Mijn eerste indruk was dat hij heel erg lief was.
Hij leek vrij verlegen.
Eén minuut, 30 seconden.
Hij vroeg: Mag ik m'n hand op je knie leggen?
En ik zei: Oké, toe maar. Ik vond het lief dat hij het vroeg.
Nog 17, 16, 15...
Hij zei: Dit doe ik niet vaak...
maar ik wil je morgen graag zien, zullen we samen ontbijten?
We ontbeten en aan het eind van het ontbijt...
zei hij: Wil je met me lunchen? Dus we gingen lunchen.
Nog tien, negen, acht...
En toen vroeg hij: Kom je eten?
Ik weet nog dat hij op een avond zei:
Kom je mee naar m'n hotelkamer om raketvideo's te kijken?
Vijf, vier, drie, twee...
En ik dacht: Oké, ja. Ik kom wel mee.
En in z'n hotelkamer hebben we echt raketvideo's zitten kijken.
Elon Musk is de rijkste man ooit.
Maar hij zegt dat hij geen huis bezit.
Hij is anders dan veel anderen.
Hij belichaamt groots denken en het nemen van risico's.
Met een paar toetsaanslagen kan hij wereldmarkten beïnvloeden.
CEO Elon Musk creëert chaos met één tweet.
Bizar. Het vertrouwen is weg.
Hij maakt een chip die in onze hersenen geplaatst kan worden.
Momenteel bouwt hij raketten die 100 mensen naar Mars kunnen brengen.
Zijn macht en rijkdom...
blijven groeien.
Niemand op aarde doet meer om de wereld te veranderen.
Kom hier, man. -Waarom wil je met mij praten?
Omdat jij een hit bent, vriend. Jij bent de bink.
dit is het verhaal van Elon Musk
Hij heeft dingen gedaan die geen enkel ander land kan. Waanzinnig.
U bent Elons moeder...
en zijn grootste fan. -Ja.
ex-vrouwen, familie, vrienden, vijanden
Hij is zo gevaarlijk en compleet onverantwoordelijk.
Het is niet zo leuk om mij te zijn als je denkt. Wil ik mezelf wel zijn?
moeten we hem toejuichen?
Het lijkt vreemd om het aan een particulier bedrijf over te laten...
maar ik zal wel in het verleden vastzitten.
of moeten we zijn macht vrezen?
Onstabiel, roekeloos... -Ik ben gewoon mezelf.
het verhaal van Elon Musk
Oké.
Goed. -Oké.
Kunnen we? -Ja. Mooi. Bedankt.
Ik was een wetenschapsnerd op de middelbare school.
Ik had niet veel dates. Ik weet niet of mannen, of eigenlijk jongens...
bang voor me waren, maar ik had niet veel dates.
Ik datete alleen wie net zo goed was in exacte vakken als ik...
en dat was niemand, dus... Hoewel m'n ex-man dat wel was.
Hij was beter in exacte vakken en ik geef het niet graag toe...
maar daardoor is Elon waarschijnlijk wel 'n genie geworden.
Eén van m'n collega's was consultant voor Elons eerste startup...
genaamd Zip2.
Elon was boos dat de ingenieur die aan de deal werkte...
de technologie niet goed kende en ontsloeg hem.
De volgende ochtend ondervroeg hij me van:
Ken je de techniek? En ik zei: Ja, het werkt zo.
En hij zei: Mooi, je bent aangenomen.
Zijn wegen zijn ondoorgrondelijk.
Dit is KRX. Het is weer een prachtige dag in San Jose.
Toen het internet in opkomst was...
was Zip2 een cool bedrijf.
Daar zaten we in een soort laboratorium.
Het product was nog steeds in ontwikkeling.
Zip2, een bedrijf in Californië verleent online toegang...
tot informatie over steden in het land...
van waar je kunt eten tot lokaal vervoer.
Stel je de mogelijkheden voor.
De oprichter van het bedrijf is Elon Musk.
Hoe oud was je toen je dit bedrijf begon?
23.
Ik weet nog dat ik 'm ontmoette.
Hij liet zien wat hij had gemaakt...
een online Gouden Gids met kaarten en informatie.
Hij kijkt me aan en zegt: Gaaf, hè? En ik zei: Ja, heel gaaf.
Ik staar naar hem, hij staart naar mij...
en ik denk: Willen ze zien of ik iets kan bedenken of zo?
Hij beoordeelt mensen...
en ik heb gemerkt dat hij vaak naar ze staart. Dat kan intimiderend zijn.
Toen ontmoette ik Kimbal, z'n broer.
Zip2 richt zich meer op bedrijven, dus bijvoorbeeld...
Kimbal was veel sympathieker.
In 1995 willen de broers Elon en Kimbal ondernemers worden.
Ze proberen één van de duizenden startups op te zetten...
tijdens de technologiegoudkoorts in Silicon Valley.
Ze wonen op kantoor en hebben een studieschuld van 100.000 dollar.
Ze gaan op zoek naar mensen...
die in hen geloven voor de financiering.
Hoeveel hebt u geïnvesteerd in... -Al Elons bedrijven?
Ik weet het niet, zo'n 100 miljoen dollar ongeveer.
Ongeveer 100 miljoen dollar. Ja.
De eerste keer dat ik Elon ontmoette, zocht hij geld voor Zip2.
Hij en Kimbal zaten pas een paar maanden in Silicon Valley.
