‎LỐI VÀO CHO NGƯỜI DA MÀU
‎10.000 CÚ REBOUND
‎Một số VĐV cố tìm ra
‎vai trò của thể thao trên đời. ‎Nó phục vụ cho mục đích gì.
‎Nghĩ mà xem.
‎Bạn thức dậy và thấy mình
‎sắp chạy ra sân Boston Garden
‎trong trận chung kết ‎truyền trực tiếp toàn quốc.
‎Đội Celtics ra sân.
‎Các đồng đội của bạn có ánh mắt ngỡ ngàng,
‎cứ như họ nhận ra họ sắp bị xe cán.
‎Tôi hay đùa là nếu có thể thu hết ‎mọi cảm xúc của một trận bóng rổ,
‎thì sẽ đủ căm thù cho một cuộc chiến tranh ‎và đủ niềm vui để ngăn chặn nó.
‎Tổng thống Mỹ đã thể hiện mối quan tâm ‎với kết quả của một trận đấu.
‎Và trong khi bạn đang cố nghỉ ngơi ‎trong cái kén của mình
‎trước khi trận đấu bắt đầu,
‎có một khoảnh khắc bạn thấy mình tự hỏi ‎sao mọi thứ lại thành ra như thế.
‎BILL RUSSELL: HUYỀN THOẠI
‎Một cảm xúc cực kỳ rùng mình của tôi ‎trong sự nghiệp ở Celtic
‎là khi bước ra khỏi phòng thay đồ.
‎Có một người, Weldon Hare, ‎làm nhiệm vụ thông báo,
‎và ông ấy hay nói…
‎Đây là những nhà vô địch, ‎đội Boston Celtics!
‎Và cứ mỗi khi nghe thấy thế, ‎tôi nổi da gà.
‎Tôi cực thích điều đó.
‎Đến mùa thu năm 1963,
‎đội Boston Celtics ‎đã giành sáu danh hiệu NBA,
‎nhưng đều là với Bob Cousy.
‎Thử thách với chúng tôi ‎là chiến thắng khi thiếu Cousy.
‎Không phải do ‎không thích danh tiếng của anh ấy,
‎mà là: "Chúng tôi muốn được công nhận
‎là chúng tôi vẫn có thể thắng ‎khi thiếu Cousy, được chứ?"
‎Chúng tôi chơi ăn ý với nhau.
‎Tôi chủ động, và với tính toán và ‎lên kế hoạch, giúp đồng đội chơi hay hơn.
‎Trong mùa giải 63-64, Russell có ‎số rebound và kiến tạo cao nhất sự nghiệp,
‎và bất chấp sự vắng mặt của Cousy,
‎đội Celtics kết thúc mùa giải chính ‎với thành tích số một NBA.
‎Trong trận chung kết, Boston gặp Warriors,
‎đội đã chuyển từ Philadelphia ‎đến San Francisco năm trước đó.
‎Với việc đội Warrior sang bảng miền Tây,
‎lần đầu tiên Chamberlain ‎được đối mặt với Bill Russell
‎trong trận tranh nhẫn.
‎Tất cả tranh cãi lại được tiếp tục trong ‎cuộc tranh luận Russell vs. Chamberlain.
‎Nếu chúng tôi không phải ẩn dụ, ‎thì ít nhất cũng là biểu tượng cho gì đó.
‎Thật thú vị vì họ là ‎hai tính cách hoàn toàn khác biệt.
‎Wilt là sự kết hợp của
‎Magic Johnson và Ông già Nô-en.
‎Bill Russell là người nghiêm túc, ‎tập trung, xù xì, kỷ luật, cứng rắn.
‎Đối nghịch với hình ảnh ‎của Wilt trước công chúng.
‎Họ luôn bị coi là ‎đối thủ cạnh tranh quyết liệt,
‎nhưng ngoài sân, họ thân như anh em.
‎Hồi đó, mối quan hệ của họ ‎thân mật hơn nhiều.
‎Thật ra, đôi lúc khi đến thi đấu ở Philly,
‎bố tôi lại ở với Wilt và gia đình Wilt.
‎Mối quan hệ giữa Bill và Wilt ‎là một tình đồng chí thật sự.
‎Wilt hay mời anh ấy đến ăn bữa tối Tạ ơn
‎với gia đình anh ấy, do mẹ anh ấy nấu.
‎Khi Bill chuẩn bị về, họ đi cùng nhau,
‎và bà ấy luôn nói với Bill: ‎"Đối xử tốt với thằng Norman nhà bác nhé".
‎"Đừng để nó thua đau quá".
‎Tôi sẽ không bao giờ làm thế nhé?
‎Nếu anh là kình địch của tôi, ‎tôi không thích anh.
‎Tôi sẽ cố làm anh bẽ mặt ‎trước khi anh làm bẽ mặt tôi.
‎Trên sân là một chuyện. ‎Ngoài sân lại là chuyện khác.
‎Trên sân thì cạnh tranh quyết liệt.
‎Tôi nghĩ Russell đã dùng trí thông minh ‎đối phó với Wilt theo cách rất điệu nghệ,
‎đến mức đi ăn tối với nhau ‎trước hôm họ thi đấu,
‎chỉ để làm mềm anh ấy.
‎Nên khi anh ấy nhảy lên ‎và tay vươn lên trên vành rổ,
‎Wilt không úp gãy tay anh ấy ‎mà chỉ thả rổ.
‎Những chi tiết tinh tế này thể hiện ‎trí thông minh thiên tài của Bill.
‎Tôi có vài người bạn thân ‎đã vài lần bảo tôi:
‎"Wilt, lên đó ‎và đập nát tay Bill Russell đi".
‎"Đừng nhẹ nhàng với bọn họ. ‎Anh có thể hủy diệt họ mà".
‎Mối quan hệ của họ dựa trên sự tôn trọng.
‎Họ luôn thi đấu hết mình với nhau.
‎Họ là bạn, nhưng cũng là đối thủ.
‎Bạn thi đấu ở trình độ cao nhất, ‎bất chấp đối thủ là ai.
‎Tôi nghĩ mọi môn thể thao đều là ‎sự kết hợp của nghệ thuật và chiến tranh.
‎Ta có thể thay đổi ‎tỷ lệ giữa nghệ thuật và chiến tranh
‎trong bất cứ môn nào ‎bằng cách thay đổi triết lý của nó.
‎Hãy hình dung ở một thời điểm khác, ‎trong một thế giới khác, ủy viên NBA,
‎ra lệnh loại bỏ hết bạo lực khỏi bóng rổ ‎và khuyến khích tính nghệ thuật,
‎Đưa vào một hội đồng giám khảo, ‎để chấm điểm
‎dựa trên vẻ đẹp của mỗi pha bóng ghi điểm.
‎Mọi pha bóng đẹp trong bóng rổ ‎chỉ được đánh giá qua nét đẹp của nó.
‎Kết quả là, các cầu thủ được khuyến khích ‎chỉ chơi bằng tình yêu nghệ thuật.
‎Khi bỏ hết những yếu tố ‎liên quan đến chiến tranh,
‎môn thể thao này trở thành một điệu nhảy.
‎Giống một bài ba-lê hơn một trận ẩu đả.
‎Khi ta thấy Julius "Dr. J" Irving ‎bay trên không,
‎lưng anh ấy cong lên, tay vươn ra,
‎ta nói: "Động tác đẹp quá" ‎giống như cách ta khen một bức tranh đẹp.
‎Điệu nhảy tạo nên sự kinh ngạc, ‎và mọi chuyển động đều có ý nghĩa.
‎Năm 1964, Russell chào đón Chamberlain ‎trong trận chung kết NBA đầu tiên giữa họ
‎với sự cân bằng gần như hoàn hảo ‎giữa nghệ thuật và chiến tranh.
‎Ông tiếp lửa cho Celtics ‎khi họ cần năng lượng,
‎và dìu dắt họ khi họ cần sự đĩnh đạc.
‎Celtics vươn lên dẫn trước 3-1,
‎và trong những giây cuối của Trận Năm,
‎Russell gửi đi một thông điệp ‎để kết thúc mùa giải.
‎Bill Russell lấy rebound và ghi điểm
‎khi trận đấu còn mười giây. ‎Thắng chắc rồi.
‎Các fan của Boston đang công kênh ‎HLV Red Auerbach ra ngoài sân.
‎Chiến thắng chứng tỏ Bill có thể dẫn đội ‎đến vô địch mà không cần Cousy.
‎Với Celtics, đây là thắng lợi ‎chung kết thứ sáu liên tiếp.
‎Lần thứ bảy ‎từ khi Bill Russell đến Boston,
‎và lần đầu tiên của Bill mà không có Cous.
‎Dẫn dắt đội hình vô địch này ‎là huấn luyện viên ngạo nghễ của họ.
‎Đội Red xây dựng nên có sự ăn ý hoàn hảo.
‎Sau khi Cousy ra đi, đội hình xuất phát ‎bao gồm KC Jones, Bill Russell,
‎Tom Heinsohn, Satch Sanders và Sam Jones.
‎Nhưng trước trận đấu ‎với St. Louis tháng 12/1964,
‎Heinsohn nghỉ do chấn thương chân.
‎Red Auerbach có thể thay ‎cầu thủ thứ sáu John Havlicek.
‎Nhưng thay vào đó, ông gọi ‎cầu thủ kinh nghiệm hơn, Willie Naulls.
‎Bill Russell chơi trung phong,
‎Tom Sanders là một tiền phong,
‎Willie Naulls là tiền phong còn lại,
‎Sam và KC Jones.
‎Khi đội Celtics ra sân ‎với năm cầu thủ người Mỹ gốc Phi,
‎đó là một tín hiệu mạnh mẽ.
‎Đó là tính toán chiến thuật ‎thường tình với chúng tôi.
‎Chúng tôi chỉ quan tâm đến chiến thắng.
‎"Đây là đội hình tốt nhất hôm nay. ‎Đây là những người được đấu".
‎Năm gã da đen trên sân cùng một lúc? ‎Thật sao? Chúng tôi không để ý đấy.
‎Ông ấy muốn thắng, ‎và để thắng, ta cần cầu thủ tốt nhất.
‎Auerbach đã làm điều ông nên làm, ‎chứ không phải điều ông bị ép phải làm,
‎hoặc ông ấy cố để lại dấu ấn.
‎Nhưng phóng viên yêu cầu ông bình luận.
‎Chúng tôi vừa làm nên lịch sử.
‎Lịch sử, mà như Red có thể nói, ‎ông chả thèm quan tâm.
‎Không thể phủ nhận rằng ‎Celtics đã phá vỡ truyền thống
‎với đội hình xuất phát toàn da đen.
‎Nhưng Bill yêu cầu lần đầu tiên đó ‎nên đặt trong đúng bối cảnh lịch sử.
‎Từng có nhiều nhấn mạnh ‎vào người da đen đầu tiên làm việc này,
‎người da đen đầu tiên làm việc kia.
‎Ai là người đầu hay người cuối ‎không quan trọng.
‎Quan trọng là bao nhiêu người. ‎Phần còn lại là tượng trưng.
‎Tôi không coi việc gì mình làm ‎là đóng góp cho xã hội.
‎Tôi coi bóng rổ chuyên nghiệp ‎chỉ là dậm chân tại chỗ,
‎thứ nông cạn nhất trên đời.
‎Tất nhiên, tôi là người thực tế.
‎Tôi kiếm được mức lương này ‎ở đâu ngoài bóng rổ chứ?
‎Cái gì cần thì phải làm thôi.
‎Nhưng đóng góp tôi muốn cống hiến,
‎cho các con tôi và trẻ em da đen ‎trên khắp thế giới,
‎là khiến cuộc sống tốt đẹp hơn,
‎để hoài bão của chúng không bị sụp đổ ‎khi chúng đối mặt với thế giới.
‎Để cho chúng cơ hội ‎được làm điều chúng giỏi nhất.
‎Tôi có thể đặt hoài bão ‎để lại cho con mình một triệu đô.
‎Nếu chỉ có số tiền đó, ‎tức là chẳng cho chúng cái gì.
‎Với một số fan trẻ,
‎Russell và đồng đội của ông ‎không chỉ là nguồn cảm hứng.
‎Họ tạo ra một hình mẫu tuyệt vời ‎trong phối hợp hành động.
‎Tôi ở một khu da trắng.
‎Da trắng, phân tách, ‎như ở khắp nơi tại Boston,
‎đầy rẫy phân biệt chủng tộc.
‎Và những cậu bé da trắng ‎chạy trên sân bóng rổ,
‎ở độ tuổi năm, sáu, bảy, ‎cố ném bóng vào rổ,
‎và nói: "Tớ là KC Jones".
‎"Tớ là Sam Jones".
‎"Tớ là Bill Russell".
‎Khi đội Celtics đến làm khách, ‎ai cũng có mặt, sân chật ních,
‎vì họ muốn đến để xem, ‎không chỉ Russell, mà là một đội xuất sắc.
‎Đội Celtics kết thúc mùa giải 64-65
‎với thành tích số một giải đấu ‎là 62 thắng, 18 bại.
‎Trong vòng playoff, ‎Celtics đối mặt với Philadelphia 76ers,
‎vừa bổ sung một khuôn mặt quen thuộc.
‎Đội trước đó của Wilt, Warriors, ‎đã giải quyết đòi hỏi lương của Wilt,
‎và thành tích kém cỏi ‎bằng cách trao đổi Wilt.
‎Trở về quê hương, Chamberlain ‎biến đội Sixers thành ứng viên tiềm tàng.
‎Hai đội thay phiên nhau thắng
‎trước các fan thù địch ‎trong những trận làm khách.
‎Chamberlain đấm vào không khí.
‎15/04/1965
‎Chúng tôi đấu với đội 76ers ‎trong trận chung kết miền Đông.
‎Đó là trận thứ bảy, trận quyết định.
‎Suốt trận đấu, ‎chúng tôi có các chuỗi lên điểm,
‎mỗi lần đều bị Chamberlain, Greer, ‎và phần còn lại rút ngắn khoảng cách.
‎Không thể cắt đuôi họ.
‎Đội Celtics dẫn trước bảy điểm ‎khi chỉ còn lại 1:45.
‎Một lần nữa, Philly bám đuổi,
‎và khi chỉ còn vài giây,
‎có vẻ như Boston sẽ vượt qua ‎và vào trận chung kết NBA.
‎Chamberlain xoay người, nhét bóng vào rổ. ‎Còn lại năm giây.
‎Chúng tôi nghĩ đưa bóng vào cuộc ‎là trận đấu sẽ kết thúc.
‎Tôi không tin tưởng ai ‎để đưa bóng vào ngoài tôi.
‎Tôi muốn đưa bóng vào ‎vì muốn đảm bảo đó là đường chuyền tốt.
‎Chúng tôi có cơ hội đảm bảo thắng lợi, ‎và Russell sẽ đưa bóng ra xa.
‎Anh ấy không biết ‎là mình đứng dưới một sợi dây
‎nối lên ban công, dùng để ổn định rổ.
‎Giờ Russell…
‎Anh để mất bóng!
‎Russell để mất bóng! ‎Boston chỉ dẫn một điểm.
