝΒΑ να πει "Προς τιμήν αυτού του σπουδαίου άνδρα
σταματάμε. Δεν θα γίνει ο αγώνας".
Με το στάδιο ήδη να γεμίζει με οπαδούς,
ο Τσάμπερλεϊν ζήτησε να ψηφίσουν στα αποδυτήρια αν ήθελαν να παίξουν ή όχι.
Συμφωνήσαμε ότι δεν θα ήταν καλό να ακυρώσουμε το παιχνίδι τόσο αργά.
Ήταν 10 με 12.000 άτομα, αν το ακυρώναμε, θα 'χαμε μπελάδες.
Τελικά, οι δύο ομάδες αποφάσισαν να παίξουν.
Οι οπαδοί είδαν μια στωική μα αποπροσανατολισμένη εμφάνιση
από τους δύο μεγάλους αντιπάλους, τον Ράσελ και τον Τσάμπερλεϊν.
Υπάρχει μια παράξενη ατμόσφαιρα. Δεν υπάρχει η ίδια χαρά και συγκίνηση
που έχεις συνηθίσει στα πλέι οφ του μπάσκετ.
Οι Σέλτικς κατάφεραν να κερδίσουν με 127-118.
Τέσσερις μέρες αργότερα, ο Κινγκ κηδεύτηκε στην Ατλάντα.
Στην κηδεία του Κινγκ παρέστησαν διάσημοι απ' την πολιτική
απ' τον χώρο της ψυχαγωγίας και σούπερ σταρ του ΝΒΑ.
Πολλοί φοβήθηκαν ότι το όνειρό του πέθανε μαζί του.
Έτρεφα μεγάλο σεβασμό για τον δρα Κινγκ.
Ήταν το τελευταίο ανάχωμα.
Αυτά που έλεγα πριν από δέκα χρόνια,
που όλοι θεωρούσαν "λόγια οργισμένου νέγρου"
ακούγονται σήμερα, κι αυτό είναι πολύ θλιβερό.
Τίποτα εποικοδομητικό δεν προκύπτει από τη βία.
Και τον άνδρα που πίστευε στη μη-βία
κάποιος τον καθάρισε.
Είναι τραγικό.
Στις 10 Απριλίου, μια μέρα μετά την κηδεία του Κινγκ,
τα πλέι οφ συνεχίστηκαν στο Μπόστον Γκάρντεν.
ΣΕΛΤΙΚΣ - 76ΕΡΣ ΤΕΛΙΚΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1968
Οι 76ερς έπαιξαν καλύτερα και σκόραραν παραπάνω απ' τους Σέλτικς
και οι τελευταίοι έχασαν με 115-106.
Η Φιλαδέλφεια κέρδισε και τους δύο επόμενους αγώνες.
Καμιά ομάδα, ούτε οι Σέλτικς, δεν είχαν ανακάμψει
από 3 -1 σε σειρά αγώνων.
Δεν έχει τελειώσει τίποτα ακόμα.
Μέχρι να παιχτεί ο αγώνας, δεν έχει τελειώσει τίποτα.
Οι Σέλτικς επέστρεψαν δριμύτεροι στον 5ο αγώνα,
συντρίβοντας τη Φιλαδέλφεια με 122-104.
Τώρα, η δυναμική είχε αλλάξει.
Οι Σέλτικς κέρδισαν τον επόμενο αγώνα στο Γκάρντεν.
Με αμείλικτα κοψίματα και την καθοδήγηση του Ράσελ,
πήραν το φινάλε στη Φιλαδέλφεια,
αποδεικνύοντας ότι ήταν ακόμα πρωταθλητές.
Ο Ράσελ την αποκάλεσε την πιο ικανοποιητική νίκη.
Οι Σέλτικς νίκησαν τους Λέικερς στον τελικό,
Το δέκατο πρωτάθλημα του Ράσελ και το πρώτο του ως αρχιπροπονητή.
Συγχαρητήρια για τον αγώνα και τη σεζόν.
Ευχαριστώ.
Το να λειτουργείς ως προπονητής και παίκτης ταυτόχρονα σε κούρασε φέτος
σε σχέση με παλιά;
Δεν νομίζω.
Μπορεί ο νέος μαύρος αθλητής να επιφέρει συλλογικά κοινωνικές ή πολιτικές αλλαγές;
Αυτά που έκανα και είπα όλα αυτά τα χρόνια,
τα έκανα επειδή ήμουν σε θέση ισχύος και ήμουν πολύ καλός.
Από την άλλη, εξαιτίας αυτού, είχα πολλά να χάσω,
με την έννοια ότι λεγόντουσαν πολλά για μένα.
Αλλά δεν είχε σημασία, γιατί αν δεν έχω τον ανδρισμό μου,
δεν έχω τίποτα.
Οι αθλητές είναι προϊόντα και όχι άνθρωποι.
Με παρενοχλούν διαρκώς και με βάζουν στη απομόνωση
εδώ και περίπου τρεις μήνες.
-Τι είστε; -Μαύροι Πάνθηρες!
Πρέπει να σταματήσουμε τον φασισμό,
αλλιώς θα το κάνει αυτός.
Σας το λέω, νιώθω εντελώς ανεπαρκής.
Γιατί έχοντας δει αυτά που περνάει ο κόσμος,
η συνεισφορά μου φαίνεται πολύ ασήμαντη.
Ο Ρας απειλούσε να αποσυρθεί τα τελευταία τρία, τέσσερα χρόνια.
Έλεγα "Ρας, δεν μπορείς να αποσυρθείς".
Πρέπει να συνεχίσεις να παίζεις, για να συνεχίσουμε να κερδίζουμε πρωταθλήματα,
και να συνεχίσουν να 'ρχονται οι επιταγές, εντάξει;
Δεν νικάμε χωρίς εσένα".
Στις 15 Μαρτίου 1969,
σε έναν αγώνα με τους Μπάλτιμορ Μπούλετς,
οι Σέλτικς ισοφάρισαν στα τελευταία δευτερόλεπτα.
Αφού κέρδισαν την κατοχή, ο κόουτς Ράσελ πήρε τάιμ άουτ.
Φώναζα "Τους έχουμε στο χέρι! Πάμε να τους διαλύσουμε!"
Ξαφνικά ξέσπασα σε γέλια και δεν μπορούσα να σταματήσω.
Οι παίκτες νόμιζαν πως τρελάθηκα. Είπα "Αυτό είναι το κάτι άλλο.
Ένας ενήλικας που τρέχει ημίγυμνος μπροστά σε χιλιάδες κόσμου,
παίζει και φωνάζει να διαλύσουν ανθρώπους".
Κοίταξα τους συμπαίκτες μου λες και είχα πει κάτι βαθυστόχαστο.
Εκείνοι ήταν ανέκφραστοι σαν να μην είχα πει τίποτα.
Οι Μπούλετς τελικά κέρδισαν.
