MEYDİN İNGİLTERE: POWELL VE PRESSBURGER FİLMLERİ
MARTIN SCORSESE SUNAR
YÖNETMEN DAVID HINTON
1942'de doğdum
ve üç yaşındayken astım oldum.
Yani diğer çocuklar gibi etrafta koşturup oynayamıyordum,
bu yüzden kendimi televizyon karşısında
filmler izlerken buldum.
İzlediğimi hatırladığım ilk görüntüler
Bağdat Hırsızı filmindendi.
Kamçıla, cennetin rüzgarları!
Feryat edene kadar kamçıla!
O zaman bilmiyordum ama o filmin yönetmenlerinden biri Michael Powell'dı.
Ve bir çocuğun
Michael Powell'ın gizemleriyle tanışması için
daha iyi bir yol düşünemiyorum.
Büyük bir şovmen tarafından yapılmış bir filmdi bu
ve her karesi beni
kendine hayran bırakmıştı.
Bir filmin sahip olabileceği güç
beni büyülemişti.
Gözlerim!
Kör oldum!
Tabii o zaman izlediğim
filmin renkli versiyonu değil,
epey kötü bir siyah beyaz versiyonuydu.
Üstelik evimizdeki 16 inç televizyonda izlemiştim.
Yine de
beni öyle bir etkiledi ki
aklımdan bir daha asla çıkmadı.
Amerikan filmleri, evet.
Hatta İtalyan filmlerini, yeni gerçekçi filmleri bile izledim televizyonda.
Ama o dönem televizyonla ilgili ilginç olan şey şuydu:
Amerikan televizyonlarında gösterilen filmleri çoğu
İngiliz yapımıydı.
Çünkü Amerikalı dağıtımcılar televizyonlara satış yapmıyordu.
Ama belli ki İngiliz yapımcılar yapıyordu.
İşte bu yüzden
İngiliz sineması beni şekillendirdi.
Eskiden İngiliz film şirketlerinin
logolarını görünce heyecanlanırdım.
Ama bu logolardan biri, büyük vaatler barındırırdı.
The Archers'ın hedef tahtalı logosu.
BİR ARCHERS YAPIMI
Bir Powell-Pressburger filmi geliyor demekti bu.
10-11 yaşlarındayken
televizyonda durmadan Powell-Pressburger filmleri izlerdim.
Sık yayınlanırdı bu filmler.
Hoffmann'ın Sihirli Masalları diye bir film vardı.
Aslında normalde bir çocuğun seveceği bir film değildi.
Özünde bir 19. yüzyıl operasıydı.
Bir kere de izlemedim üstelik, tekrar tekrar izledim,
takıntı haline gelmişti.
Million Dollar Movie diye bir programda çıkıyordu.
Tüm hafta aynı filmi gösterirdi,
akşam iki kere,
üç kere de haftasonu.
Bu film beni büyülemişti.
Kamera ile müzik arasındaki ilişkiye dair her şeyi
bu filmi tekrar tekrar izlemem sayesinde öğrendim.
Bugün hâlâ
bu filmden müzikler ve görüntüler
aklıma geliyor.
Aslında
bence Powell-Pressburger filmlerinin
yaptığım işlere kattığım hassasiyet üzerinde
büyük etkisi oldu.
Çocukken beni öyle büyülediler ki
sinemaya dair bilinçaltımda büyük bir yer edindiler.
Ayrıca babamla sinemaya gitmek de
çocukluğumun çok önemli bir parçasıydı.
O dönemin en iyi sinemalarının kendileri de görülmeye değerdi.
Muazzam sinema sarayları, devasa ekranlar.
İnsanı umutla doldururlardı, bir mucizeyle karşılaşacakmış gibi.
Bir film,
tüm bu beklentileri karşılamıştı:
Kırmızı Pabuçlar.
The Archers logosunu renkli olarak ilk defa o zaman görmüştüm.
Ve tabii ki bale sahnesini çok net hatırlıyorum.
Dansçıyı nasıl gazete kağıdına dönüştürdüklerini öğrenmek istemiştim.
Bugünlerde Powell-Pressburger'ın "İngiliz Romantizmi"
diye bir şeyi temsil ettiği söyleniyor.
Ama bu ne demek bilmiyorum ben.
Filmlerinin bende bıraktığı en baskın izlenim
her daim renklerle ilgili oldu,
ışıkla,
devinimle ve müziğin hissiyle.
Çocuk yaşımda bile
Kırmızı Pabuçlar'ın tiyatralliğinden çok etkilenmiştim.
Sinematik ve tiyatral.
Oyuncuların karede konumlandırılışı,
ilginç görünüşleri ve hareketleri.
Dramatik açılar ve ışık.
İnsan böyle bir filmde
her şeyin mümkün olduğunu hissediyor.
Filmin gizemi ve histerisi
beni içine çekmişti.
O kadar yoğun bir deneyimdi ki Kırmızı Pabuçlar'ı ilk izleyişim,
sinemanın kendisine duyduğum takıntının kaynaklarından biri olabilir.
Öğrenciliğimde ve sinemaya adım attığım ilk yıllarda
Powell ve Pressburger hayranlığım hep sürdü.
Ama izlediğim kopyalarda hep bir noksanlık oluyordu.
Bozuk, düşük kaliteli kopyalar.
Yine de bu filmlerin özel olduğunun farkındaydık.
Ve bu filmlere atılan o eşsiz imzaya hayran olduk.
Senarist, yapımcı ve yönetmen Michael Powell ve Emeric Pressburger.
Böyle bir işbirliği
daha önce duyulmamış bir şeydi, bu yüzden kimin ne yaptığını,
kimin "Kestik", kimin "Motor" dediğini merak ediyorduk.
Tam bir muammaydı.
O günlerde tek bilgi kaynağı kitaplardı,
belki bir de dergiler.
Tabii ki İngiliz yönetmenlerden haberimiz vardı,
mesela David Lean Carol Reedand ve Alfred Hitchcock.
Ama Powell-Pressburger'dan nadiren bahsediliyordu.
Bu yüzden
mitolojik canlılara dönüştüler,
hem benim hem arkadaşlarımın gözünde.
Sonra nihayet 1970'te
Kadın Katili'nin 35mm renkli kopyasını izleyebildim.
Sinema öğrencileri ve sinemacılar arasında bir efsaneye dönüşmüştü bu.
İki pound ediyor.
Psikopat ve takıntılı genç bir sinemacıya dair
bir film izleyen takıntılı genç bir sinemacıydım.
Kan görmediğimiz bir korku filmiydi.
Korkuyu yaratan, kameranın kendisiydi.
Hayır!
İlk izlediğimde Kırmızı Pabuçlar'ı yapan Michael Powell'ın
böylesine yalın ve kışkırtıcı
bir film çektiğine inanamamıştım.
Ama çekmişti işte.
Daha önce kimsenin cüret edemediği bir şey yapmıştı.
Film çekmenin deliliğe ne kadar yakın olabileceğini gösterdi.
İzin verilirse insanı nasıl mahvedebileceğini.
Bu dönemde ben de film yapıyordum.
1974'te Mean Streets'i yaptıktan sonra İngiltere'ye gittiğimde
kendimi Michael Kaplan diye bir adamın düzenlediği kokteylde buldum.
Ona bunu, bu muammayı sordum.
Michael Powell diye birini tanıyor musun?
Böyle biri var mı?
Böyle bir insan yaşıyor mu?
O da "Evet, bir yerde bir karavanda yaşıyor" dedi.
Meğerse abartıymış dedikleri.
Aslında Gloucestershire'da bir kır evinde yaşıyormuş
ama sonra zorluk çekmeye başlamış.
İngiliz film endüstrisi tarafından
neredeyse tamamen unutulup terk edilmiş,
parası yakacağa bile zar zor yetiyormuş.
Tabii ki onunla buluşmak istedim,
böylece bir şeyler içelim diye kararlaştırıldı.
Birdenbire Michael Powell'la sohbet ederken buldum kendimi.
Birisinin onunla filmlerini tartışmak istemesine çok şaşırmıştı.
Filmlerinin bana ilham olduğuna dair hiçbir fikri yoktu.
Ayrıca Brian De Palma
ve Coppola gibi pek yeni nesil sinemacıya.
Soluksuz konuştum tabii, çok enerjik ve heyecanlıydım.
Soru yağmuruna tuttum adamı.
O pek konuşmadı.
Michael pek konuşmadı. Epey mesafeliydi.
Kısa cevaplar veriyordu.
Ama daha sonra bu görüşmeden çok etkilendiğini öğrendim.
Çünkü otobiyografisinde
o görüşme sırasında
kanının yeniden damarlarında aktığını hissettiğini yazmıştı.
Geçen gün seken kurabiye yedim.
Duvardan sekip ağzına uçması gereken
bir kurabiye türü bu.
Eğer sekmezse...
Aç kalırsın!
Görüşmemizden sonra Michael'a Mean Streets'i izlettim.
Filmi öven bir mektup yolladı bana.
Tek sorun...
Çok fazla kırmızı kullanmamdı ona göre.
KIRMIZIDAN BUNALDIM
Çok fazla kırmızı mı?
Kendi filmlerinde de böyle olduğunu söylemedim ona.
Baksanıza şu kırmızılara.
Neyse, neticede yazışmaya başladık ve bir gün New York'a geldi.
Bir sürü insanla tanıştı ve Zoetrope'ta
kıdemli misafir yönetmen olma teklifi aldı,
Francis Coppola'nın Los Angeles'taki şirketiydi bu.
Böylece hayatı yeniden iyiye gitmeye başladı.
Burada bir rutinim var.
Sabahları otobiyografime çalışıyorum,
saat 11 gibi de yürüyerek stüdyoya gidiyorum.
Trafiği böyle durduruyorum.
Bunu New York'ta yapsam beni ezip geçerlerdi.
California'da her şeyi yapabiliyorsun.
İster inanın ister inanmayın,
bu muhteşem bina
Technicolor'dan Doktor Kalmus tarafından Technicolor için inşa edildi.
Art deco tarzında muhteşem bir bina.
Ne günlermiş.
İhtişamlı Technicolor!
Günaydın Albayım. Bana bir şey geldi mi?
Tamam.
Michael, Kent'in Bekesbourne köyünde 1905'te doğmuş
ve şerbetçi otu yetiştiren bir adamın oğlu olarak
kırsalda büyümüş.
Film kariyeri 20 yaşındayken başlamış.
Tatile gittiğimde Fransa'nın güneyindeki bir film şirketine işe girip
bir daha ardıma bakmadım.
Nice'teki Victorine Stüdyoları'nda her türlü
ayak işine koşuyormuş.
Amerikalı yönetmen Rex Ingram
MGM için epik sessiz filmler yapıyormuş orada.
Avrupa'da iş yapan büyük bir Amerikan şirketindeydim,
pek disiplin yoktu,
tüm departmanlara ben koşuyordum.
Michael'ı filmlerinde ihtişama yöneltenin,
Ingram'ın yanında yaptığı çıraklık olduğunu düşündüm hep.
Şaşaalı görseller, yoğun duygular
ve gerçekliktense şok ve temaşaya önem vermek.
Ve tırnak içinde "zevkli olmaya".
Ingram'la çalışırken
oyunculuk ve dublörlük de yapmış,
The Riviera Revels adlı kısa komedilerden oluşan bir dizi için.
Burada, 1927'de,
masum bir İngiliz turist rolüne adamış kendini.
Michael 1928'de İngiltere'ye dönüp
Amerikalı yapımcı Jerry Jackson'la
"kota filmleri" yapmaya başlamış.
Bunlar çok düşük bütçeyle, çok hızlı çekilen filmler.
Orada mısın Bob?
Tanrım! Bizimki. Işığım kapalı.
Michael da yönetmenliği bu filmlerde çalışarak öğrenmiş,
20'den fazla böyle film yaparak.
Elektrikler kesik.
Tornistan.
İskele mi, sancak mı?
Aman Tanrım!
Hayalet ışık bu. Hani bahsettikleri.
Ne cehennemdeyiz biz?
Bir dakika bekleyin Bay Owen. North Stake kayalarının az ötesindeyiz.
Bizi yine aşağı indirin!
Makine dairesini uyarın!
Bu Phantom Light.
Ucuz kurtulduk.
Haklısınız efendim.
1937 yılında Michael artık kendi kendine bir şeyler yapacak
deneyimi ve özgüveni edinmişti.
The Edge of the World.
İskoçya açıklarındaki bir adada yaşayan ufak bir toplulukla ilgili bir filmdi bu.
Michael için büyük bir adımdı.
Güzel, iddialı ve şiirsel bir film.
Bu film sayesinde
Denham stüdyolarının yapımcısı Alexander Korda ile
bir sözleşme imzaladı.
Korda, Michael'dan The Spy In Black filminde çalışmasını istedi.
Bir senaryo toplantısında Emeric Pressburger adlı yazarla tanıştı.
Emeric elini cebine atıp
yazdığı senaryoyu çıkardı.
