Moje pierwsze wrażenie było takie, że był bardzo miły.
I nieśmiały.
Minuta i 30 sekund.
Spytał, czy może mi położyć rękę na kolanie.
Zgodziłam się. To miłe, że zapytał.
Zostało 17, 16, 15...
Mówił: "To nie w moim stylu,
ale chciałbym się jutro spotkać. Zjemy razem śniadanie?".
Zjedliśmy śniadanie, a potem
zaprosił mnie na lunch. Poszliśmy na lunch.
Zostało dziesię ć, dziewię ć , osiem...
A potem mnie zaprosił na kolację.
Pamiętam, że pewnego wieczoru powiedział:
"Chcesz wpaść do mojego hotelu, żeby obejrzeć filmiki z rakietami?".
Pięć, cztery, trzy, dwa...
Pomyślałam: "Aha" i mówię mu: "No dobra, przyjdę później".
Weszliśmy do jego pokoju i tylko mi pokazał te filmiki.
Elon Musk to najbogatszy człowiek na świecie.
Ale mówi, że nie ma domu.
Wyróżnia się na tle innych ludzi.
Jest uosobieniem wielkiego myślenia i podejmowania ryzyka.
Parę stuknię ć palcem i wywołuje krach na światowych rynkach.
Prezes Elon Musk wprowadza chaos jednym tweetem.
- Dziwne. - Stracił pewność siebie.
Tworzy chip, który można umieścić w naszych mózgach.
Tworzy rakiety, które mogłyby zabrać 100 osób na Marsa.
Jego władza i bogactwo...
wciąż rosną.
Nikt na Ziemi nie robi więcej, by zmienić świat.
- Chodź tu, stary. - Po co chcesz ze mną gadać?
Bo jesteś gość, przyjacielu. Jesteś gość.
TO HISTORIA ELONA MUSKA
Dokonał tego, czego żaden kraj nie potrafi. To niesamowite.
- Pani to mama. - Tak.
- Największy orędownik. - Tak.
BYŁE ŻONY, RODZINA, PRZYJACIELE, WROGOWIE
Jest taki niebezpieczny. Całkowicie nieodpowiedzialny.
Bycie mną wcale nie jest takie fajne. Sam nie wiem, czy chcę być sobą.
MAMY SŁAWIĆ JEGO OSIĄGNIĘCIA?
Trochę dziwnie przekazywać wszystko w ręce prywatnych firm,
ale chyba utknąłem w przeszłości.
CZY BAĆ SIĘ JEGO SIŁY?
- "Niestabilny, lekkomyślny". - Jestem po prostu sobą.
Dobra.
- W porządku. - Okej.
- W porządku? - Tak. Dziękuję.
W liceum byłam kujonem.
Nie chodziłam na wiele randek. Nie wiem, czy mężczyźni... chłopcy
się mnie bali, ale nie chodziłam na randki.
Nie umawiałam się z nikim, kto nie był tak dobry z matmy
i nauk ścisłych jak ja. A nikt nie był.
Chociaż mój były mąż był.
Był lepszy niż ja i z niechęcią to przyznaję,
ale pewnie dzięki temu Elon został geniuszem.
Jeden z moich współpracowników był konsultantem w pierwszym
start-upie Elona, Zip2.
Elon był zły, że ten inżynier pracujący nad projektem
nie znał się na technologii i go zwolnił.
Poszedłem tam następnego ranka, a on zaczął wypytywać:
"Znasz temat?", a ja: "Tak, tak to działa".
On na to: "Świetnie, masz tę robotę".
Niezbadane są jego wyroki.
Tu KRX. To kolejny piękny dzień w San Jose.
W czasach, gdy powstawał Internet...
Zip2 był fajną firmą.
Siedzieliśmy z Elonem. Było jak w laboratorium,
gdzie wciąż tworzy się produkt.
Zip2 z Kalifornii zapewnia internetowy dostęp
do informacji o miastach w całym kraju:
gdzie jeść czy jak się przemieszczać.
Wyobrażasz sobie te możliwości.
Założycielem firmy jest Elon Musk.
Ile miałeś lat, gdy założyłeś tę firmę?
Dwadzieścia trzy.
Pamiętam pierwsze spotkanie.
Pokazał mi swój projekt.
To była książka telefoniczna online z mapami.
Spojrzał na mnie i mówi: "Fajne, co?". Ja na to: "Tak, super".
Gapię się na niego, on na mnie
i myślę sobie: "Sprawdza mnie?
Czy mogę coś wymyślić?".
On jakby ocenia ludzi i zauważyłem,
że się na nich gapi, co może onieśmielać.