Όσο κι αν είχα γελάσει στο επαγγελματικό μπάσκετ,
δεν είχα χλευάσει ποτέ το παιχνίδι.
Δεν μπορείς να δώσεις ό,τι χρειάζεται
αν αρχίσεις να εστιάζεις στις γελοίες πτυχές του.
Ήξερα ήδη ότι δεν υπάρχουν οριστικές νίκες στον αθλητισμό.
Τα παιχνίδια συνεχίζουν.
Η μόνη οριστική νίκη είναι να απομακρυνθείς
απ' το τελευταίο παιχνίδι ακέραιος.
Είπα στον εαυτό μου και σε κανέναν άλλον
ότι έπαιζα την τελευταία μου σεζόν.
Ήταν σκληρή σεζόν για του Σέλτικς,
που στα μάτια των υπολοίπων
φαίνονταν να 'χουν χάσει το πλεονέκτημα.
Οι περίοδοι εμπνευσμένου μπάσκετ ήταν λιγότερο συχνές.
Ήξερα ότι μερικές φορές αυτό γινόταν επειδή καθοδηγούσα κι έπαιζα ταυτόχρονα,
αλλά ο κύριος λόγος ήταν πως δεν μπορούσα να ακολουθήσω.
Ο Ράσελ ήταν στη δύση της καριέρας του.
Ο Σαμ Τζόουνς, ο Σατς Σάντερς είχαν κι αυτοί μεγαλώσει.
Τους αποκαλούσαμε γηροκομεία.
Απ' την αρχή του αγώνα, οι τύποι είχαν επιδέσμους στα γόνατα.
Έμοιαζαν σαν να 'ναι από το '40 με τα παλιά αθλητικά παπούτσια.
Τους λυπόσουν στην πραγματικότητα.
Είμαι σε μια φάση στην καριέρα μου, όπου κάθε σεζόν είναι σαν τιμωρία.
Οι Σέλτικς βγήκαν τέταρτοι στην Ανατολική Περιφέρεια.
Υποτίθεται πως είχαν τελειώσει.
Κανείς δεν περίμενε να νικήσουν.
Παρά τις υποτονικές εμφανίσεις και τις κακές προβλέψεις,
η Βοστόνη έφτασε στους ημιτελικούς της Ανατολικής Περιφέρειας
με αντίπαλους τους 76ερς.
Οι Σέλτικς κατατρόπωσαν τη Φιλαδέλφεια.
Και θα έπαιζαν με τους Νικς για τον τίτλο της Περιφέρειας.
Ξέραμε ότι μπορούμε να νικήσουμε τη Φιλαδέλφεια.
Αυτό το ξέραμε.
Με τη Ν.Υ. είχαμε πρόβλημα.
ΣΕΛΤΙΚΣ - ΝΙΚΣ ΤΕΛΙΚΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ 1969
Όλα πήγαιναν καλά για τους Νικς.
Είχαν έναν άοκνο, μα ικανό ηγέτη ως σέντερ, τον Γουίλις Ριντ,
τον εγκεφαλικό φόργουορντ Μπιλ Μπράντλεϊ, και τον δυναμικό γκαρντ, Γουόλτ Φρέιζιερ.
Στην αρχή της σεζόν λέγαμε για το πρωτάθλημα.
Και τώρα είμαστε στα αποδυτήρια
και λέμε "Γι' αυτό εδώ μιλούσαμε.
Γι' αυτό παίζουμε, ας το κάνουμε".
Πιστεύαμε πως θα κερδίσουμε.
Οι Νικς νόμιζαν ότι μας είχαν εκείνη τη χρονιά,
γιατί κέρδισαν έξι από τα επτά παιχνίδια στην κανονική σεζόν.
Ο Γουίλις Ριντ ήταν η ραχοκοκαλιά της άμυνας.
Ξελάσπωνε τους πάντες.
Άρχισα να αλλάζω την επίθεσή μας σε κάθε αγώνα.
Όταν προσαρμόζονταν στο χαμηλό ποστ, εμείς κάναμε επίθεση ψηλά.
Μ' αυτόν τον τρόπο, άλλαζα τη ροή της άμυνας.
Αλλά ήμασταν απλώς καλύτερη ομάδα.
Δεν ήθελαν να το ακούσουν.
Οι προσαρμογές που έκανε ο Ράσελ πέτυχαν.
Οι Νικς υπέστησαν ήττα.
Τώρα, ένα ενδέκατο πρωτάθλημα φαινόταν πιθανό.
Οι Σέλτικς θα αντιμετώπιζαν τους Λέικερς σε τελικό του ΝΒΑ για έβδομη φορά.
Κόουτς, μόλις πήρες τον Γουίλτ Τσάμπερλεϊν.
Πόσοι θύμωσαν που το έκανες αυτό;
Όχι, νομίζω ότι έκανα πολλούς χαρούμενους.
Σίγουρα τους προπονητές της Ανατολικής Περιφέρειας γιατί έχουν πιθανότητες.
Είστε αντιμέτωποι με μια τριπλή απειλή, με τους τρεις μεγάλους παίκτες.
-Τι θα κάνετε τώρα; -Ένα πράγμα ξέρω. Πρέπει να κερδίσουμε.
Ειδάλλως, δεν θα έχω δουλειά.
Πάντα ένιωθα ότι ήθελα να παίξω σε μια ομάδα με τύπους σαν τον Τζέρι Γουέστ
και τον Έλτζιν Μπέιλορ, και τους άλλους παίκτες των Λέικερς.
Νιώθω πολύ χαρούμενος που με ανταλλάσσουν.
Πήγα σε μια ομάδα που έχει την ευκαιρία να μείνει στην ιστορία
ως μια από τις καλύτερες ομάδες όλων των εποχών.
Οι Λέικερς δεν είχαν νικήσει ποτέ τους Σέλτικς σε τελικό,
αλλά το 1969, με τον Τσάμπερλεϊν μαζί με τους Γουέστ και Μπέιλορ,
η ομάδα είχε την αυθεντική Θρυλική Τριάδα του ΝΒΑ.
Ήμασταν καλύτερη ομάδα, τελεία και παύλα.
Η Βοστόνη δεν άξιζε να παίζει μαζί μας.
Ήταν μια ομάδα που 'χε λίγες πιθανότητες.
Το νούμερο 13, από το Κάνσας, Γουίλτ Τσάμπερλεϊν!
Όλοι λένε "Οι Σέλτικς έχουν γεράσει. Δεν μπορούν να κερδίσουν ξανά".
Νιώθεις μέσα σου ότι μπορείς να το ξανακάνεις;
Ναι.
Είναι για το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, κυρίες και κύριοι.
Εδώ παίζονται όλα.
Καθώς ο Ράσελ κι ο Γουίλτ έδιναν μάχες,
το παιχνίδι κρίθηκε από τον Τζέρι Γουέστ, που σκόραρε 53 πόντους,
κι οδήγησε τους Λέικερς στην πρώτη νίκη.