İşte bu.
Dürülmüş ufak bir kağıttı,
kağıdı açıp ilk sahneyi okuduğunda
büyülendim.
O okumaya devam etti, ben de dinlemeye.
Okudukça kağıdı açıyordu.
Hikayeyi tersyüz etmişti.
Erkeği kadın, kadını erkek yapmıştı.
Gizemi değiştirmiş, başka bir son yazmıştı.
Yapımcıya baktığımda suratı mosmordu.
Senarist bayılacak gibiydi.
Bense böyle biriyle çalışacağım için havalara uçmuştum
ve aceleyle kaçıp gitmesini istemiyordum.
The Soldier's March'ı duydunuz mu?
O madalya kurdelesi...
Daha önce gördüğümü sanmıyorum.
Nedir o?
Demir Haç, ikinci sınıf.
İkinci sınıf.
Savaş esirisiniz o zaman.
Değilim.
Siz öylesiniz.
Aman Tanrım.
Emeric Pressburger de Alex Korda gibi
Macardı ama aynı zaman da tam bir Avrupalıydı.
Prag ve Stuttgart'ta üniversite okumuştu.
Babam ölünce benim de öğrenciliğim sona erdi.
Hiçbir şeyim yoktu.
Bu yüzden Berlin'e geldim
ve yazmak istedim.
Sayısız film fikri yazıp yolladım
ama hepsi reddedildi. Derken bir gün
nihayet biri kabul edildi.
Emeric nihayet ünlü UFA stüdyolarının
senaryo departmanına girdi.
O dönem Avrupa'nın en büyük stüdyosuydu.
Fritz Lang ve Alman dışavurumculuğunun yuvasıydı.
Emeric orada birkaç yıl mutlu mesut çalıştı.
Bu görüntü 1932'den, sette görebilirsiniz onu,
Budapeşte'deki bir UFA yapımı sırasında.
Fakat Emeric Yahudi'ydi
ve Nazilerin yükselişi yüzünden Berlin'den kaçmak zorunda kaldı.
Önce Paris'e, sonra 1935'te
uyruksuz bir pasaportla Londra'ya gitti.
Emeric İngiltere'ye gelişini 33 yaşında yeniden doğmak olarak tanımlıyor.
İngiltere'deki yaşamı bilmiyordu
ve sıfırdan İngilizce öğrenmesi gerekiyordu.
Michael'la tanışmak onun için büyük şanstı
çünkü onun özgün senaryo fikirlerine anında
çekilen biriydi.
Sizi çeken şey, ondaki Avrupa,
hatta belki Macar havası mıydı?
Hayır, beni çeken şey o güzel aklıydı.
Macar olmasına gerek yoktu.
Ne kastettiğimi anlamakla kalmayıp
ben daha yarısını bile söylemeden
ne diyeceğimi tahmin edebilen biriyle hiç karşılaşmamıştım.
Michael öyledir.
Bence bu insanın ömründe sık yaşayabileceği bir şey değil
ama ben...
Böyle hissettim.
İkili, sonraki 20 yıl boyunca kullanacakları işbirliği
modelini geliştirdiler hemen.
Emeric her zaman özgün senaryoyu yazıyordu
ki bu da sahnelerin biçimini belirliyordu.
Sonra da birlikte diyaloglar üzerine çalışıyorlardı.
İfade etmek istedikleri şey konusunda mükemmel bir uyum içindeydiler.
Hiç kavga etmediler.
Birbirimizi azarlıyor muyuz?
Sanmıyorum.
Hayır, zamana bırakıyoruz.
Birkaç saat sonra
benim haklı olduğumu anlıyor.
Londra çağrı yapıyor.
Londra, dünyaya çağrı yapıyor.
Savaştaki bir dünyaya çağrı yapıyor.
İngiltere, 1939'da Almanya'yla savaşa girdiğinde
film endüstrisi kendini tamamen savaş seferberliğine adayarak
ayakta kaldı.
Bunlar Hollywood ses efektleri değil.
Her gece Londra'da çalınan müzik bu,
savaş senfonisi.
Powell ve Pressburger için
kariyerlerinin en önemli olayıydı bu,
işlerine çarpıcı bir derinlik
ve amaç katan bir şey.
Perde Kanada üzerinde yükseliyor.
Yere yatın!
Domuzlar!
Pis, şeytan domuzlar!
Jahner!
49th Parallel, Kanada'da yolunu bulmaya çalışan
altı kaçak Nazi'nin hikayesini anlatıyor.
Her İngiliz filminin artık net bir propagandası vardı.
Buradaki amaç da
Amerika'yı savaşa girmeye teşvik etmekti.
Koş Les, koş!
Nazi tehdidini Amerika'nın eşiğine getirerek.
Epik bir film için büyük bir fikirdi.
Prodüksiyon açısından da devasa bir girişimdi.
İkili arasındaki bazı farklılıkları ortaya çıkaran da bu oldu.
Emeric, hikaye ve iskelet kurma konusunda bir dahiyken
Michael ise dinamo gibiydi, iş bitiriciydi.
Ekibi Kanada'nın dört bir yanındaki mekanlarda yönetiyordu.
Sürekli mevsimlerle yarışıyordum.
Emeric senaryoyu Londra'da yazıyordu,
ben de böyle bir sürü dış çekim yapıyordum,
sonbahar gelmeden önce.
Bir yerde Naziler, bir grup Alman'ın yanına sığınmaya çalışıyor.
Dindar bir Hutterit cemaati.
Almanlar!
Kardeşlerim!
Muhteşem Führer'imize saygı duruşunda bulunmaya davet ediyorum sizi.
Heil Hitler!
Bu film, Naziler ile Almanlar arasında bir ayrım yapma
konusunda ısrarcıydı.
Emeric için çok önemliydi bu
çünkü Almanya'da yıllarca mutlu mesut yaşamıştı,
bir sürü Alman arkadaşı olmuştu.
Biz sizin kardeşiniz değiliz.
Çocuklarımız yeni bir ortamda, yeni ufuklarla büyüdü.
Ve özgürler!
Çocukluklarını yaşamakta,
koşmakta, gülmekte özgürler, üniforma giymeye zorlanmadan.
Savaş şarkıları söyleyerek sokakları arşınlamak zorunda kalmadan!
Yani burada Emeric, İngilizler adına propaganda yapıyor.
Ama tipik bir propaganda gibi her şeyi basite indirgemiyor.
Her zaman duyguları karmaşıklaştırmanın peşinde.
Siz Nazi'siniz, değil mi?
Değil mi?
Sizi polise ihbar etmeliyim.
Kız çocuklarına laf düşmez.
- Yetti. - Derdin ne?
Yetti.
Vogel!
Gel Anna.
Seni eve götüreyim.
Herr Leutnant, gitmelerine izin veremeyiz.
Durdurmaya çalış da göreyim seni.
- Vogel! - Buyurun Herr Leutnant!
Kim olduğunu mu unuttun?
Onu eve götüreceğim Herr Leutnant.
Emeric, Nazilerden birine bile üzülmemizi sağlıyor.
Yoldaşlarına başkaldıran bir fırıncı.
Makine Ustası Uzman Er Vogel.
Tutuklusun.
Askerden kaçma ve Üçüncü Reich'a ihanetle suçlanıyorsun.
Şu an burada usule uygun bir mahkeme olmadığından
üstün olarak yetkiyi elime alıyor ve seni idama mahkum ediyorum.
Söyleyecek bir şeyin var mı?
Ceza, Führer adına hemen uygulanacak.
49TH PARALLEL, EN İYİ SAVAŞ FİLMİ
49th Parallel, gişede büyük başarı yakaladı.
Ve Emeric'e en iyi özgün senaryo dalında Oscar kazandırdı.
Bu başarının verdiği coşkuyla
kendi yapım şirketlerini kurmaya karar verdiler:
The Archers.
Mümkün olduğunca her şeyde ortaklaşmaya çalıştık.
Tabii ki sahada yönetmenlik yapmak sadece benim işimdi.
Ama mümkün mertebe her kararı ortak verdik, değil mi?
Evet.
Buna ekleyecek bir şeyiniz var mı Bay Pressburger? Böyle--
Sanmıyorum.
Genel olarak, basit bir cevap vermek gerekirse Michael yönetmenliği
tek başına yaptı.
Ben daha ziyade senaristtim.
- Ve birlikte ürettik. - Evet.
İkili, Rank Organization ile bir yapım sözleşmesi imzaladı.
J. ARTHUR RANK SUNAR
Böylece en çok istedikleri şeyi elde etmiş oldular.
Kendi işlerini kontrol etme özgürlüğü.
Benim için The Archers'a dair en heyecan verici şeylerden biri
sistemin içinde iş yapan deneysel sinemacılar olmalarıydı.
Ve bunun şartlarını sağlayan Rank oldu.
Yıl artık 1942'ydi
ve en fena hava saldırıları gelip geçmişti.
Ama İngiltere'nin savaştaki durumu hâlâ kötüydü.
İşte tam da bu hassas dönemde
Michael ve Emeric İngiliz ordusundaki demode fikirleri
alaya alan bir film yapmaya karar verdi.
Tahmin edebileceğiniz gibi resmi makamların itirazlarıyla karşılaştılar.
Winston Churchill bu fikre sert bir şekilde karşı çıktı.
"Ordunun moralini bozacak propagandaya izin veremem.
Bunun arkasında kimler var?"
Churchill harika bir lider olsa da
iyi bir film eleştirmeni değildi.
Her şeye rağmen filmi çekmiş olmaları
Powell ve Pressburger'in özgüvenine ve otoriteye karşı tavırlarına dair
çok şey söylüyor.
Bu hiçbir zaman şövalye unvanı alamayacakları anlamına gelse de
İngiltere bir demokrasi ülkesiydi
ve kimse bu filmi yapmalarına fiilen engel olmadı.
Filmin başkarakteri, Clive Candy adlı İngiliz bir subaydı.
Yarbay Blimp adlı bir çizgi roman karakterinden esinlenilmişti.
Çok saygısız bir genç askersin sen.
40 yıl sonra senin de yaşlı bir bey olacağını hatırlatırım.
Ama iki saat içinde
bu iki boyutlu tipleme, katmanlı ve karmaşık
bir karaktere dönüşüyor.
O ne?
- Victoria Haçı efendim. - Nerede kazandın bunu?
Güney Afrika. Jordaan hattında.
Sen Candy'sin!
"Tatlı" Candy.
Evet efendim.
Film bizi 40 yıl öncesine, 1902 yılına götürür,
Candy'nin asabi bir genç asker olduğu döneme.
Berlin'e gittiğinde bir şekilde Alman İmparatorluk Ordusu'nun
tümüne hakaret eder.
Bu yüzden düello yapması gerekir.
Düello mu?
Bu düello, en sevdiğim Powell and Pressburger sahnelerinden biri.
Keşke üniformamı getirseydim.
Bu sahneyi eşsiz ve beklenmedik bir biçimde çekmelerinden dolayı.
Gömleğinizi açar mısınız?
Teşekkürler.
Mesele kozları paylaşmaktan ziyade adabımuaşeretti bu sahnede.
Kollarınızı sıvamak mı isterseniz, yoksa yırtmak mı?
Hangisi daha iyi?
Tavsiye verme yetkim yok.
Yırtacağım sanırım.
Kesinlikle daha iyi olur.
Doktor, makasınızı alabilir miyim?
133. paragrafta şöyle diyor:
"Düellodan birkaç saat önce banyo yapılması tavsiye edilir."
Sadece düello yapacak olanlar, yedekler değil.
Bu sahnede ayrıca hikayenin iki ana karakteri
ilk kez karşılaşır.
Clive Candy ve Theo Kretschmar-Schuldorff.
Birbirini tanımayan bu iki adam
onurları için birbirleriyle dövüşmek zorunda.
Pozisyon alın lütfen.
Sonrasında da
ömürlük arkadaş oluyorlar.
Fertig?
Hazır mısınız?
Los!
Düello başladığı anda
Michael sahneden uzaklaşıp çıkma cüretini gösteriyor.
İnanılmaz bir cesaret gösterisi bu.
Onca hazırlıktan sonra
dövüşü ekrana yansıtmamak.
Bunu ancak çok cesur bir yönetmen yapabilir.
Ama Michael için dövüşün kendisinin pek bir anlamı yoktu.
Önemli olan iki adamın buluşması
ve bundan doğan ilişkiydi.
Benim de Kızgın Boğa'daki şampiyonluk maçının
çok azını göstermenin sebebi tam olarak buydu.
Jake LaMotta'nın ringe yürüyüşünü gösteren o sabit kameralı çekim
direkt Kahraman'daki o düello sahnesinden geliyor.
Burada önemli olan dövüşün kendisinden ziyade
Jake'in ringe çıkmak için
geçtiği yıkıcı yol.
- Kretschmar-Schuldorff. - Evet, biliyorum.
Düellodan sonra Clive ve Theo
aynı revirde tedavi oluyor.