A potem poznałem Kimbala, jego brata.
Zip2 zajmuje się opisami firm, jak...
Kimbal był bardziej sympatyczny.
W 1995 roku bracia Elon i Kimbal chcą zostać przedsiębiorcami.
Próbują zbudować jeden z tysięcy start-upów
w technologicznej gorączce złota Doliny Krzemowej.
Mieszkali w biurze z ponad 100000 $ kredytu studenckiego,
i zaczęli szukać ludzi,
którzy uwierzą w nich i ich sfinansują.
Ile pieniędzy zainwestowałeś?
W spółki Elona?
Nie wiem. Jakieś sto milionów dolarów. W przybliżeniu.
Mniej więcej sto milionów. Tak.
Poznałem Elona, gdy wprowadzał Zip2. Pamiętam to.
On i Kimbal byli krótko w Dolinie Krzemowej,
dopiero kilka miesięcy.
Odniosłem wrażenie, że są bystrzy i pewni siebie.
Idealne przedsiębiorcze połączenie pewności siebie, by mieć pokorę,
i inteligencji, by odpowiadać na pytania w jasny sposób.
W pierwszym tygodniu pracy wszedłem do biura,
a tam dwie osoby leżały nieprzytomne na kanapie.
Elon i nasz letni stażystę.
Obaj pracowali całą noc.
Okazało się, że Elonowi często się to zdarzało.
Zostawaliśmy w pracy do późna,
a potem zasypiał pod biurkiem z książką do fizyki zamiast poduszki.
Elon to niezwykły typ.
Wie wszystko o wszystkim.
Odkąd skończył trzy lata, uważałam go za geniusza.
Dyskutował ze mną, a jego argumenty miały sens.
Jak to możliwe, jeśli nie ma się zbytnio doświadczenia?
Chciałam, by poszedł do przedszkola.
Powiedzieli, że przeżyje dwa dni, ale powinnam go przetrzymać rok,
bo będzie miał problemy w kontaktach z ludźmi.
Ja na to: "Nie rozumiecie.
Mój syn to geniusz. Musi rozmawiać z kimś oprócz mnie".
Oczywiście wywracali oczami,
bo każda matka uważa, że ma dziecko-geniusza!
W pracy byliśmy blisko.
Kiedy miał dobry humor, świetnie się z nim spędzało czas.
Ale pamiętam, jak... Kiedyś, około 21,
Elon chodził po biurze i sprawdzał, kto siedzi przy biurkach.
Niewielu ludzi tam było. Była 21.
Zrobił się czerwony na twarzy i był wściekły,
że cała firma nie była w biurze o 21.
Pracował siedem dni w tygodniu po godzinach.
Mimo to był w związku z narzeczoną.
Elon poznał narzeczoną, Justine, na studiach.
Chodzili razem na zajęcia z psychologii zaburzeń.
Konkurowali ze sobą. Justine miała na egzaminie 97%,
a Elon 98. Spotykają się od sześciu lat.
Karuzela emocji. Zmaganie się Elona z problemami w pracy
i to, jak odbija się ona na związku.
I akceptujesz to, że spędzając z nim czas,
dostajesz jego małą część,
ponieważ 95% jego energii pochłaniają te problemy.
Nie ma od tego przerwy.
Trzeba spędzać mnóstwo czasu w pracy.
W Dolinie Krzemowej nie istnieje ośmiogodzinny dzień pracy.
Elon Musk przy telefonie.
Jest siódma rano,
a Elon Musk z niecierpliwością czeka na nagrodę
za ciężką pracę w Dolinie Krzemowej.
Zawsze mówił o McLarenie F1.
Za milion dolarów. Najszybszy wóz na świecie, zrobili tylko 64.
Mówiłem mu: "Może go po prostu kupisz?".
Zrobił to tydzień później.
Nie wierzę, że naprawdę tu jest. To niesamowite.
Trzy lata temu brałem prysznic w YMCA i spałem w biurze.
A teraz mam samochód wart milion dolarów
i sporo innych udogodnień.
Oto on, panowie. Najszybszy wóz na świecie.
Mógłbym kupić wyspę na Bahamach,
zmienić ją w swoje osobiste lenno.
Bardziej interesuje mnie stworzenie nowej firmy.
Gdy nas przejęto,
rozmawialiśmy o przyszłości Elona.
Uznaliśmy, że będzie najbogatszy na świecie
albo całkiem spłukany. Ale nic pomiędzy.
Elon inwestuje prawie wszystkie zasoby w kolejne przedsięwzięcie.
To bankomat. Zamierzamy przekształcić tradycyjną bankowość.