Ο Τζέρι Γουέστ έκανε το καλύτερο παιχνίδι από οποιονδήποτε άλλον παίκτη.
Ήταν ασταμάτητος.
Η Boston Globe ζήτησε από τον Ράσελ να γράφει καθημερινά
τη δική του οπτική του για κάθε αγώνα.
Όπως πάντα, ήταν ευθύς και ειλικρινής.
Οι πόντοι του Γουέστ έπαιξαν σημαντικό ρόλο,
αλλά κρίθηκε στους δύο πόντους, κι αυτό είναι ήττα.
Δεν θα είχε κάνει διαφορά αν είχε 100 πόντους,
και κερδίζαμε με έναν ή δύο πόντους.
Η νίκη έχει σημασία.
Στον δεύτερο αγώνα, ο Γουέστ σκόραρε 41 πόντους,
οδηγώντας και πάλι το Λος Άντζελες στη νίκη.
Οι Λέικερς είχαν τώρα προβάδισμα 2-0
απέναντι στους Σέλτικς.
Οι Σέλτικς είχαν πρόβλημα.
Καμία ομάδα δεν είχε επανέλθει από δύο αρχικές ήττες.
Επιτρέψαμε 119 πόντους κατά μέσο όρο ανά αγώνα.
Δεν γίνεται να δίνουμε τόσους πόντους σε κάθε αγώνα.
Όποιος κι αν τους βάζει.
Η σειρά πήγε στη Βοστόνη για τους επόμενους δύο,
και οι Σέλτικς ήθελαν δύο νίκες
για να έχουν πιθανότητα για τον 11ο τίτλο.
Πήραν τον τρίτο αγώνα.
Μα στον τέταρτο, οι Λέικερς προηγούνταν με έναν πόντο
όταν οι Σέλτικς πήραν την κατοχή με επτά δευτερόλεπτα στο ρολόι.
Ο Σαμ Τζόουνς έρχεται πετώντας, και ξεφεύγει.
Την πετάει.
Διάνα.
Έχει ένα δευτερόλεπτο, μα το παιχνίδι τελείωσε.
Άτσαλο, αλλά μου κάνει.
Ο Σαμ έβαλε το καλάθι που χρειαζόμασταν.
Η γηπεδούχος κέρδισε τους πρώτους τέσσερις αγώνες,
και το ίδιο συνέβη όταν οι Λέικερς πήραν τη νίκη στον 5ο αγώνα στο Λ.Α.
Κάποια πράγματα καλύτερα να μην ειπωθούν. Σχετικά με τον αγώνα της Πέμπτης
με τους Λέικερς, δεν θα κάνω κανένα σχόλιο.
Η απαξίωση του Μπιλ εμφανίστηκε στο γήπεδό του την επομένη,
περιορίζοντας αυτόν που κάποτε σκόραρε 100 πόντους σε έναν αγώνα
στους οκτώ.
Το πλεονέκτημα της έδρας είχε προβλέψει τη σειρά
και με το Λ.Α. να φιλοξενεί τον τελικό,
οι Λέικερς παρέμεναν φαβορί.
Αναρωτιέμαι πώς νιώθεις που μπαίνετε σε άλλο ένα έβδομο παιχνίδι,
στο παρκέ κάποιου άλλου, όμως.
Το έχουμε ξανακάνει.
ΛΕΪΚΕΡΣ - ΣΕΛΤΙΚΣ 7ος ΑΓΏΝΑΣ ΤΕΛΙΚΩΝ NBA - 5 ΜΑΪΟΥ 1969
Η Βοστόνη αγωνίζεται για το 11ο πρωτάθλημα σε 13 χρόνια.
Οι Λέικερς προσπαθούν να βάλουν τέλος στην κυριαρχία τους.
Ο έβδομος αγώνας διεξάγεται στο γήπεδο των Λέικερς,
και οι Λέικερς θα κέρδιζαν επιτέλους το πρωτάθλημα
που ποτέ δεν είχαν καταφέρει να κερδίσουν ενάντια στους Σέλτικς.
Ο Τζέρι Γουέστ είπε "Μπορούμε να τους νικήσουμε".
Επίσης "Ίσως δεν θα έχω άλλη ευκαιρία".
Νομίζαμε ότι θα είχαμε προβλήματα.
Για να 'μαι ειλικρινής, δεν ήμασταν τόσο σίγουροι
όσο τα προηγούμενα χρόνια.
Είναι η μεγάλη βραδιά. Οι Λέικερς μπορεί να νικήσουν.
Μπορεί να γίνουν Παγκόσμιοι Πρωταθλητές.
Ο Τζακ Κεντ Κουκ είχε βάλει μπαλόνια στην οροφή του γηπέδου
για να ελευθερωθούν μετά τη νίκη των Λέικερς.
Πώς μπορεί κανείς να σκεφτεί κάτι τόσο χαζό,
να βάλει τα μπαλόνια εκεί;
Ο Τζακ Κεντ Κουκ έβαλε ένα φύλλο σε όλες τις θέσεις.
Όταν οι Λέικερς κέρδιζαν το πρωτάθλημα, η μπάντα θα έπαιζε
και τα μπαλόνια θα έπεφταν από την οροφή.
Το είπα αυτό στον Ράσελ.
Ο Σαμ μού το έδειξε και είπα "Είναι ανθρωπίνως αδύνατο
να κερδίσουν οι Λέικερς απόψε. Δεν μπορούν να μας νικήσουν".
Αν κάποιος σε κοροϊδέψει
ή μιλήσει για τη μαμά σου,
ή κάνει μαγικά και τέτοια
ή πατήσει τον κάλο σου, οτιδήποτε,
σου πετάξει άμμο στα μάτια,
θυμώνεις, και ο θυμός σε πάει σε άλλο επίπεδο.
Ράσελ εναντίον Τσάμπερλεϊν.
Ο Ράσελ στέλνει την μπάλα στον Σαμ Τζόουνς.
Τη δίνει στον Χάβλιτσεκ, που μπαίνει απέναντι στον Μπέιλορ.
Χάβλιτσεκ, από τα 6 μέτρα. Βάζει καλάθι σε δέκα δευτερόλεπτα.
Η στρατηγική του Ράσελ για το παιχνίδι…
ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΣΑΜ ΤΖΟΟΥΝΣ
Είπαμε "Θα τους τρέξουμε όσο δεν πάει".
Ο Σαμ κάνει το σουτ, είναι μέσα.
Γύρω από τον Σίγκφριντ, από κάτω, σουτάρει. Ο Ράσελ την κόβει! Τέλειο!
Οι Σέλτικς είναι ζωηροί. Οι Λέικερς είναι πιο στατικοί.
Δείχνουν πιο κουρασμένοι από τους Σέλτικς.
Οι Σέλτικς είχαν προβάδισμα 17 πόντων στην τέταρτη περίοδο.
Οι Λέικερς είναι πίσω 17 πόντους.