Ik weet nog dat ik dacht: Ze zijn slim en zelfverzekerd.
Die mix van genoeg zelfvertrouwen om bescheiden te zijn...
en genoeg intelligentie om heel behendig op vragen te reageren.
In m'n eerste week...
zag ik twee mensen uitgeteld op een bank liggen...
Elon en een zomerstagiaire.
Ze hadden allebei de hele nacht gewerkt...
en dat bleek vrij normaal te zijn voor Elon.
We bleven tot laat op kantoor...
en uiteindelijk viel hij in slaap onder z'n bureau...
met z'n natuurkundeboek als kussen.
Elon is een aparte kerel.
Hij weet zo'n beetje alles over alles.
Vanaf z'n derde dacht ik al dat hij een genie was.
Hij discussieerde met me en hij had een logische manier van denken.
Hoe kan dat als je zo weinig ervaring hebt?
Ik wilde hem naar de kleuterschool sturen.
Ze zeiden: Hij houdt het makkelijk bij...
maar zet hem een jaar lager...
want anders ontwikkelt hij zich sociaal niet.
En ik zei: Je begrijpt het niet.
Mijn zoon is geniaal. Hij moet ook met anderen praten.
En ze rolden met hun ogen, want elke moeder vindt haar kind een genie.
We werkten nauw samen.
Als hij in een goede bui was, was hij erg leuk gezelschap.
Maar ik herinner me 'n keer rond negen uur 's avonds...
Elon liep door het kantoor om te zien wie er nog achter z'n bureau zat.
En er zaten niet veel mensen, het was 21.00 uur.
En z'n gezicht werd rood en hij werd heel erg boos...
dat niet het hele bedrijf om 21.00 uur nog op kantoor was.
Hij werkte zeven dagen per week, lange dagen.
En in die periode had hij ook nog een relatie met zijn verloofde.
Elon ontmoette zijn verloofde Justine op de universiteit.
Ze volgden hetzelfde college Abnormale Psychologie.
Ze wedijverden met elkaar en Justine scoorde 97% op haar examen.
Elon scoorde 98%. En ze hebben nu al zes jaar een relatie.
Het was een achtbaanrit om Elon te zien worstelen...
met z'n werk en wat dat van een relatie eist.
En je accepteert dat als je tijd met hem doorbrengt...
je maar een klein deel van hem krijgt...
want hij besteedt 95% van z'n mentale energie aan z'n werk.
Hij laat het nooit los.
Je moet ontzettend veel tijd op je werk doorbrengen.
Er bestaat geen achturige werkdag in Silicon Valley, in welk veld dan ook.
Met Elon Musk.
Het is 07.00 uur en Elon Musk wacht gespannen op z'n beloning...
voor z'n harde werk in de Valley.
Hij had het altijd over de McLaren F1.
1 miljoen dollar, de snelste productieauto, maar 64 van gemaakt.
Ik zei: Waarom koop je geen McLaren F1?
En een week later deed hij dat.
Niet te geloven dat hij er eindelijk is. Te gek, man.
Drie jaar geleden douchte ik bij de YMCA en sliep ik op de werkvloer.
Nu heb ik een auto van een miljoen...
en leef ik behoorlijk comfortabel.
Daar is ie, heren, de snelste auto ter wereld.
Ik kan 'n eiland in de Bahama's kopen...
en er m'n eigen domein van maken.
Ik heb veel meer interesse in het opbouwen van een nieuw bedrijf.
Toen we werden aangenomen...
hadden we het over waar Elon zou zijn in de toekomst.
We zeiden: Hij wordt de rijkste man op aarde.
Of hij is platzak. Maar niets daar tussenin.
Elon investeert bijna al z'n geld in z'n volgende onderneming.
Dit is een pinautomaat. We gaan de bankindustrie transformeren.
Hij wordt CEO van een bankbedrijf...
dat miljarden dollars waard zal worden.
Maar terwijl hij op huwelijksreis is, wordt Elon afgezet als CEO.
Hij behoudt z'n aandelen, maar speelt geen grote rol meer in het bedrijf.
Dat laat z'n sporen na. Je voelt je verraden.
Als tiener had Elon niet veel vrienden, maar hij las wel veel.
De hele nacht. Ik kreeg hem 's ochtends niet uit bed.
Hij las veel sciencefiction.
Hij las de hele nacht tot hij zag dat ik opstond...
en dan ging hij slapen...
en moest ik hem slaapdronken aankleden en naar school brengen.
Welke problemen zullen de toekomst van de mensheid bedreigen?
Het grootste aardse probleem is duurzame energie.
Het andere is leven buiten de aarde mogelijk maken...
op meerdere planeten.
Mensen hebben avontuur nodig, nieuwe dingen ontdekken.
De beste reden is zodat we niet uitsterven...
door iets als een asteroïdeninslag, plagen of een kernoorlog natuurlijk.
Als dat zou gebeuren...
is menselijk leven op meerdere planeten een goede verzekering.
Begin 2000 ging ik regelmatig naar bijeenkomsten van de Mars Society.
We hadden het vaak over het werven van fondsen.
Filmmaker James Cameron was ook gek van Mars...
en overwoog een film over Mars te maken.
Iemand bedacht om Jim Cameron als publiekstrekker uit te nodigen.
Ik stuurde alle uitnodigingen en helaas deden ze het niet erg goed.