Zostaje prezesem firmy bankowej,
która wkrótce będzie warta miliardy dolarów.
Podczas podróży poślubnej Elon zostaje usunięty z fotela prezesa.
Zatrzymuje swoje udziały, ale nie ma już znaczącej roli.
To zostawia ślad. Czujesz się zdradzony.
W młodości Elon nie miał przyjaciół i ciągle czytał.
Nocami. Rano nie mogłam go obudzić.
Czytał dużo science fiction.
Czytał całą noc, dopóki nie zobaczył, że wstaję,
i wtedy szedł spać.
Ubierałam go, gdy przysypiał, i odprowadzałam do szkoły.
Jakie problemy maj ą największy wpływ na przyszłość ludzkości?
Największym problemem na Ziemi jest zrównoważona energia.
Oprócz tego rozszerzenie życia poza Ziemię,
by życie było wieloplanetarne.
Ludzie potrzebują przygód. Wkraczania na nowe terytorium.
Najlepszy powód jest taki, abyśmy nie wyginęli.
Przez uderzenie asteroidy, plagi albo oczywiście wojnę jądrową.
Gdyby do tego doszło,
cywilizacja ludzka na wielu planetach byłaby świetnym zabezpieczeniem.
Na początku lat 2000 chodziłem na spotkania Mars Society.
Mówiliśmy o chęci zorganizowania zbiórki pieniędzy.
Filmowiec James Cameron był fanem Marsa
i rozmyślał o filmie o Marsie.
Ktoś wpadł na pomysł, by Jim Cameron był głównym bohaterem.
Wszystkie zaproszenia wysłałem, ale nie wyszły najlepiej.
JAMES CAMERON 5 MAJA 2001
Zauważalna była reakcja Elona Muska, o którym nikt nie słyszał.
Zapłacił 5000 dolarów, by zjeść obok Camerona.
Wziął mnie na bok
i powiedział: "Potrzebuję pomocy przy projekcie.
Chcę zabrać małą szklarnię na Marsa
i zobaczyć, jak rosną rośliny".
Myślałem, że to szalenie ambitne, ale i przemyślane.
Wysokość 12,5 m, 2,5 km/h.
Chciał jakoś obudzić ludzi.
Neil, widzimy, jak schodzisz po drabinie.
Jego filozofia to: "Wielkie rzeczy nie dzieją się same".
To mały krok dla człowieka...
Po wygraniu wyścigu kosmicznego plany NASA zwolniły.
Silnik odpalił i rakieta Proton z Besedą na pokładzie,
największy wkład Rosji w budowę Międzynarodowej Stacji...
Tymczasem inne kraje rozwinęły własną technologię rakietową,
wystrzeliwując satelity i zasilając MSK.
Planując podróż na Marsa,
Musk uważa, że może też wykorzystać możliwości biznesowe
otwierające się w kosmosie, co pozwala Ameryce wrócić do gry.
Aby wysłać satelitę na orbitę,
można ją wysłać rosyjską rakietą, można chińską...
europejską, można też indyjską. W Ameryce nie ma nic.
Żadna firma w USA nie wysyła rakiet.
Trzeba lecieć za granicę,
bo w Ameryce nie ma niczego, co się opłaca.
Jeśli Elon ma dostać się w kosmos,
musi przekonać byłych inżynierów z NASA do pomocy.
Gdy Elon zaczął mi mówić
o ostatecznym celu ludzkości jako gatunku wieloplanetarnego...
Ja... Pewnie tego nie użyjecie,
ale pomyślałem o czymś takim.
Dam wam coś, co możecie puścić.
Nie do końca usłyszałem nazwisko. Myślałem, że to "Ian Musk".
Nie miałem pojęcia, co to PayPal. Wspomniał to.
Nazwa wydała mi się zabawna.
Szukał rosyjskiej rakiety do eksperymentu na Marsie.
Powiedziano mu, że mogę mu w tym pomóc.
Elon, Jim i inny inżynier, Mike Griffin,
lecą do Rosji, by kupić tańsze rosyjskie rakiety.
Standardowa rakieta Delta to koszt 80-100 milionów dolarów.
Można lecieć do Rosji i kupić podobną rakietę za dwa miliony.
Trafiliśmy do klasycznego kompleksu wojskowego.
Drut kolczasty na górze, ochrona i broń.
W końcu dotarliśmy do miejsca, gdzie byli wszyscy,
w tym główny projektant.
W typowym europejskim stylu nie przeszliśmy od razu do interesów.
Piliśmy trochę wódki i wznosiliśmy toasty.
Za Rosjan, za Amerykanów,
za Elona, za Internet.