‎Bóng về tay Philadelphia ‎khi chỉ còn năm giây.
‎Boston chỉ dẫn trước một điểm.
‎Tôi nghe qua radio trên xe hơi.
‎Và lúc đó tôi chưa đủ tuổi lái xe,
‎nhưng nói cho các bạn biết, ‎ai lúc đó bật radio trên xe
‎thì không có tâm trí nào mà lái nữa.
‎Tỷ số 110-109. Căng thẳng dâng cao.
‎Chúng tôi hội ý. Tôi chỉ có thể nói: ‎"Các cậu, ta phải làm gì đó".
‎"Các cậu phải cứu tôi". ‎Lúc đó tôi quẫn trí lắm. Tôi rất xấu hổ.
‎Russell nói: ‎"Ai cưa sừng cho tôi được không?"
‎"Vì tôi đang bị cắm sừng".
‎Tôi nghĩ đồng đội của tôi ‎chưa nghe tôi nói thế bao giờ.
‎"Tôi mắc sai lầm rồi. Cứu tôi đi".
‎Những người khác thì sẽ viện cớ, ‎Russell thì không.
‎Nó thể hiện sự khiêm nhường ‎và niềm tin vào đồng đội.
‎Đây là tình thế khó. Đây là trận bóng rổ.
‎Năm giây. Philadelphia cầm bóng ‎ở dưới rổ Celtics.
‎Greer sẽ đưa bóng vào.
‎Tất cả những chức vô địch quốc gia ‎và vô địch miền Đông,
‎và kỷ lục và mọi thứ khác, ‎đều quy về giây quyết định.
‎Khi trọng tài giao bóng, ‎anh ấy có năm giây để đưa bóng vào cuộc.
‎Tôi bắt đầu tự đếm, một ngàn, một,
‎một ngàn, hai,
‎một ngàn, ba.
‎Đếm đến "một ngàn, bốn", ‎mà chưa có gì xảy ra.
‎Lúc đó, chỉ trong tích tắc, ‎tôi đã liếc được.
‎Tôi thấy bóng rời khỏi tay.
‎Greer đưa bóng vào cuộc.
‎Anh ấy đưa bóng ra xa ‎và bị Havlicek cướp được!
‎Chuyền cho Sam Jones. ‎Havlicek cướp được bóng!
‎Kết thúc rồi!
‎Johnny Havlicek đang bị các fan lao vào.
‎Kết thúc rồi!
‎Johnny Havlicek cướp được bóng!
‎Johnny Most hét lên: ‎"Havlicek cướp được bóng"
‎vào radio theo cách ‎mà nó xuyên qua cơ thể bạn.
‎Bill Russell muốn ôm lấy Havlicek. ‎Bill ôm anh ấy.
‎Anh ấy ôm John Havlicek thật chặt.
‎Havlicek đã cứu trận đấu này,
‎hãy tin điều đó!
‎Johnny Havlicek đã cứu trận đấu này.
‎Tôi bảo Havlicek: ‎"Tôi khiến cậu nổi tiếng rồi đấy".
‎"Havlicek cướp được bóng!"
‎Tôi nói: "Nếu tôi không mắc sai lầm, ‎thì đã chả ai biết tên cậu".
‎Sau khi đánh bại đội 76ers,
‎Celtics vào chung kết ‎gặp đối thủ truyền kiếp ở Los Angeles.
‎Boston dễ dàng vượt qua Lakers, ‎giành danh hiệu sau năm trận.
‎ĐỘI KHÁCH 96 - ĐỘI NHÀ 129
‎Đó là danh hiệu vô địch thứ tám ‎kể từ khi Russell vào đội.
‎CELTICS LẠI LÀ 'VUA'
‎BOSTON GIÀNH DANH HIỆU THỨ 8 TRONG 9 NĂM
‎Với công chúng, ‎mối kình địch đáng nhớ duy nhất
‎là giữa Bill Russell và Wilt Chamberlain.
‎Bill cởi mở và kiên định
‎với hy vọng dành cho trẻ em da đen ‎và cộng đồng da đen.
‎Với Wilt, thống trị cuộc chơi ‎bắt nguồn từ yêu cầu
‎phải có sự tưởng thưởng ‎xứng đáng cho tài năng.
‎Chúng tôi làm việc này để kiếm tiền.
‎Chúng tôi làm việc mình thích,
‎nhưng mối quan tâm chính ‎là kiếm được bao nhiêu.
‎Bill Russell ‎tham gia vào phong trào dân quyền
‎và khuyến khích mọi người tạo ra thay đổi.
‎Wilt thì sống rất sung túc
‎nhưng không quan tâm lắm ‎đến chuyện gì khác
‎ngoài sự sung túc và cuộc sống của mình.
‎Wilt có một con ngựa đua, ‎một chiếc Rolls-Royce.
‎Anh ấy sống rất sung túc.
‎Anh ấy luôn nhận được mức lương tốt.
‎Nên: "Anh ấy được số tiền như vậy, ‎thì tôi cũng phải được thế".
‎Tôi nhớ là nghe qua radio
‎và biết Wilt vừa ký hợp đồng ‎trị giá 100.000 đô.
‎Đó không chỉ là lời đồn.
‎Chamberlain đã ký ‎hợp đồng ba năm với đội 76ers
‎với mức lương năm kỷ lục là 100.000 đô,
‎tương đương với một triệu đô ngày nay.
‎Lúc biết tin, ‎tôi đang nói chuyện với Red Auerbach.
‎Bàn về hợp đồng tiếp theo của tôi.
‎Tôi nói: "Thôi. ‎Tôi biết mình muốn gì rồi".
‎Ông ấy nói: "Gì?"
‎Tôi nói: "Tôi muốn 100.001 đô".
‎RUSSELL ĐẠT MỨC LƯƠNG TƯƠNG ĐƯƠNG WILT
‎Mặt ông ấy trắng bệch ra. ‎"Trắng hơn nữa", tôi xin lỗi.
‎Đó là sự so đo theo cách thật tuyệt vời.
‎Nếu là một đô, ‎nghĩa là tôi giỏi hơn anh ta.
‎Nó cho thấy ‎tinh thần cạnh tranh trong ông.
‎Ông ấy là thế. Bản chất của ông ấy.
‎Anh không đùa với một đô đó chứ?
‎Có bao nhiêu, tốt bấy nhiêu.
‎Anh sẽ được một đô vì tham gia.
‎Tin đồn anh đòi hỏi ‎mức lương trên trời có thật hay không?
‎"Trên trời", nghe có vẻ cao quá.
‎Ông có thể ghi được 20 điểm ‎từ các pha bù lật hay lên rổ.
‎Ông chặn được năm cú ném, ‎và kiếm được 20 rebound.
‎Nếu chơi bây giờ, ông phải là cầu thủ ‎500 triệu đô chứ không phải 100.000.
‎Tôi nói: "Tôi vừa giành MVP, ‎nên tôi phải được trả lương cao nhất".
‎Tôi gọi điện cho bố tôi,
‎và nói: "Bố không tin nổi đâu. ‎Con được hợp đồng này".
‎"Bố không cần đi làm nữa".
‎Bố nói: "Con trai, ‎bố không bỏ việc được đâu".
‎Tôi nói: "Sao không?"
‎Ông nói: "Bố đã làm ‎ở xưởng đúc này 25 năm rồi".
‎Tôi nói: "Xưởng đúc, 25… ‎Thế nghỉ là quá đẹp rồi còn gì".
‎Ông nói: "Ồ, không".
‎Ông nói: "Nghe này con trai, ‎bố đã cho những người này
‎25 năm đẹp nhất cuộc đời bố".
‎"Giờ bố sẽ cho họ vài năm tồi tệ".
‎Tuyệt quá.
‎Trong lúc Russell ‎đang ganh đua với Chamberlain,
‎ông có lập trường sắc bén hơn ‎trong vấn đề đãi ngộ
‎với người da đen ở Mỹ.
‎Vẫn còn những câu hỏi khác ‎cần tìm câu trả lời.
‎QUYỀN LỰC TRẮNG
‎Tôi dự tính ‎triệu tập một hội nghị ở Nhà Trắng
‎bao gồm các học giả, chuyên gia ‎và các lãnh đạo da đen nổi bật,
‎của cả hai chủng tộc ‎để đáp ứng những quyền đó.
‎Mục tiêu là giúp người Mỹ da đen
‎được đáp ứng các quyền,
‎mà sau một thời gian dài bất công,
‎cuối cùng họ sắp nhận được.
‎Bill Russell nằm trong số ‎2.400 đại biểu được mời,
‎bao gồm nghệ sĩ, lãnh đạo doanh nghiệp ‎và các nhà hoạt động nổi tiếng.
‎Nhưng cuối cùng, ông thấy ‎cuộc họp chỉ đưa ra những lời hứa suông.
‎Russell tin rằng thay đổi thật sự ‎phụ thuộc vào cơ hội kinh tế.
‎Giáo dục để làm gì nếu không có việc làm?
‎Có một sự thiếu chỉ đạo ‎trong việc tạo ra môi trường thuận lợi hơn
‎để phá bỏ rào cản kinh tế ‎mà người da đen phải đối mặt
‎để trở thành một phần chính thống ‎trong nền kinh tế Mỹ.
‎Thương mại và công nghiệp ‎là huyết mạch của đất nước này.
‎Nếu nguồn lực của các công ty lớn ‎được tổng thống kêu gọi
‎và huy động để cùng phối hợp hành động,
‎tốc độ đạt được mục tiêu ta hướng tới ‎sẽ tăng lên rất nhiều.
‎Ở Boston mùa xuân năm đó,
‎sự phẫn nộ với việc hợp nhất trường học ‎dâng trào, và Russell tham gia đấu tranh.
‎Suốt ba năm, hội đồng trường học thành phố ‎nhất quyết giữ nguyên lập trường
‎Louise Day Hicks, vị cựu chủ tịch ‎gây nhiều tranh cãi, cũng như vậy.
‎…tuyên bố chính sách rằng ‎trường mất cân bằng chủng tộc
‎không có ảnh hưởng xấu về giáo dục.
‎Chà…
‎Trưởng học khu Ohrenberger và bà
‎không có con ‎học ở trường mất cân bằng chủng tộc
‎nên không biết ‎ảnh hưởng đến con chúng tôi là thế nào.
‎Một hôm, bà ta ‎đến phát biểu ở lễ tốt nghiệp
‎của trường cấp hai Roxbury.
‎Khi mục sư và hội các nhà hoạt động ‎gây náo loạn, bà ra lệnh bắt giữ mục sư.
‎Trong lúc đó, lũ trẻ ‎không có lễ tốt nghiệp,
‎nên chúng tôi tổ chức một buổi lễ đặc biệt ‎cho chúng ở nhà thờ địa phương,
‎và tôi có bài phát biểu khi phát bằng.
‎Tôi tự hỏi: "Những giọng nói khác ‎kêu gọi thay đổi đâu rồi?"
‎Và đang có những đám lửa nhỏ ‎trên khắp nước Mỹ,
‎và ở Roxbury này cũng có,
‎mà không ai chịu lắng nghe.
‎Điều người ta không nhận ra là,
‎đó là ngọn lửa ‎sẽ nhấn chìm Roxbury, nhấn chìm Boston.
‎Lửa sẽ lan rộng.
‎Với tôi, Boston là chợ trời ‎của phân biệt chủng tộc
‎dưới mọi hình thức, cũ và mới.
‎Thành phố có bè lũ ‎Hội đồng Thành phố phân biệt và biến chất,
‎những kẻ phân biệt ném gạch ‎và hô "trả chúng về châu Phi",
‎và trong khu đại học, ‎những kẻ phân biệt giả danh cấp tiến.
‎Tuy vậy, người dân ở Boston ‎từng lên tiếng ủng hộ tiến sĩ King.
‎Tôi rất hoang mang.
‎Có lẽ, giấc mơ của tiến sĩ King về xã hội ‎dựa trên tình yêu, không phân biệt màu da
‎đã bị người Boston hiểu sai.
‎Với họ, "không phân biệt màu da" ‎nghĩa là người da đen phải vô hình,
‎đó là điều họ chấp nhận được, ‎và không khác so với thực tế lắm.
‎Bill Russell sẽ nêu rõ
‎đây là hoàn cảnh hiện tại, ‎và người ta cần biết điều đó.
‎Tại sao diễu hành? ‎Tại sao biểu tình? Ý nghĩa thật sự là gì?
‎Người ta sợ lên tiếng.
‎Ông biết tiếng nói của mình ‎có ảnh hưởng thế nào.
‎Ông biết nó mạnh mẽ và quyền lực thế nào.
‎Mở cửa, tạo cơ hội cho thế hệ sau.
‎Khi ta nói về hành động, tập hợp lại ‎và lên tiếng, người ta lắng nghe.
‎Những VĐV lớn, nổi tiếng, ‎người ta sẽ lắng nghe tôi
‎nếu tôi chọn lên tiếng.
‎Russell không bao giờ do dự ‎nêu lên ý kiến của mình,
‎nhưng có nhiều fan bóng rổ ‎muốn ông "im lặng và chơi bóng" hơn.
‎Càng thi đấu lâu, tôi càng nhận ra ‎tôi không muốn dính dáng
‎đến bất cứ ai ngoài đội Celtics.
‎Tôi chơi cho đội Celtics. ‎Tôi không chơi cho Boston.
‎Tôi nghĩ ông ấy đã gây khó chịu ‎cho nhiều người da trắng,
‎những người mong ông quỳ gối ‎vì đã cho ông cơ hội.
‎Bill Russell không quỳ gối.
‎Ở nhà tại Reading, ‎ông và gia đình thường bị đối xử
‎như kẻ ngoại lai không được chào đón.
‎NHỮNG KẺ CỰC ĐOAN ‎XÚC PHẠM CON TRAI RUSSELL
‎Tôi nghĩ không ai biết những chuyện ‎diễn ra sau hậu trường với bố mẹ tôi.
‎Khi nhà Russell trở về ‎sau chuyến đi chơi cuối tuần,
‎họ phát hiện ‎nhà họ đã bị đột nhập và cướp phá.
‎Họ về nhà và nó đã bị phá tan hoang.
‎Rõ ràng thủ phạm là kẻ phản đối
‎không chỉ việc ông sống ở khu đó, ‎mà cả lối sống của ông.
‎Viết đủ thứ bậy bạ lên tường.
‎Những lời sỉ nhục và đe dọa chủng tộc.
‎Sau khi về nhà sau chuyến nghỉ, ‎chúng tôi phát hiện nó bị phá hoại.
‎Từ "mọi" được viết lên tường bằng phân,
‎và bàn bi-a bị xé nát và đổ đầy bia.
‎Các danh hiệu của ông bị đập phá, ‎giường của bố mẹ tôi bị phóng uế.
‎Tôi bị sốc. Tôi không biết ‎thị trấn này phân biệt chủng tộc thế nào.
‎Những gì Bill và gia đình ông ‎phải trải qua, đúng là rất đau lòng.
‎Cảnh sát địa phương ‎không tìm được nghi phạm nào.
‎Có người cho rằng "thái độ ngạo mạn" ‎của tôi là một phần nguyên do.