Gelmene çok sevindim.
Burada aynı kadına aşık oluyorlar.
Dalgın dalgın dolanmayı bırak.
- Dalgın filan değilim! - Sakin ol.
Ne oldu, söylesene canım.
Edith, sorun ne?
Bayan Hunter'ı seviyorum.
Kafayı yemişsin.
Sen kafayı yemişsin
çünkü Bayan Hunter
beni seviyor.
Clive'ın çok romantik
ve çok tutuk biri olduğu ortaya çıkıyor.
Kadeh kaldıralım.
Hiç nişanlım olmamış nişanlımın mutluluğuna.
Ve beni tanımadan, beni öldürmeye çalışan adama.
- Gelini öpebilir miyim? - Niye soruyorsun? Ben sormadım.
- Hoşçakal Clive. - Hoşçakal canım Edith.
Aşık olduğunu çok geç
fark ediyor.
Umarım yine karşılaşırız.
Kesin karşılaşırız.
Birdenbire kalbinin kırıldığını fark ediyor.
ASLAN, DOĞU AFRİKA, 1903
YABAN DOMUZU, SUDAN, 1904
GERGEDAN, DOĞU AFRİKA, 1905
Candy'nin hayatının pek çok yılını ekranda görmüyoruz
çünkü aşk yok bu yıllarda.
Sert, komik
ve kahredici.
ALMAN ASKERİ, FLANDRE, 1910
Birinci Dünya Savaşı sırasında
Candy kaybettiği Edith'e tıpatıp benzeyen
başka bir kadın buluyor.
Hemşire.
Masanın ucunda oturan kızın adını biliyor musun?
Gel Wynne.
Onunla evleniyor
ve bir süreliğine kırılgan bir mutluluk hissediyor.
Sevgilim.
Mırıldanma.
Mırıldanıyor muydum?
Öyle bir huyun var.
Burada önemli bir husus var.
Candy'nin kariyerine
alaycı ve ironik bir bakış var.
Mırıldanmayıp ne yapacağım?
Ama duygusal dünyası
hep samimiyet ve şefkatle aktarılıyor.
Belki de en cesur şeylerden biri
Candy'nin hayatında önemli olan her kadını
Deborah Kerr'ın canlandırmış olması.
İlk aşkı Edith.
Sonra eşi Barbara.
Daha sonra da II. Dünya Savaşı sırasındaki genç şoförü.
Işığı yakalamaya çalışsak sorun olur mu efendim?
Bu radikal fikir Emeric'e aitti.
Yapmayın, bütün gece olmaz.
Filme daimi bir hasret ve kayıp duygusu katıyor bu.
Deborah Kerr, bu filmde oynadığında henüz 20 yaşındaydı
ama o genç yaşta ustalığını kanıtladı.
Powell ve Pressburger da
en çok sevdikleri işte başarılı oldu.
Bir risk alıp alınlarının akıyla çıkmak.
Masumiyet Çağı'nı çekerken Kahraman'dan çok etkilendiğim kesin.
Yerleşir yerleşmez sana yazıp nerede olduğumu haber vereceğim.
Evet, çok güzel olur.
Çok yakında Paris'te görüşürüz.
May'le gelebilirseniz.
Çünkü bu filme beni çeken aşk hikayesiydi.
Aşık olmaması gereken iki insanın imkansız aşkı.
İyi geceler Newland.
İyi geceler Sillerton. İyi geceler Larry.
Ve yıllarca sürüyor bu.
Bunun Kahraman'da gördüğüm pişmanlıkla dolu
arzuyla aynı olduğunu
düşünmüştüm.
Beni çeken buydu sanırım.
Duyguların bastırılması
ve insanın kendini kontrol etme mecburiyeti.
Ona aşıktım. Karına.
Hiç söylemedi bana.
O da bilmiyordu.
Ama hatırlıyorum---
Ah Clive, Berlin'deki son gün sana gerçekten
mutlu göründüğünü söyledim.
Takma kafana, o zaman farkında değildim.
Ama trende onu özlemeye başladım.
Gemiye bindiğimde daha da fena oldu.
Londra'ya döndüğümde kesin olarak anlamıştım.
Teyzem Margaret hemen aldı kokusunu.
Kadınların burnu iyidir bu konularda.
Hayallerimin kadınıydı denebilir.
Efendim.
Blimp karakterine sempati duydunuz mu?
Evet, onunla tamamen özdeşleştim.
- Pek çok açıdan aynı ben. - Ne mesela?
Daha İngiliz olamaz.
Ben de duygusaldım.
Ve...
Kadınları ve köpekleri severim.
Böyle adamlara hep büyük bir sempati besledim.
Onurlu, kafası karışık, masum.
Kendimi de böyle görüyorum.
Kahraman Subay, Powell ve Pressburger'ın gerçekten şahsi olan ilk filmi.
Benim içinse
ilk başyapıtları.
O kadar çok izledim ki artık hayatımın bir parçası haline geldi.
Yaşım ilerledikçe
karakterlerin hislerini de giderek daha iyi anlıyorum.
Büyümeye, yaşlanmaya ve nihayetinde vazgeçmeye dair
en çok şey söyleyen
film bu benim için.
Bir sonraki The Archers filmi A Canterbury Tale
klasik bir "Güzel İngiltere" filmi olarak başlıyor.
Chaucer'ın hacıları Cantenbury'ye yürüyor.
Ama sonra...
Meşhur bir dönüşüm.
Ortaçağ şahini, modern bir Spitfire uçağına dönüşüyor.
İzlemek üzere olduğumuz film
tarihimizle bağ kurmamızın ruhani refahımız için
elzem olduğunu öne sürüyor.
O dönemki propaganda görevlerinden biri şu soruyu sormaktı:
Ne için savaşıyoruz?
Powell ve Pressburger da İngiliz kırsalının tarihi ve geleneklerinde
bu soruya cevaplar arıyordu işte.
Neden ucube hamallarını hac yolundan çekmedin?
Michael memleketi Kent'i çok severdi.
İngiltere'nin insanını ve kültürünü çok severdi.
Bu filmde de bunu yansıtmak istedi.
Saat 8 Bob.
Cantenbury Katedrali'ne karşı bilhassa yoğun duyguları vardı.
Kraliyet Okul Korosu'nda şarkı söylediği yerdi burası.
Dönemeçten, tepenin doğu ucundan
hacılar ilk defa gördü Cantenbury'yi.
Sen gördün mü?
Evet.
Bir arkadaşımla.
Kız mıydı, erkek miydi?
Erkek.
Sana yazıyordur umarım.
Yazmıyor.
Belki mektubunu düşman ele geçirmiştir.
Hayır Bob.
Aslına bakarsan
düşman onu ele geçirdi.
Pilottu.
Uçağını mı düşürdüler?
Evet.
Başın sağ olsun.
Filmi ana karakterleri, farkında olmasalar da
modern hacılar.
Hepsi Canterbury'ye doğru kendi yolculuğunu yapıyor.
Hepsi kayıp ruhlar,
bir şekilde sürüklenip giden kederli insanlar.
Hepsinin onları iyileştirip ayağa kaldıracak bir yardıma ihtiyacı var.
Burada,
çiftlikte çalışan Alison Kent kırsalına vardığında
mekan onunla konuşmaya başlıyor.
Manzarada eski hacıların seslerini ve müziklerini
duyuyor.
Atalarının.
Eğer durup dinlersen,
dikkatini verirsen
geçmiş seninle konuşur.
Ve geçmişin sesleri
şu an yaşadığın hayatı anlamlandırmana yardımcı olur.
Muhteşem değil mi?
Kimse var mı orada?
Michael ve Emeric, her zaman sihirli bir şeyler yakalamak için
pusuya yatıyordu. Emeric'in ifadesi bu.
Gündelik deneyimlerin tasvirinin ötesine geçip hayatlarımızın
derin ve gizemli yanlarını yansıtmanın yollarını bulmak istiyorlardı.
Burada Powell ve Pressburger için epey yeni bir mistisizm var.
Yerel yargıçlardan daha yüksek mahkemeler var.
Hafif bir dokunuşla
ruhlar dünyasını uyandırmaya çalışıyorlar.
Cantenbury hacıları, gelin ve yardımlarınızı alın.
Senin hacılığın biraz tuhaf.
Hacılık ya yardım almak için yapılır
ya da kefaret ödemek için.
Benim ikisine de ihtiyacım yok.
Sen bir araçsındır belki.
Alevli kılıç alacak mıyım?
Hiçbir şey şaşırtmaz beni.
Kafamın etrafında bir hale görene kadar inanmam.
Çok güzel bir katedral manzaran var.
Tüm tuhaflığına rağmen bu,
meşhur the Archers filmleri içinde en mütevazı olanı.
En gösterişsiz, en samimi
ve sıradan hayatlarla en çok ilgili olan filmleri.
Ana karakterler, seyircinin 1944 yılında kendini bulabileceği
bir durumdalar.
Sevdiklerinden ayrılmışlar.
Görev bilinciyle metin olmaya çalışıyorlar.
Ama kendi köşelerinde
korku, yalnızlık ve acı içindeler.
Filmin amaçlarından biri,
acı çekenlere teselli sunmak.
Alison keder içindeyken
nişanlısının babasının onu görmek için
Cantenbury'ye geldiğini öğrenir.
İki haftadan uzun bir süre seni bekledi,
Canterbury'de.
Neden?
Çünkü Bay Geoffrey ile ilgili doğrulanmış bir haberi vardı Bayan Alison.
Cebelitarık'taymış.
Bayan Alison.
Mucize diye bir şey vardır diyen bir film bu.
Pencereleri açayım.
Hac yolculuğunun sonunda
gerçekten ihtiyacın olan yardımı alabilirsin.
Filmin sonunda, bir alay asker katedrale giriyor.
Denizaşırı göreve gitmek üzereler
ve kaçının geri döneceğini bilmiyoruz.
Muhtemelen burada
Canterbury Katedrali savaş yorgunu
ama korunmaya değer İngiltere'yi temsil ediyor.
Uğruna savaşılacak bir yer.
Powell ve Pressburger bu filmde propaganda yaptıkları kadar vaaz da veriyor.
Neticede de ilk fiyaskolarına imza atıyorlar.
Film, genel seyirci için çok tuhaf ve anlaşılmaz.
Yine de bu aksilikten etkilenmediler.
O dönemde ikisi arasında derin bir güven duygusu vardı
ve bir sonraki işlerinin ne olacağını çok iyi biliyorlardı.
Joan bir yaşındayken nereye gideceğini çoktan biliyordu.
Sağa gidiyor, sola.
Hayır, dümdüz.
I Know Where I'm Going, ilk bakışta eğlenceli olduğu
anlaşılan bir film.
Müttefik Devletler'in savaşı kazanacağı artık belli olduğundan
Michael ve Emeric de rahatlıyor bu dönemde.
Mizah duyguları ortaya çıkıyor böylece.
Şimdi 25 yaşında.
Değişmeyen tek bir şey varsa o da şu:
Hâlâ nereye gittiğini biliyor.
İyi akşamlar Bayan Webster.
İyi akşamlar Leon.
Merhaba tatlım.
Joan Webster diye yeni bir karakter
takdim ediliyor burada.
Baba.
Evleniyorum.
Ne?
- Masanız hazır Bayan Webster. - Teşekkürler Fred.
Geçelim tatlım. İçecek bir şey getir.
Bir kadını ön plana alan ilk the Archers filmi bu
ve bu kadın Emeric'in tutkuyla flört edip
kısa süre önce evlendiği Wendy Green'e benziyor muhtemelen.
Belli ki Wendy inatçı, sofistike
ve maddiyatçı birisiydi.
Tabii ki sizin hesabınıza yazıldı hanımefendi.
Belki de bu yüzden Emeric senaryoyu kolayca yazdı.
Tüm metni bir haftadan kısa sürede çıkardı ortaya.
Leydi Bellinger'in arabası!
Joan'un hikayesi, kuzeye yapılan bir yolculukla başlıyor.
Consolidated Chemical Industries ile evlenemezsin.
Öyle mi?
Küçük bir İskoç adasına gidiyor,
burada Sör Robert Bellinger ile evlenecek,
Consolidated Chemical Industries'in zengin sahibi bu adam.
Joan Webster,
Consolidated Chemical Industries'i
kocan olarak kabul ediyor musun?
- Evet. - Glasgow istasyonu.
Öyle mi?
Bir beyefendi sizi bekliyor. İstasyon şefi de yanında.
Buchanan caddesine gitmek için epey vaktin olacak.
The Archers bu filmde gerçekten eğleniyor.
Şu şapkaya dikkat edin.
Bu yolculuk muhtemelen Emeric'in Michael'a hediyesiydi
çünkü Michael'ın da çok keyif aldığı bir rotaydı bu.
İskoçya, dünyada en çok sevdiği yerdi.
Ve ne zaman bir filmin çekimleri bitse
burada doğa yürüyüşlerine çıkarak kendi tazelerdi.