5 mei 2001
Er kwam één opmerkelijke reactie van Elon Musk, die niemand kende.
Hij betaalde 5000 dollar om naast Jim Cameron te mogen zitten.
Hij nam me apart...
en zei: Ik heb hulp nodig bij een project.
We brengen een miniatuurkas naar Mars...
om de planten te zien groeien.
Ik vond het heel ambitieus, maar wel goed doordacht.
Nog 12 meter, 2...
Hij probeerde mensen wakker te schudden.
Neil, we zien je nu naar beneden klimmen.
Z'n filosofie was dat fantastische dingen niet vanzelf gebeuren.
Dit is een kleine stap voor een mens...
Na het winnen van de ruimterace liepen NASA's plannen spaak.
De protonraket met Beseda is gelanceerd...
Ruslands bijdrage aan het internationale ruimtestation.
Ondertussen ontwikkelden andere landen hun eigen rakettechnologie.
Ze lanceerden satellieten en bevoorraadden het ISS.
Door een reis naar Mars te plannen...
denkt Musk ook te kunnen profiteren van de zakelijke kansen...
die zich voordoen in de ruimte en Amerika weer in het spel te brengen.
Als je een satelliet wilde lanceren...
kon je een Russische raket nemen, een Chinese raket...
of een Europese of een Indiase, maar niemand nam een Amerikaanse.
Ook Amerikaanse bedrijven zeiden: Wij gaan naar het buitenland.
Er was niks in Amerika dat voordeliger was.
Als Elon de ruimte in wil...
moet hij voormalige NASA-ingenieurs overhalen om hem te helpen.
Toen Elon met me begon te praten...
over het doel om van de mensheid 'n multi-planetaire soort te maken...
Je gebruikt dit vast niet...
maar dit is wat ik dacht in eerste instantie, oké?
Ik vertel wel iets wat je wel kunt uitzenden.
Ik verstond z'n naam niet. Ik dacht dat hij Ian Musk zei.
En ik had geen idee wat PayPal was.
Ik vond het een grappige naam.
Hij zocht een Russische raket voor een experiment op Mars...
en hij had gehoord dat ik hem daarbij zou kunnen helpen.
Elon, Jim en nog een technicus, Mike Griffin...
vliegen naar Rusland om goedkopere Russische raketten te kopen.
De standaard Delta-raket kostte 80 tot 100 miljoen dollar.
In Rusland kon je een soortgelijke raket voor twee miljoen kopen.
We kwamen een typisch militair complex binnen.
Prikkeldraad op de muren, beveiliging en wapens.
Uiteindelijk kwamen we in de ruimte waar iedereen zat...
ook de hoofdontwerper.
Zoals dat gaat in Europa begonnen we eerst met drinken.
We dronken wodka en proostten.
Een toost op de Russen en op de Amerikanen...
en een toost op Elon en op het internet.
En Elon begint de hoofdontwerper te vertellen...
over zijn idee van een multi-planetaire soort.
En Elon was eind 20...
en ze kenden hem niet en hij zag eruit alsof hij zo van straat kwam.
Dat zagen ze als een gebrek aan respect.
De hoofdontwerper werd boos.
Hij onderbrak Elon en begon staccato in het Russisch te praten.
Dit is een oorlogsmachine.
Dit is geen speelgoed voor een jochie uit Silicon Valley.
Dit is geen internetonzin, dit gaat om leven en dood.
En toen spuugde hij op Elons schoenen en op de mijne.
Elon keek me aan en zei: Hij spuugt op onze schoenen.
Na dit avontuur vlogen we met Delta terug naar New York.
Mike en ik gingen lekker zitten en bestelden wat whisky.
We keken naar Elon, die twee of drie rijen verderop zat.
Hij zat achter z'n computer heel erg ijverig te werken.
Mike stootte me aan en zei:
Wat denk je dat die maffe wetenschapper daar uitspookt?
Elon draaide zich om en keek ons aan...
één van de weinige keren dat hij me recht aankeek...
en zei: Krijg allebei de klere.
Hij zei: Ik denk dat we zelf een raket kunnen bouwen.
Hij zei: Ik heb een spreadsheet.
We keken ernaar en het was indrukwekkend.
'We gaan dit thuis bouwen.' En Mike en ik zeiden: Oké.
Hij zou het vast opdrinken.
Samen met John Garvey wilde ik de grootste amateurraket bouwen.
Lieve help.
We noemden het de Big Freaking Rocket, BFR.
John zei: Er is een internetmiljonair die langs wil komen...
om ons BFR-project te bekijken. Mag hij zondag langskomen?
En ik zei: Ja, natuurlijk.
Twee, één...
Hij was interessant...
want hij begon meteen heel gerichte vragen te stellen.
Zoals: 'Wat heb je daar?' Een stuwmotor van 6000 kilo.
'Is dat een grote motor?' Ik: De grootste amateurmotor.
'Heb je aan iets groters gewerkt?'
Ik zei: Ja, ik heb aan een stuwmotor van 300.000 kilo bij TRW gewerkt.
Hij vroeg: Kun je die motor bouwen?
Hij zei tegen mij en wat anderen: Laten we een bedrijf beginnen.
Ik zei: Ik doe mee. Ik tekende als eerste.
Zo werd ik werknemer nummer één van SpaceX.
Ik weet nog dat ik Elon e-mailde: Wat nu, een raketbedrijf?
Ja, ik doe mee.