‎Khi nói đến Russell, ‎đó là người vốn đã rất bức xúc
‎về cách người da đen bị đối xử.
‎Bố tôi không bao giờ ‎công khai nói những chuyện đó.
‎Quay về kiểu: "Ông ấy bị hiểu nhầm".
‎Ông có thể tổ chức ‎một cuộc họp báo và nói:
‎"Bọn mất dạy này đột nhập vào nhà tôi,
‎và có thể đây là lý do ‎các bạn nghĩ tôi có thái độ không tốt".
‎Bill được coi là một người da đen giận dữ
‎vì ông không để người ta ‎quên đi thực tế cuộc sống ở Mỹ.
‎Người ta phải thừa nhận sự thật ‎thì mới tiến bộ được.
‎Mỗi khi anh ấy có cơ hội thi đấu,
‎anh ấy lại tập trung hết sự giận dữ đó ‎và dồn nó vào trận đấu.
‎Tôi chưa từng gặp bất cứ ai có thái độ ‎và sự tập trung phi thường như vậy.
‎Luôn tìm lợi thế. ‎Đó là điều tôi học được từ Auerbach.
‎Làm mọi cách để đưa lợi thế ‎nghiêng về phía mình,
‎cả về trí tuệ, cảm xúc và thể chất.
‎Tôi có võ mồm một chút.
‎Đa số mọi người ‎võ mồm chỉ để cho sướng mồm.
‎Bill Russell không phải kiểu như thế.
‎Bill làm việc đó theo cách
‎gây ảnh hưởng trực tiếp ‎đến kết quả trận đấu.
‎Ông ấy sẽ nói điều gì đó
‎vì ông ấy biết nó sẽ khiến bạn khó chịu.
‎Và đúng như vậy, ‎nó đã giúp Celtics chiến thắng.
‎Một phần trách nhiệm của tôi
‎là gánh vác một phần sự tấn công đối thủ.
‎Đôi khi tôi phát biểu ‎từ vòng tròn nhảy tranh bóng.
‎"Được rồi, các cậu", tôi bảo đội bên kia. ‎"Tối nay không lên rổ nhé".
‎Ném xa thì tôi kệ. ‎Tối nay tôi không có hứng cản,
‎nhưng lên rổ thì cấm nhé".
‎Hoặc tôi sẽ nghiêng người ‎về phía trước và nói: "Anh mà lên rổ,
‎thì nhớ mang muối và tiêu nhé ‎vì anh sẽ ăn bóng vào mồm đấy".
‎Tất nhiên, tôi không nói gì ‎với Oscar Robertson và Jerry West.
‎Có những người không nên dại mà làm thế.
‎Bill không võ mồm với tôi
‎khi anh ấy lao vào ‎để lên rổ vì có thể phản tác dụng.
‎Trong năm đầu của tôi,
‎Russell đứng bên này ‎còn Satch và tôi đứng bên này.
‎Và Russell nhìn Satch
‎rồi quay sang nhìn tôi.
‎Rồi quay sang nhìn Satch và nói…
‎Cậu kèm tên khốn đó nhé?
‎Điều đó khiến Bradley bị sốc.
‎Anh ấy chưa bao giờ bị gọi như thế.
‎Ý nghĩ đó khiến tôi bắt đầu nghĩ: ‎"Ý anh ấy là sao?" "Nói thế để làm gì?"
‎Một người thông minh ‎mà biết võ mồm thì là tệ nhất.
‎Làm đối phương nghĩ về mình ‎chứ không phải trận đấu.
‎Russ chơi bài kế chồng kế.
‎Anh ấy cố tình phạm lỗi ‎cản bóng vào rổ hai lần một trận.
‎Đúng, điểm đó được tính,
‎nhưng nó gửi thông điệp ‎đến cầu thủ bên kia.
‎"Tôi suýt cản được ‎cú ném của cậu rồi nhé".
‎Anh ấy là bậc thầy.
‎Chuyền ra cho Baylor, lao vào. ‎Anh ấy lên rổ. Bị Russell cản lại.
‎Russell nhồi rổ. ‎Pha bóng quá hay của Bill Russell!
‎Russell chắc chắn là người kiêu ngạo, ‎gây khiếp sợ cho đối thủ.
‎Ngoài sân, anh ấy gây khiếp sợ ‎cho ai thách thức mình.
‎Anh ấy đứng như thế và nhìn chằm chằm.
‎Anh ấy không nói gì.
‎Ông ấy là sự kết hợp thú vị ‎giữa VĐV và nhà tư tưởng.
‎Ông luôn có thể chọn ‎một động tác nhất định
‎và hình dung trong đầu nhiều lần ‎trước khi đem ra thử trong thực tế.
‎Ông nghiên cứu nó rất kỹ càng.
‎Cái ý nghĩ có thể tính toán ‎hướng mà đối phương lao vào mình,
‎biết khả năng của người đó ‎và cách người đó thường chơi,
‎và đồng thời bao quát cả sân
‎để biết: "Nếu mình làm thế này, ‎hướng quỹ đạo sẽ đưa nó đến đó".
‎Ông là một nhà toán học.
‎Sự tài tình trên sân của Bill ‎luôn nhờ vận dụng toán học.
‎Hồi học đại học ở USF,
‎cùng với đồng đội ở Celtics, KC Jones,
‎Bill đã đi tiên phong ‎trong việc đưa ra cách mới
‎để đánh giá vai trò của góc ‎và công thức trong bóng rổ.
‎Chúng tôi thống nhất ‎bóng rổ cơ bản là cuộc chơi hình học,
‎của đường, điểm và khoảng cách.
‎Tôi luôn mơ về những pha solo, ‎mà anh ấy lại thích vạch ra chiến thuật.
‎KC có tư duy rất mới mẻ về bóng rổ, ‎và anh ấy dạy tôi cách bày mưu
‎để khiến mọi thứ diễn ra như ý, ‎đặc biệt trong phòng ngự.
‎Thời đó, gần như mọi cầu thủ và HLV ‎đều coi phòng thủ hoàn toàn là bị động.
‎KC lại nghĩ khác.
‎Anh ấy nghĩ cách để khiến đối thủ
‎ném theo cách anh ấy muốn, ‎từ khoảng cách anh ấy muốn.
‎Anh ấy để đối thủ ném ngay khi ra ngoài ‎phạm vi ném hiệu quả của mình,
‎và thay vì quấy rối đối thủ, ‎anh ấy lao về sân bên kia,
‎nghĩ rằng tôi sẽ lấy được rebound ‎và chuyền dài để anh ấy ghi điểm dễ dàng.
‎Anh ấy và tôi hình dung ‎những pha bóng như thế,
‎và đưa vào công thức những gì ‎chúng tôi biết về điểm yếu của đối thủ.
‎Dần dần, tôi và KC tạo ra ‎một thế giới bóng rổ của riêng mình.
‎Chúng tôi tràn đầy cảm hứng.
‎Những nhà khoa học tên lửa ‎đi giày thể thao.
‎Ở anh ấy luôn toát ra vẻ đường bệ.
‎Tôi xem ảnh của anh ấy. ‎Và đặc biệt có một tấm.
‎Chụp ảnh ấy đứng ở giữa sân ‎với hai tay đặt bên hông,
‎trên sân Boston Garden kín chỗ.
‎Và khi xem ảnh đó, tôi thấy như…
‎một nhà vua ‎đang nhìn xuống lãnh địa của mình.
‎Nhưng dù Russell ‎được coi là một thiên tài trên sân đấu,
‎các fan và cây viết thể thao chỉ trích ông
‎vì là người khó gần, xa cách và kiêu ngạo.
‎Tôi kiêu ngạo. Tôi công nhận điều đó.
‎Nhưng đó là định nghĩa kiêu ngạo của ai?
‎Nếu một VĐV da trắng làm thế,
‎đó sẽ không phải kiêu ngạo, ‎mà là cạnh tranh, dễ xúc động.
‎Khi bạn là Bill Russell, ‎và bạn sống ở một đất nước tẩy chay bạn,
‎họ chỉ ca tụng thể chất của bạn,
‎thì tôi sẽ bảo thế này: ‎"Cứ nói về tôi thoải mái trên sân.
‎Còn ngoài sân, ‎hãy để tôi yên ổn sống cuộc đời mình".
‎Để chứng minh cho luận điểm ‎là Russell ngạo mạn,
‎những người chỉ trích viện dẫn ‎chuyện ông ấy không chịu ký.
‎Với tư cách cầu thủ, sau năm 1964, ‎ông không ký cho fan nữa.
‎Tôi luôn thấy lạ lùng về việc ký tặng,
‎ngay từ lúc là cầu thủ ở đại học.
‎Ban đầu, tôi không để ý cảm giác đó.
‎Tôi ký tên vì mọi người khác đều làm thế.
‎Nhưng đầu những năm 60,
‎tôi để ý thấy ‎là sau một buổi ký 50, 60 lần,
‎tôi lại cảm thấy rất lạ ‎suốt hai, ba ngày sau.
‎Công chúng và truyền thông rất tức giận.
‎Và coi đó là sự xúc phạm các fan ‎khi không chịu chia sẻ không gian riêng
‎và ký tặng.
‎Không thể để các fan ‎coi mình là người hầu và sai bảo mình.
‎Tôi không nghĩ cái tên được viết cẩu thả ‎trên một mảnh giấy lại có ý nghĩa gì.
‎Chữ ký của tôi có giá trị gì, ‎và sao tôi phải ký?
‎Tôi đã cống hiến xứng đáng với lương ‎bằng màn trình diễn trên sân.
‎Tôi là người của công chúng ‎khi tôi thi đấu.
‎Tôi là người bình thường ‎khi không thi đấu.
‎Nếu tôi muốn ký, tôi sẽ ký,
‎nhưng không ai được bắt tôi phải làm gì.
‎Bạn chấp nhận con người ‎Bill Russell như thế, không thì thôi.
‎Chữ ký của tôi chẳng tạo ra khác biệt gì.
‎Và việc tôi là cầu thủ bóng rổ ‎chỉ là tình cờ.
‎Tôi thích việc ông có chính kiến riêng.
‎Ông quyết định là ông chỉ thi đấu
‎và giao tiếp với các đồng đội.
‎Ông luôn nắm thế chủ động. ‎Tôi muốn nói là thế.
‎Anh ấy muốn có một cuộc nói chuyện sâu sắc ‎hoặc có thể bắt tay người kia hơn.
‎Chả sao hết.
‎Nếu bạn biết anh ấy không ký, đừng xin.
‎Anh ấy có niềm tin ‎anh ấy sẽ không thay đổi.
‎Tôi thích điều đó.
‎Tổng thống Mỹ có xin ‎anh ấy cũng không ký cho.
‎Tôi xin ông chữ ký, ‎và đoán xem ông nói gì?
‎Không.
‎Và tôi bắt đầu cười to ‎và nói: "Vâng, hài hước lắm".
‎"Đây. Ký đi".
‎Ông lại từ chối, và không đùa.
‎Tôi luôn cố xin tất cả các cầu thủ ‎đã từng chơi với tôi ký vào ảnh cho tôi,
‎để tôi lưu giữ làm kỷ vật hay gì đó,
‎và Russell từ chối.
‎Anh ấy nói là: "Ta dành nhiều thời gian ‎cùng nhau. Ta đi chơi cùng nhau".
‎"Anh biết tôi không ký tặng mà".
‎Tôi nói: "Muốn giết anh ta quá. ‎Đùa mình chắc".
‎Đây là hai cuốn sách của Bill Russell ‎mà tôi không xin được chữ ký của ông,
‎mà tôi giữ trên giá giữa sách của ‎H. Rap Brown và James Baldwin.
‎Không thể khác được.
‎Cả hai đều được đích thân ‎ông Bill Russell từ chối ký cho tôi.
‎Tôi gặp anh ấy cách đây khoảng ba năm ‎khi anh ấy đến thành phố.
‎Anh ấy nói: "Này Satch, dạo này thế nào?" ‎Chúng tôi bắt đầu nói chuyện.
‎Anh ấy nói: "Và tôi vẫn không ký đâu nhé!"
‎Tôi nghĩ theo nhiều cách, ‎bố tôi đã đi trước thời đại.
‎Tôi nghĩ nếu nhìn vào văn hóa ‎tôn sùng người nổi tiếng như hiện nay,
‎bạn có thể nhận ra những cạm bẫy ‎và hiểm họa khi làm người nổi tiếng.
‎Ông bị chỉ trích vì ‎không làm theo hay nghe theo số đông
‎và sống cởi mở hơn,
‎và khác với các ngôi sao khác, ‎tôi nghĩ ông không bao giờ cần điều đó.
‎Ông lúc nào cũng là chính mình, ‎không bận tâm ai chỉ trích,
‎và nếu bạn không tôn trọng điều đó, ‎chắc chắn bạn có vấn đề rồi.
‎Từ năm 63 đến 65, ‎đam mê với bóng rổ của tôi giảm sút.
‎Tôi nghĩ đó là trò chơi trẻ con ‎và đã tuyên bố như thế công khai.
‎Làm sao tôi có thể chơi bóng ‎ở tuổi trưởng thành tương tự như hồi bé
‎trong lúc có quá nhiều ‎chuyện quan trọng hơn đang diễn ra?
‎Tôi muốn giúp thay đổi thế giới ‎và đang tìm cách để làm việc đó.
‎Cách mạng da đen đang bắt đầu, ‎và nhiều xu hướng khác đang thay đổi.
‎Bạn là một người da đen trong môn này.
‎Thứ nhất, nó rất phân biệt chủng tộc. ‎Bạn vẫn không thể đến nhiều nơi.
‎Và người da đen đang sống khổ sở. ‎Họ bị đánh đập, tấn công,
‎còn bạn đang chơi bóng ‎cho đội Boston Celtics.
‎Tôi nghĩ khi nhìn lại, có lẽ bạn cảm thấy ‎áy náy khi mình không bị thế.
‎"Sao mình lại chơi ‎cho những người da trắng này,
‎để họ cổ vũ cho mình,
‎trong khi họ không muốn ‎mình chung sống với họ?"
‎Bạn nhìn vào TV, ‎bạn thấy sự ngược đãi này,
‎và bạn có trái tim và ý thức.
‎Có lẽ bạn cảm thấy rất tệ. ‎"Những gì mình đang làm là chưa đủ".
‎Có hai xã hội ở đất nước này,
‎và tôi phải công nhận nó.
‎Thấy hiện thực phũ phàng ‎mà không nổi điên lên.
‎Ông trả lời phỏng vấn tờ ‎Sports ‎Illustrated, Saturday Evening Post,
‎để nói cảm giác thất vọng ‎với nước Mỹ ngày càng gia tăng.
‎Ông nghi ngờ chiến lược không bạo lực ‎của Martin Luther King.
‎Ông bảo vệ Malcolm X và Quốc gia Hồi giáo,
‎tổ chức bị đa số người Mỹ da trắng ‎căm ghét ở thời điểm đó.
‎Ông nói thể thao ‎không phải nơi cần khai sáng chủng tộc.
‎Thể thao phản ánh sự phân biệt ‎chủng tộc lớn hơn trong xã hội Mỹ.