Ο Τζέρι Γουέστ και οι Λέικερς δεν τα παρατούσαν.
Τα σουτ του έδωσε νέα πνοή στο πλήθος
και οι Λέικερς μείωσαν στους εννιά.
Και όλα τα μάτια στράφηκαν στον Γουίλτ.
Ο Χάβλιτσεκ σουτάρει, άστοχο. Πάνε για ριμπάουντ.
Το παίρνει ο Τσάμπερλεϊν. Χτύπησε το δεξί του γόνατο.
Ο Τσάμπερλεϊν είναι στην άλλη άκρη, τραυματισμένος.
Τάιμ άουτ. Τραυματισμός…
Ο Τσάμπερλεϊν ίσως πρέπει να βγει.
Ο Γουίλτ βγαίνει. Δεν μπορεί να συνεχίσει.
Ο Βαν Μπρέντα Κολφ ήταν έξαλλος.
"Αυτό το καθίκι!
Πώς βγαίνει απ' το παιχνίδι;"
Για τους δικούς μου λόγους,
προσβλήθηκα όταν ο Γουίλτ βγήκε απ' το παιχνίδι.
Δεν πίστευα πως είχε χτυπήσει πολύ.
Και να είχε χτυπήσει, τον ήθελα μέσα.
Κοντεύαμε να τελειώσουμε, κάνοντας ένα υπέροχο παιχνίδι.
Η έξοδος του Γουίλτ ήταν σαν ορθογραφικό λάθος
στο τέλος ενός αγαπημένου βιβλίου.
Ο Μελ Κάουντς θα αντικαταστήσει τον Γουίλτ Τσάμπερλεϊν.
Μπήκε ο Μελ Κάουντς. Έπαιξε πολύ καλά.
Με μία ντρίμπλα. Απ' τα 3,5 μέτρα ο Μελ. Μέσα!
Με τον Γουίλτ εκτός, οι Λέικερς ανέβασαν ρυθμό
απέναντι στους γερασμένους Σέλτικς.
Βλέπεις τη δυναμική που αλλάζει εδώ, με τους Λέικερς να είναι ανανεωμένοι.
Και σχεδόν ισοφάρισαν.
Βλέπουν το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα. Το θέλουν τόσο πολύ, που το γεύονται.
Οι Λέικερς είναι πίσω με έναν.
Οπότε ο Γουίλτ μου λέει
"Πες του
ότι είμαι έτοιμος να επιστρέψω".
Ο Βαν Μπρέντα Κολφ, με όλη του την υστερία και την τρέλα του,
λέει "Πες του να πάει να γαμηθεί.
Δεν τον χρειαζόμαστε". Και δεν έβαλε ποτέ μέσα τον Τσάμπερλεϊν.
Έχουν μειώσει τη διαφορά αλλά δεν τους έχουν πιάσει.
Και οι Λέικερς θα επιστρέψουν χωρίς τον Τσάμπερλεϊν.
Χάναμε με έναν πόντο,
και απέμενε λίγο παραπάνω από ένα λεπτό.
Μάρκαρα τον Χάβλιτσεκ, που είχε την μπάλα κι έκανε ντρίμπλες,
και απλώνω το χέρι μου και χτυπάω την μπάλα
στα χέρια του Ντον Νέλσον.
Στη γραμμή των ελεύθερων βολών.
Ο Ντον Νέλσον πιάνει την μπάλα και σουτάρει.
Σούταρε γρήγορα.
Χτύπησε το στεφάνι κι έφυγε πάνω.
Αναπήδησε πάνω απ' το ταμπλό.
Πετάχτηκε σχεδόν 4 μέτρα ψηλά.
Και μπήκε στο καλάθι.
Ο Έρικσον…
τη διώχνει, μα την πιάνει ο Νέλσον!
Το σουτ είναι σαν να είναι σε αργή κίνηση.
Ο Ντον Νέλσον.
Αυτό ήταν καθαρή τύχη.
Και ήταν σαν κάποια ανώτερη δύναμη δεν ήθελε να κερδίσουμε εμείς.
Και οι Μπόστον Σέλτικς τα κατάφεραν και πάλι!
Ενίοτε σκεφτόμουν ότι ο Τζέρι είχε δίκιο,
που πίστευε ότι τον είχαν καταραστεί.
Κάποιοι το ξεπερνούν. Εγώ δεν μπόρεσα.
Ακόμα και τώρα.
Είναι σαν να υπάρχει… ένα κενό στην καρδιά μου.
Ήταν η μεγαλύτερη απογοήτευση που είχα στη ζωή μου ως αθλητής,
ότι δεν τους νικήσαμε.
Αυτό που έκανε τη διαφορά ήταν πάντα ο Μπιλ Ράσελ.
Πολλά μπαλόνια κρέμονται στην οροφή, αλλά δεν θα ελευθερωθούν.
Λέτε "Οι θεοί των Κελτών είναι μαζί τους στο γήπεδο".
Στο Μπόστον Γκάρντεν γίνονται αυτά.
Και, φυσικά, πρέπει να παραδεχτούμε
ότι οι Σέλτικς είναι η μεγαλύτερη αθλητική δυναστεία
στην ιστορία του επαγγελματικού αθλητισμού.
Οι συμπαίκτες μου είχαν παίξει πολύ σκληρά
και τα είχαν βγάλει πέρα θαυμάσια
και ήμουν πολύ περήφανος γι' αυτούς και για εμένα.
Μπιλ, πρέπει να 'ναι σπουδαία νίκη.
Ακριβώς.
Ξέρω πως είναι δύσκολο να πεις τι σκέφτεσαι.
Πρέπει να ήταν σπουδαία νίκη.
Είναι όλοι πολύ σπουδαία παιδιά.
Και ήταν πραγματικά υπέροχος ο τρόπος που έπαιξαν για μένα.
Και ακούγεται γλυκανάλατο να μιλάω έτσι,
αλλά τους είπα πριν από τον αγώνα "Δεν με νοιάζει τι θα γίνει.
Δεν θα σας άλλαζα με τίποτα στον κόσμο".
Μετά τον αγώνα, κοιτάω τον Μπιλ Ράσελ να δω πότε θα είναι μόνος.
Είμαι 25 χρονών, κοκκινομάλλης με φακίδες,
ο πιο λευκός άνθρωπος στη Βόρεια Αμερική.
Πηγαίνω προς τα εκεί.
Πρέπει να πάω στον Μπιλ και να πω "Πού 'σαι, Μπιλ;"
Και με κοιτάζει κι εγώ λέω
"Υπάρχει περίπτωση να αποσυρθείς τώρα;"
Και γίνεται μια παύση.
Και ο Τζιμ Μπράουν, που κάθεται εκεί, με κοιτάζει και λέει
"Να αποσυρθεί; Ο τύπος μόλις κέρδισε το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα.