Spel je naam voor me en vertel me wat je doet.
Elon Musk, E-L-O-N M-U-S-K.
Directeur van Space Exploration Technologies, of SpaceX.
Al mijn vrienden uit de industrie dachten:
Ik kom daar niet werken, jullie zullen falen.
We kunnen niet door een telescoop blijven kijken.
Uiteindelijk moeten we erheen om antwoorden te vinden.
Ik ontmoette hem tijdens een amateurraketweekend.
En later kwam hij naar mijn huis.
Ik stuurde het hele gezin naar de bioscoop: Ga maar een film kijken.
We hebben lang gepraat.
Meer dan twee uur. Toen ze terugkwamen, was hij er nog.
Het is best slim om bij iemand langs te gaan en z'n huis te bekijken.
Je algemene indruk is veel completer als je kijkt hoe mensen wonen.
eBay betaalt een miljard dollar voor PayPal...
een populair systeem dat websurfers gebruiken om rekeningen te betalen.
Een maand na de oprichting van SpaceX...
levert de overname van PayPal Elon Musk 250 miljoen dollar op.
Elon vertelt z'n nieuwe ingenieurs meteen...
dat ze een jaar hebben om het eerste particuliere bedrijf te worden...
dat een raket bouwt die in een baan om de aarde kan vliegen.
SpaceX verhuist naar Kwajalein, een klein eiland in de Grote Oceaan.
Er was geen stroom, geen water, geen riolering.
We moesten letterlijk alles meenemen.
De logistiek was vreselijk.
Om vloeibare zuurstof in de tropen te krijgen, was al een hele klus.
Het was vochtig. Daar is m'n lichaam niet op gebouwd.
Het was werken, werken en nog eens werken.
Alles draaide om schema's.
Het was heftig.
Alles draaide om Kwajalein toen...
maar het bleek niet de ultieme plek te zijn.
Toen Falcon 1 werd gelanceerd...
was Elon gestrest over hoeveel geld hij uitgaf.
Stap 170, LCR. Start automatische sequentie over 60 seconden.
In gang gezet.
In de aanloop naar die lancering...
besef je dat je in de controlekamer bent en dit echt doet.
30 seconden.
Elon was bloednerveus, net als wij allemaal.
20 seconden.
Die laatste seconden ben je zo gespannen.
Steek hem aan en stijg op.
Tien, negen, acht, zeven, zes...
vijf, vier, drie...
twee, één, nul.
Plus één, plus twee, plus drie, plus vier...
plus vijf, plus zes, plus zeven, plus acht, plus negen, plus tien.
Dit is de LC op het aftelnetwerk. Falcon 1 is opgestegen.
Na iets van 28 seconden viel de motor uit.
Fase één, we zijn 'm kwijt. -Hoe is dat mogelijk?
Elon was erg teleurgesteld.
Falcon 1 is gelanceerd vanaf een eilandje in de Stille Oceaan.
Maar kort na het opstijgen begaf de raket het.
Boos om de mislukking...
geeft Elon Jeremy Hollman de schuld, één van de jonge raketingenieurs.
Elon vertelde de pers dat de technici een fout hadden gemaakt.
Het bleek uiteindelijk niet hun schuld te zijn.
Ik had voor aluminium bajonetten gekozen.
Uit onderzoek blijkt...
dat zeezout roest veroorzaakte op de aluminium onderdelen.
Maar Elon weigert op te geven.
Elon wilde niet rectificeren en dat vond Jeremy maar niks.
Ik sprak erover met Elon en hij zei: Weet je, het is...
Er is geen weg terug, we moeten vooruit kijken.
Dus hij verliet uiteindelijk het bedrijf.
raketten van de wereld
Er waren heftige vergaderingen van: Laat het niet weer mislukken.
Hij werkte met ons samen om de raket te optimaliseren.
Hij was technisch sterk, al leerde hij nog maar net over raketten.
En het viel me op dat wie negatief was...
niet bij de volgende bijeenkomst was.
Volgens hem was een bedrijf een stel vectoren, elke persoon is een vector.
En die moeten in de richting wijzen die jij wil.
Bureaucratie, politiek en laag moreel zijn bijna willekeurige vectoren.
Hij wilde altijd dat alle vectoren, oftewel alle werknemers...
in de juiste richting wezen, vooruit.
Elons ambitie voor SpaceX vindt z'n oorsprong in z'n familiegeschiedenis.
Met name in zijn grootvader, Joshua Haldeman.
Mijn vader was erg avontuurlijk.
Hij reed over een weg in Saskatchewan...
en zag een vliegtuig te koop staan.
Hij dacht: 'Ziet er goed uit.' En hij ruilde z'n auto tegen het vliegtuig.
Hij werd piloot en vloog door heel Canada en door heel Amerika.
Elons opa verloor al z'n geld tijdens de Grote Depressie.
Dat leidde tot een radicale verandering in z'n denkwijze...
en hij werd een leider van de Technocratie-beweging.
De hele planeet aarde loopt het gevaar vernietigd te worden.
Technocratie is 'n wetenschappelijke levensbeschouwing.
Technocraten wilden alle politici verwijderen.
Wetenschappers en ingenieurs zouden de wereld regeren.
Ze droegen grijze uniformen, hielden rekruteringsbijeenkomsten...
en veranderden zelfs hun namen in nummers, zoals 1X1809.