‎Điều gì xảy ra khi bạn nhận thức rõ ‎việc mình đang làm đến thế?
‎Nó có ảnh hưởng gì ‎đến niềm vui khi làm việc đó?
‎Trong lúc Bill vật lộn
‎với vai trò và trách nhiệm ‎của một VĐV da đen nổi tiếng,
‎đội của ông sắp đối mặt ‎với một bước ngoặt.
‎HLV Red Auerbach quyết định ‎đã đến lúc nghỉ hưu.
‎Mùa giải 65-66 ‎sẽ là mùa cuối cùng ông huấn luyện.
‎Tôi không muốn bước vào mùa giải
‎mà nếu đội thắng, ‎tôi sẽ nói: "Giờ tôi nghỉ hưu".
‎Họ sẽ nói: "Ông nghỉ lúc đang ở đỉnh cao".
‎Tôi nói: "Tôi sẽ nghỉ ‎bất chấp kết quả thế nào".
‎Câu hỏi quan trọng nhất ‎là ai sẽ thế chỗ Red.
‎Lựa chọn đầu tiên của Red là đội trưởng ‎và cầu thủ ngôi sao, Bill Russell.
‎Còn ai khác truyền động lực ‎cho cầu thủ Bill Russell
‎tốt hơn HLV Bill Russell?
‎Tôi là người đầu tiên ông ấy đề nghị, ‎và tôi nói không muốn.
‎Nếu không phải Bill, thì là ai? ‎Quyết định đó sẽ phải đợi.
‎Trong lúc đó, ‎có một mùa giải cần kết thúc,
‎và với việc Red sẽ nghỉ hưu, ‎thêm một chút động lực để chiến thắng.
‎Chúng tôi muốn đảm bảo ‎là trong năm Red giã từ nghiệp huấn luyện,
‎chúng tôi sẽ giành chức vô địch.
‎Chúng tôi cảm thấy đó sẽ là dấu ấn ‎cho sự nghiệp huấn luyện của ông,
‎kiểu: "Ông ấy kết thúc thế nào?"
‎Chia tay Red bằng một chức vô địch ‎phụ thuộc vào kết quả playoff.
‎Sau khi hạ Philadelphia ‎năm thứ hai liên tiếp
‎và giành danh hiệu vô địch miền Đông…
‎Boston đã đánh bại Philadelphia 121-117.
‎…Celtics đối đấu với Lakers lần thứ năm.
‎Và như thường lệ, loạt trận ‎kịch tính đến những giây cuối cùng
‎của trận thứ bảy quyết định, ‎khi Celtics dẫn trước bốn điểm.
‎Còn lại sáu giây, ‎và đột nhiên, đội Lakers có cơ hội.
‎Bóng về tay Ellis. ‎Một cú nhảy ném nhanh, Ellis, ghi điểm!
‎Còn bốn giây, ‎và cách biệt xuống chỉ còn hai điểm.
‎Được rồi, KC cầm bóng, ‎bị bao vây. Một giây.
‎Kết thúc rồi!
‎Havlicek nhận đường chuyền, ‎và bị khán giả lao vào ăn mừng.
‎Kết thúc rồi.
‎Đội Boston Celtics…
‎đánh bại Los Angeles Lakers ‎với tỷ số 95-93.
‎Và đám đông này đã tràn xuống sân.
‎Red và tôi đều rất muốn thắng trận đó ‎để ông ấy ra đi với tư cách chiến thắng.
‎AUERBACH GIÃ TỪ TRONG TIẾNG CƯỜI
‎Red đã lên kế hoạch ‎ở lại làm giám đốc điều hành của Celtics,
‎nên ông phải chọn người kế nhiệm.
‎Ông biết Russell cần ‎một HLV biết truyền cảm hứng
‎và duy trì đam mê với trò chơi.
‎Còn ai tốt hơn một thành viên của Celtics?
‎Chúng tôi lập ra một danh sách và ‎lựa chọn đầu tiên của tôi là Frank Ramsey.
‎Frank đã giải nghệ về Kentucky ‎và không thể đi.
‎Chúng tôi tiếp xúc ba, bốn người nữa ‎và không ai phù hợp với cả hai.
‎Và ông ấy bảo tôi: "Tôi phải thuê ai đó".
‎Ông ấy nói: ‎"Tôi sẽ tìm người bên ngoài đội".
‎Trong lúc tuyệt vọng, Red gọi Alex Hannum, ‎HLV của đội San Francisco Warriors,
‎cựu cầu thủ kiêm HLV ‎của đội St. Louis Hawks,
‎và một kình định cũ Russell ‎không thèm quan tâm.
‎Tôi nói: "Nếu ông thuê anh ấy, Red, ‎tôi sẽ giải nghệ đấy".
‎Ngồi với Russell, tôi nói: ‎"Ai sẽ huấn luyện khi Red nghỉ hưu?"
‎Anh ấy nói: "Alex Hannum",
‎một trong những đối thủ ‎cay cú nhất của Russell.
‎Tôi nói: "Anh không dưới quyền Alex Hunnam ‎được đâu. Anh coi thường anh ấy mà".
‎Tôi nói: "Nghe này, vì Chúa, ‎anh làm HLV cho đội đi".
‎"Anh muốn tôi làm HLV?" "Ừ".
‎"Vậy bảo Red anh sẽ làm HLV đi?"
‎Khoảng 25 phút sau,
‎tôi đang ngồi trong phòng khách sạn,
‎thì điện thoại kêu.
‎Red Auerbach gọi, ông ấy nói: ‎"McSweeny, cái đồ quỷ này".
‎Tôi nói: "Red, có chuyện gì?"
‎Bộp, bên kia cúp máy.
‎Vài phút sau, có tiếng gõ cửa. ‎Russell đến. "Tôi là HLV".
‎Tôi tưởng mình ở… ‎Tôi ôm anh ấy và hôn anh ấy,
‎và tôi giật râu anh ấy.
‎Và… "Đó là điều tuyệt vời nhất trần đời".
‎NGƯỜI DA ĐEN ĐẦU TIÊN ‎HUẤN LUYỆN CHUYÊN NGHIỆP
‎Họ có Cousy và Auerbach ‎mà không giành được chức vô địch
‎đến khi có Bill Russell, ‎giờ anh ấy sẽ kiêm HLV.
‎Tôi nghĩ nếu tôi thử huấn luyện,
‎nó sẽ tiếp thêm động lực ‎để tôi gắn bó với cuộc chơi.
‎Đó là điều ông đáng được nhận ‎dựa trên những đóng góp của ông.
‎Đây là HLV mới của đội Celtics. ‎Chúc mọi điều tốt đẹp.
‎Cảm ơn.
‎Anh sẽ là bản sao của Red Auerbach, ‎hay anh sẽ có phong cách riêng?
‎Không ai có thể là ‎bản sao của Red Auerbach.
‎Tôi sẽ cố làm theo cách riêng. ‎Tôi cũng là người cứng đầu mà.
‎Tôi sẽ kế thừa điểm đó ở Red. ‎Tôi sẽ cứng đầu như ông ấy.
‎Ở buổi tiệc chia tay cuối mùa ‎thường niên của Celtics,
‎Russell đánh tiếng ‎là vai trò của ông có thể đã thay đổi,
‎nhưng cảm xúc và kỳ vọng ‎ông dành cho đồng đội vẫn giữ nguyên.
‎Tôi kỳ vọng rất nhiều ở đội này ‎trong mùa tới.
‎Tôi chưa bao giờ ở đội nào ‎nhiệt thành như đội này.
‎Tôi không thân thiết với nhiều người, ‎nhưng các bạn khiến tôi yêu quý các bạn.
‎Các bạn đối xử với tôi ‎tốt hơn bất cứ lúc nào trong đời tôi.
‎Các bạn thật sự là gia đình của tôi.
‎Celtics còn hơn ‎một cái tên hay một đội bóng.
‎Đó là một cách sống.
‎Thông báo này ‎có ý nghĩa trọng đại với đội Celtics,
‎với tất cả các môn thể thao, ‎và đặc biệt là với cả đất nước.
‎Russell là HLV trưởng da đen đầu tiên
‎trong bất cứ đội thể thao ‎chuyên nghiệp nào ở Bắc Mỹ.
‎Nhưng báo chí không biết ‎nên nhận định thế nào.
‎'TÔI NGHĨ TÔI LÀM ĐƯỢC' - RUSSELL
‎Anh có thể làm việc này một cách công tâm, ‎mà không thiên vị ngược người da đen?
‎Có.
‎Tất nhiên, anh là người da đen đầu tiên ‎nắm vị trí huấn luyện ở một đội bóng lớn.
‎Anh có cảm thấy bị gia tăng áp lực không?
‎Không hề. Những người khác ‎nhấn mạnh chuyện này hơn tôi
‎vì việc tôi được trao hay được mời ‎vào công việc này là điều rất tự nhiên.
‎Việc Russell trở thành HLV của Celtics, ‎đội bóng đã giành vô khối danh hiệu,
‎là một sự kiện trọng đại ‎trong lịch sử thể thao Mỹ.
‎Tôi nhớ lúc tôi biết tin ‎Russell sẽ trở thành HLV của Celtics.
‎Tôi rất vui mừng với chuyện đó.
‎Và mới cách đây năm năm, vẫn còn ‎hạn mức cho số lượng cầu thủ da đen.
‎Anh ấy không chỉ trở thành ‎bộ mặt của Celtics.
‎Anh ấy tham gia ban điều hành cho đội bóng ‎được biết đến rộng rãi nhất thế giới.
‎Tôi không thể hình dung nổi cảm giác đó,
‎khi cố làm tốt cả hai vai trò ‎vì chúng quá khác biệt
‎và cần rất nhiều năng lượng, ‎tầm nhìn và suy nghĩ.
‎Ông giỏi hơn tôi.
‎Russell và Celtics ‎khởi đầu mùa giải mạnh mẽ,
‎thắng mười trong 12 trận đầu tiên.
‎Nhưng còn hơn chuyện thắng thua,
‎một sự kiện đã tác động sâu sắc ‎đến HLV Bill Russell.
‎Khi Celtics chơi ‎một trận biểu diễn ở Louisiana,
‎bố Bill đưa ông nội ông ‎đến xem trận bóng rổ đầu tiên của ông.
‎Ông Charlie vào phòng thay đồ ‎với ông nội tôi.
‎Sau vài phút, cả hai bố con hoảng hốt.
‎Ông nội tôi bật khóc. ‎Tôi tưởng ông bị đau tim.
‎Rồi cả hai thấy ông không bị đau đớn.
‎Ông đang nhìn đầy kinh ngạc,
‎sững sờ trước cảnh Sam Jones ‎và John Havlicek ở nhà tắm gần đó.
‎Hai đồng đội của tôi ‎đang bận xát xà phòng và nói chuyện,
‎không để ý tới cảm xúc của ông.
‎Ông ngước lên nhìn chúng tôi ‎và tuyên bố một cách chậm rãi.
‎"Ông chưa từng nghĩ sẽ có ngày
‎được thấy nước chảy từ một người da đen ‎sang một người da trắng".
‎Ông cứ lắc đầu liên tục.
‎"Ông nhận thấy ‎là hai người đó quý mến nhau".
‎Lần đầu tiên anh tiếp quản chức HLV.
‎Một chuỗi chiến thắng dài. ‎Anh có muốn đưa ra dự đoán không?
‎Nếu không bị chấn thương, ‎tôi nghĩ đội sẽ đi đến trận cuối.
‎Có lẽ lúc đó ông ấy đã gánh trách nhiệm ‎quá sức mình lúc đó.
‎Anh ấy chơi trung bình 45 phút mỗi trận,
‎đồng thời với việc huấn luyện,
‎cũng như chỉ đạo ‎chúng tôi đứng đúng vị trí,
‎để hàng tấn công hoạt động trơn tru, ‎và phòng thủ đúng theo chiến thuật.
‎Tôi cá là khi nhận công việc đó, ‎ông chưa nhận ra
‎làm tất cả những công việc đó ‎hao tổn thêm trí lực đến thế nào.
‎Và tình cờ đó lại là năm ‎Wilt cuối cùng cũng đạt phong độ cao
‎và có một đội hình xuất sắc.
‎Tờ giới thiệu trận đấu chính thức, ‎chỉ 35 xu. Ở trong có đội hình chính thức.
‎Wilt Chamberlain, hãy đọc ‎trong tờ giới thiệu trận đấu chính thức.
‎Trong hai năm qua, đội 76ers đã tiến bộ
‎từ một đội bóng hứa hẹn thành một thế lực.
‎Họ có thành tích tốt nhất NBA,
‎cuối cùng Wilt cũng tìm thấy ‎một đội anh có thể gắn bó.
‎Ghi điểm hụt thì đau lắm.
‎Trong mười năm qua, đội Celtics ‎đã giành chín chức vô địch.
‎Năm ngoái, 76ers là "kẻ về sau" của NBA.
‎Quá khứ kêu gào: "Hãy đánh bại Boston".
‎Chuyền lại cho Greer, anh ấy muốn ném. ‎Ném rồi, ghi điểm.
‎Hai đội này đang so kè từng chút một.
‎Greer bên trái. Anh ấy ném. Không được.
‎Rebound thuộc về Chamberlain. ‎Thả vào rổ, và anh ấy bị phạm lỗi.
‎Đội Sixers áp đảo trong ba trận đầu tiên ‎của loạt trận playoff năm 1967.
‎Wilt, giờ đã là cựu binh, ‎đã điều chỉnh lối chơi,
‎chuyền nhiều hơn và tham gia phòng ngự.
‎Cú block tuyệt vời, Chamberlain!
‎Trong năm đầu tiên kiêm chức HLV ở NBA,
‎Russell được thừa kế ‎một đội hình tốt nhưng đang đi xuống.
‎Đến sân Garden, ‎với những fan xấu xí và thái độ ác ý.
‎Đó không phải cuộc thi. ‎Mà là cuộc đối đầu.
‎Một fan tham gia hỗn chiến.
‎Celtics giành chiến thắng ‎trận bốn ở Boston, chỉ để quay lại Philly,
‎nơi các fan đang yêu cầu ‎kết thúc triều đại của Celtics.
‎Walker lao, thả bóng vào rổ.
‎Đây đúng là một đội bóng tuyệt vời.
‎Tới Greer, anh đang bị đuổi theo. ‎Anh thả bóng vào rổ.
‎BOSTON CHẾT RỒI
‎Các fan của Philadelphia đang hô: ‎"Celtics chết rồi. Cuối cùng đã chết".
‎BOSTON SẼ CHẾT TỐI NAY
‎Bill Russell chứng kiến ‎một triều đại sụp đổ quanh mình.
‎Năm, bốn, ba, hai, một!
‎Wilt và đội Philadelphia 76ers ‎đánh bại chúng tôi vì họ giỏi hơn.
‎Họ gần như đè bẹp chúng tôi,
‎và tôi cảm thấy ngay vị đắng của thất bại.
‎Mặc dù Celtics ‎đã đạt thành tích chưa từng có
‎là tám chức vô địch liên tiếp, ‎các fan ở Boston vẫn la ó tôi.