Γιατί τον ρωτάς αν θα αποσυρθεί;"
Δεν ξέρω αν κάποιος άλλος κατάλαβε ότι ήταν το τελευταίο παιχνίδι του Ράσελ.
Είχε ενδιαφέροντα που ήταν ευρύτερα από το παιχνίδι,
και νομίζω πως η περιέργειά του τον οδηγούσε σε άλλα μέρη.
Όταν ο Μπιλ Ράσελ μού είπε ότι θα αποσυρθεί από το μπάσκετ,
τον κοίταξα. Δεν τον πίστεψα στην αρχή.
Όταν είδα ότι ήταν συγκινημένος,
άρχισα να πιστεύω ότι όντως θα έφευγε.
Τελικά ανακοίνωσε την αποχώρησή του μέσω ενός άρθρου στο Sports Illustrated,
για το οποίο πήρε 25.000 δολάρια.
ΤΕΛΕΙΩΣΑ ΜΕ ΤΟ ΜΠΑΣΚΕΤ
Έχω έναν χρόνο στο συμβόλαιό μου με τους Σέλτικς.
Είναι από τα πιο επικερδή στον αθλητισμό και είμαι πολύ ικανοποιημένος.
Πληρωνόμουν για να παίζω, αλλά έπαιξα και για άλλους λόγους.
Έπαιξα γιατί είχα αφοσιωθεί στο να είμαι ο καλύτερος.
Ήμουν μέλος μιας ομάδας,
και δεσμεύτηκα να την κάνω την καλύτερη ομάδα.
Όμως, όσον αφορά το παιχνίδι, έχω χάσει την ανταγωνιστικότητά μου.
Αν πήγαινα να παίξω τώρα, οι άλλοι θα ήξεραν ότι δεν με ένοιαζε.
Δεν παίζεις έτσι. Τίποτα δεν κάνεις έτσι.
Στη διάρκεια της σεζόν,
είχα μια παράξενη αίσθηση ότι το είχα ξαναζήσει αυτό.
Κάθε φάση, κάθε σύστημα. Ένα σκριν, ένα άστοχο σουτ.
Τα είχα δει και τα είχα ξανακάνει όλα. Όλα είχαν γίνει επανάληψη.
Δεν είναι αυτή η σωστή στάση για μια καινούργια σεζόν.
Όταν το άκουσα, είπα "Θεέ μου".
Είναι μια ιστορική στιγμή για κάποιον που μπορεί ακόμα να παίξει
σε επίπεδο πρωταθλήματος, να πει "Να πάει στα κομμάτια, δεν παίζω άλλο".
Τέρμα η καριέρα του.
Δεν πρόκειται να γυρίσει.
Η πιο εξέχουσα αθλητική δυναστεία
μετά από εκείνο το παιχνίδι, είχε τελειώσει.
Το επαγγελματικό μπάσκετ βγήκε από τη ζωή μου το 1969,
αλλά είχε κι άλλους παρέα.
Τα πάντα στη ζωή μου τα ένιωθα ως βάρος,
και την επί 13 χρόνια σύζυγό μου, τα τρία παιδιά μου, τους φίλους μου στη Βοστόνη
και τα υπάρχοντά μου.
Λίγους μήνες αφού αποσύρθηκα,
άφησα πίσω μου και τη ζωή μου στη Βοστόνη και ό,τι αυτή περιλάμβανε.
Κάθε μου ανάσα την ένιωθα παγωμένη.
Έβγαινα στον έξω κόσμο μετά από 13 χρόνια σε θάλαμο συμπίεσης.
Ένιωθα ότι χρωστούσα κάτι, μα δεν ήμουν σίγουρος τι ήταν.
Στο μυαλό μου,
ήξερα ότι το μπάσκετ δεν με προστάτευε,
αλλά δεν είχα ζήσει ποτέ χωρίς αυτό.
Ο Μπιλ Ράσελ πήρε μια βαλίτσα, μπήκε στη Lamborghini του,
και πήγε στο Λος Άντζελες.
Στο Λος Άντζελες, απ' όσο ξέρω, συμβαίνουν όλα.
Σας υπόσχομαι ότι κανείς δεν θα διασκεδάσει όσο εγώ.
Μια άλλη σκηνή, αυτή της ψυχαγωγίας, τον καλούσε.
Υποδεχτείτε έναν απ' τους καλύτερους μπασκετμπολίστας όλων των εποχών,
τον κύριο Μπιλ Ράσελ.
-Ποιος έγραψε την εισαγωγή; -Εγώ.
Τι εννοείς "Ένας από τους καλύτερους μπασκετμπολίστες;"
Με συγχωρείς, Μπιλ.
Ο καλύτερος μπασκετμπολίστας όλων των εποχών.
Ο Μπιλ έκανε εμφανίσεις σε χιουμοριστικές εκπομπές και τοκ σόου.
Μπιλ, αν το συνεχίσεις αυτό, θα σε βάλουν μέσα.
Θα σου δείξω πώς να το κάνεις.
-Βέβαια. -Εντάξει; Έτσι.
Κύριε Τίλενγκαστ;
Μάλιστα, κύριε;
ΣΟΟΥΛ ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΑΣ
Ο κύριος Τίλενγκαστ.
Παρουσίασε και μια δική του εκπομπή.
Με λένε Μπιλ Ράσελ.
Εμένα λένε Μπιλ Ράσελ.
Με λένε Μπιλ Ράσελ.
Θα σηκωθεί ο αληθινός Μπιλ Ράσελ;
ΤΟ ΣΟΟΥ ΤΟΥ ΜΠΙΛ ΡΑΣΕΛ
Ο Ράσελ δοκίμασε και την υποκριτική… με περιορισμένη επιτυχία.
Ξεχρεώνω το χρέος μου.
Έκανε και κάποιες τηλεοπτικές διαφημίσεις.
Δεν το χάνω με τίποτα!
Από μακριά.
Εργάστηκε ως σχολιαστής του NBA σε διάφορα δίκτυα.
Ξέρεις πώς είναι, επειδή έχεις βρεθεί εδώ.
Εγώ δεν έχω σκοράρει ούτε πόντο.
Εσύ έφερες κόσμο εδώ να σκοράρει.
Άρα, παίρνεις πολλά.
Ο Ράσελ διατηρούσε κι ένα σταθερό πρόγραμμα διαλέξεων,
που μοιραζόταν τις εμπειρίες και τη φιλοσοφία του με νέους.
Για μένα, η εκπαίδευση είναι το θεμέλιο που χρησιμοποιείτε
για να σκέφτεστε.
Για να είστε πρόθυμοι να δεχτείτε την ευθύνη
της συμμετοχής στην ανθρωπότητα.
Είμαι ο Ρομπ Τσάμπερλεϊν. Αναρωτιόμουν…
-Πώς είπες ότι σε λένε; -Ρομπ Τσάμπερλεϊν.
-Τσάμπερλεϊν; -Ναι.
-Καμία σχέση. -Το φαντάστηκα ότι δεν είσαι συγγενής.