Bovenal wilden technocraten de wetenschap gebruiken...
om de grootste problemen van de mensheid op te lossen.
Een concurrerend Amerika heeft betaalbare energie nodig.
En we hebben een serieus probleem. Amerika is verslaafd aan olie.
We moeten per definitie overschakelen op duurzame energie.
Zonder energie sterven we uit en zal de beschaving instorten.
In 2004 neemt Elon Musk een aandeel van 6 miljoen dollar...
in de kleine elektrische autobouwer Tesla en wordt bestuursvoorzitter.
Het gaat erom of we een verschil kunnen maken.
Om een verschil te maken, moeten we veel auto's bouwen.
We stoppen pas als elke auto op de weg elektrisch is.
Dit is pas het begin van het begin. Oké.
Op mijn eerste dag hadden we een grote lege vloer.
Er stond één gereedschapskist en we moesten bij IKEA bureaus kopen.
We moesten naar Dell om onze computers te kopen.
We maakten ethernetkabels en verfden de ruimte in het weekend.
Ze hadden een Lotus Elise...
en een pallet vol lithium-ion-accu's die net uit Korea waren gekomen.
Ze zeiden: We nemen deze lithium-ion-accu's...
en stoppen ze in die Elise en dat wordt ons autobedrijf.
Elke nieuwe autobouwer in Amerika sinds Ford is failliet gegaan.
Je had Rosen Motors, DeLorean, Fisker, autobedrijf na autobedrijf.
Er werd vaak veel geld en tijd in geïnvesteerd...
waarna de boel instortte.
Dat is het geluid van een geplette auto.
Elon Musk heeft nu twee bedrijven...
met onbewezen en zeer experimentele producten.
Kijk naar deze elektrische auto, de Tesla. En we zijn hier met Elon Musk.
Ik maak de deur voor je open. Er zit ook een touchpad op.
Dat is te ingewikkeld voor mij.
In juli 2006 heeft Tesla z'n eerste auto op batterijen, de Roadster.
Dit is de enige elektrische auto die in de VS te koop is.
Ik was aanvankelijk officemanager...
dus ik was verantwoordelijk voor alles...
wat niks met techniek te maken had.
Als startup waren we erg zuinig en gaven we amper geld uit.
Maar we wilden de Roadster over zes weken lanceren.
Ik ging naar de onthulling in Santa Monica...
in een vliegtuighangar.
Een cocktailparty met auto's die binnen reden...
in een rondje om alle genodigden heen, stil en zonder uitstoot.
Er hing een sprankje opwinding in de lucht.
Op een gegeven moment stond ik in een groepje te praten...
met Arnold Schwarzenegger, dat overkomt me niet vaak.
Van 0 naar 100 in vier seconden.
Toe maar. -Daar gaan we.
Een nieuwkomer zonder ervaring in de autobouw doet mee aan de race.
Een sportwagen zonder uitstoot die het opneemt tegen een Ferrari...
en een Porsche en wint.
Heel erg gaaf.
Iedereen was heel erg positief...
en mensen kochten de auto's.
Ik dacht niet dat mensen een auto zouden kopen...
die nog niet klaar was voor 109.000 dollar.
Ik was verkocht en kocht meteen een Roadster.
Ik denk dat ik klant nummer 17 was.
Achter de schermen ontbrak het aan de mogelijkheid...
om de accu's te koelen en ze werden te heet.
En voor je het weet, begint het te stinken, je kent die geur.
We koelden de accu's met ijskompressen.
Maar we moesten enthousiasme opwekken met een belofte...
die misschien wat vergezocht was.
Maar Elon danste daar wel doorheen.
109.000 dollar. Deal. -Deal.
Onze auto is twee keer zo efficiënt als 'n Prius.
Een Prius is een benzineslurper.
Het is als het aansluiten van een föhn.
O, ja? -Ja.
Om mensen als ik ervan te overtuigen dat alle auto's elektrisch worden...
dat dit de toekomst is, zozeer dat ik diep vanbinnen geloof...
dat 't onvermijdelijk is, is 'n zeldzame vaardigheid.
Tesla heeft honderden bestellingen ontvangen.
Ik heb 'm getest, hij is vet.
En Elon heeft miljoenen dollars van klanten aangenomen.
Maar door productieproblemen leveren ze maanden later...
nog steeds geen auto's af.
En nu verliest het bedrijf veel geld.
Als de Roadster het bedrijf in maart niet onderhoudt, dan is dat eng.
We moeten binnen negen maanden een positieve cashflow hebben.
Elke maand die verstrijkt...
kost ons tientallen miljoenen. Dat moeten we beseffen.
Ik ga naar de Menlo-vestiging om alle auto's te bekijken.
Ik wil van elke auto z'n status weten en wat de problemen zijn.
Dit was: Red het bedrijf. Hij ging erin op.
De sleutel valt uit elkaar.
Hij dook diep in elk aspect van wat er gebeurde.
Allemachtig.
De meeste Roadsters hebben grote gebreken.
Er staat hier een leger aan auto's. Jezus.
Ik denk dat we vier auto's kunnen uitleveren aan het salesteam.
Dit is beangstigend.
We hebben een probleem.
Er heerst een soort vertrouwenscrisis onder onze klanten.
Je kunt maar blijven uitstellen totdat ze gaan denken:
Kan dit bedrijf ooit mijn auto leveren?
Hij sprak met onderaannemers en toeleveranciers.