Duyduk duymadık demeyin!
Joan Webster için
Dış Hebridler zorlu bir yere dönüşüyor.
Şansınıza bugün karşıya geçilemiyor.
Filmin büyük bir kısmında adalara gidecek bir gemi bulmaya çalışıyor,
nişanlısı orada onu bekliyor.
Evde beklemek ister misiniz? Tanıdıklar var.
Teşekkürler.
Ama gemi beni buradan alacak,
o yüzden burada beklesem daha iyi olur.
Peki.
Ama eğer gemim gelmezse beni siz götürür müsünüz?
Götüremem hanımefendi.
Duygusal yoğunluğu epey yüksek üç dört sahneyle
buranın kadına ne kadar yabancı geldiğini net bir şekilde anlıyoruz.
Yokuşun tepesinde ufak bir kapı göreceksiniz.
Joan, hava düzelene kadar yerli halkın yardımlarını kabul etmek zorunda.
Yerli halkın uçuk ve kendine yeten insanlar olduğunu görüyor,
üstelik hayata bakışları da onunkinden tamamen farklı.
Ben de tam yanınıza geliyordum.
İçeri buyurun, ateş yakmıştık. Albayla tanışmışsınız.
Evet, bu şerefe nail oldum. Ben Barnstable.
Albay Barnstable, usta şahin terbiyecisi--
Doğan diyecektin Torquil'ciğim!
Dış Hebridlerin en iyi doğan terbiyecisi.
Dünyanın canım.
Merkezinde komedi ve aşk olsa da
bir yandan da değerlere dair bir film bu.
Tüm o atılgan karakterler, Michael ile Emeric'in sevip
önem verdiği birtakım özellikleri temsil ediyor.
- Catriona! - Sevgili kızımız gelmiş.
Cesaret, nezaket, cömertlik,
sıcakkanlılık ve yoldaşlık.
Torquil!
Bayan Potts!
Tüm bu özellikleri en eksiksiz şekilde vücuda getirense
Torquil.
İzne çıkmış bir deniz subayı.
Kibrit veya çakmak var mı?
Teşekkürler.
Joan'un evlilik planlarına ciddi bir tehdit oluşturduğu aşikar.
Film sorusu ise şuna dönüşüyor:
Bu adama karşı koyabilir mi?
Teşekkürler.
Torquil'in önündeki engel, Sir Robert Bellinger tabii.
Merhaba canım. Ben Robert.
Cartier yüzüğü teslim etmiştir umarım.
Tabii ki Robert, her şey çok güzeldi.
Joan, bir telefon numarası yazmanı istiyorum. Hazır mısın?
2-36. Yazdın mı?
Robinson'ın numarası bu. Sorn'daki kaleyi kiraladılar.
Buralarda tanınmaya değer tek insanlar onlar. Bu kadar.
Bu arkadaşlarla, Robinsonlarla
tanıştığımızda züppe, alıngan ve bencil
olduklarını görüyoruz.
Sana bir bakalım.
Evet, tamamsın.
Sör Robert Bellinger ile evleneceksin, değil mi?
- Evet. Senin için bir sakıncası yoksa. - Yok.
Zengin biri, değil mi?
Yani parasını saymadım.
Sen zengin misin?
Hayır.
Emeric, A Cantenbury Tale'in ardından bu filmin The Archers'ın
maddiyatçılığa karşı savaşının ikinci bölümü olduğunu söyledi.
Buradaki insanlar çok fakir sanırım.
- Fakir değiller, paraları yok sadece. - İkisi aynı şey.
Hayır, çok farklı şeyler.
Daha iyi mi?
Joan, Torquil ile vakit geçirdikçe
bu adamın ve dünyasının büyüsüne daha çok kapılıyor.
Dikkatli ol.
Güzel şarkı. Nut Brown Maiden. Duydun mu daha önce?
Daha yüksek sesle çocuklar!
En sevdiğim sahne, Torquil'in
bir şarkının sözlerini ezberden söylediği kısım.
"Çok yaşa fındık renkli sevgilim,
Çok yaşa fındık renkli sevgilim,
Yaşa sevgilim
Çünkü benim kadınım sensin."
Bu film, hoşlandığınız birine izletebileceğiniz bir film,
nasıl söyleyeceğinizi bilmediğiniz şeyleri ifade etmenin bir yolu olarak.
Yani deneyimi paylaşmak için.
Bunu bir tek ben yapmadım, biliyorum.
Birçok romantik ilişki üzerinde
etki bırakmış bir film bu.
Bugün denize açılamayacağın söylendi sana.
Ömürleri boyunca burada yaşamış insanlar daha mı iyi biliyorsun?
Ruairidh havanın düzeleceğini söyledi. Kenny de.
Kenny başka ne söyleyebilir ki? Satın almadın mı onu?
Bağırmana gerek yok!
İyi, git o zaman!
Boğul oralarda!
Senden kaçıyor.
Haklısın.
Neticede Joan ile Torquil'in ufak bir teknede olduğunu görüyoruz.
Brandanın altına gir ve sıkı tutun!
Ah, elbisem!
Saçmalama! Vazgeç!
Motor bozuluyor, hava berbat
ve Corryvreckan'daki çok fena bir girdaba girmek üzereler.
İnsanın hayatını tamamen rayından çıkaran,
doğal afet gibi bir aşka dair bir film bu.
Ve Joan'ın kaderi sadece Torquil'in değil,
doğa tanrılarının da elinde gibi görünüyor.
Film, The Archers için biraz sıradışı olan bir özelliğe de sahip,
klasik bir mutlu sonla bitiyor.
Ama bu aşk hikayesinin insanı mest eden bir yanı var.
Bence gelmiş geçmiş en iyi aşk filmlerinden biri bu.
Hey!
Ayrıca doğal aleme dair mistik bir şiir.
Ve doğru değerlere dair bir vaaz.
Bu dönemde herkes, çatışmalar bittiğinde
İngiltere'nin nasıl bir yer olması gerektiğine
kafa yormaya başlamıştı.
Michael ve Emeric de insanları paralarına göre değil
karakterlerine göre değerlendiren
bir ülke olabileceği yönündeki idealist fikirlerini sunmak için
bu filmden faydalandı.
İSTİHBARAT BAKANLIĞI
FİLM DEPARTMANI SALON
The Archers'ın savaş yıllarında çektiği tüm filmlerin konusunun
İstihbarat Bakanlığı tarafından onaylanması gerekiyordu.
İstihbarat Bakanlığı'nın bir film departmanı vardı.
Başında da Jack Beddington vardı.
Savaş sırasında onların onayı olmadan film yapmak mümkün değildi.
Jack Beddington bizi görüşmeye çağırıp
şöyle dedi:
Savaşı kaybederken
Amerikalılarla ilişkilerimiz çok iyiydi
ama şimdi kazanmaya başlayınca ilişkilerimiz de bozuldu.
İlişkileri düzeltmek için özgün bir senaryo yazmak,
İngiliz-Amerikan ilişkilerine dair özgün bir film yapmak ister misiniz diye sordu.
The Archers bir çatışma filmi değil,
şiirsel bir fantezi çıkardı ortaya.
İyi bir kıza benziyorsun. Sana konumumu söyleyemem.
Araçlar da personel de gitti.
Telsizcim Bob hariç, burada ölü yatıyor.
Diğerleri emirlerimi dinlemedi.
Saat 0335, tamam mı?
İlk sahnede David Niven'in canlandırdığı Pete ile tanışıyoruz.
Yetti bu kadar. Yanmaktansa atlamayı tercih ederim.
İlk 300 metreden sonra ne fark eder ki zaten?
Bir şey hissetmeyeceğim,
seni korkutmadım umarım.
- Korkmadım. - Aferin.
Mahvolmuş uçağının kokpitinden Kim Hunter'ın oynadığı June'la konuşuyor.
Aşık olduğun biri var mı? Dur, dur, cevap verme.
Senin gibi bir adamı sevebilirim Peter.
Seni seviyorum June, sen hayatımsın ve seni terk ediyorum.
Peter aynı anda hem ölüme uçuyor
hem de aşık oluyor.
Kapatıyorum June. Hoşçakal.
Hoşçakal June.
Alo, George için G. Alo, G-Goerge.
Alo---
Elveda Bob. Birazdan görüşürüz.
Sen ne takacağımızı biliyorsun artık. Bildiğin kanat.
Bu film, Powell ve Pressburger'ın
neden belgesel çekmediğinin çok net bir ifadesi.
Sadece kurmacayla başarılabilecek bir yoğunluğa
ulaşmak istiyorlardı.
Peter ıssız bir kıyıya vurur, nerede olduğuna dair hiçbir fikri yoktur.
Mucize eseri, sahilde bisiklet süren June ile karşılaşır.
Merhaba.
Sana da merhaba. Ne oldu?
Ve bu ikili, birbirlerine duydukları aşktan anında emin olur.
Sen June'sun.
Sen de Peter.
Ama bir sorun vardır. İlahi hesaplamalara göre
Peter'ın ölmüş olması gerekir.
Toplam 91,716,
varan 91,715.
- 17 numaralı kılavuz. - Hanımefendi,
herkesin yapabileceği bir hata.
Nasıl oldu bu?
Bu lanet olası sis hariç her şey hesaba katılmıştı.
Pilot uçaktan atladı, siste kayboldu, yakalayamadım onu.
Kılavuz melek, Dünya'ya geri dönüp Peter'ı bularak
hatasını telafi etme emri alır.
Bu arada mösyö, Peter'ı görünce benden bir mesaj iletebilir misiniz?
- Avec plaisir. - Sadece "Hey" deyin.
Bon.
İnsan yukarıda renkleri özlüyor.
Aşk için harika bir akşam.
İki alem fikri, Emeric'in o güne kadarki en iddialı fikriydi.
Ayrıca renklerle ilgili de cesur bir karar vermişti.
Öteki dünya nispeten yavan, bürokratik,
siyah-beyaz bir yerdi.
Bizim dünyamızsa rengarenkti.
Ateşin, tutkunun, güzelliğin ve şiirin diyarı.
Peter'ın derdi, artık hangi dünyaya ait olduğunu bilememesi.
Dünya'da June ile aşkını yaşamasına izin mi verilecek,
yoksa öteki dünyaya gitmeye mecbur mu kalacak?
Özetle,
yeri yaşayanların yanı mı,
ölülerin mi?
Epey detaylı halüsinasyonlar görüyor,
gerçek bir yaşam deneyimine benzeyen şeyler.
Görüntüler, sesler ve fikirlerin bir birleşimi.
Bu film Powell ve Pressburger için önemli bir adımdı
çünkü burada gerçekçiliğin prangalarından tamamen kurtulup
memnuniyetle gerçeküstücülüğü kucakladılar.
Doktor, geldi! June!
Michael, bir film yönetmenin birtakım numaraları olan
bir sihirbaz olduğunu düşünürdü.
Doktor.
Eski usül efektler ve illüzyonların keyfini çıkararak
sessiz filmlerle geçen gençliğini yad ediyor sanki,
Victorine stüdyolarında Rex Ingramla ile çalıştığı dönemi.
Rex Ingram'ın etkisi, bu filmin ölçeğini de etkiledi.
Hem iddialı hem maceralı bir film çıktı ortaya.
Geri dön!
Peter! Peter! Geri dön!
Filmin başarılı olması için muazzam bir set tasarımı ve görüntü yönetimi lazımdı.
Ama bu dönemde the Archers'ın zaten çok yetenekli teknisyenlerden
oluşan bir ekibi vardı.
Ekibin en önemli üyelerinden olan sanat yönetmeni Alfred Junge
bir tasarım dehası olmanın yanı sıra
mühendislik ve mimarlık konusunda pratik bir beceriye sahipti.
Sinemanın gelmiş geçmiş en iyi sanat yönetmeniyle çalışıyorduk.
Kariyeri Fritz Lang'ın ilk dönemine ve Metropolis'e kadar uzanıyor.
Biz de ondan öyle şeyler istedik ki. Mesela perspektifle halledilip
aynı gün içinde çekimleri yapılacak
bir yürüyen merdiven yapmasını istemiştik.
Çünkü savaşın sonunda elimizde yeterince çelik yoktu
ve merdiveni sürekli çalıştırmak için yeterli elektrik de yoktu.
Bu yüzden merdivenin yukarısındaki ve aşağısındaki tüm sahneler
tahtada perspektifle çalışıldı.
Bence bu insanların en önemli özelliği
muazzam teknisyenler olmalarının yanı sıra
problem çözmekten de hoşlanan
insanlar olmalarıydı.
Biz de problem yaratmaya bayılıyorduk!
Çoğu insan,
çoğu insan hiçbir problem çıkmadığında mutlu olur
ama problemlere bayılanlar da vardır.
O dönemde birlikte çalıştığımız ekipteki insanlar
yanımıza gelip "Problem ne?" derdi.
Bay Powell, sette oyuncularla nasıl çalışıyorsunuz?