Σε μια διάλεξη, ο Μπιλ κατέκρινε τον Τσάμπερλεϊν
που έφυγε από τον τελικό του '69, όταν τραυματίστηκε.
Να σας διαβάσω τι είπε ο Μπιλ.
"Νομίζω ότι κώλωσε στον τελευταίο αγώνα της τελευταίας σειράς.
Αν δεν είχε σπασμένο πόδι ή σπασμένη πλάτη
δεν ήταν αρκετά σοβαρό".
Βγήκε μόνος του από το παιχνίδι όταν χτύπησε το γόνατό του.
Ούτε εγώ θα τον έβαζα μέσα παρόλο που πιστεύω ότι είναι τρομερός.
Δεν είπα ποτέ ότι ο Τσάμπερλεϊν δεν είχε ταλέντο,
μα το μπάσκετ είναι ομαδικό παιχνίδι.
Δίνω σημασία στον αριθμό των πρωταθλημάτων.
Παίζω για να βγάλω τον καλύτερο εαυτό της ομάδας.
Μου λες ότι έβγαλες τον καλύτερο εαυτό του Μπέιλορ και του Γουέστ;
Μιλάει πολύ για το τι πρόκειται να κάνει.
Το θέμα είναι οι νίκες και οι ήττες. Κι έχει πολλές ήττες.
Νομίζει πως είναι ιδιοφυΐα, μα δεν είναι.
Το σχόλιο δημοσιοποιήθηκε
και οι δύο φίλοι έκαναν χρόνια να μιλήσουν μετά απ' αυτό.
Δεν έπρεπε να το πω αυτό, γιατί δεν μου είχε κάνει τίποτα.
Αλλά είμαι πεισματάρης για να ζητήσω συγγνώμη. Έτσι πάει.
Αν κάποιος πει ότι τραυματίστηκε, εγώ πιστεύω πως τραυματίστηκε.
Δεν φεύγεις σε μια τέτοια στιγμή, αν δεν έχεις πάθει κάτι.
Και τώρα; Είναι πια πολύ αργά;
Δεν το σκέφτομαι πια. Είναι κάτι που πέρασε.
Ξέρω ότι δεν έπρεπε να το κάνω. Κι εκείνος το ξέρει.
-Θα έκανε διαφορά; -Όχι ιδιαίτερα.
Μπορούμε να ζήσουμε τις ζωές μας χωρίς αυτό να τις επηρεάζει ιδιαίτερα.
Η φιλία του με τον Τσάμπερλεϊν
ήταν κάτι άλλο που ο Ράσελ άφησε πίσω, μαζί με τους Σέλτικς
και την πόλη της Βοστόνης.
Όταν η φανέλα με το 6 αποσύρθηκε το 1972,
ο Ράσελ αρνήθηκε να γίνει δημόσια τελετή.
Μόνο οι αγαπημένοι του συμπαίκτες ήταν παρόντες.
Στη Βοστόνη, μερικοί αθλητικογράφοι γίνονται…
ΤΖΟΡΤΖ ΠΑΟΥΛΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΛΥΚΕΙΟΥ
κάπως ζόρικοι.
Κι ο Μπιλ μάλλον απεχθανόταν
κάποια από αυτά που συνέβησαν στη Βοστόνη,
και μάλλον του βγήκε. Αυτός είναι ένας τρόπος να γίνει.
Δεν ήταν η μόνη φορά που ο Ράσελ απέφυγε να τιμηθεί δημόσια.
Το 1974, επιλέχτηκε για να γίνει μέλος του Hall of Fame του μπάσκετ.
Όταν ανακοινώθηκε η επιλογή μου, εξέδωσα μια δήλωση
ότι θα προτιμούσα να μην εισαχθώ.
Οι αθλητικογράφοι έπεσαν να με φάνε.
Οι περισσότεροι πίστευαν ότι θεωρούσα το Hall of Fame ρατσιστικό.
Ισχύει, αλλά δεν είναι μόνο αυτό.
Αναφέρθηκε ότι ο Ράσελ,
και κανείς δεν ξέρει γιατί δεν είπε τίποτα,
αρνήθηκε, επειδή δεν υπήρχαν μαύροι παίκτες.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Πρώτον, έχουμε μαύρους παίκτες Όχι από το 1946.
Θα προτιμούσαμε
αν έχει ένα εύλογο ερώτημα, ένα παράπονο, μια επιφύλαξη,
ό,τι κι αν είναι, Μπιλ, θα θέλαμε να το μάθουμε. Όμως…
Γιατί, εννοείται πως αν κάνουμε λάθος, με οποιονδήποτε τρόπο,
θέλουμε να αλλάξουμε.
Από την άλλη, είμαστε πεπεισμένοι
ότι είμαστε όσο ανοιχτόμυαλοι αντέχει η κοινωνία,
ίσως και παραπάνω.
Ο Μπιλ Ράσελ είναι σωστός άνδρας. Υπερασπίστηκε την άποψή του.
Δεν ανέχεται βλακείες.
Και κατέληξα στο ότι πίστευα για το Hall of Fame
ό,τι πίστευα για τα αυτόγραφα και την απόσυρση της φανέλας μου.
Σε κάθε περίπτωση, ήθελα να διαχωρίσω τον εαυτό μου
από την ιδέα που 'χουν οι σταρ για τους οπαδούς
και οι οπαδοί για τους σταρ.
Το 1973, ο Μπιλ Ράσελ πήγε από την Καλιφόρνια στην πολιτεία Ουάσινγκτον
ως προπονητής και γενικός διευθυντής των Σιάτλ Σουπερσόνικς.
Τους πήγε στα πλέι οφ για πρώτη φορά στην ιστορία τους.
Μια δεκαετία μετά,
ανέλαβε άλλη μία αποτυχημένη ομάδα, τους Σακραμέντο Κινγκς.
Δεν κατάφερε να φτιάξει την ομάδα
κι έφυγε λίγο μετά τη μέση της σεζόν.
Η οικογένειά του ανησυχεί ότι τη δεκαετία του '90,
καθώς η δεκαετία τελειώνει,
καθώς το ΝΒΑ αρχίζει να εκτιμά το παρελθόν του,
ο Μπιλ Ράσελ θα ξεχαστεί.
Τότε, ο Ράσελ ανοίγεται στο κοινό, στην πραγματικότητα,
στα τέλη της δεκαετίας του '90.
Τριάντα χρόνια μετά τον τελευταίο αγώνα,
ο Μπιλ Ράσελ και η Βοστόνη επιτέλους τα βρήκαν.
Και η διστακτική διασημότητα του οποίου η φανέλα αποσύρθηκε το '72,
χωρίς εορτασμούς,
αυτήν τη φορά, το μοιράστηκε με τον κόσμο.
Ήταν στο Μπόστον Γκάρντεν , μια νύχτα προς τιμήν του Μπιλ Ράσελ,
και ήρθαν αξιωματούχοι από τον χώρο του μπάσκετ.