Soms belde hij me om 02.30 uur.
Ik ben 24 uur per dag bereikbaar, zelfs om 03.00 uur op zondag.
M'n gezinsleven had te lijden onder mijn tijd bij Tesla.
Het waren lange dagen.
Pas toen Zach en Doreen de fouten vonden, beseften we...
dat de auto-onderdelen onder de maat waren en daar werd ik boos om.
Ik wil namen.
Elon stond toen enorm onder druk.
Hoe vertel je de hardst werkende man ter wereld:
Nee, dat lukt me niet.
Als iemand altijd stress en problemen veroorzaakt...
zal die niet lang bij deze organisatie blijven werken.
Je mag niet ongelukkig zijn in dit bedrijf.
Als je niet gelukkig bent, moet je scheiden.
Precies.
Ik spreek uit ervaring.
In 2002 verloren schoolliefjes Elon en Justine...
hun eerste kind Nevada met tien weken oud.
Met IVF kreeg het stel een tweeling, gevolgd door een drieling.
Opeens heeft de CEO van SpaceX en Tesla vijf kinderen.
Nu je vader bent...
stimuleert dat je nog meer om beide bedrijven een succes te maken?
Niet echt.
Er is geen fundamentele verandering in mijn motivatie...
voor beide bedrijven. Ik heb minder tijd om te werken...
omdat ik tijd wil doorbrengen met m'n kinderen.
Het bemoeilijkt mijn werk hier...
maar dat vind ik niet erg.
Oké, prima.
Hij kan z'n hersenen onderverdelen.
Mensen komen hem elk uur vertellen wat er aan de hand is.
Dus als je met Elon datet of trouwt, zie je hem niet vaak.
Het is moeilijk om een relatie met hem te hebben.
We gingen naar huwelijkstherapie...
en ik denk dat hij de stress zat was en de volgende dag...
Ik ging naar m'n therapeut...
en hij had haar laten weten dat hij een scheiding had aangevraagd.
Zo kwam ik er dus achter.
Eén van de meest gedenkwaardige momenten van m'n leven.
Ik was jong toen ik Elon ontmoette, 22, dus ik had nog niet echt...
Ja, alleen school en wat acteerwerk.
Weken na de scheidingsaanvraag gaat Elon op zakenreis naar Londen...
waar hij actrice Talulah Riley ontmoet in 'n nachtclub in West End.
Ik weet nog dat ik dacht: Wat een geweldige man.
Zo iemand had ik nog nooit ontmoet. Ik dacht aan hem en e-mailde hem:
Nou, ik heb wat tijd na deze opname...
dus ik boek een vlucht naar LA en daar ben ik nog nooit geweest.
Ik boek een vakantie, dus ik zie je dan.
Hij wilde me over laten vliegen en alles regelen...
maar ik zei: Nee, ik regel het zelf.
Toen zei hij: Ik wil niet dat je naar huis gaat en ik wil met je trouwen.
Hij bood z'n excuses aan en zei: Sorry dat ik geen ring heb.
'Maar dit is wat ik wil doen.'
We schudden elkaar de hand en ik zei: Ja, ik doe het.
Na hun eerste date zei mijn vader tegen mijn moeder...
dat hij met haar zou trouwen.
En dus was ik geneigd om na tien dagen te denken:
Ja, zo gaat dat, dit is echte liefde.
Doe dat ding eens, pap.
Ik ben meteen bij de kinderen ingetrokken...
en het was meteen al heel echt.
Wat is dit voor spel? -Heb je dat van je broer afgepakt?
Ja, ik wil zien welk spel het is.
Verdomme, dit bedoel ik nou. Iemand heeft iemands speeltje gestolen.
Statistisch gezien heeft één van de vijf...
kans om op enig moment ongelukkig te zijn.
Ik was er vanwege m'n leeftijd relatief enthousiast over.
Maar thuis draaide alles om werk.
We richtten ons op de bedrijven en de kinderen en dat was het.
In 2010 zal de Space Shuttle na bijna 30 jaar dienst...
z'n laatste vlucht maken.
SpaceX kan een miljardencontract krijgen...
als ze de Space Shuttle kunnen vervangen.
SpaceX-ingenieurs werken al bijna twee jaar op een afgelegen eiland...
met maar één mislukte lancering als resultaat.
Dit is SpaceX Launch Control.
Het voertuig is teruggekeerd voor een nieuwe poging.
Het aftellen is begonnen. Nog 90 seconden.
De eerste lancering was een ramp, want mijn motor stond in brand.
Nog 60 seconden. -Opstarten.
Bij de tweede vlucht was er spanning tussen mij en Elon...
want het mocht niet nog eens misgaan.
Nog 30 seconden.
Als mensen bang voor hem worden, is dat niet de juiste oplossing.
Maar hij is ook intimiderend, dat zie ik.
Het helpt als je een wat dikkere huid hebt.
Zes, vijf, vier... -Eerste trap-motor gestart.
Drie, twee, één.
Falcon 1 is los van de toren.
De Merlin-motor werkte prima.
Godzijdank. -En ik dacht: Ja, het is gelukt.
Ik zat altijd naast Elon en we omhelsden elkaar.
De druk was eraf na de eerste flop, van: Het is gelukt.
Attentie voor ontkoppeling.
Ontkoppeling volbracht.
De eerste raket ontkoppelde prachtig...
en toen kwam de tweede trap en die begon te bewegen.