‎"Hết sức rồi hả?"
‎"Tôi biết là không vô địch mãi được mà. ‎Các anh mất chất rồi".
‎Tôi phải chớp mắt.
‎Đội Sixers giành chức vô địch NBA năm đó,
‎đem tới cho Wilt danh hiệu đầu tiên.
‎Trong lúc đó, ở Boston, ‎việc mổ xẻ thất bại đắng cay đó
‎tập trung vào một người.
‎Chúng tôi đang có thói quen chiến thắng,
‎và chừng nào chúng tôi còn ‎trông cậy Russell làm mỏ neo,
‎chúng tôi nghĩ có thể chiến thắng tất cả.
‎Russ, là một người đầy lòng tự trọng, ‎bị tổn thương nặng nề
‎với việc chúng tôi không chiến thắng.
‎Và anh ấy rất xấu hổ.
‎Anh ấy im lặng, ‎không muốn nói về mùa giải đó.
‎Anh ấy là kiểu người như thế.
‎Anh ấy nói: ‎"Này, hãy xem năm sau thế nào".
‎Với sự phấn khích của trận chung kết, ‎có thể bạn không để ý
‎là mùa giải NBA ‎sẽ bắt đầu vào tối thứ Bảy.
‎Ở Boston Garden này, tất cả các cựu binh
‎sẽ trở lại với đội Celts, ‎cố gắng giành lại vương miện
‎mà Philadelphia 76ers đã lấy mất của họ.
‎Tôi chưa bao giờ dự đoán.
‎Suốt bao năm tôi ở đây, ‎họ hỏi: "Đội sẽ chơi thế nào?"
‎Tôi nói: "Chịu thôi. ‎Tôi không có gì để nói".
‎Năm ngoái, họ hỏi: "Đội sẽ chơi thế nào?"
‎Tôi nói: "Chúng tôi sẽ thắng", ‎mà lại không thắng.
‎Nên tôi sẽ không bao giờ nói gì nữa.
‎Russell phải đối mặt với hai mối đe dọa ‎trong mùa thứ hai làm HLV.
‎Một, chứng tỏ ông có thể ‎đưa đội quay lại với chức vô địch
‎sau thất bại trước Philadelphia 76ers.
‎Mối đe dọa còn lại bắt nguồn ‎từ cuộc chiến tàn nhẫn
‎gây chia rẽ nước Mỹ và giới thể thao.
‎Tôi có niềm tin mạnh mẽ ‎về chiến tranh Việt Nam ngay từ ban đầu.
‎Có vẻ việc tiếp tục chiến tranh thuộc địa
‎với tôi, một người da đen chống thuộc địa ‎ở châu Phi, tôi nhạy cảm với chuyện này.
‎Trên thực tế, người Việt cũng nói
‎họ không muốn phương Tây ‎lãnh đạo đất nước họ.
‎Người Mỹ chúng ta ‎thì không nghĩ như thế, tất nhiên.
‎Là một đế chế, ‎chúng ta nhất quyết coi chiến tranh
‎là đối đấu giữa ‎chủ nghĩa cộng sản và dân chủ.
‎Những quả bom ở Việt Nam ‎phát nổ ở quê nhà.
‎Chúng phá hoại ước mơ ‎và tiềm năng cho một nước Mỹ tử tế.
‎Này LBJ, ông sẽ giết ‎bao nhiêu trẻ em hôm nay?
‎Bọn cộng sản lãnh đạo nơi này!
‎Cuộc chiến châm ngòi cho giận dữ ‎và chua xót, gây chia rẽ đất nước.
‎- Ta muốn gì? ‎- Hòa bình.
‎- Bao giờ có? ‎- Ngay bây giờ.
‎Trong số những người phản chiến
‎là nhà vô địch hạng nặng ‎25 tuổi Cassius Clay,
‎người đã cải đạo sang Hồi giáo ‎và lấy tên Muhammad Ali.
‎Ali lập luận rằng ‎niềm tin tôn giáo và đạo lý
‎không cho phép ông tham chiến ‎và giết những người ông không biết.
‎Tôi nghĩ tôi không nên đến Việt Nam
‎và bắn những người ‎chưa bao giờ gọi tôi là "mọi",
‎chưa bao giờ treo cổ tôi, ‎xua chó ra đuổi tôi, hay cưỡng bức mẹ tôi.
‎Ali đối mặt với việc mất danh hiệu,
‎bị truy tố ở tòa án liên bang, ‎với án tù năm năm và mức phạt 10.000 đô.
‎Việc Muhammad Ali làm ‎có thể chấm dứt sự nghiệp boxing của ông.
‎Ông không ngại đánh mất hàng triệu đô. ‎Rõ ràng ông rất dũng cảm.
‎Ông khiến ta tự hào vì là VĐV da đen,
‎vì ông cho tôi thấy, ‎qua hành động của mình,
‎gì mới là quan trọng.
‎Tôi không biết có cá nhân VĐV nào
‎lại sẵn sàng ‎đi theo con đường như của ông.
‎Cần có ý chí và sự kiên cường cực lớn ‎mới làm được thế. Một niềm tin thật sự.
‎THƯỢNG ĐỈNH CLEVELAND ‎04/06/1967
‎Thượng đỉnh Cleveland ‎là lời đáp trả của các VĐV da đen
‎cho việc Ali từ chối nhập ngũ.
‎Họ muốn thể hiện sự ủng hộ ‎với người anh em của mình.
‎Chúng tôi không đến Cleveland ‎để thuyết phục Muhammad nhập ngũ.
‎Mà để đề nghị giúp đỡ anh ấy.
‎Không có luật nào quy định ‎một nhà vô địch hạng nặng
‎phải thuộc về một tôn giáo nào đó hay ‎không được là người phản chiến lương tâm.
‎Chúng tôi đến xuất phát từ ‎tình bạn với Muhammad Ali.
‎Và tôi biết chúng tôi muốn ‎biết gì từ anh ấy…
‎Các bạn đã đọc báo, ‎xem TV, tất cả mọi thứ.
‎…chuyện gì đang xảy ra.
‎Anh ấy đã cực kỳ kiên cường ‎trước rất nhiều câu hỏi khó,
‎và về cơ bản, đã thuyết phục chúng tôi
‎rằng đây là vấn đề tôn giáo với anh ấy.
‎Anh ấy tin vào tôn giáo của mình
‎và lập trường của anh ấy ‎hoàn toàn dựa trên điều đó.
‎Những gì anh ấy đã trải qua
‎đã khiến anh ấy ‎trở thành một người rất cô độc.
‎Đây là tấm ảnh nổi tiếng.
‎Có lẽ là một trong những tấm ảnh ‎biểu tượng nhất của thế kỷ 20.
‎Nhìn thấy những người da đen, ‎những ngôi sao đó,
‎bước ra khỏi vai trò ngôi sao ‎của đội Cleveland Browns,
‎đội Celtics, đội Packers, và nói: "Không, ‎trước hết chúng tôi là người da đen".
‎Họ cảm thấy phải có trách nhiệm
‎để sử dụng sức ảnh hưởng, ‎tiếng nói của mình,
‎nêu mong muốn và khát vọng ‎tạo nên thay đổi ở đất nước này,
‎và ý nghĩa khi là một VĐV da đen.
‎Điểm chung giữa tôi và Bill
‎là chúng tôi không chịu ‎từ bỏ quyền lợi cá nhân của mình
‎và đương đầu với định kiến,
‎phân biệt đối xử,
‎và những luật lệ bất công.
‎Nếu bạn là ngôi sao,
‎và nếu bạn biết nói và hành động khéo léo,
‎bạn sẽ kiếm được tiền.
‎Nếu bạn là một nhà hoạt động xã hội, ‎bạn phải từ bỏ nó.
‎Bill là một cá nhân đặc biệt.
‎Ta có thể dựa vào ông ấy
‎để thách thức những gì sai trái.
‎Bill Russell đã nắm được bản chất,
‎linh hồn và trái tim của những gì Ali nói.
‎Khi một phóng viên hỏi Bill:
‎"Muhammad Ali sẽ thế nào?"
‎Câu trả lời của Bill là:
‎"Tôi không lo cho Muhammad Ali".
‎"Anh ấy đã làm được điều ‎mà tôi không làm được,
‎tìm được thứ mà tôi hết lòng dâng hiến, ‎tôi sẵn sàng lấy mạng ra bảo đảm".
‎"Tôi không lo cho Ali ‎mà lo cho những người còn lại chúng ta".
‎Đây là bản tin đặc biệt của CBS News.
‎Tiến sĩ Martin Luther King Jr.,
‎nhà lãnh đạo dân quyền ‎và người đạt giải Nobel,
‎đã bị sát hại tối nay ‎ở Memphis, Tennessee.
‎Ông đang đứng trên ban công tầng hai ‎của khách sạn Lorraine,
‎thì lĩnh một phát đạn ‎bắn từ bên kia đường.
‎Có vẻ như ông đã bị bắn vào cổ.
‎Giấc mơ của tiến sĩ Martin Luther King Jr.
‎chưa chết cùng ông ấy.
‎Nước Mỹ không nên ‎được cai trị bởi súng đạn
‎mà chỉ bởi lá phiếu ‎của những người tự do và chính trực.
‎Tôi nghĩ mọi người ở mọi đội bóng, ‎bất chấp chủng tộc hay tôn giáo
‎đều cảm thấy sự mất mát. ‎Và nó có tác động đến tất cả chúng ta.
‎Bạo loạn nổ ra ‎ở hơn 150 thành phố trên khắp nước Mỹ.
‎Các vụ đốt phá và hôi của điên cuồng ‎chưa từng có trong lịch sử đất nước.
‎Sự vững mạnh của nền cộng hòa ‎đang bị thử thách.
‎Đau buồn và giận dữ bùng nổ ‎ở các thành phố trên khắp đất nước.
‎Ở Philadelphia, đội Celtics dự kiến
‎chơi trận đầu tiên của chung kết miền Đông
‎với đội 76ers vào ngày hôm sau.
‎Chúng ta sẽ không đứng yên chờ đợi ‎khi các lãnh đạo của chúng ta bị sát hại.
‎Tôi biết cả hôm đó, tôi ở trạng thái sốc.
‎Tôi ngồi suốt bốn hay năm tiếng ‎trước khi có thể nói được chuyện gì khác.
‎Rồi tôi nghĩ có lẽ ‎tôi không nên thi đấu. Tôi gọi cho Wilt.
‎Ngay cả những VĐV vĩ đại, danh tiếng
‎như Bill Russell và Wilt Chamberlain
‎cũng không thể bắt NBA nói: ‎"Để vinh danh con người vĩ đại này,
‎chúng tôi sẽ hoãn trận đấu".
‎Với sân đấu đã đầy khán giả,
‎Chamberlain yêu cầu đội bỏ phiếu ‎có nên chơi hay không.
‎Chúng tôi nhất trí là hủy trận đấu ‎khi đã muộn như thế là không tốt.
‎Đã có 10, 12 nghìn khán giả, ‎và hủy trận đấu có thể gây rắc rối.
‎Cuối cùng, hai đội quyết định thi đấu.
‎Các fan chứng kiến một màn trình diễn ‎không cảm xúc và vô hồn
‎kể cả của hai kình địch vĩ đại, ‎Russell và Chamberlain.
‎Có một bầu không khí tang tóc. ‎Không có sự vui sướng và rộn ràng
‎thường có ở trận playoff bóng rổ.
‎Đội Celtics giành chiến thắng 127-118.
‎Bốn ngày sau, ‎King được đưa đi an nghỉ ở Atlanta.
‎Tham dự đám tang của King ‎là các nhân vật nổi bật trong chính trị,
‎ngành giải trí và các siêu sao NBA.
‎Nhiều người sợ ‎giấc mơ của ông đã chết theo ông.
‎Tôi có sự tôn trọng rất lớn ‎dành cho tiến sĩ King.
‎Ông ấy là giọt nước làm tràn ly.
‎Những điều tôi nói mười năm trước,
‎mà bị mọi người gạt đi ‎vì "đến từ một người da đen giận dữ",
‎trở thành hiện thực hôm nay, ‎nên mới đáng buồn như vậy.
‎Bạo lực không đem lại cái gì ‎mang tính xây dựng.
‎Đây là một người không tin vào bạo lực,
‎và ai đó đã triệt hạ ông ấy.
‎Đúng là một bi kịch thật sự.
‎Ngày 10/04, ‎một ngày sau đám tang của King,
‎loạt trận playoff tiếp tục ‎ở sân Boston Garden.
‎CELTICS VS 76ERS ‎CHUNG KẾT MIỀN ĐÔNG NĂM 1968
‎Đội 76ers vượt trội cả về thế trận ‎và điểm số so với đối thủ,
‎và Celtics thua 106-115.
‎Philadelphia thắng cả hai trận tiếp theo.
‎Không đội nào, kể cả Celtics ‎từng lội ngược dòng khi đã bị dẫn 3-1.
‎Nhưng trận đấu vẫn chưa hạ màn.
‎Chưa hạ màn thì nó chưa kết thúc.
‎Đội Celtics trở lại mãnh liệt ‎trong Trận Năm,
‎đè bẹp Philadelphia với tỷ số 122-104.
‎Lợi thế tâm lý thay đổi.
‎Celtics thắng trận tiếp theo ở sân Garden.
‎Với những cú block không thương xót ‎và chỉ đạo chắc chắn của Russell,
‎họ thắng trận quyết định ở Philadelphia
‎để chứng tỏ họ vẫn là nhà vô địch.
‎Russell gọi đó là ‎chiến thắng mãn nguyện nhất của ông.
‎Đội Celtics tiếp tục ‎đánh bại Lakers trong trận chung kết,
‎danh hiệu thứ mười của Russell, ‎và lần đầu với vai trò HLV.
‎Bill, chúc mừng ‎một trận đấu và mùa giải tuyệt vời.
‎Cảm ơn.
‎Vừa làm cầu thủ vừa huấn luyện ‎có khiến anh mất sức hơn trong mùa này
‎so với các mùa trước không?
‎Tôi nghĩ là không.
‎Anh có nghĩ các VĐV da đen mới ‎có thể cùng nhau
‎đem đến thay đổi ‎xã hội và chính trị không?
‎Tôi có thể nói và làm như những năm qua
‎là vì tôi có tầm ảnh hưởng ‎và tôi làm rất tốt.
‎Nhưng ngược lại, ‎tôi có nhiều thứ để mất hơn,
‎theo những gì mà họ nói. ‎Nhưng với tôi thì chẳng có gì để mất
‎vì nếu không có dũng khí, ‎tôi không có gì cả.
‎VĐV giống sản phẩm hơn là con người.
‎Tôi liên tục bị quấy rồi và biệt giam
‎trong khoảng ba tháng nay rồi.
‎- Các bạn là gì? ‎- Báo Đen!
‎Không gì quan trọng hơn ‎việc ngăn chặn phát xít,
‎không nó sẽ ngăn chặn chúng ta.
‎Tôi cảm thấy ‎mình hoàn toàn không đủ trình độ.
‎Vì sau khi nhìn thấy ‎những gì mọi người đang trải qua,
‎đóng góp của tôi là rất nhỏ.