Απόψε εδώ εκπροσωπώ τους άντρες της ηλικίας μου
που μεγάλωσαν θαυμάζοντας τον Μπιλ Ράσελ, τον αθλητή.
Τους άντρες που επίσης έμαθαν από αυτόν πώς να είναι άντρες.
Αν δεν ξέρετε τίποτα γι' αυτόν,
αν δεν αντέχετε τη σκληρή αλήθεια,
μη μιλήστε στον Μπιλ Ράσελ.
Μεγαλώνοντας τη δεκαετία του '50 και του '60,
διάβασα το πρώτο του βιβλίο Go Up For Glory,
η μαμά μου ήταν βιβλιοθηκάριος και μου το έφερε σπίτι.
Ο Μπιλ Ράσελ έγινε ο ήρωάς μου για πάντα.
Γνωρίζοντας ότι παίξαμε έναν μικρό ρόλο
στη μεγαλύτερη δυναστεία επαγγελματικής αθλητικής ομάδας
και ευθύνεσαι εσύ γι' αυτό, Ρας.
Αυτές οι στιγμές ήταν σημαντικές για την κατανόηση
του αντίκτυπου που είχε σ' αυτήν τη γενιά αθλητών.
Εκ μέρους της οργανισμού των Σέλτικς,
θα ήμασταν ασυγχώρητοι αν δεν δίναμε στον Μπιλ Ράσελ
ένα κομμάτι του παρκέ.
Στο παρκέ αυτό,
δημιούργησες την παράδοση των πρωταθλημάτων των Μπόστον Σέλτικς.
Το έκανε όντως!
Μπιλ, είναι μεγάλη μου χαρά.
Ντρεπόμουν, για να 'μαι ειλικρινής.
Ήταν διαφωτιστικό να λένε οι φίλοι μου αυτά τα πράγματα.
Ένα από τα πράγματα που είναι πολύ σημαντικό να το ξέρουν όλοι
είναι πως δεν είμαστε μόνοι στο σύμπαν.
Ερχόμαστε μόνοι και φεύγουμε μόνοι,
αλλά τον υπόλοιπο χρόνο, στο ενδιάμεσο, δεν είμαστε μόνοι.
Εκείνη τη μαγική βραδιά,
μια ακόμα έκπληξη περίμενε τον Μπιλ στο Μπόστον Γκάρντεν.
Κυρίες και κύριοι, ο Γουίλτ Τσάμπερλεϊν!
Τα πρώτα ινδάλματα του NBA είχαν επανενωθεί,
και μετά από χρόνια χωριστά,
κατάλαβαν πως ο δεσμός τους δεν είχε σπάσει.
Ο φίλος μου Γουίλτ Νόρμαν Τσάμπερλεϊν
ήταν ο καλύτερος παίκτης που αντιμετώπισα.
Ο Γουίλτ κι εγώ μιλούσαμε
και κανείς δεν ζητούσε απ' τον άλλον κάτι άλλο πέρα από φιλία.
Σας ευχαριστώ γι' αυτό.
Νιώθω πολύ ταπεινός.
Ήθελα να σας ευχαριστήσω
που μ' αφήσατε να μπω στη ζωή σας.
Και οι άνθρωποι που ερχόντουσαν στο Γκάρντεν
και οι οπαδοί, ήσασταν μέρος της ζωής μου.
Σ' αγαπάμε, Μπιλ!
Κι εγώ σας αγαπώ.
Η μπασκετική ζωή του Ράσελ ξαναγύρισε στο σημείο εκκίνησης,
αλλά τον περίμεναν σπαρακτικές απώλειες.
Μια φρικτή ανακάλυψη σήμερα στην έπαυλη στο Μπελ Ερ, στην Καλιφόρνια.
Η σορός του 63χρονου Γουίλτ Τσάμπερλεϊν,
ενός από τους κορυφαίους παίκτες στην ιστορία του μπάσκετ.
Οι αρχές αναφέρουν ως αιτία θανάτου, καρδιακή προσβολή.
Μερικοί κορυφαίοι του μπάσκετ ήρθαν στο Λος Άντζελες
για το τελευταίο αντίο σε έναν θρύλο.
Ο πρώην παίκτης των Σέλτικς Μπιλ Ράσελ
μνημόνευσε τον πιο σκληρό αντίπαλό του.
Μου 'κανε τη ζωή κόλαση πολλά βράδια.
Αλλά δεν ήταν αντιπαλότητα, ήταν ανταγωνισμός.
Όσο μεγαλώναμε, υπήρχε μεγαλύτερη συμπάθεια μεταξύ μας,
γιατί ξέραμε, βασικά, πως ήμασταν αδέρφια.
Θα είμαστε φίλοι στην αιωνιότητα.
Αυτό που τους έκανε ξεχωριστούς
ήταν το γεγονός πως ακόμα και σήμερα,
θα το πω,
ακόμα μιλάμε γι' αυτούς τους άντρες.
Πρέπει να συνεχίσουμε την ιστορία.
Θα μελετάμε την παρακαταθήκη του Μπιλ Ράσελ
για πολλά χρόνια.
Οι αποδέκτες του μεταλλίου της Ελευθερίας δείχνουν ποιοι είμαστε
και ποιοι μπορούμε να γίνουμε.
Ο Μπιλ Ράσελ άνοιξε τον δρόμο για την επιτυχία πάρα πολλών.
Η κόρη μου μου είπε ότι θα το έπαιρνα.
Μόλις το έμαθα, μπήκα στο αμάξι και πήγα στην Καλιφόρνια,
στον τάφο του πατέρα μου.
Και…
Και του το είπα.
Και…
ένιωσα πολύ καλύτερα.
Γιατί ουσιαστικά του είπα
"Ξέρεις…
θα συμφωνήσω μαζί σου
ότι τα πήγα καλά τελικά".
Ελπίζω μια μέρα, στη Βοστόνη, τα παιδιά να δουν ένα άγαλμα
όχι για τον Μπιλ Ράσελ τον παίκτη, μα τον Μπιλ Ράσελ τον άνθρωπο.
Αφού πήρα το μετάλλιο της Ελευθερίας, ο Ομπάμα λέει
"Κάποτε θα υπάρχει ένα άγαλμα του Μπιλ Ράσελ στη Βοστόνη".
Του είπα πως δεν θα τον συγχωρήσω γι' αυτό.
Το άγαλμα μού θυμίζει τις ταφόπλακες.
Λέει "Δεν θα είναι για σένα, θα είναι για την πόλη".
Έχεις παίξει τεράστιο ρόλο
στις σχέσεις της κοινότητας και της φυλής.
Μια απ' τις πιο συγκινητικές εικόνες μετά το γονάτισμα του Κόλιν Κάπερνικ
για να διαμαρτυρηθεί για τη βία της αστυνομίας και τη φυλετική ανισότητα,
ήταν η εικόνα του Μπιλ Ράσελ
να γονατίζει ο ίδιος
και να κοιτάζει προκλητικά, ευθεία στην κάμερα
σαν να λέει "Αν κυνηγάς αυτόν, θα κυνηγήσεις κι εμένα".