Hij begon te wiebelen en de motor ging heen en weer.
Alsof je een glas wijn vast hebt en bij elke stap...
klotst de wijn heen en weer en het klotste zo erg...
en hoog in de tanks dat de tank in de fik vloog en de motor vlamvatte.
We raakten de besturing kwijt.
Hij vloog een paar duizend kilometer en stortte toen neer in zee.
Dit was niet mijn schuld...
maar weer een mislukking was vreselijk...
omdat we zo dichtbij waren.
Elon had genoeg geld voor drie raketten.
We zeiden: Rustig maar. We lossen het wel op.
We hebben een fout gemaakt, we dweilen het op en doen het opnieuw.
Negen, acht, zeven...
Een jaar later waren we terug met een nieuwe motor.
Een veel betere motor.
We hadden veel van de eerdere lanceringen geleerd.
Elon zei dat het drie keer kon en iedereen kan tellen.
Na drie slagen waren we uit.
Je werkt zo lang zo hard...
Het is een kwelling, echt, het is gewoon...
Alles zat erin en toen ging het mis.
Het was ontmoedigend dat het drie keer op rij misging.
We gaan verder met bruine rijst-eco-auto's.
Tesla vindt zichzelf heel wat. Welke is het snelst in een dragrace?
Godallemachtig.
Ja. Kom op nou. Dag.
Hij gaat van 0 naar 100 in 3,9 seconden.
Twee jaar na z'n lancering...
is de Roadster van een prototype in een productieauto veranderd.
Tesla's budget voor de Roadster was 25 miljoen dollar.
De rekening staat nu op 140 miljoen.
Deze misrekening betekent...
dat het bedrijf de auto's niet voor de beloofde prijs kan maken.
400 verwachtingsvolle klanten hebben al een aanbetaling gedaan...
en moeten nu minstens 6000 dollar meer betalen.
Ik kan niet in woorden uitdrukken...
wat ik hiervoor heb moeten doorstaan.
Elke dag was een martelgang.
Ik wou dat de prijzen niet omhoog hoefden. Dit is waardeloos.
Ik heb de middelen niet om Tesla alleen te kunnen onderhouden.
We vertrouwden jou en nu maak je een draai...
en verhoog je de prijs en daar komen we achteraf pas achter...
dus nu zijn we gekwetst omdat we het niet wisten.
We kunnen geen auto's verkopen voor minder dan de productiekosten.
Sommige mensen in de ruimte leken boos te zijn.
Het viel niet mee.
Als je doordraait, heb je niet eens door dat je gek bent geworden.
Je vermogen om in de spiegel te kijken neemt aanzienlijk af.
De meeste gekken denken vast niet dat ze gek zijn.
Sommigen annuleren hun bestelling van de elektrische sportwagen.
In 2008 hadden we de auto gelanceerd.
Het team had spectaculair werk geleverd...
en had vanuit het niets iets geweldigs neergezet.
En toen kondigde Elon aan...
dat we de grote jongens uit de auto-industrie erbij gingen halen.
We zouden geen spelletjes meer spelen.
Ik werd eerder gezien als het probleem dan als de oplossing.
Dat zag ik als een persoonlijke belediging.
Ik wilde geen tweede viool spelen en nam een stap terug.
Elon besloot dat ik zijn man was.
Ik zei tegen Elon tijdens mijn sollicitatie: Kijk naar mijn naam.
Z-E-E-V.
Zero Emission Electric Vehicle.
Mijn vriend, dit is voorbestemd.
Het bedrijf verloor veel geld.
Als de auto niet op de markt zou komen, was er geen bedrijf meer.
Dus ik kwam eigenlijk om verandering te brengen.
Ik zorgde dat alle leidinggevenden...
van wie ik besloot dat ze niet bij ons hoorden, werden ontslagen.
Omdat hij net als z'n opa financieel ten onder dreigde te gaan...
gebruikt Elon dezelfde aanpak om de productiviteit te verhogen.
Om bij Tesla te werken, moet je een beetje gek zijn.
Je moet echt meer toegewijd zijn aan de missie...
dan aan je eigen persoonlijke groei.
Elon en ik wisten van elkaar...
dat ik het voor de missie deed, net als hij.
Een bedrijf is een groep mensen...
die samen een product of dienst creëren.
Resulteren die inspanningen in een beter product of betere dienst?
Zo niet, stop dan met die inspanningen.
Elon kan erg dominant zijn.
Ik heb Elon tientallen mensen zien ontslaan.
Hij vroeg niets van je...
en vroeg je niet harder te werken dan hij zelf...
dus ik probeerde het altijd weer goed te doen.
Ik ben jarenlang elke dag tot het uiterste gegaan...
en dat voelde op een gegeven moment heel normaal.
Ik baal ervan dat ik de mooiste jaren van mijn dochter heb gemist.
Ik heb minder contact gehad met m'n familie dan ik anders had gehad.
Ik weet niet hoe hij het doet, hij blijft maar doorgaan.
Hij heeft ongelooflijk veel energie.
Hij kan de pijn van de constante druk verdragen, maar de meesten niet.
Ik vond dat m'n werk en privé niet in balans waren en dat ik eruit moest.
Maar ik weet nog dat ik met hem in een kamer zat...
en hem vertelde dat m'n driejarige zoon me papa noemde...
en dat ik er even tussenuit moest.
Ik moest elk uur van de dag hard werken.