Elon zaczął opowiadać głównemu projektantowi
o swoim pomyśle stworzenia wieloplanetarnego gatunku.
I jest taki Elon przed trzydziestką,
nie znają go, wygląda, jakby przyszedł z ulicy.
Uznali to za brak szacunku.
Projektant był wściekły.
Przerwał Elonowi w połowie zdania i zaczął staccato po rosyjsku.
Że to maszyna wojenna,
a nie zabawka dla dzieciaka z Doliny Krzemowej,
nie jakiś Internet. W grę wchodziło życie i śmierć.
Potem napluł na buty Elona i na moje.
Elon spojrzał na mnie i powiedział: "Chyba napluł na nasze buty!".
Przeżyliśmy to, wróciliśmy samolotem Delta do Nowego Jorku.
Mike i ja usiedliśmy, zamówiliśmy whisky i piliśmy.
Obserwowaliśmy Elona, siedział dwa lub trzy rzędy dalej.
Siedział przy komputerze i ciężko pracował.
Mike mnie szturcha i mówi:
"Co ten pieprzony idiota wyprawia?".
Elon odwraca się i patrzy na nas,
a rzadko patrzy prosto w oczy,
i mówi: "Spierdalajcie".
Powiedział: "Sami możemy zbudować rakietę".
I że ma arkusz kalkulacyjny.
Popatrzyliśmy na arkusz. Był niesamowity.
Elon mówił: "Zrobimy to po powrocie".
Na co my z Mikiem tylko: "Okej!".
Pewnie spróbuje to wypić.
Ja i Garvey chcieliśmy zbudować największą amatorską rakietę.
Jasny gwint. Rany!
Nazwaliśmy ją Wielką Cholerną Rakietą, WCR.
John powiedział: "Jest taki internetowy milioner,
który chce obejrzeć nasz projekt. Może wpaść w niedzielę?".
Ja na to: "Jasne, nie ma sprawy".
Dwa, jeden.
Był bardzo ciekawy,
bo od razu zaczął zadawać bardzo celne pytania,
na przykład: "Co to?", a ja: "Silnik o ciągu 13000 lb".
On: "To duży silnik?". Ja: "Największy amatorski".
On: "Robiłeś coś większego?".
Ja: "Tak, silnik o ciągu 650000 lb w TRW".
Spytał, czy mógłbym taki zbudować.
Powiedział mnie i kilku innym: "Jak wchodzicie, zakładamy firmę".
Zgodziłem się i podpisałem jako pierwszy.
I tak zostałem pracownikiem numer jeden w SpaceX.
Napisałem do Elona: "Co dalej? Firma od rakiet?
Wchodzę w to".
Podaj nazwisko. Przeliteruj. Podaj funkcję.
Elon Musk, E-L-O-N M-U-S-K,
dyrektor Space Exploration Technologies, w skrócie SpaceX.
Nie mogliśmy zatrudnić nikogo spoza branży, bo znajomi mówili:
"Skąd, nie dołączę. Nie wyjdzie wam".
Przez teleskop można dowiedzieć się tylko trochę.
Musimy tam w końcu dotrzeć, żeby znaleźć odpowiedzi.
Poznałem go na weekendzie amatorskich rakiet.
Później odwiedził mnie w domu.
Wysłałem całą rodzinę do kina! "Idźcie do kina!"
Długo rozmawialiśmy.
Rozmawialiśmy ponad dwie godziny, a gdy wrócili, wciąż tam był.
Myślę, że rozsądnym pomysłem
jest pójść do kogoś i zobaczyć jego dom.
Ogólne wrażenie jest pełniejsze, jeśli widzi się to, jak ktoś mieszka.
EBay przeznacza półtora miliarda dolarów na PayPal,
popularny system internautów do opłacania rachunków.
Miesiąc po utworzeniu SpaceX
przejęcie PayPal daje Muskowi 250 milionów dolarów.
Elon od razu mówi swojej nowej grupie inżynierów,
że mają nieco ponad rok, by zostać pierwszą prywatną firmą,
która zbuduje rakietę na orbitę.
SpaceX przenosi się na Kwajalein, małą wyspę na Pacyfiku.
Nie było prądu, wody, kanalizacji.
Musieliśmy wszystko ze sobą zabrać.
Logistyka była okropna.
Samo przeniesienie płynnego tlenu do tropików to był wyczyn.
Było wilgotno. Moje ciało nie było do tego stworzone.
To była praca, praca i jeszcze raz praca.
Wszystko opiera się na grafiku.
To było ciężkie.
Kwajalein było naszym jedynym zajęciem,
ale nie było to najlepsze miejscem do jego realizacji.