Şu sahneyi düşündüm, bence böyle yapalım,
siz ne dersiniz
diye başlıyorum güne.
Onlar da genelde başka bir şey yapmak istediklerini söylüyor.
Bu yüzden tartışıyoruz.
Uzun uzadıya değil ama.
David Niven ile çalışmak rüya gibi.
Ayrıca çok da net biri. Her zaman tam 6'ya 10 kala çıkar.
Bir sahnenin ortasında olsan bile
gelip "Kusura bakma dostum ama gitmem lazım" der.
- Ve gider! - Cidden mi?
Peter'ın yaşadığı her şeyin somut tıbbi gerçeklere dayanması
gerektiği fikri Michael'dan çıktı.
Ayrıca filmin tüm görsel oyunlarının altında ciddi bir amaç yatıyor.
Michael bunlar aracılığıyla kamerasını dertli bir ruha çevirip
savaşın sebep olduğu
ruhsal hasarlara dair bir hikaye anlatıyor.
Ölülerin ardı arkası gelmez kitleler halinde öteki dünyaya aktığı
görüntülerle dolu kafası onu rahatsız ediyor
ve kendisinin nasıl hayatta kaldığını anlayamıyor.
Bugünlerde buna sağ kalma suçluluğu denebilir.
Savaşın hemen ardından gelen bu dönemde
sinemanın yükselen trendi kara filmlerdi.
Genelde karakterlerin sonunun baştan belli olduğu
karamsar, kötümser filmler.
Peter. Peter!
Powell ve Pressburger bu geleneğin tam tersi işler yaptı.
Savaş yıllarındaki tüm önemli filmlerinde yardım eli uzatmaya,
teselli vermeye ve yeniden başlama umudu aşılamaya çalıştılar.
Aşk ve Ölüm'de ise bir aşk ihtimali sunuyorlar.
Müsaadenizle.
Aşkın, hayatta kalmanın ve her şeyi aşmanın hak edilmiş coşkusu.
Elimizdeki tek somut kanıt bu.
Çabuk. Mahkemeyi bekletmeyelim.
Filmdeki en güzel numaralardan biri
tüm görsel ihtişama rağmen
aşkın kanıtının ufacık bir şey olması.
Bir gülün üzerindeki tek bir gözyaşı.
Hoşçakal sevgilim.
June da Peter'ın yerine
öteki dünyaya gitmeye gönüllü olduğunda ikinci kanıtı sunuyor.
Peter için canını vereceğini gösteriyor böylece.
Bu fedakarlık anında
filmin anafikri net bir şekilde ifade ediliyor.
Evet Bay Farlan, evrende en güçlü şey kanunlar olsa da
Dünya'da en güçlü şey aşktır.
İktidarın ve ölümün karşısında
birbirimize tutunuyoruz.
Bir gülün üzerindeki tek bir gözyaşı
cennetin ordularından güçlüdür.
Empire sinemasının önünde binlerce Londralı
Royal Command Film Performance'a katılacak kraliyet ailesini,
film yıldızlarını ve ünlüleri görmek için girişe yığılmış durumda.
Aşk ve Ölüm, Powell ve Pressburger'ın güçlerinin zirvesinde
olduğu bir film.
İlk Royal Film Performance etkinliği için seçiliyor.
Öyle bir kalabalık vardı ki Kraliyet ailesi geç kaldı.
Sonunda mekana geldiklerinde kalabalığın içinden geçip
sinema salonuna zar zor ulaştı.
The Archers çok iyi durumdaydı ama yıl artık 1946'ydı
ve hizmet edilecek bir savaş seferberliği kalmamıştı.
Emeric'i art arda özgün senaryolar yazmaya iten
bir teşvik yoktu artık.
Böylece The Archers büyük bir soruyla karşılaştı.
Artık ne tür filmler yapacaklardı?
Birden şöyle hissetmeye başladık, bu filmleri yaptık bitirdik,
artık savaşla ilgili olmayan
bir film yapmamızın vakti gelmedi mi?
Siyah Nergis, Powell ve Pressburger'ın işlerine yepyeni bir yön verdi.
İlk özgün olmayan hikayeleriydi
ve savaşın ardından
farklı ve uzak bir dünyaya kaçıştı.
Rumer Godden'ın romanı, Himalayalar'da bir manastır
kurmaya çalışan rahibelerin yaşadığı zorlukları resmediyor.
Duyuları harekete geçiren bir atmosfer var sanki
ve rahibeler de tehlikeli dürtüler
ve gergin çatışmalarla mücadele ederken buluyorlar kendilerini.
Kendimi Himalayalar'da rahibelerle ilgili bir film yaparken buldum.
Camlara dağlar çizilmişti.
Tüm hikaye Hindistan'da geçtiğinden
Michael'ın filmin tamamını İngiltere'de çekme kararı
hem şaşırtıcı hem de cesurcaydı.
Himalaya ortamını yaratmak için sıradışı setler, çekim hileleri
ve gerçek görüntüleri kopyalayan sahneler kullanılacaktı.
Bir bakımdan pratik bir karardı bu
çünkü o zamanlar film yapmak çok dinamik bir şey değildi.
Her şeyin önceden görselleştirilmesi gerekiyordu,
spontane veya doğaçlama olabilecek çok az şey vardı.
Siyah Nergis, her sahneyi kendi içinde bir prodüksiyona çevirerek
bu süreci bir keyfe dönüştürdü.
Karenin her veçhesinin titizlikle denetlendiği
ressamlara yaraşır bir kompozisyon.
Hakikaten görüntülerin ince ince tasarlandığı bir sinema bu.
Filme halüsinasyon havası veren bir canlılık ve yoğunluk
katan da bu.
Kameraman Jack Cardiff'ti.
Ve kasıtlı bir biçimde Rembrandt ve Vermeer gibi ressamların
izinden gidiyordu.
Ayrıca renk kullanımına tam bir İngiliz gibi yaklaşması da çok özeldi.
Beyaz ve kırık beyaz kıyafetler giyen rahibeler,
soğuk yeşil, mavi ve grilerle çevriliydi.
Bu yüzden kırmızı gibi sıcak bir renk belirdiğinde
cidden göze çarpıyordu.
Filmin renkli nitrat baskı versiyonunu ilk izleyişimi hâlâ hatırlıyorum.
Ormangülleri ekranda patlar gibi belirdiğinde
neredeyse şoke olmuştum.
Renklerin hikayeyi ve filmin duygusunu
bu kadar beslediği
başka bir film görmemiş olabilirim.
Tüm bu ince tasarımın tam merkezindeyse
insan yüzleri var.
Bilhassa da Rahibe Clodagh'ı oynayan Deborah Kerr'ın yüzü.
Rahibe Clodagh'a tezat ve muhalif konumdaysa
Kathleen Byron'ın oynadığı Rahibe Ruth.
David Farrar da tekinsiz bir varlık olarak...
Teşekkürler.
...iki kadın arasında hararetli bir rekabeti ateşliyor.
Onu gördüğüne çok memnun olduğunu fark ettim.
Eğer böyle düşünüyorsan aklını kaçırdığını söylemeden edemeyeceğim.
O döneme göre cesur bir hamleyle,
Ferrar, kadınların bakış açısından erkek bir seks objesi
olarak sunuluyor.
Sonuç olarak da ortaya beden ve ruh arasındaki klasik çatışma çıkıyor.
Bana emir veremezsin,
üzerimde hiçbir gücün yok artık.
Rahibe Ruth'un kırmızı bir elbise giyip kırmızı ruj sürmesi
hem cüretkar bir hareket
hem de görsel bir şok.
Seks, renk kullanımı üzerinden hikayeye damgasını vuruyor.
Bunlar, 1940'larda şoke edici derecede erotik olarak algılanan görüntülerdi,
arkadaşlarımla bu filmi ilk defa televizyonda izlediğimiz dönemde yani.
Katolik Kilisesi'nin sansüründen geçmiş
siyah-beyaz bir versiyondu izlediğimiz
ama yine de izlememize müsaade edilen
görüntülere içkin psikoseksüel enerji
bizi hem içine çekmiş hem de büyülemişti.
- Ayah, uyan! - Ne oldu? Ne oldu?
Rahibe Ruth!
Durdur onu! Delirmiş!
Gidip Rahibe Clodagh ile konuş.
Seni buraya o getirdi, geri de götürebilir.
Rahibe Clodagh, Rahibe Clodagh!
- Seninle ilgili dediklerini biliyor musun? - Ne dediyse doğrudur.
- Onu sevdiğin için böyle diyorsun! - Kimseyi sevmiyorum ben!
Clodagh...
Ruth, deliliğin zirve noktasında
bayılıp kendinden geçiyor ve ekran kıpkırmızı oluyor.
Tutkusunun yoğunluğunu resmetmenin muazzam bir yolu bu.
Kırmızı, alev alev bir arzu.
Powell ve Pressburger'ın epey stilize bir şekilde
dışavurumcu bir deneye en çok giriştiği filmleri buydu.
Michael'ın en çok önem verdiği sekans da
"kompoze film" dediği on dakikalık
bir deneydi.
Sadece aksiyondan oluşan titiz bir koreografi var burada,
on dakika boyunca hiç diyalog yok.
Müziğin sahneye kılavuzluk etmesini istemişlerdi,
karakterlerin hareketlerini dikte edip
duygu ve düşüncelerini kelimelerden daha canlı bir şekilde resmedecekti.
Önce müzik bestelenmiş
sonra da bu sekans adım adım
çekilmişti.
Böylece her kare
müziğe mükemmelen uydurulmuştu.
Her şey bir araya gelip organik bir bütün oluşturuyor.
Melodramı operaya çeviriyor.
Oldurduk, oldurduk!
Ben de gözlerime inanamadım.
Bundan sonra sinemacılık anlayışım tamamen değişti.
Sonraki yıl Kırmızı Pabuçlar çıktığında
tüm baleyi kompoze bir filme çevirdik.
Kırmızı Pabuçlar, sanatı ile aşkı arasında kalan bir kızın hikayesi.
Hırslı bir balerin olan Vicky Page,
meşhur menajer Lermontov'la çalışmaya başlıyor.
Ama besteci Julian Craster'e aşık olunca
hayatı ikiye bölünüyor.
Uzun bir geçmişi olan bir film bu.
Emeric, 1930'larda bir bale filmi senaryosu yazmıştı.
Ama Michael'ın senaryosunda aradığı esas şey,
denencek yeni fırsatlardı.
Aldığı ilk radikal karar şuydu: Filmi ancak Vicky Page'i
bir oyuncu değil, gerçek bir balerin canlandırırsa çekecekti.
İyi bir dansçı olmanın yanı sıra büyük bir filmi sırtlayacak kadar
iyi oyunculuk yapabilecek birini bulmak hiç kolay iş değildi.
Ama nihayetinde aradığı her şeyi Moira Shearer'da buldu.
Tek sorun, filmde oynamak istememesiydi
ve onu ikna etmeleri neredeyse bir yıllarını aldı.
Dönemin bale kültürünün parçası olan bir isimdi.
Dansın, sinemadan çok daha ciddi bir sanat
olduğunu düşünüyordu.
İyi şanslar!
İyi şanslar.
Filmdeki en cesur fikir, merkezine gerçek bir
bale eserini yerleştirmekti.
Tamam Ivan.
Gitme zamanı Craster.
- İyi şanslar Bay Craster. - Teşekkürler Bay Lermontov.
- Heyecanlı mısın? - Hayır.
Hadi!
Bir bale gösterisini bütünüyle ekrana taşımak için
filme 15 dakika ara vermek.
Büyük bir riskti bu.
Daha önce kimse böyle bir şey yapmamıştı
ve seyircinin nasıl tepki vereceğine dair kimsenin bir fikri yoktu.
Kırmızı Pabuçlar Balesi, Hans Andersen'in bir masalına dayanıyor.
Dans etmeye bayılan bir kızın hikayesi.
Sihirli kırmızı ayakkabıları sayesinde hayallerini gerçekleştirebiliyor.
Ama dans etmeye ara vermek istese de
ayakkabılar buna müsaade etmiyor.
Bu bale sahnesi, Michael'ın filme dair en çok heyecanlandığı şeydi.
Diyaloğun boyunduruğundan kurtularak
gönlünce yeni şeyler deneyebilir,
müzikle, ışıkla, görüntülerle, hareketle ve enerjiyle
özgürce oynayabilirdi.
Bu fikrin en radikal kısmı,
baleyi salondaki izleyicinin
göreceği şekilde değil,
dansçının kendi kafasının içinde deneyimlediği şekilde sunmaktı.
Michael, dansçının bedenini ve fizikselliği kullanarak
bir dansçının iç dünyasını resmetti.
Ruhsal acıyı yansıtmak için fiziksel devinimi kullandı.
İşte bu öznel yaklaşımın,
benim de Kızgın Boğa'daki
boks sahnelerini çekme biçimim üzerinde çok büyük bir etkisi oldu.
De Niro'nun hamlelerini izlerken
bunu bir dans, bir koreografi olarak gördüm.