Als een ander 50 uur werkt en jij 100 uur...
krijg je twee keer zoveel gedaan in een jaar als het andere bedrijf.
Hij probeerde niet failliet te gaan.
Elke dag kwam Elon thuis en zei: Morgen is het voorbij.
Hij werd bespot en er werden vreselijke dingen gezegd.
Je had toen de Tesla Death Watch...
een internetsite die de dagen aftelde...
tot Tesla ten onder zou gaan.
Tesla ontslaat 20 procent van de werknemers, 24 procent.
Hij had nachtmerries midden in de nacht.
Ik lag te slapen en dan schreeuwde hij in z'n slaap...
en probeerde hij omhoog te klimmen om ergens aan te ontsnappen.
Alle beschikbare middelen moesten in die bedrijven gestoken worden.
Hij gaf me een uitweg. Hij zei: Nu wordt het moeilijk.
Je hoeft niet te blijven.
Door de gelijktijdige flop van z'n bedrijven...
raakte hij in heel een diep dal.
Raketten ontploffen.
En het bleef zich opstapelen.
Het Amerikaanse volk maakt zich zorgen over de financiële markten...
en onze economie en ik deel hun zorgen.
De financiële crisis brak los.
Is je baan veilig? Kan onze volgende president de economie verbeteren?
De recessie zal erger zijn en langer duren dan we dachten.
De economie stort in. Grote autobedrijven gaan failliet.
Geen goede tijd om een autobedrijf te financieren dat nog geen winst maakt.
Het punt is dat als je nieuwe technologie hebt...
het tijd kost om die te optimaliseren.
Elon en ik moesten 100 miljoen dollar ophalen.
Het voelt alsof je geen lucht krijgt en iemand je op je hoofd slaat.
En dan wordt het nog veel erger.
Negativiteit, angst, onzekerheid en twijfel.
Soms als een bedrijf schommelt tussen economische zekerheid...
en 'het is maar 'n droom', kan sentiment een verschil maken...
en zich tegen je keren.
De grootste investeerder wil niet meer meewerken.
Dingen als het niet ondertekenen van juridische papieren.
En dan wordt het nog erger, omdat 't bedrijf bijna geen geld meer heeft.
Het had niet eens genoeg geld tot eind 2008.
De grootste investeerder zei: We stoppen er geen cent meer in.
Toen deed Elon iets wat ik geen enkele ondernemer heb zien doen:
Hij maakte schulden.
Hij leende geld van vrienden, gaf al zijn geld en meer uit...
en hij zei tegen iedereen bij Tesla: Ik investeer 40 miljoen dollar.
Hij had geen huis, niets, hij ging er helemaal voor.
En wat er gebeurde, was dat angst veranderde in hebzucht.
Alle interne investeerders, wij ook...
investeerden zoveel mogelijk.
Dat was niet dankzij onze moed, maar die van Elon.
Dat komt gedeeltelijk door de zelfbevestigende aard...
die z'n broer Kimbal beschreef als immuun zijn voor risico's.
Een betere omschrijving is dat hij zo goed ziet wat er gebeurt...
dat het niet ondenkbaar is dat het kan gebeuren.
Elon belegde een grote vergadering en zei: Oké, zet alles op alles.
We hebben nog één raket. Over zes weken lanceren we hem.
Na de derde vlucht dachten we dat we eruit lagen.
Maar gelukkig kregen we 'n vierde kans.
SpaceX heeft nog net genoeg onderdelen...
voor een vierde vlucht om in een baan om de aarde te komen.
Ik was uitgeput. -20 seconden.
Maar hij moedigde ons aan om niet op te geven en door te gaan...
en alles op de laatste raket te zetten.
Twee, één, nul.
We vliegen.
Ontkoppeling bevestigd.
We hadden niet veel aan de raket veranderd.
We hadden voornamelijk de software veranderd.
Negen minuten, 30 seconden. -Tweede trap nadert SECO.
En dat was alles. De raket ging de ruimte in.
Falcon 1 is het eerste particulier ontwikkelde lanceervoertuig...
dat in een baan om de aarde komt.
Dat is ongelofelijk.
We horen op de achtergrond...
Elon Musk het personeel van SpaceX toespreken.
Dit is één van m'n beste dagen...
en voor velen hier bij SpaceX is dit een droom die uitkomt.
Het is verbijsterend.
NASA belde en zei dat we een contract van 1,5 miljard kregen.
Ik liet de telefoon haast vallen en riep: Ik hou van jullie.
Ze hebben je gered. -Ja, inderdaad.
Financieel en misschien zelfs emotioneel.
Het heeft zeker geholpen.
Het was een wild feest en ik weet niet meer hoe het afliep.
Het was het eerste wat goed ging.
Elon was zo'n vreugdevolle, ongelooflijke, geweldige man.
Het was geweldig om hem iets te zien bereiken.
Elon werd eerst bespot en nu was z'n woord opeens heilig.
Hij kan niet goed met de roem omgaan.
Tranquility Base hier. De Eagle is geland.
Zij inspireerden je om dit te doen, hè?
Ja.
En om ze dan stenen in jouw richting te zien werpen...
Dat valt me zwaar.
Neil, Jim Lovell en ik hebben unaniem geconcludeerd...
dat dit een blauwdruk is voor een missie naar nergens.
Kunnen we even stoppen?
Vertaald door: Jan Willem van Noort Iyuno