‎Russ đã dọa giải nghệ ‎trong ba, bốn năm qua.
‎Tôi nói: "Russ, anh không được giải nghệ".
‎Tôi nói: "Chúng tôi cần anh tiếp tục chơi, ‎để chúng tôi tiếp tục giành chức vô địch,
‎và tiếp tục được nhận ‎những tấm séc thưởng vô địch,
‎nhé? Chúng tôi ‎không thể thắng nếu thiếu anh".
‎Ngày 15/03/1969,
‎trong trận đấu với đội Baltimore Bullets,
‎Celtics gỡ hòa trong những giây cuối.
‎Sau khi giành lại được bóng, ‎HLV Russell gọi hội ý.
‎Tôi la lên: "Ta giành lợi thế lớn rồi! ‎Hãy tiêu diệt họ!"
‎Đột nhiên, tôi bật cười ‎và không thể nín lại.
‎Các cầu thủ tưởng tôi điên. ‎Tôi nói: "Đúng là khó tin".
‎"Tôi là một người trưởng thành ‎chạy bán khỏa thân trước hàng ngàn người,
‎chơi bóng và la hét ‎về việc tiêu diệt đối thủ".
‎Tôi nhìn các đồng đội cứ như ‎tôi vừa nói điều gì thâm thúy lắm vậy.
‎Họ ngơ ngác nhìn lại ‎cứ như tôi chưa nói gì.
‎Chúng tôi lỡ cơ hội, và đội Bullets thắng.
‎Trong suốt những năm cười đùa ‎khi chơi bóng rổ chuyên nghiệp,
‎tôi chưa bao giờ chế giễu chính cuộc chơi.
‎Bạn không thể đem đến ‎màn trình diễn xứng tầm
‎nếu bạn bắt đầu tập trung ‎vào những thứ ngớ ngẩn xung quanh nó.
‎Tôi vốn đã biết sẽ không có ‎chiến thắng cuối cùng trong thể thao.
‎Cuộc chơi tiếp tục.
‎Chiến thắng cuối cùng bạn có thể có ‎là giã từ khi còn lành lặn sau trận cuối.
‎Tôi tự nhủ và không nói với ai khác, ‎là tôi đang chơi mùa giải cuối cùng.
‎Đó là một mùa giải ‎khắc nghiệt với Celtics,
‎những người trong mắt đối thủ
‎có vẻ như đang đánh mất sức mạnh.
‎Cảm hứng với bóng rổ đến ngày càng ít đi.
‎Tôi biết đôi khi chuyện này xảy ra ‎vì tôi vừa làm cầu thủ vừa huấn luyện,
‎nhưng đa phần ‎vì tôi không thể theo kịp nữa.
‎Russell rõ ràng đang ở tuổi xế chiều.
‎Sam Jones, Satch Sanders ‎cũng đã cao tuổi rồi.
‎Chúng tôi gọi họ là lão tướng.
‎Khi trận đấu bắt đầu, ‎bọn họ quấn băng kín đầu gối.
‎Trông họ như đến từ thập niên 40 ‎với những đôi giày thể thao cổ cao.
‎Ta thấy thương cho họ.
‎Tôi đang ở giai đoạn của sự nghiệp ‎mà mỗi mùa giải đều là hình phạt.
‎Đội Celtics đứng thứ tư miền Đông năm đó.
‎Lẽ ra mọi thứ đã kết thúc. ‎Không ai nghĩ họ sẽ chiến thắng.
‎Bất chấp màn trình diễn mờ nhạt ‎và những dự đoán u ám,
‎Boston vào được bán kết miền Đông
‎để đối đầu với 76ers.
‎Celtics áp đảo Philadelphia.
‎Giờ họ sẽ đấu với Knicks ‎trong trận tranh vô địch miền.
‎Chúng tôi biết ‎có thể đánh bại Philadelphia.
‎Chúng tôi biết thế. ‎New York thì lại là vấn đề.
‎CELTICS VS KNICKS ‎CHUNG KẾT MIỀN ĐÔNG NĂM 1969
‎Knicks có đội hình hoàn hảo.
‎Họ có Willis Reed, một thủ lĩnh ‎cần cù và tài giỏi chơi trung tâm,
‎bộ não chơi tiền phong Bill Bradley, ‎hậu vệ năng nổ Walt Frazier,
‎Từ đầu mùa, chúng tôi đã nói ‎về chức vô địch.
‎Giờ khi ở phòng thay đồ, chúng tôi nói: ‎"Này, đây là cái chúng ta nói tới đấy".
‎"Đây là lý do chúng ta chơi, cố lên".
‎Chúng tôi nghĩ có thể thắng.
‎Đội Knicks tưởng có thể ‎hạ chúng tôi dễ dàng
‎vì họ đã thắng sáu trong bảy trận ‎ở mùa giải chính.
‎Willis Reed là xương sống ‎trong hàng phòng ngự của họ.
‎Anh ấy hỗ trợ mọi người.
‎Nên tôi thay đổi cách tấn công mỗi trận.
‎Khi họ thích nghi với chơi dưới rổ, ‎tôi chuyển sang chơi ở vạch ném phạt.
‎Qua đó, tôi thay đổi ‎nhịp phòng thủ của họ.
‎Nhưng nói chung, đội tôi giỏi hơn.
‎Họ không muốn nghe thế đâu.
‎Điều chỉnh theo từng trận ‎của Russell có tác dụng.
‎Knicks cúi đầu nhận thất bại.
‎Giờ thì chức vô địch lần thứ 11 ‎đã ở trong tầm mắt.
‎Celtics sẽ đối mặt với Lakers trong ‎trận chung kết NBA thứ bảy giữa hai bên.
‎HLV, ông vừa đưa về Wilt Chamberlain.
‎Ông đã khiến bao nhiêu người tức giận ‎khi làm việc đó?
‎Không, tôi nghĩ ‎tôi khiến rất nhiều người vui.
‎Tôi khiến các HLV miền Đông vui ‎vì họ có nhiều cơ hội hơn.
‎Ông có cái gọi là bộ ba đe dọa, ‎với ba cầu thủ to cao.
‎- Ông nghĩ đội sẽ thi đấu mùa này thế nào? ‎- Tôi biết một điều. Chúng tôi nên thắng.
‎Nếu không, tôi sẽ mất việc.
‎Tôi luôn cảm thấy muốn chơi ‎cùng đội với những cầu thủ như Jerry West
‎và Elgin Baylor, ‎và các cầu thủ Lakers mạnh mẽ khác.
‎Tôi rất vui vì đã được chuyển nhượng.
‎Tôi được sang một đội ‎có cơ hội đi vào lịch sử
‎với tư cách ‎một trong những đội xuất sắc nhất.
‎Lakers chưa bao giờ ‎đánh bại Celtics trong trận chung kết,
‎nhưng năm 1969, với Chamberlain ‎hợp sức với West và Baylor,
‎đội có bộ ba nguyên tử đầu tiên của NBA.
‎Đội chúng tôi giỏi hơn, chấm hết.
‎Boston không xứng tầm với chúng tôi.
‎Đó là đội bóng luôn ở thế cửa dưới.
‎Số 13, đến từ Kansas, Wilt Chamberlain!
‎Mọi người cứ nói: "Celtics già lắm rồi. ‎Họ không thắng được nữa đâu".
‎Trong thâm tâm, ‎anh có tin mình có thể vô địch nữa không?
‎Có.
‎Đây là trận đấu tranh ngôi vô địch, ‎thưa quý vị. Thắng thua định đoạt ở đây.
‎Trong khi Russell và Wilt ‎trao đổi chiêu thức,
‎trận đấu được định đoạt ‎bởi Jerry West, người ghi 53 điểm,
‎và đưa Lakers đến với chiến thắng ‎ở Trận Một.
‎Jerry West có trận hay nhất ‎trong bất cứ cầu thủ nào tôi từng thấy.
‎Anh ấy không thể bị ngăn cản.
‎Tờ Boston Globe nhờ Russell ‎viết báo cáo hàng ngày,
‎để cho độc giả thấy góc nhìn của ông ‎trong mỗi trận đấu.
‎Như mọi khi, ‎ông rất bộc trực và thẳng thắn.
‎Điểm số của West là yếu tố quan trọng ‎trong trận đấu,
‎nhưng đó là trận đấu hai điểm, ‎và đó là thất bại.
‎Anh ấy có ghi 100 điểm cũng chả khác gì,
‎khi chúng tôi thắng ‎với cách biệt một, hai điểm.
‎Chiến thắng mới là quan trọng.
‎Ở Trận Hai, West ghi 41 điểm,
‎một lần nữa ‎đưa Los Angeles đến chiến thắng.
‎Lakers giờ đang nắm lợi thế dẫn trước ‎hai trận trước Celtics của Russell.
‎Celtics gặp rắc rối.
‎Chưa đội nào thua trước hai trận ‎mà lội ngược dòng thành công.
‎Chúng tôi để đối phương ghi trung bình ‎119 điểm mỗi trận.
‎Không thể để trận nào ‎cũng bị ghi điểm nhiều như thế.
‎Ai ghi điểm không quan trọng.
‎Loạt trận chuyển sang Boston ‎trong hai trận tiếp theo,
‎và Celtics biết phải thắng cả hai
‎để níu giữ cơ hội giành danh hiệu thứ 11.
‎Họ thắng Trận Ba.
‎Nhưng ở Trận Bốn, ‎Lakers dẫn trước một điểm
‎khi Celtics kiểm soát bóng ‎trong lúc thời gian còn bảy giây.
‎Sam Jones bay giữa ba người, ‎thoát khỏi người kèm.
‎Ném rổ.
‎Ghi điểm.
‎Còn một giây, nhưng trận đấu đã kết thúc.
‎Hú hồn, thắng là tốt rồi.
‎Sam có một cú ném rổ định đoạt trận đấu.
‎Các đội chủ nhà ‎giành chiến thắng trong bốn trận đầu tiên,
‎và điều đó tiếp tục khi Lakers ‎giành chiến thắng Trận Năm ở Los Angeles.
‎Có những điều không nên nói ra. ‎Nên về trận đấu tối thứ Năm với Lakers,
‎tôi hoàn toàn không có bình luận gì.
‎Sự khinh thường của Bill thể hiện ‎trên sân nhà vào trận đấu tiếp theo,
‎khiến cho người từng ghi 100 điểm một trận ‎chỉ ghi được tám điểm.
‎Trong suốt loạt trận, ‎đội có lợi thế sân nhà đều thắng,
‎và với việc trận quyết định ‎tổ chức ở Los Angeles
‎đội Lakers vẫn được xếp cửa trên.
‎Không biết anh cảm thấy sao ‎khi bước vào một trận thứ bảy nữa,
‎- lần này trên sân khách. ‎- Chúng tôi từng ở hoàn cảnh này.
‎CELTICS VS LAKERS ‎CHUNG KẾT NBA TRẬN 7 - 05/05/1969
‎Boston hướng đến ‎chức vô địch thứ 11 trong 13 năm.
‎Một triều đại, và Lakers ‎đang cố chấm dứt nó.
‎Trận thứ bảy trên sân nhà của Lakers,
‎cuối cùng Lakers có cơ hội ‎đoạt chức vô địch
‎mà họ chưa bao giờ ‎giành được trước Boston Celtics.
‎Jerry West đã kết luận lại. ‎Anh ấy nói: "Ta có thể thắng đội này".
‎Và: "Có thể tôi sẽ ‎không bao giờ có cơ hội khác".
‎Chúng tôi tưởng sẽ có vấn đề.
‎Nói thật là, chúng tôi không tự tin
‎như những lần trước đó.
‎Đêm trọng đại. ‎Lakers có thể giành danh hiệu.
‎Họ có thể trở thành nhà vô địch.
‎Jack Kent Cooke đã đặt bóng bay ‎trên trần nhà sân Forum
‎để thả xuống sau khi Lakers thắng.
‎Sao có ai lại nghĩ ra được ‎chuyện ngu ngốc đến thế,
‎đặt bóng bay lên trên đó?
‎Jack Kent Cooke ‎đặt tờ bài hát ở tất cả các ghế.
‎Khi Lakers giành chức vô địch, ‎ban nhạc USC sẽ chơi,
‎bóng sẽ được thả trên trần xuống.
‎Tôi cầm về cho Russell xem.
‎Sam cho tôi xem và tôi nói: ‎"Đội Lakers hoàn toàn không có cửa
‎giành chiến thắng tối nay. ‎Lakers không đánh bại chúng ta được đâu".
‎Nếu ai đó khiêu khích bạn,
‎hay nói về mẹ bạn,
‎hay khoác áo choàng Siêu Nhân lên
‎hay giẫm lên bắp ngô của bạn,
‎ném cát vào mặt bạn,
‎thì bạn sẽ nổi giận, ‎và sự giận dữ khiến bạn chơi lên đồng.
‎Russell đấu với Chamberlain.
‎Russell đẩy bóng về Sam Jones.
‎Anh chuyền cho Havlicek, ‎người lao vào Baylor.
‎Havlicek, thả bóng cách rổ sáu mét tốt. ‎Havlicek ghi điểm sau mười giây.
‎Chiến thuật của Russell cho trận đấu đó…
‎GIỌNG CỦA SAM JONES
‎…chúng tôi nói: "Ta sẽ áp đảo họ".
‎Sam, đi bóng vào giữa, thả rổ, tốt.
‎Vòng qua Siegfried, cúi xuống, ‎lên rổ. Russell chặn được! Chơi hay.
‎Đội Celtics chơi đầy sinh lực. ‎Lakers thì đứng yên nhiều hơn.
‎Họ có vẻ mệt mỏi hơn Celtics.
‎Celtics vươn lên dẫn trước ‎17 điểm trong hiệp bốn.
‎Lakers bị dẫn 17 điểm.
‎Nhưng Jerry West ‎và Lakers không chịu bỏ cuộc.
‎Cú ném của anh làm hồi sinh sân Forum
‎và đưa Lakers ‎về khoảng cách dưới chín điểm.
‎Mọi ánh mắt đổ dồn về Wilt.
‎Havlicek ném, cách 4,5 mét, không được. ‎Giành rebound.
‎Chamberlain giành được. ‎Chamberlain bị đau đầu gối phải.
‎Chamberlain ở phần sân bên kia, ‎bị chấn thương.
‎Trọng tài gọi timeout. Chấn thương…
‎Chamberlain có thể phải rời cuộc chơi.
‎Wilt phải ra. Wilt không thể tiếp tục.
‎Van Breda Koff nổi khùng lên.
‎"Tên khốn to xác đó!"
‎"Sao lại không chơi được nữa chứ?"
‎Vì lý do ích kỷ của tôi,
‎tôi cảm thấy bị xúc phạm ‎khi Wilt ra ngoài.
‎Tôi nghĩ anh ấy ‎không bị thương nặng đến thế.
‎Mà dù có vậy, ‎tôi cũng muốn anh ấy chơi tiếp.
‎Chúng tôi đã gần đi đến kết thúc ‎của một trận đấu tuyệt vời.
‎Wilt rời sân cũng như phát hiện một từ ‎bị phát âm sai ở cuối một cuốn sách hay.