Ayrıca mümkün olduğunca ringde kalmam gerektiğini fark ettim.
Ve dövüşçünün kafasının içinde kalmam gerektiğini.
Onun bakış açısını görüp duymak gerekiyordu.
...çeneye bir sağ yumruk, LaMotta'dan vücuda sert bir sol yumruk.
Raund 8, her şey olabilir...
Bu şekilde dövüş, çarpışma, mücadele
ve acı çekme hissi seyirciye de geçiyor.
Bir yandan da Jake'in ne hissettiğini yansıtmak için
görsel olarak her istediğini yapmakta da özgürsün.
Vücuda sert bir sol yumruk, Robinson ringden düştü...
Ringde olanları nasıl algıladığını.
Bu da bunu çok şahsi bir şeye dönüştürüyor.
LaMotta maçın kontrolünü ele geçirdi,
namağlup Sugar Ray'in zafer günleri geride kalmak üzere.
LaMotta yine hamle yapıyor.
LaMotta sol gösteriyor...
Kırmızı Pabuçlar balesinin sonunda
dansçının tutkusu onu felakete sürüklüyor.
Bale, sanatın ihtişamını büyük bir coşkuyla kucaklıyor.
Ama bir yandan sanatçı olmanın
insanı mahvedeceğini söylüyor.
Gerçek bir sanatçının
istediği için değil
mecbur olduğu için sanat yaptığını söylüyor.
Bir seçim değil, mecburiyet.
Kırmızı Pabuçlar'ı eşsiz kılan sadece ve sadece
sanatla ilgisi olmasıydı.
Sadece sanatla, sanatın en iyisiyle ilgilenmesi.
Filmin en takıntılı karakteri Boris Lermontov
hem Michael'dan hem de Emeric'ten izler taşıyor.
Powell ve Pressburger filmleri genellikle benmerkezci, istikrarsız
ve bağımlı kişilikleri ele alıyor.
Ama bu karakterler bana hitap ediyor ve beni çeken karakterlerin çoğunun
Powell'ın kahramanlarından etkilendiği belki de belli oluyordur.
Çatışmaların sürüklediği, hasarlı anti-kahramanlar bunlar.
İlginçtir ki benim için
Lermontov ile Travis arasında bile bir benzerlik var,
Taksi Şoförü'ndeki Travis Bickle.
Çünkü ikisi de her şeyin dışında dolanan karakterler.
İnsanları dinleyip gözlemliyorlar;
sürekli, patlamanın eşiğindeler.
İyi akşamlar Bay Craster.
Bu gece Covent Garden'a beklenmiyor musunuz?
Yeter artık, ikiniz de beni rahat bırakın.
Lütfen Julian, performans bitene kadar bekle.
Çok geç olur o zaman.
Zaten geç kaldınız Bay Craster.
Onu neden terk ettiğini söyle ona.
- Onu terk etmedim. - Terk ettin tabii ki.
Kimsenin iki farklı hayatı olamaz ve senin hayatın dans.
Kırmızı Pabuçlar'daki dramı benim için çekici kılan,
üç karakterin de hırslı ve sorunlu insanlar olması.
Ee Vicky...
Seni seviyorum Julian.
Sadece seni seviyorum.
Ama bunu daha çok seviyorsun.
Bilmiyorum!
Bilmiyorum...
Eğer onunla gidersen seni asla geri kabul etmem. Asla!
Aşkımızı yok etmek mi istiyorsun?
Ergen saçmalıkları!
Peki, git madem, onunla git!
Sadık bir ev hanımı ol!
Tabii ki bu çok riskli bir sahne.
Performanslar aşırı uçlara kayıyor
ve tüm hikayenin bayağı ve ucuz algılanma ihtimali doğuyor.
Ama bence gerçekliğin fevri ve içgüdüsel bir şekilde yoğunlaştırılması söz konusu.
Hayatın hiçbir önemi yok.
Şu andan itibaren dans edeceksin!
Kimsenin dans etmediği gibi.
Neticede hayat ve sanat bir araya geliyor
ve kırmızı ayakkabılar balede sahip oldukları gücü
hayatta da elde ediyor.
Moira Shearer'in gözlerinin o çarpıcı görüntüsü hiç aklımdan çıkmıyor.
Ayakkabılar onu yönlendirmeye başladığında
yüzü grotesk bir hal alıyor,
antik trajedileri hatırlatan bir maske gibi.
O kadar cesur, gösterişli ve abartılı ki.
Bazen ortaya çıkan o kontrolün kaybolduğu hissi hoşuma gidiyor.
Karakterlerin duyguları değil,
filmi yapan insanların duyguları kontrolden çıkıyor sanki.
Tutkuları kontrolden çıkıyor.
Yarattıkları peri masalına duydukları bağlılık
unutulmaz bir doruk noktası yaratıyor.
Hayır!
Birinin sanatı için öldüğünü göstermek sizin için neden bu kadar önemliydi?
Benim de başıma gelebileceği için bence.
Gerçekten mi?
Bana inanmıyorsunuz.
Rank yapımcıları Kırmızı Pabuçlar'dan nefret ettiler.
Şirketi giderek ele geçiren bürokratlar ve sermayedarlar,
bunu para kazandırmayacak felaket bir sanat filmi olarak algıladı.
ELEŞTİRMENLER "KIRMIZI PABUÇLAR"I COŞKUYLA KARŞILADI
Filmin kaderini, Bob Benjamin ve Arthur Krim adlı
iki Amerikalı değiştirdi.
New York'taki tek bir salonda bu filmi uzun süre gösterdiler.
KIRMIZI PABUÇLAR İKİ YILDIR BROADWAY'DE DANS EDİYOR
Zamanla The Archers'ın en meşhur filmi oldu.
Gelmiş geçmiş en iyi ve en başarılı filmlerden biri olu.
Ticari film anlayışını tersyüz etti bence bu film.
Powell ve Pressburger'da hayran olduğum her şeyin
en somut örneği.
Popüler bir eğlencelik olarak son derece tatmin edici
ama bir yandan da muazzam bir yaratıcılığa ve derinliğe sahip,
katmanlı ve huzursuz edici.
Tarihin görkemli bir biçimde haklı çıkardığı film.
Ama 1949 yılında
Michael ve Emeric, Rank'in filme yaptığı muameleden o kadar tiksindiler ki
şirketle bağlarını kopardılar.
London Films'e geçip yeniden Alex Korda ile ilişki kurdular.
Alex o kadar hoş
ve eğlence dolu bir insandı ki
sadece parası olanlardan değil
ilginç bir şekilde hiç parası olmayan insanlardan da
para koparmayı başarıyordu.
Tabii ki felaketle sonuçlandı bu.
Küçük Arka Oda, yeni sözleşmeleri altında yaptıkları ilk filmdi.
Ayrıca bir başka şaşırtıcı yön değişiminin de işaretiydi.
Büyük bir renkli başyapıta imza attıktan sonra
Michael bu sefer de küçük çaplı bir siyah-beyaz film
yapmaya karar vermişti.
"Romantizmden gerçekliğe sığınmak istedim."
diye ifade etti bu durumu.
The Archers her daim, gerçekliği göz ardı etmekle suçlanıyordu.
Bu filmle onları eleştirenlerin dimdik karşısına çıktılar.
Karanlık sokakların, kalabalık barların,
yavan evlerin,
ve boğucu ofislerin
birbiri ardına sıralandığı kasvetli bir yolculuğa çıktılar.
Fakat Michael'ın filmle ilgili en çok heyecanlandığı şey
karakterlerin sorunlu ruh halleriydi,
Nigel Balchin'in romanından esinlenmişlerdi.
Bir şeyler içmem lazım.
İçki ikram et bana.
Bir şeyler iç Sammy.
Viski mi?
Almayayım Susan. Güzel ilaçlarımdan alacağım.
Ana karakter olan Sammy,
bir ayağını kaybettiği için protez takan bir mühimmat uzmanı.
Neden çıkarmıyorsun?
İyi gelir.
Olmaz.
Yalnızken çıkarıyorsun.
Ben buradayken neden çıkarmıyorsun?
Şimdilik iyi.
Bir savaşı kolaylıkla kazandıracak fikirlerin olabilir
ama bunları satamazsan kimseye bir faydan olmaz.
Üniversite değil burası.
Reklam ajansı da değil ki senin ait olduğun yer orası.
Beni dinle Sammy.
Kendini büyük bir biliminsanı, beni de yardakçı bir tüccar sanıyor olabilirsin.
Ama gerçek şu ki işleri batırdığında arkanı toplamak bana kalıyor.
Bir diğer gerçek de şu:
Sana itibar sağlayan şeylerin hepsi, benim zihnimden çıkma!
Siyasetçi veya pazarlamacı olmayabilirim ama on yaşında bir çocuk da değilim!
Sammy'nin sık sık çektiği ağrılar,
kontrol etmeye çalıştığı viski bağımlılığını derinleştiriyor.
Sammy.
Departmanı sen yönetebilirsin. Pinker bile böyle diyor.
Ama hiçbir şeyi göze almıyorsun.
Elinde yaşamaya değer onca şey varken sadece kendine acıyorsun.
Ama tek ayaklı olmayı bu kadar özel kılan ne ki?
Yüreğin yok senin!
- Sesini keser misin? - Ben doğruları söylüyorum.
Sammy, tam bir ahmaksın.
Kendine gel Sue!
Komik duruma düşüyorsun.
Bir dahaki sefere eve dönmeyi aklına koyduğunda
bana da haber verirsen sevinirim.
The Archers bu filmle eğer isterlerse
İngiliz gerçekçiliği geleneği dahilinde
samimi bir film yapabileceklerini gösterdiler.
Fantezi ve komediye yatkınlarını dizginleyip
karmaşık bir aşk hikayesinin duygusal hakikatine
odaklandılar.
Düşündüm de eğer bu gece söylediğin kadar zavallı bir aptal olduğumu düşünüyorsan...
Birbirimizin yolundan çekilmemiz en iyisi.
Ben de aynı şey düşündüm.
Filmin son versiyonu öfke ve acı doluydu
ve eleştirmenler filme bayıldı.
Çık şuradan!
Tek sorun, seyircinin pek ilgi göstermemesiydi.
Savaş yıllarının acılarını anımsatan
kasvetli hikayeler izlemek istemiyorlardı.
Bu yüzden Küçük Arka Oda,
yeni bir başlangıç değil, bir çıkmaz sokak oldu.
Kendilerinden bekleneceği üzere,
ikili çektikleri en kasvetli filmden sonra
o zamana kadarki en havai filmlerini çektiler.
Alexander Korda, 1930'larda Scarlet Pimpernel'in
çok kârlı bir versiyonunu çekmişti.
Şimdi de renkli ve görkemli bir versiyonunu çekmek istiyordu.
Sam Goldwyn, Hollywood parasını getirecekti.
Powell ve Pressburger, ortak kariyerlerinde ilk defa
kendilerini ikisinin de istemediği bir şeyi çekerken buldular,
eskimiş bir klasiğin yeni versiyonunu.
Kimse sana yardım edemez, devletin de dahil.
Ne diyeceksin buna?
Her şeyi düşünmüş gibisin.
Bana söyleyecek tek bir şey kaldı...
Tebrikler...
Çok incesiniz Sör Percy.
Klişe Pimpernel öyküsüyle yapabilecekleri tek şeyin şu olduğuna karar verdiler:
Filmi komedi ve müzikle doldurup
taşkın bir eğlenceliğe çevirmek.
Cyril Cusack'ın durmadan hapşırdığı sahnede
cüretkar bir sinematik şaka var.
Ne zaman hapşırsa kamera havai fişekleri gösteriyor.
İnsanı afallatan bir görüntü ve kurgu,
hikayeyle hiçbir ilgisi yok.
Demek istediğim, filmde
dışarıda bir yerlerde havai fişekler patlıyor filan değil.
Damdan düşer gibi ortaya çıkan görsel bir metafor sadece.
Bence bunu--- Aslında bunun kökleri
ilk sessiz filmlere dayanıyor,
bu filmlerde bir kişinin duyduklarını görebiliyorsun.
Ya da görsellerle her şeyin yapılabileceği
avangart film denemelerinde görülen bir şey.
Ama Michael ve Emeric'in bunu
bir dramanın ortasında yapması
bence film yapmanın katıksız keyfini temsil ediyor.
Ama 1950'de
bir macera filminde hikayenin kendisiyle dalga geçilemezdi.
Sam Goldwyn bu yüzden onlara çok sinirlendi.
Tek istediği, orijinal filmin renkli versiyonuydu.
Bu yüzden yeniden çekim ve kurgu yaptılar ve ortaya çıkan şey kimseyi
memnun etmeyen tatsız bir taviz ürünü oldu.
Bu aksaklığın ardından, yine 1950 yılında
bir başka büyük Hollywood yapımcısı olan David Selznick ile
ortak bir yapıma girdiler.