Ο Μπιλ ένιωσε ότι είχε μια σύνδεση με τον Κόλιν, γιατί για τον Μπιλ
το μπάσκετ ήταν πάντα αυτό που έκανε,
όχι αυτός που ήταν.
Η παρακαταθήκη του θα είναι ο Μάλκολμ Τζένκινς,
και ο Άνκουαν Μπόλντιν
και ο Λεμπρόν Τζέιμς…
ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΩ
και ο CP3,
και ο Ντι-Γουέιντ.
και η Ρενέ Μοντγκόμερι,
και οι γυναίκες του WNBA και ούτω καθεξής,
που προσφέρονται σ' αυτήν τη γενιά και λένε
"Κι εμείς μπορούμε να συμβάλλουμε σ' αυτόν τον αγώνα".
Έχουμε, ειδικά ως συλλογικότητα,
πραγματική δύναμη για να επιφέρουμε την αλλαγή.
Λες αυτά που πρέπει να ειπωθούν, παίρνεις θέση,
λες ότι αυτά που συμβαίνουν δεν είναι σωστά.
Αυτή ήταν η καριέρα του Μπιλ Ράσελ.
Οι παίκτες της γενιάς μου λένε "Τι θα γίνει μετά;"
Αν δεν γνωρίζεις ιστορία, δεν θα ξέρεις πού πας.
Κατανοώντας τη δύναμη που έχεις, ότι η φωνή και η γνώμη σου έχουν αξία,
εντός και εκτός γηπέδου.
Αγαπώ τον Μπιλ Ράσελ.
Είχε ψυχή. Κάποιοι δεν έχουν ψυχή. Εκείνος είχε.
Ήταν ένας από τους πιο μοναδικούς άντρες που έχω γνωρίσει στη ζωή μου.
Και δεν το λέω αυτό λόγω της επιτυχίας του
ως μπασκετμπολίστα. Ήταν ηγέτης.
Ήταν ακτιβιστής,
όταν δεν ήταν δημοφιλές το να είσαι ακτιβιστής,
εις βάρος της καριέρας του μερικές φορές.
Το θέμα με τον Μπιλ ήταν, όταν πίστευε πως κάτι ήταν σωστό,
το ακολουθούσε. Αυτός είναι ντόμπρος άνθρωπος.
Γι' αυτό ο Μπιλ ήταν πάντα συνεπής.
ΒΟΣΤΟΝΗ
Ο άνθρωπος μπορεί να μετρηθεί μόνο αν νομίζει ότι κάνει το σωστό.
Στο τέλος,
ζω με την ελπίδα ότι όταν πεθάνω,
θα γραφτεί για μένα
"Μπιλ Ράσελ, ήταν άντρας".
Οι Μπόστον Σέλτικς έχασαν έναν θρύλο σήμερα.
Ο Μπιλ Ράσελ πέθανε στα 88 του, μα η παρακαταθήκη του θα μείνει.
ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΜΠΙΛ ΡΑΣΕΛ 1934-2022
Μου άρεσε αυτό που είχε πει ο μπαμπάς μου για τον θάνατο,
ότι θεωρούσε πως ο παράδεισος ίσως είναι υποβιβασμός.
Γι' αυτόν, ο παράδεισος ήταν να παίζει για τους Μπόστον Σέλτικς.
Είναι απίστευτο να βλέπεις την επίδραση του Μπιλ Ράσελ.
Ήθελε να ορθώσει το ανάστημά του και να πει στον κόσμο
ότι οι μαύροι δεν πρέπει να αποδέχονται την ισχύουσα κατάσταση.
Τόσο στον αθλητισμό όσο κι εκτός αθλητισμού.
Αυτά που έκανε για τους Αφροαμερικανούς. Αυτό που πρέσβευε ως άντρας.
Αυτά που ανέχτηκε για να παίξει μπάσκετ,
και πόσο πολύ ήθελε να βελτιώσει τη ζωή των άλλων.
Ακόμα πολεμάμε τις ίδιες μάχες.
Ηγέτες και γίγαντες στην κοινωνία όπως ο Μπιλ Ράσελ
έβαλαν τα θεμέλια και μας έδωσαν την αυτοπεποίθηση να το κάνουμε.
Το ΝΒΑ ανακοίνωσε ότι αποσύρει τη φανέλα του Μπιλ.
Κανείς στο ΝΒΑ δεν θα μπορεί να φοράει το νούμερο έξι.
Είναι ο παίκτης με τις περισσότερες νίκες και του αξίζει.
Ο Μπιλ Ράσελ είχε κάποιες πεποιθήσεις,
όχι μόνο για το παιχνίδι, αλλά για τη ζωή,
σαφώς και για τη χώρα.
Ήταν Αμερικανός πατριώτης.
Και κάποιος που δεν φοβόταν ποτέ να πει αυτό που σκεφτόταν,
όποιες κι αν ήταν οι συνέπειες.
Ένα ίνδαλμα, ένας θρύλος κι ένας πρωτοπόρος.
Κι ενσαρκώνει το νόημα του πραγματικού πρωταθλητή.
Όλοι πρέπει να του δώσουν το 5% του συμβολαίου τους. Σοβαρά.
Χωρίς αυτόν, δεν θα ήμασταν σ' αυτήν τη θέση.
Αναλογίζεσαι την αντανάκλαση.
Αυτό που ήταν…
αυτό που θα ήταν…
αυτό που θα είναι.
Μπιλ Ράσελ,
έκανες το καθήκον σου.
Τα υπόλοιπα είναι στο χέρι μας.
Μπορώ να πω ότι ποτέ δεν πάσχισα να γίνω αρεστός.
Πάσχισα μόνο για να με σέβονται.
Τι ήταν η ζωή μου; Πολλά πράγματα.
Πολλά μέρη, πολλές κατακτήσεις, πολλές αποτυχίες,
και μια περίοδος σφοδρού έρωτα και μίσους και προβλημάτων.
Αγωνίστηκα με κάθε τρόπο που γνωρίζω.
Αγωνίστηκα επειδή πίστευα ότι ήταν σωστό να αγωνιστώ.
Θεωρώ πως κανείς δεν πρέπει να φοβάται τις συνέπειες,
γιατί όλοι πρέπει να κάνουν αυτό που θεωρούν σωστό.
Αγωνίστηκα για τα δικαιώματα των ανθρώπων, όλων των φυλών, όλων των θρησκειών.
Ίσως θα βαδίζω πάντα στον δικό μου μοναχικό δρόμο.
Ίσως δεν θα μπορέσω να συμβαδίσω ποτέ.
Θα προσπαθήσω, όμως.
Υποτιτλισμός: Μυρσίνη Κορομάντζου