‎Mel Counts sẽ vào sân ‎thay cho Wilt Chamberlain.
‎Mel Counts vào. Anh ấy chơi rất tốt.
‎Đi bóng một chạm. ‎Cú ném cách 3,6 mét của Mel. Tốt!
‎Không còn Wilt, Lakers đẩy nhanh nhịp độ, ‎tận dụng việc Celtics có nhiều lão tướng.
‎Ta thấy thế trận xoay chiều ‎khi Lakers hồi phục tinh thần.
‎Và gần cân bằng tỷ số.
‎Họ đã thấy chức vô địch. Họ khao khát ‎đến nỗi gần chạm được vào nó rồi.
‎Lakers chỉ còn kém một điểm.
‎Wilt nói với tôi:
‎"Bảo HLV là tôi đã sẵn sàng ‎quay lại trận đấu".
‎Van Breda Koff, ‎trong lúc kích động và mất kiểm soát,
‎nói: "Bảo cậu ta biến đi cho khuất mắt".
‎"Chúng ta không cần cậu ta". ‎Và không đưa Chamberlain trở lại.
‎Họ đã thu ngắn khoảng cách ‎nhưng vẫn chưa bắt kịp.
‎Và Lakers sẽ quay lại ‎mà không có Wilt Chamberlain.
‎Chúng tôi bị dẫn một điểm,
‎khi trận đấu chỉ còn hơn một phút.
‎Tôi đang kèm Havlicek, ‎anh ấy cầm bóng, đi bóng,
‎và tôi thò tay từ sau ‎đập bóng ra khỏi tay anh ấy,
‎rơi vào tay của Don Nelson.
‎Đứng trên vạch ném phạt.
‎Don Nelson bắt bóng và ném.
‎Ném rất nhanh. ‎Bóng đập vào sau vành rổ và bay thẳng lên.
‎Nó đập vào bảng rổ.
‎Nó bay lên cao khoảng bốn mét.
‎Và rơi vào rổ.
‎Erickson…
‎Bị đánh bật bóng, Nelson lấy được!
‎Cú ném cứ như ‎bị một con dao đâm vào với tốc độ chậm.
‎Don Nelson.
‎Hoàn toàn là may mắn.
‎Cứ như có một thế lực trên cao nào ‎không muốn chúng tôi chiến thắng.
‎Và Boston Celtics vô địch một lần nữa!
‎Đôi khi, tôi nghĩ Jerry nói đúng,
‎khi nghĩ ông ấy bị nguyền rủa ‎khi đấu với Celtics.
‎Có những người không quên được. ‎Tôi là thế đấy. Đến giờ vẫn chưa quên.
‎Cứ như có… một khoảng trống trong tim tôi.
‎Đó là nỗi thất vọng lớn nhất trong đời ‎VĐV của tôi, khi chưa hạ được họ lần nào.
‎Người tạo ra khác biệt ‎luôn là Bill Russell.
‎Nhiều bóng bay được treo trên trần nhà, ‎nhưng sẽ không được thả ra.
‎"Các vị thần Celtic ‎đã đứng về phía họ trên sân Forum".
‎Như ở sân Boston Garden.
‎Và tất nhiên, bạn sẽ phải nói
‎đội Celtics là triều đại thể thao ‎vĩ đại nhất
‎trong lịch sử thể thao chuyên nghiệp.
‎Đồng đội của tôi đã chơi rất nỗ lực
‎và đã đứng vững một cách phi thường
‎đến nỗi tôi rất tự hào ‎về các đồng đội và chính mình.
‎- Chắc đây là chiến thắng tuyệt vời. ‎- Chính xác.
‎Tôi biết thật khó nói ra ‎cảm xúc hiện tại của anh.
‎Chắc là chiến thắng ngoạn mục lắm.
‎Đây là một đội xuất sắc.
‎Và cách họ chơi vì tôi thật tuyệt vời.
‎Và nói như thế nghe có vẻ thật nhàm,
‎nhưng tôi đã nói với họ trước trận: ‎"Tôi không quan tâm kết quả thế nào".
‎"Cho vàng tôi cũng không trao đổi ‎ai trong các bạn".
‎Sau trận đấu, tôi tìm Bill Russell ‎để xem anh ấy có ở một mình không.
‎Lúc đó tôi 25 tuổi, tóc đỏ và tàn nhang,
‎và tôi là người da trắng nhất Bắc Mỹ.
‎Và tôi tiến lại.
‎Tôi đến chỗ Bill và nói: "Ờ, Bill?"
‎Và anh ấy nhìn tôi, và tôi nói:
‎"Có khả năng ‎anh sẽ giải nghệ bây giờ không?"
‎Và có một khoảng dừng.
‎Và Jim Brown, người đang ngồi đó, ‎ngước lên nhìn tôi và nói:
‎"Giải nghệ? Anh ấy ‎vừa giành chức vô địch đấy".
‎"Sao cậu lại hỏi ‎anh ấy có định giải nghệ không?"
‎Tôi không biết có ai khác nhận ra ‎đó là trận đấu cuối cùng của Bill không.
‎Anh ấy có những mối quan tâm ‎vượt ngoài khuôn khổ cuộc chơi này,
‎và tôi nghĩ trí tò mò của anh ấy ‎đã chuyển sang cái khác.
‎Khi Bill Russell nói với tôi ‎anh ấy sẽ giải nghệ,
‎tôi nhìn anh ấy. Ban đầu tôi không tin.
‎Nhưng tôi thấy anh ấy đang xúc động,
‎rồi tôi bắt đầu tin anh ấy sẽ ra đi.
‎Cuối cùng anh ấy tuyên bố giải nghệ ‎qua một bài trên tờ ‎Sports Illustrated,
‎họ trả cho anh ấy 25.000 đô.
‎TÔI ĐÃ HẾT DUYÊN VỚI BÓNG RỔ
‎Tôi còn một năm hợp đồng với Celtics.
‎Đó là hợp đồng thuộc dạng hậu hĩnh nhất ‎trong thể thao, và tôi rất tự hào.
‎Tôi được trả công để thi đấu, tất nhiên, ‎nhưng tôi thi đấu vì các lý do khác nữa.
‎Tôi thi đấu vì tôi chuyên tâm ‎vào việc trở thành số một.
‎Tôi là một phần trong đội,
‎và tôi cống hiến ‎để biến đó thành đội mạnh nhất.
‎Nhưng cho đến lúc này, ‎tôi đã đánh mất ngọn lửa cạnh tranh.
‎Nếu tôi thi đấu bây giờ, đối thủ ‎sẽ biết tôi không chuyên tâm lắm.
‎Đó không phải cách để thi đấu. ‎Đó không phải cách để làm điều gì.
‎Trong suốt mùa giải vừa qua,
‎tôi có cảm giác kỳ lạ ‎là tôi đã trải qua chuyện này.
‎Mỗi pha bóng, mỗi tình huống. ‎Dựng chắn, ném trượt.
‎Tôi đã thấy và làm hết. ‎Mọi thứ trở nên lặp lại.
‎Đây không phải thái độ ‎để bước vào một mùa giải nữa.
‎Khi biết tin, tôi nói: "Trời ơi".
‎Đây là khoảnh khắc lịch sử ‎với một người vẫn có thể thi đấu
‎ở cấp độ đỉnh cao, để anh ấy nói: ‎"Thôi nhé, tôi không chơi nữa đâu".
‎Sự nghiệp kết thúc.
‎Anh ấy sẽ không quay lại.
‎Sự thống trị trong thể thao đồng đội ‎ấn tượng nhất,
‎sau trận đấu đó, đã kết thúc.
‎Bóng rổ chuyên nghiệp ‎bước ra khỏi đời tôi vào năm 1969,
‎nhưng nó đi cùng nhiều cái khác.
‎Mọi thứ trong cuộc sống ‎dường như là gánh nặng với tôi,
‎kể cả người vợ đã chung sống 13 năm, ‎ba đứa con, những người bạn ở Boston,
‎và tài sản vật chất của tôi.
‎Chỉ trong vài tháng sau khi giải nghệ,
‎tôi cũng bỏ lại sau lưng cuộc sống ‎ở Boston và mọi thứ đi kèm với nó.
‎Mỗi hơi thở ‎tôi đều cảm thấy có chút lạnh giá.
‎Tôi đi ra ngoài thế giới ‎sau 13 năm sống trong phòng áp suất.
‎Tôi nghĩ tôi còn nợ gì đó, ‎nhưng không chắc đó là gì.
‎Trong đầu tôi,
‎tôi biết bóng rổ không phải để bảo vệ tôi,
‎nhưng tôi chưa bao giờ sống thiếu nó.
‎Bill Russell đóng một vali, ‎lên chiếc Lamborghini,
‎và lái xe đến Los Angeles.
‎LA, theo tôi thấy, ‎là nơi mọi hoạt động diễn ra.
‎Tôi thề là sẽ không ai ‎được vui vẻ như tôi đâu.
‎Một sân khấu khác, ‎ngành giải trí, vẫy gọi.
‎Xin chào đón một trong những ‎cầu thủ bóng rổ vĩ đại nhất mọi thời,
‎anh Bill Russell.
‎- Ai viết lời giới thiệu đó? ‎- Tôi.
‎Anh nói: "Một trong những ‎cầu thủ vĩ đại nhất" là sao?
‎Xin lỗi, Bill.
‎Cầu thủ bóng rổ vĩ đại nhất mọi thời.
‎Bill xuất hiện vài lần ‎ở các chương trình hài kịch và talkshow.
‎Cứ làm thế ‎là họ cho anh vào trại tâm thần đấy.
‎Tôi sẽ chỉ ông cách làm.
‎- Được. ‎- Nhé? Như thế này.
‎Anh Tillengast?
‎Vâng?
‎CỬA HÀNG GIÀY THANG MÁY SOUL
‎Đây là anh Tillengast.
‎Ông dẫn một talkshow riêng ‎trong thời gian ngắn.
‎Tôi là Bill Russell.
‎- Tôi là Bill Russell. ‎- Tôi là Bill Russell.
‎Tôi là Bill Russell.
‎Mời Bill Russell thật đứng dậy ạ?
‎Russell thậm chí còn thử diễn xuất… ‎với thành công hạn chế.
‎Trả nợ này.
‎Và ông xuất hiện trên vài quảng cáo TV.
‎Tôi không thể ném trượt!
‎Từ khoảng cách xa.
‎Ông làm chuyên gia phân tích NBA ‎cho vài đài truyền hình.
‎Anh hiểu cảm giác đó ‎vì anh từng ở vị trí này.
‎Tôi thì chưa bao giờ ghi điểm nào.
‎- Ông đưa người đến để ghi điểm. ‎- Ông được trả lương cao quá rồi.
‎Russell cũng duy trì ‎một lịch thuyết trình đều đặn,
‎chia sẻ kinh nghiệm ‎và triết lý của mình với giới trẻ.
‎Với tôi, nghiêm túc mà nói, giáo dục ‎là nền móng để ta nghĩ cho bản thân.
‎Để sẵn sàng nhận trách nhiệm
‎tham gia vào nhân loại.
‎Em là Rob Chamberlain. Em tự hỏi…
‎- Em nói tên em là gì? ‎- Rob Chamberlain.
‎- Chamberlain? ‎- Vâng.
‎- Không có họ hàng đâu ạ. ‎- Tôi đoán là thế mà.
‎Trong một lần nói chuyện, ‎Bill chỉ trích Wilt Chamberlain
‎vì đã rời khỏi sân sau chấn thương ‎trong trận chung kết năm 69.
‎Để tôi đọc Bill đã nói gì nhé.
‎"Tôi nghĩ anh ấy đã trốn trách nhiệm ‎trong loạt trận cuối, trận đấu cuối".
‎"Trừ khi bị gãy chân hay gãy lưng, ‎chấn thương nào cũng không thuyết phục".
‎Anh ấy tự thay mình ra ‎trong trận chung kết khi bị đau đầu gối,
‎là tôi thì cũng không cho anh ấy quay lại, ‎dù tôi nghĩ anh ấy rất giỏi.
‎Tôi chưa bao giờ nói ‎Chamberlain không có tài,
‎nhưng bóng rổ là môn đồng đội.
‎Tôi hướng đến số chức vô địch. Tôi thi đấu ‎để đồng đội được thể hiện hết khả năng.
‎Anh có định nói anh giúp ‎Baylor và West thể hiện hết khả năng?
‎Anh ấy nói nhiều về những gì sẽ làm.
‎Nhưng thắng thua mới là quan trọng nhất, ‎và anh ấy đã thua rất nhiều.
‎Anh ấy nghĩ mình là thiên tài ‎nhưng không phải đâu.
‎Nhận xét đó được công bố,
‎và hai người bạn từ mặt nhau ‎trong nhiều năm sau đó.
‎Lẽ ra tôi không nên nói thế ‎vì anh ấy chưa làm gì tôi cả.
‎Nhưng tôi quá bướng bỉnh ‎nên không xin lỗi đâu. Thế đấy.
‎Nếu ai đó nói mình bị đau, theo ‎quan điểm của tôi, anh ta bị đau thật.
‎Bạn không rời sân trong khoảnh khắc đó ‎trừ khi bạn gặp vấn đề.
‎Còn bây giờ thì sao? ‎Có bao giờ là quá muộn?
‎Tôi còn chẳng nghĩ đến chuyện đó nữa. ‎Đó là chuyện đã qua rồi.
‎Lẽ ra tôi không nên nói thế. ‎Anh ấy biết lẽ ra tôi không nên nói thế.
‎- Liệu có khác biệt gì không? ‎- Không.
‎Tôi chắc cả hai đều có thể sống tiếp ‎mà không để chuyện đó ảnh hưởng quá nhiều.
‎Tình bạn ganh đua với Chamberlain
‎là một điều nữa Russell bỏ lại phía sau, ‎cùng với đội Celtics và thành phố Boston.
‎Khi số áo của ông được treo vào năm 1972, ‎Russell từ chối tổ chức buổi lễ công khai.
‎Chỉ các đồng đội thân yêu là có mặt.
‎Ở Boston, một số ‎cây viết thể thao có thể rất…
‎HLV TRUNG HỌC
‎khó chiều, bạn biết đấy?
‎Và có lẽ Bill còn để bụng
‎chuyện gì đó từng xảy ra ở Boston,
‎và nhân lúc này lôi ra. Đó là một cách.
‎Đó không phải lần duy nhất ‎Russell lảng tránh một vinh dự cá nhân.
‎Năm 1974, ông được chọn ‎để đưa vào Ngôi đền Huyền thoại Bóng rổ.
‎Khi việc tôi được lựa chọn được công bố, ‎tôi ra một tuyên bố nói rằng
‎vì lý do cá nhân, ‎tôi không muốn nhận vinh dự đó.
‎Các cây viết thể thao nhảy vào chỉ trích.
‎Đa số cho rằng tôi nghĩ ‎Ngôi đền Huyền thoại có kỳ thị chủng tộc.
‎Đúng thế, nhưng không chỉ vì thế.
‎Thông tin nói rằng Russell, ‎và không ai biết rõ vì anh ấy chưa nói gì,
‎từ chối vì ở đó ‎không có cầu thủ da đen nào.