Gone to Earth adlı bu film,
Shropshire halkını merkeze alan ve Mary Webb'in romanına dayanan
tutkulu bir hikayeydi.
Selznick'in bu filmle vitrine çıkarmak istediği
yeni eşi Jennifer Jones,
muazzam bir oyuncu olduğunu kanıtladı.
Jennifer Jones ile çalışmaktan çok memnunduk.
Selznick'ten pek memnun değildik.
Eşine deli gibi aşıktı.
Ve ayrıca çok kıskançtı.
Ayrıca eşi oradayken sete gelmeye de korkuyordu
çünkü kadının ona bir şey fırlatma ihtimali vardı.
Yani demem o ki
setin arkasından dik dik bakan gözleri hissederdik hep.
Kayboldu!
Gone to Earth, bir nevi gotik başyapıttı.
Michael'ın ülkesine, doğal aleme
ve İngiliz kırsalının ritüellerine yönelik derin hisleriyle doluydu.
"Gece yarısı yaklaştığında
Tanrı'nın küçük dağındaki en sarp kayalara tırman.
Eşarbını Şeytan'ın sandalyesine koy
ve etrafından dolaş.
Dileğini dile."
Eğer "Hunters Spinney'ye" gidecek olursam...
Eğer gidersem...
Peri müziğini duymak istiyorum.
Jennifer Jones'un oynadığı Hazel karakteri,
tuzaklar ve kapanlarla dolu bir dünyada vahşi bir canlı.
Peşimizdeler Foxy.
Hangi yöne gidiyorlar?
"Hunters Spinney"! Buradan!
- Seni yok edecekler! - Bırak onu, seni yok edecekler!
Onu bana ver, aptallık etme, bana ver!
Kayboldu!
Sorun şu ki Selznick, yaptıkları filmi kabul etmedi.
Neticede kafasındaki film
farklıydı.
Bazı değişiklikler yapmamızı istedi ama yapmadık.
Kuzey Amerika hakları ondaydı.
Jennifer'la ekstra sahneler çekti,
Rouben Mamoulian çekmişti sanırım.
Selznick onları dava edip Wild Heart adıyla kendi versiyonunu çıkardı.
Yani The Archers'ın
Hollywood yapımcılarıyla ticari film yapma girişimlerinin ikisi de
karşılıklı suçlamalar ve davalarla sonuçlandı.
Savaş dönemi idealizminden barış dönemi tüccarlığına geçişin
epey zor olduğunu gördüler.
Yaratıcılık açısından her şey ters gidiyordu
ve ikilinin acilen kendi üsluplarında filmlere dönmeleri gerekiyordu.
Orkestra şefi Thomas Beecham; Offenbach'ın,
Hoffmann'ın Sihirli Masalları operasını film yapmayı önerdi.
Emeric hemen atladı bu fikre.
Müzik ilk aşkı, en sevdiği sanattı.
Emeric ayrıca Alman yazar Hoffmann'la benzer bir ruha sahip olduğunu gördü.
İkisi de büyülü, marazi ve fantastik şeylerden hoşlanıyordu.
İlk hikayede Hoffmann, mekanik bir bebek olan Olympia'ya aşık oluyor.
Şu delikanlı, sana yemin ederim,
yakında evlenme teklifi edecek
Bittabi dostum
Burada Michael'ı heyecanlandıran
operayı dansa dönüştürerek sinemaya taşıma
fikrinin radikalliğiydi.
Ağaçlık yollardaki kuşlar Kanat çırpıyor
Önemli rollere şarkıcılardan ziyade dansçıları seçti.
Böylece hikayeler görsel olarak can buldu
ve her şeyin koreografili olduğu bir yapım çıktı ortaya
ki Michael'a göre mükemmel film böyle olmalıydı.
Tüm çekimler sessiz film gibi yapıldı,
müzikler sette çalıyordu.
Böylece sanatçılar ve ekip
müziğin büyüsüne kapıldı.
Tabii ki hareket de sinema sanatının asli bir unsuru.
Kameranın hareketlerine bayılıyorum.
Bir hareketten diğerine kesmeye bayılıyorum.
Ve her şeyin tam istediğim gibi hareket ettiği o özel anlarda,
ister sette olsun ister de kurgu odasında,
çok güçlü bir enerjinin seni ele geçirdiğini hissediyorsun.
İzlediğin tüm filmler içinde en sevdiğin sahne ne diye soruluyor bazen.
Her defasında aklıma Hoffmann'daki gondolda geçen
kılıç dövüşü sahnesi geliyor.
O kadar kıvrak ve akıcı ki.
Her şeyiyle fiziksel ve baştan sonra rüya gibi.
Hiçbir ses efekti yok.
Hem çok dolaysız
hem çok mesafeli.
Başka hiçbir sanat türünün başaramayacağı bir şey bu.
Pür film.
Hoffmann'da neredeyse bilinen tüm sinema teknikleri kullanılıyor
ve geleneksel anlamda devamlılığa hiç önem verilmiyor.
Görsellerinin gerçeküstü ve şaşırtıcı yapısıyla
film kendini aşıyor sürekli.
Klasik tiyatro efektleri, mükemmel sinematik detaylarla birleşiyor.
Mesela burada Olmypia'nın gözlerinin hareketi gibi.
Her şey gibi gözlerin bile koreografisi var.
Bu hep dikkatimi çekti, bilhassa Robert Helpmann'ın gözleri.
Tek bir bakışla
beş adım dans etmiş hissi uyandırıyor.
Michael'ın en sevdiği mantralardan biri şuydu: "Tüm sanatlar bir bütündür."
Çünkü bir filmde edebiyatı,
müziği, dansı, tiyatroyu ve tasarımı bir araya getirerek
geleneksel sanatları aşan bir nevi salt sinema yaratılabileceğine inanıyordu.
Buna en çok yaklaştığı film Hoffmann'ın Sihirli Masalları'ydı.
Ayrıca en iddialı fikirlerini hayata geçirişini temsil ediyordu.
Yani film hem Siyah Nergis'teki
on dakikalık deneme gibi kompoze bir filmdi
hem de Kırmızı Pabuçlar'daki bale gibi gerçeküstü bir psikolojik dramdı.
Sonuç, senfoni gibi icra edilen bir film oldu.
Defalarca izleyip
her izlemede yeni bir şey keşfedebilirsiniz.
Sinema katıksız dışavuruma ancak bu kadar yaklaşabilir.
Art arda sıralanan görüntüler
duyguları apaçık bir şekilde iletmek için tasarlanmış.
Geçen hafta New York'ta tarih yazıldı,
zira Metropolitan Opera House tarihinde ilk kez
sinema salonuna dönüştürüldü.
Hoffmann'ın Sihirli Masalları vesilesiyle.
London Films yapımı bu yeni İngiliz filmi
prömiyerini Kızıl Haç yararına yapılan bir galada gerçekleştirdi.
New York'taki büyük prömiyerin ardından
Powell ve Pressburger, idollerinden biri olan Cecil B DeMille'den
bir tebrik mektubu aldı.
MUAZZAM CESARETİNİZ VE SANATINIZ İÇİN SİZE TEŞEKKÜR EDİYORUM
Ama film Cannes'da gösterildiğinde tatsız bir tartışma patlak verdi.
Alex Korda, yavaş ve sıkıcı bulduğu üçüncü perdenin
filmden atılması gerektiğini düşünüyordu.
Michael buna şiddetle karşı çıksa da
Emeric'in Korda'ya katıldığı hissine kapıldı.
Ve buna çok alındı.
Michael bir daha Korda'yla çalışmayacaktı.
Daha da fenası,
Emeric'le arasındaki güvenin temellerini sarstı bu olay.
Bunun ardından üç yıllık bir durgunluk dönemi yaşandı.
İkili bu süreçte birlikte tek bir film bile yapmadı.
Michael'ın bir sürü iddialı fikri vardı
ama yaratıcı özgürlük talep ediyordu.
Ama Korda ve Rank'le köprüleri yaktığından
bunu nereden bulacaktı?
Sıkkın ve huzursuz bir şekilde dünyayı dolaşarak geçirdi zamanını.
Ünlü bir isimdi, önemli biriydi
ama ne yapacağını da şaşırmış durumdaydı.
Michael, büyük sanatçılarla maceracı yapımların hayalini kuruyordu,
televizyonlar finanse edebilirdi bunları.
Fikirlerden biri, Odisseia'dan bir hikayeydi.
Başrolde Orson Welles olacaktı, opera metnini Dylan Thomas yazacak,
müziklerini de Stravinsky yapacaktı.
İkili arasında her zaman daha pratik düşünen Emeric'ti.
Kendi başına bir film çekmek için Korda'ya döndü.
Twice Upon a Time adlı bir çocuk masalıydı bu.
Ama film başarılı olmadı.
Sarsılıp hasar alan ortaklıklarını envaiçeşit projeyle
yeniden canlandırmaya çalıştılar.
Ama hiçbir işe ele atamadılar.
1950'lerin başında İngiliz filmleri yapmak için yeterli
para yoktu ve bağımsızlıklarını kaybetmeden
herhangi bir anlaşma yapmak çok zordu.
Yani film yapmak için sana para versinler istiyorsan
her yere gidersin, herkesle konuşursun, elinden geleni yaparsın.
Ama Michael ve Emeric bu şekilde çalışmaya alışık değildi.
Bağımsızlıklarını kaybetmek istemediler
ve bu yüzden çile çektiler.
Stres ve gerginlik yüzünden zıt yönlere gidiyor gibilerdi,
Michael daha idealist ve hırçın hale gelirken
Emeric'in hüsranı giderek derinleşiyordu.
Nihayetinde Oh... Rosalinda!! filmini çekecek kaynağı buldular.
Günümüz Viyana'sında geçen
bir Die Fledermaus yorumu.
Filmin sloganı, o dönemki ruh hallerine uyuyordu:
"Durum umutsuz ama ciddi değil."
Bence
affınıza sığınarak
böyle oldu!
Film, son derece farklı tasarımı ve ikiliye özgü
iddialı fikirlerle umut vaat eden bir başlangıç yapıyor.
Ama bu vaadi tam olarak yerine getiremiyor.
Rosalinda!
En iyi müzikal işlerinin aksine kompoze bir film değil bu,
daha serbest ve hafif bir iş.
Bence fikirlerini istedikleri gibi uygulamalarına
yetecek kadar paraları yoktu aslında
ve filmin vaat ettiği şampanyanın
gazı kaçmış gibiydi.
İngiliz kamuoyu, Emeric'in son derece Avrupai operet sevgisine
ortak olmayarak, onu cidden hayalkırıklığına uğratmıştı.
Ve ikilinin artık gerçekten bir başarıya ihtiyacı vardı.
Bir sonraki işleri, River Plata Muharebesi adlı
eski usül bir savaş filmiydi.
Michael bu filmi çekmekten büyük zevk aldı çünkü denizdeki gemileri
gösteren fevkalade kareleri yakalamak için büyük bir
savaş gemisi filosunu kumanda etmesine izin verilmişti.
Bu görüntülerin ekrana bu kadar iyi yansımasının sebebi
VistaVision'ın yeni geniş ekran formatında çekilmiş olmalarıydı,
o dönemin IMAX'iydi bu teknoloji.
Sinemada otururken insan kendini o gemilerin
güvertesindeymiş gibi hissediyordu.
Ölçek ve netlik inanılmazdı.
Ve böylece ikili birdenbire bir gişe başarısına daha imza attı.
Leicester Meydanı'ndaki Empire Theater, Royal Film Performance'a gelenleri
görmek isteyen çok sayıda Londralıyı
bir mıknatıs gibi kendine çekti.
Mesela genç Fransız oyuncu Brigitte Bardot.
Ayrıca muhtemelen Marilyn Monroe olarak tanıdığınız Bayan Arthur Miller.
Kraliçe, Bayan Monroe ile sohbet ediyor,
Windsor'da komşu olduklarından bahsediyor.
Drama açısından bakılırsa, ilk kez
son derece geleneksel bir film çekmişlerdi.
Şaşırtıcı veya yeni bir öğe yoktu.
...intihar bu. Kendini parçalıyor!
Tanrıların alacakaranlığı.
Ama River Plata'nın başarısı
endüstride yeniden itibar kazandıkları anlamına geliyordu
ve Rank onlara yedi filmi kapsayan beş yıllık bir anlaşma önerdi.
Emeric kabul etmeye can atsa da Michael vasat oyuncularla
vasat filmler yapmak zorunda kalacaklarından korkuyordu.
Hayallerinden ve özerkliklerinden vazgeçme fikrini de hazmedemiyordu.
Sonunda Rank için tek bir film yapmayı kabul etti,
bu da Ill Met by Moonlight'tı.
Tam The Archers'lık bir konusu vardı.
Paddy Leigh Fermor'ın gerçek hikayesine dayanıyordu.
Tam bir İngiliz kahramanı,
alaylı bir özel harekat görevlisi.
II. Dünya Savaşı sırasında Girit'te Alman bir generali kaçırmayı başarıyor.
Hadi!
Filmle ilgili sorun şuydu: Emeric hikayeyi sakin bir belgesel
diliyle aktarmak isterken
Michael büyük ve romantik bir film hayal ediyordu.
VistaVision kamerası bir kez daha muazzam görüntüler sağladı.
Ama özünde film karmakarışık ve sönüktü.
Michael, Emeric'in yorulup çekingenleştiğini
ve tüm ışığını ve hırsını kaybettiğini düşünüyordu.
Emeric ise Michael'ın delirdiğini
her konuda mantıksız davranmaya başladığını düşünüyordu.
Michael, Rank'in başrole Dirk Bogarde'ı seçmesinden hiç hoşlanmamıştı.
Hadi, sinyali ver.
Şekerci.
Nasıl vereceğim "şekerci" sinyalini?
Mors alfabesini bilmiyor musun?
Ben mi? Ya sen?
Hayır.
Peki...
Mors alfabesini biliyor musun?
Tabii ki.
Eğitimli asker değil misiniz siz?
Çok şükür değiliz.
Ya binbaşı?
Hayır, o da amatör. Rütbeli olsa da amatör yine de.
Michael'ın filmi Girit'te çekmesine izin çıkmadı,
bu yüzden çekimleri Fransa'da yapmak zorunda kaldı.
Tüm bu gelişmeler, kimsenin inanmadığı yılgın
ve sorunlarla dolu bir yapımla sonuçlandı.
Michael 30 yıl sonra filmi izlediğinde
ne kadar kötü olduğuna kendisi bile şaşırdı.
Oyunculuklar vasattı, kamera tamamen yanlış kullanılmıştı.
1957 yılı için bile son derece demode bir işti.
"Senaryo tam pişmemişti, aksiyon yönünden zayıftı" ona göre.
"Espriler bayattı,
sürprizlerse
kimseyi şaşırtmıyordu."
Kurgu sürecinde Powell-Pressburger ikilisi
artık aynı bakış açısına sahip olmadıkları gerçeğiyle yüzleşerek
ortaklıklarını bitirme kararı aldı.
Gerçeklerle kısıtlanmak hoşuma gitmemişti.
Evet, o tür bir gerçekçiliğine karşı çıktığınızı okumuştum,
biraz daha hayalgücü istediğinizi. - Evet. Yani...
Doğal olarak bu yüzden giderek uzaklaştık birbirimizden.
Bu fikir yüzünden.
Şiddetli bir kavga olmadı ama...
Olmadı.
O gerçeklikten taviz vermiyor, siz de hışımla çıkıp gidiyorsunuz gibi...
Hayır, daha ziyade üzücü bir müşterek uçurum gibiydi.
Müşterek uçurum diye bir şey yok, değil mi?
Birbirini seven iki insan arasında açılan üzücü bir uçurum.
Emeric bir zamanlar ortaklıklarını böyle tanımlamıştı:
"Profesyonellerin dünyasında bir çift amatörmüşüz gibi hissettim hep.
Amatörler yaptıkları işle çok daha yakın temas halindedir
ve hevesleri onlara yakıt sağlar
ki bu da profesyonellerin yakıtından çok daha güçlü bir şeydir."
İnsanlar bize o kadar uzun süre birlikte çalışmayı nasıl başardığımızı soruyor.
18 yıl gibi bir süre.
Cevap
sevgi.
Sevgi olmadan
hiçbir şekilde
işbirliği kurulamaz.
Emeric ve Michael'ın dostluğu baki kaldı
ve hiçbir zaman birbirleri hakkında tek bir kötü söz söylemediler.
Roman yazmaya başladım. Ama çok az yazdım, sadece iki tane.
Ve...
Bence iyi romanlardı.
Mark, ne güzel bir çocuk.
Kim o?
Benim.
Tabii ya.
Videoyu kim çekti peki?
Babam.
Michael, Emeric olmadan harika bir film daha çekti.
Ah, o ne?
Kadın Katili'ydi bu film.
Bence Michael'ın yeni şeyler deneme konusundaki kararlılığını temsil ediyor.
Mark, ne yapıyorsun?
İzlerken bir fotoğrafını çekmek istedim.
Hayır, hayır!
Michael kendini de hikayeye dahil etti.
Korkusunu incelemek için kendi çocuğunun ödünü koparan
zorba baba rolünü üstlendi.
Ne yapıyor?
Bana hediye veriyor.
Ne peki?
Tahmin edebilirsin.
Kamera.
Çocuk büyüyünce katil oluyor.
En huzursuz edici şeyse
tabii ki bu adamın anlayışlı bir bakışla resmedilmesi.
Utangaç ve acı çeken bir insan.
Kapat şunu Mark!
Mark, kapat şunu!
Sorunu, kendini bu dünyaya ait hissetmemesi
ve kendini sadece başkalarının mahvından yarattığı görüntülerde
canlı ve eksiksiz hissediyor.
Her akşam bu film makinesini açıyorsun.
İzlemeye can attığın bu filmler ne ki?
Şu an oynayan film hangisi?
Beni sinemana götür.
Olur.
Tüm filme hakim olan atmosfer,
bunaltıcı bir keder.
Bu izlediğim ne Mark?
Cevap versene.
Güzel değil.
Ben de bundan korkuyordum.
Ne?
Işıklar çok çabuk sönüyor.
Çok rahatsız edici ve tahammülü zor bir film
ama bir yandan da çok dokunaklı
çünkü merkezinde radikal bir şefkat var.
Aklını kaçırmış bir katile
üzülmenizi istiyor çünkü.
Neyi mahvettin sence?
Bir fırsatı.
Şimdi başka bir fırsat bulmam lazım.
İzle onları Helen.
Veda edişlerini izle,
birer birer.
Tek tek sıraladım hepsini.
Helen!
Korkuyorum.
Hayır, hayır Mark!
Ve memnunum...
Korkarım.
"Bu kalibredeki bir yönetmenin ekranı böylesine sapkın bir saçmalıkla
kirlettiğini görmek beni şoke etti."
"Michael Powell imzalı Kadın Katili'nin dünyası tek kelimeyle iğrenç."
" Kadın Katili, İngiliz sinemasının Bombay Canavarları'ndan bu yana gördüğü
en berbat film."
" Kadın Katili'nden kurtulmanın en tatmin edici yolu
kürekle alıp en yakın lağıma atmak olacaktır."
Ben bu filme inanmıştım ama onlar inanmadı.
20 yıl boyunca ortadan kayboldu.
Ben de onunla birlikte kayboldum.
Kâr garantili değildim artık.
Fazla bağımsızdım.
Bildiğimi okuyordum.
Michael'ın aleyhine işleyen bir diğer durumsa
artık 60'lara gelinmiş olmasıydı.
Tony Richardson, Karel Reisz,
Lindsay Anderson, belgesel geleneğinden
ve Avrupa Yeni Dalgasının fikirlerinden ilham alan yepyeni ve enerjik
klasikler çekiyordu.
Ben Ron, seninle konuşmak istiyorum.
Michael bu genç adamların gözünde çoktan tarih olmuştu.
- Paramı geri ver! - Söyle!
Kestik!
Kareden çıktım, beni hiç takip etmiyor musunuz?
- Seni takip etmiyoruz. - Tamam o zaman, peki, iyi.
Özür dilerim...
Yok, ağzımı açtığım o sahnede dudağımı biraz fazla yaladığım
hissine kapıldım. Birdenbire öyle yaparken buldum kendimi.
- Evet, tekrar yap onu. - Bir daha çekmek ister misin?
Motor!
Epey bir mücadelenin ardından Avustralya'da iki tane
düşük bütçeli film çıkarmayı başardı.
Bayan Ryan, sizinle konuşmak istiyorum.
Konuşmak istiyorum...
Bu da onlardan biri,
Helen Mirren ve James Mason'ın oynadığı Çıplak Model.
- Paramı geri ver! - Sen benden çaldın o parayı!
Kestik!
İkiniz de yeterince asılmadığınız için gerçek bir çekişme olmadı.
Gerçek bir çekişme varsa hayatın çantaya bağlı demektir.
Çantayı kaybedersen gidersin, anladın mı?
Cora!
Motor.
Kestik!
Çok güzeldi tatlım.
Harika. İyi misin?
Çok iyiydi.
Herkes memnun mu?
Kendisi tabii ki farkında olmasa da son uzun metrajlı filmiydi bu.
Yeni bir film çekecek parayı bir daha asla denkleştiremeyecekti.
Ölmüş.
Büyükannem mi?
Tabii ki Michael'ın zorluklar çektiği
ve neredeyse tamamen unutulmaya başladığı o yıllarda
Francis Coppola ve benim gibi insanlar Atlas Okyanusu'nun öteki yakasında
onun işlerini keşfediyordu.
En büyük şansımız, Powell-Pressburger filmlerini kültürel yükler olmadan
izliyor olmamızdı.
Yapıldıkları döneme veya nasıl karşılandıklarına dayanan
önyargılarımız yoktu.
Sadece keyifli filmler ve bazen de muhteşem sanat eserleri
olarak izledik bunları.
Her türden İngiliz filmini izledik, Grierson, Jennings,
David Lean, Carol Reed, Hitchcock, Powell ve Pressburger.
Ve hiçbir üslubun diğerinden daha iyi olduğunu düşünmedik.
Bize göre aynı halkın farklı yönlerini yansıtıyorlardı.
İngilizlerin.
Ve hepsine açıktık.
Michael'ı yakından tanıdığımda
İngiltere'nin ruhu ve kalbinin içine işlediğini net bir şekilde gördüm.
1980'lerde onun ve Emeric'in İngiltere'de nihayet
yeniden keşfedilip değerlendirildiğini görmek
büyük bir şanstı benim için.
Bu gece, bu ödülü takdim etmenin beni ne kadar mutlu ettiğini
kelimelerle anlatmam imkansız.
Çok ama çok gecikmiş olduğunu düşündüğüm bir ödül.
20 yıl boyunca tamamen unutulmuş
bu iki sinema devi nihayet hak ettikleri
takdir ve saygıyı kazanmıştı.
Michael 1984 yılında
uzun yıllardır birlikte çalıştığım, Kızgın Boğa'dan beri tüm filmlerimin
kurgusunu yapmış olan Thelma Schoonmaker'la evlendi.
New York'ta yaşıyorlardı ve Michael hem arkadaşım
hem de hayatımın daimi bir parçası oldu.
25-30 yıldır film yapmamış birisiydi.
Ama her gün bir film tasarlıyordu.
Zor zamanlarımda bana çok destek oldu.
Komedi Kralı'nı bitirdiğim dönemde
dibe vurmuştum neredeyse.
Ama Michael yaşadığım her şeyi anlıyordu bir şekilde.
Hiçbir zaman...
Müdahaleci olmadı.
Ama bir şeyler yaratarak geçirdiği
uzun yıllara dayanan deneyimiyle benimle yürekten konuşabiliyordu.
Ve bakış açısı, o zamanlar
etrafımda olan insanlarınkinden çok farklıydı.
Çok güçlü ve tavizsiz
bir ruhu vardı.
Unutulduğu dönemlerde bile böyleydi.
Şüpheye düştüğüm ve çaresiz hissettiğim dönemlerde
o ruh beni ayakta tuttu.
Şimdi dönüp baktığımda
Michael Powell'la 16 yıllık bir dostluğum olması
inanılmaz geliyor.
Sadece destekçim değil, aynı zamanda rehberimdi de.
Beni teşvik etti, kendime güvenmemi ve cesur filmler yapmamı sağladı.
Tamamdır millet, sorun değil.
Bu tamam. Ne? Tamam, evet.
Benim için neden bu kadar değerli olduğunu ve nasıl daima benimle
yaşayacağını tam olarak anlamam veya anlatmam mümkün değil.
Ve aklım her zaman
Emeric'le yaptığı filmlere gidiyor.
Artık kapatıyorum June.
Hoşçakal, hoşçakal June.
Alo, George için G. Alo, G-George.
David Niven'in Aşk ve Ölüm'de telsizden Kim Hunter'a
veda edişi.
Çalsın.
Küçük Arka Oda'da Kathleen Byron ile David Farrar'ın inanılmaz derecede
erotik sahneleri.
Kahraman Subay'da kameranın yükselerek sahneden uzaklaşması.
İnsan bazı filmleri defalarca izler ve onları içinde taşır.
Yaşın ilerledikçe daha da derinleşirler.
Nasıl olduğunu bilmiyorum ama oluyor işte.
Benim için bu külliyat muhteşem bir varlık,
daimi bir enerji kaynağı
ve hayatın ve sanatın
anlamına dair bir yadigar.
Geriye dönüp baktığınızda
İngilizlerin sizi bir şekilde
hak ettiğiniz gibi takdir etmediklerini düşünüyor musunuz?
İngilizler büyük adamları ne zaman takdir etti ki?
Kestik.
Umarım bu kısmı atarsınız.
MEYDİN İNGİLTERE