‎Và tại sao lại thế?
‎Thứ nhất, chúng tôi ‎có cầu thủ da đen. Không phải từ năm 1946.
‎Chúng tôi muốn, nếu anh ấy ‎có thắc mắc, bức xúc, nghi ngờ chính đáng,
‎dù là gì Bill, chúng tôi muốn biết. Nhưng…
‎Vì chắc chắn là nếu chúng tôi ‎đã làm gì sai, chúng tôi muốn thay đổi.
‎Mặt khác, chúng tôi ‎tin tưởng khá chắc chắn
‎là chúng tôi có sự cởi mở ‎tương tự như trong xã hội
‎thậm chí còn hơn thế.
‎Bill là người chân chính. Anh ấy ‎đấu tranh cho cái mình nghĩ là đúng.
‎Không phải người giả tạo.
‎Quan điểm của tôi ‎với chuyện Ngôi đền Huyền thoại
‎cũng tương tự như chuyện ký tặng ‎hay treo số áo của tôi.
‎Trong mỗi trường hợp, ‎tôi muốn tách bản thân
‎ra khỏi ý niệm của ngôi sao về fan
‎và ý niệm của fan về ngôi sao.
‎Đến năm 1973, Bill Russell đã chuyển từ ‎bang California sang Washington
‎để làm HLV và giám đốc điều hành ‎cho đội Seattle SuperSonics.
‎Ông đưa họ vào vòng playoff ‎lần đầu tiên trong lịch sử.
‎Một thập kỷ sau, ông tiếp quản một đội ‎không thành công khác, Sacramento Kings.
‎Thất bại trong việc đưa đội đi lên, ‎Russell ra đi sau hơn nửa mùa giải.
‎Gia đình ông lo rằng, đến những năm 1990, ‎khi thập kỷ đang khép lại,
‎khi NBA bắt đầu trân trọng quá khứ,
‎người ta sẽ quên Bill Russell.
‎Đó là thời điểm ‎mà Russell quay lại với công chúng,
‎vào cuối những năm 1990.
‎Ba mươi năm sau trận đấu cuối cùng,
‎Bill Russell và Boston ‎cuối cùng đã làm lành.
‎Và người nổi tiếng bất đắc dĩ, ‎lần đầu được treo số áo vào năm 1972,
‎mà không gây rùm beng,
‎lần này đã để các fan cùng tham dự.
‎Một đêm vinh danh Bill Russell ‎được tổ chức ở sân Boston Garden
‎và những nhân vật quan trọng ‎trong giới bóng rổ đều có mặt.
‎Tôi đến đây tối nay, đại diện cho ‎tất cả những người ở tuổi tôi,
‎những người lớn lên với sự mến mộ rất lớn ‎dành cho Bill Russell, VĐV.
‎Những người cũng học được ‎từ ông ấy cách làm người.
‎Nếu bạn không biết gì về ông,
‎nếu bạn không chịu nổi sự thật tàn nhẫn, ‎đừng nói chuyện với Bill Russell.
‎Khi tôi lớn lên trong thập niên 50, 60,
‎và đọc cuốn sách đầu tiên ‎của ông, ‎Go Up For Glory,
‎mẹ tôi là thủ thư ‎và hôm đó mang nó về nhà cho tôi.
‎Bill Russell trở thành người hùng của tôi.
‎Biết rằng chúng tôi đóng một vai trò nhỏ
‎vào sự thống trị của đội thể thao ‎chuyên nghiệp vĩ đại nhất từng tồn tại,
‎và anh là người đã tạo nên nó, Russ.
‎Chính những khoảnh khắc đó ‎đã giúp ta hiểu được
‎tác động của ông lên thế hệ VĐV này.
‎Thay mặt cho tổ chức Celtic,
‎chúng tôi sẽ rất tắc trách ‎nếu không trao cho Bill Russell
‎một miếng sàn sân thi đấu.
‎Trên miếng sàn gỗ này,
‎ông đã tạo nên truyền thống vô địch ‎cho đội Boston Celtics.
‎Và đúng như thế!
‎Bill, tôi rất vinh hạnh.
‎Nói thật là lúc đó tôi rất ngượng.
‎Tôi được khai sáng rất nhiều ‎khi nghe các bạn tôi nói những điều đó.
‎Một điều rất quan trọng ‎mà mỗi người cần phải biết
‎là ta không cô độc trong vũ trụ này.
‎Ta đến và đi trong cô độc,
‎nhưng phần còn lại, ‎những lúc ở giữa, ta không cô độc.
‎Trong đêm huyền diệu đó,
‎một bất ngờ nữa chờ đợi Bill ‎phía sau cánh gà của sân Boston Garden.
‎Thưa quý vị, Wilt Chamberlain!
‎Các biểu tượng đầu tiên của NBA hội ngộ,
‎và sau nhiều năm xa cách, nhận ra ‎mối dây gắn kết họ chưa từng tan vỡ.
‎Bạn tôi Wilt Norman Chamberlain
‎là cầu thủ giỏi nhất tôi từng đối đầu.
‎Wilt và tôi có thể nói chuyện
‎và không ai muốn ở người kia ‎điều gì ngoài tình bạn.
‎Tôi cảm ơn các bạn vì điều này.
‎Tôi rất vinh dự.
‎Tôi muốn cảm ơn các bạn vì
‎đã để tôi bước vào cuộc đời các bạn.
‎Và những người đã đến sân Garden,
‎và các fan, ‎các bạn là một phần của đời tôi.
‎- Chúng tôi yêu ông, Bill! ‎- Tôi cũng yêu các bạn.
‎Cuộc đời bóng rổ của Russell ‎đã trở nên trọn vẹn,
‎nhưng còn một mất mát đau lòng ‎ở phía trước.
‎Hôm nay ở dinh thự này tại Bel Air, ‎California, đã có một phát hiện đau buồn.
‎Xác của cựu cầu thủ 63 tuổi ‎Wilt Chamberlain,
‎người được coi là một trong những ‎cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng rổ.
‎Nhà chức trách nói ‎nguyên nhân tử vong là đau tim.
‎Những nhân vật vĩ đại nhất ‎của bóng rổ đến Los Angeles
‎để tỏ lòng kính trọng với ‎một trong những huyền thoại.
‎Cựu cầu thủ Boston Celtics, Bill Russell ‎tưởng nhớ đối thủ khó nhằn nhất của mình.
‎Anh ấy khiến tôi trải qua ‎nhiều buổi tối khốn khổ.
‎Nhưng đó không phải sự kình địch, ‎mà là cạnh tranh.
‎Càng lớn tuổi, ‎chúng tôi càng thích nhau hơn,
‎vì chúng tôi hiểu, về cơ bản, ‎chúng tôi luôn song hành cùng nhau.
‎Anh ấy và tôi sẽ là bạn mãi mãi.
‎Điều khiến cả hai người họ đặc biệt ‎là việc, cho đến hôm nay,
‎đến lúc này,
‎ta vẫn đang nói về họ.
‎Ta cần lưu truyền lịch sử đó.
‎Ta sẽ nghiên cứu ‎di sản Bill Russell để lại
‎trong nhiều năm tới.
‎Người nhận huân chương tự do năm nay ‎cho ta thấy đỉnh cao của con người
‎và ước vọng của chúng ta.
‎Bill Russell đã tạo nên thành công ‎cho đời sau tiếp bước.
‎Con gái tôi bảo tôi sẽ được nhận nó.
‎Việc đầu tiên tôi làm là lên xe ‎và lái đến California,
‎và đến thăm mộ bố tôi.
‎Và…
‎Và kể cho ông chuyện đó.
‎Và… tôi cảm thấy khá hơn nhiều.
‎Vì tôi nói với ông ấy đại ý là:
‎"Bố biết đấy…
‎con phải đồng ý với bố
‎là con đã làm tốt".
‎Tôi mong một ngày nào đó, ở Boston, ‎trẻ em sẽ nhìn vào bức tượng
‎không chỉ dành cho Bill Russell cầu thủ, ‎mà là Bill Russell con người.
‎Sau khi tôi nhận ‎huân chương tự do, Obama nói:
‎"Ngày nào đó, ở Boston ‎sẽ có bức tượng của Bill Russell".
‎Tôi bảo sẽ không bao giờ ‎tha thứ cho ông ấy vì điều đó.
‎Một bức tượng, với tôi, ‎nghe rất giống như bia mộ.
‎Ông ấy nói: "Nó không chỉ ‎dành cho ông mà cho cả thành phố".
‎Ông đã tạo ra sự khác biệt rất lớn
‎trong cộng đồng và quan hệ chủng tộc.
‎Một trong những cảnh gây xúc động nhất ‎sau khi Colin Kaepernick quỳ gối
‎để phản đối bạo lực của cảnh sát ‎và bất bình đẳng chủng tộc,
‎là cảnh Bill Russell cũng tự quỳ gối
‎và nhìn thẳng vào máy ảnh ‎một cách thách thức
‎cứ như muốn nói: "Nếu muốn động đến ‎cậu ấy, bạn cũng phải động đến tôi".
‎Bill cảm thấy có sự đồng cảm ‎với Colin vì với Bill,
‎bóng rổ luôn là việc ông ấy làm ‎chứ không nói lên con người ông ấy.
‎Di sản ông ấy để lại ‎sẽ là Malcolm Jenkins,
‎và Anquan Boldin,
‎và LeBron James…
‎TÔI KHÔNG THỞ NỔI
‎…và CP3,
‎và D-Wade,
‎và Renee Montgomery,
‎và những cô gái của WNBA, vân vân,
‎những người đang đứng lên ‎trong thế hệ này và nói:
‎"Chúng tôi cũng muốn đóng góp ‎vào cuộc đấu tranh này".
‎Chúng ta, đặc biệt khi chung tay lại,
‎có sức mạnh thật sự để ủng hộ thay đổi.
‎Bạn nói những điều cần phải nói, ‎đưa ra lập trường,
‎cho người khác biết ‎những chuyện đang xảy ra là không ổn.
‎Cả sự nghiệp, Bill Russell đã làm thế.
‎Với các cầu thủ trong thế hệ của tôi, ‎câu hỏi luôn là: "Tiếp theo là gì?"
‎Nhưng nếu không hiểu lịch sử, ‎bạn sẽ không biết tương lai đi đến đâu.
‎Hiểu được sức mạnh mình có,
‎tiếng nói và quan điểm của mình ‎có sức nặng, cả trong và ngoài sân.
‎Tôi yêu Bill Russell.
‎Anh ấy có tâm hồn. ‎Một số người không có. Anh ấy có.
‎Anh ấy là một trong những người ‎độc đáo nhất tôi từng gặp trong đời.
‎Tôi không nói thế vì thành công của anh ấy ‎trong vai trò cầu thủ. Anh ấy là thủ lĩnh.
‎Anh ấy là nhà hoạt động,
‎khi việc đó chưa trở nên phổ biến,
‎đôi khi trả giá bằng sự nghiệp của mình.
‎Cái hay ở Bill ‎là khi anh ấy nghĩ điều gì là đúng,
‎anh ấy sẽ làm theo. ‎Đó mới là người chính trực.
‎Bill luôn là người như vậy.
‎Xét cho cùng, cuộc đời chỉ có ý nghĩa ‎nếu ta nghĩ ta làm đúng.
‎Đến cuối cùng, ‎tôi sống với hy vọng là khi tôi chết,
‎trên mộ tôi sẽ được khắc là:
‎"Bill Russell, đó là một con người".
‎Hôm nay, Boston Celtics ‎đã mất đi một huyền thoại.
‎Bill Russell qua đời ở tuổi 88, ‎nhưng di sản ông để lại sẽ sống mãi.
‎NHỮNG KỶ NIỆM YÊU THƯƠNG ‎BILL RUSSELL 1934-2022
‎Một trong những câu nói ‎bố tôi thích là khi ông qua đời,
‎ông không chắc về thiên đường. ‎Đó có khi lại là bước lùi.
‎Nhờ có ông, thiên đường ‎là được chơi cho Boston Celtics.
‎Thật kinh ngạc khi thấy ‎tác động lâu dài mà Bill để lại.
‎Anh ấy thật sự muốn đứng lên ‎và cho mọi người biết
‎người da đến không nên chấp nhận ‎hiện trạng như nó vốn có.
‎Cả trong thể thao và bên ngoài thể thao.
‎Những gì ông làm cho người Mỹ gốc Phi. ‎Những gì ông bảo vệ.
‎Những gì ông phải chịu đựng ‎để chơi bóng rổ,
‎và khát khao cải thiện ‎cuộc sống người khác của ông.
‎Những trận chiến đó vẫn đang diễn ra.
‎Những người lãnh đạo ‎và trụ cột trong xã hội như Bill Russell
‎đã đặt nền móng để tiếp thêm cho ta ‎sự tự tin là ta làm được.
‎NBA tuyên bố sẽ treo số áo của Bill.
‎Sẽ không bao giờ có ai ở NBA ‎được mặc áo số sáu nữa.
‎Đó là vinh dự lớn nhất cho một người, ‎và nó cực kỳ xứng đáng.
‎Bill Russell có những niềm tin,
‎không chỉ về thể thao mà về cả cuộc sống,
‎và rõ ràng là về đất nước.
‎Ông là một người Mỹ yêu nước.
‎Và người chưa bao giờ ‎sợ nói lên suy nghĩ của mình,
‎bất chấp hậu quả thế nào.
‎Một biểu tượng, ‎một huyền thoại và một người tiên phong.
‎Và ông là hiện thân ‎của một nhà vô địch thật sự.
‎Tất cả trung phong nên chia cho ông ‎5% hợp đồng của mình. Nghiêm túc đấy.
‎Không nhờ có ông ấy, ‎đã không có chúng ta bây giờ.
‎Dự tính, suy ngẫm.
‎Chuyện đã xảy ra…
‎chuyện có thể xảy ra…
‎chuyện sẽ xảy ra.
‎Bill Russell, ‎ông đã làm xong phần việc của mình.
‎Phần còn lại hãy để chúng tôi.
‎Tôi có thể thật lòng nói rằng ‎tôi chưa bao giờ cố để được thích.
‎Tôi chỉ cố để được tôn trọng.
‎Cuộc đời tôi đến giờ thế nào? ‎Rất nhiều chuyện.
‎Rất nhiều nơi, ‎nhiều cuộc chinh phục, nhiều thất bại,
‎và thời kỳ của những yêu ghét ‎và những vấn đề dữ dội.
‎Tôi đã đấu tranh bằng mọi cách tôi biết.
‎Tôi đấu tranh vì tôi tin ‎đấu tranh là đúng
‎Tôi nghĩ không ai cần phải sợ hậu quả
‎vì mọi người phải làm ‎những gì mình tin là đúng.
‎Tôi đã đấu tranh cho quyền con người, ‎tất cả mọi người, mọi chủng tộc, tôn giáo.
‎Có lẽ tôi sẽ luôn lạc nhịp với người khác.
‎Có lẽ tôi sẽ không bao giờ bắt đúng nhịp.
‎Nhưng tôi sẽ cố.
‎Biên dịch: TH