W dniu, gdy Falcon 1 był wystrzelony,
Elon martwił się, ile pieniędzy wydaje.
Krok 170. Rozpocząć sekwencję automatyczną za 60 sekund.
Kontynuuję.
Byliśmy coraz bliżej startu,
aż pewnego dnia dotarło do nas, że jesteśmy w sterowni i robimy to.
Trzydzieści sekund.
Elon denerwował się jak cholera, tak jak wszyscy!
Dwadzieścia sekund.
Odliczanie, te ostatnie sekundy, to straszne napięcie.
Odpalaj i startuj!
Dziesięć, dziewięć, osiem, siedem,
sześć, pięć, cztery, trzy,
dwa, jeden, zero.
Plus jeden, plus dwa, plus trzy, plus cztery,
plus pięć, plus sześć, plus siedem, plus osiem, plus dziewięć...
LC czeka na odliczanie. Falcon jest w powietrzu.
Działało tylko jakieś 28 sekund, a potem wysiadł silnik.
Pierwszy stopień, straciliśmy go.
Elon był bardzo zawiedziony.
Chwilę temu Falcon 1 wystrzelił w kosmos z małej wyspy na Pacyfiku.
Ale rakieta zawiodła tuż po starcie.
Wściekły z tego powodu
Elon obwinia Jeremy'ego Hollmana, młodego inżyniera rakiet.
Elon powiedział prasie, że inżynier i technik nawalili.
Okazało się, że to nie ich wina.
Jak już, to moja, bo wybrałem części z aluminium.
Autopsja wykazała,
że słona woda morska wywołała korozję części z aluminium.
Ale Elon nie chce się wycofać.
Elon nie chciał wycofać tego z prasy, a to nie pasowało Jeremy'emu.
Rozmawiałem o tym z Elonem. Powiedział: "Wiesz...
Nie ma już odwrotu, idziemy do przodu".
Więc ostatecznie odszedł z firmy.
RAKIETY ŚWIATA
To były intensywne spotkania, żeby nie było więcej porażek.
Pracował z nami przy optymalizacji rakiety, by ulepszyć ją, ile się da.
Był bardzo mocny, choć dopiero uczył się o rakietach.
A jeśli ktoś był negatywnie nastawiony,
nie pojawiał się na następnym spotkaniu.
Mówił, że firma to kilka wektorów. Każda osoba to wektor.
Ma wskazywać kierunek, w którym chce iść.
Biurokracja i niskie morale to prawie losowe wektory.
Zawsze starał się, by wszystkie wektory, czyli pracownicy,
wskazywały właściwy kierunek: naprzód.
Ambicje Elona dotyczące SpaceX można odnaleźć w historii rodziny,
zwłaszcza jego dziadka, Joshui Haldemana.
Mój tata był żądny przygód.
Jechał drogą w Saskatchewan
i zobaczył samolot na sprzedaż.
Pomyślał: "Dobrze to wygląda". Zamienił auto na samolot.
Został pilotem i latał po Kanadzie, a potem po Ameryce.
Dziadek Elona stracił cały majątek podczas Wielkiego Kryzysu.
To spowodowało radykalną zmianę w jego myśleniu.
Stał się wiodącą postacią ruchu zwanego " technokracją ".
Całej planecie Ziemi grozi totalna destrukcja.
Technokracja to naukowe podejście do spraw ludzkich.
Technokraci wierzą, że należy usunąć wszystkich polityków.
Zamiast tego naukowcy i inżynierowie rządziliby światem.
Nosili szare mundury, organizowali masowe rekrutacje,
zmieniali nawet nazwiska na numery, takie jak 1X1809.
Przede wszystkim technokraci przysięgli,
że za pomocą nauki rozwiążą największe problemy ludzkości.
Konkurencyjność USA wymaga przystępnej cenowo energii.
Tu mamy poważny problem. Ameryka jest uzależniona od ropy.
Musimy przejść na energię odnawialną.
W końcu skończy nam się energia i umrzemy. Cywilizacja upadnie.
W 2004 roku Musk zainwestował sześć milionów dolarów w firmę
Tesla produkującą auta elektryczne i został prezesem zarządu.
Liczy się, czy coś zmieniamy na tym świecie.
Żeby coś zmienić na świecie, musimy zrobić dużo samochodów.
Póki nie będzie tylko elektrycznych aut, nie zatrzymamy się.
To dopiero sam początek.
Gdy zaczynałem, mieliśmy puste piętro.
Mieli jedną skrzynkę z narzędziami. Musieliśmy jechać do Ikei po biurka.
Musieliśmy jechać do Della po komputery.
Wzięliśmy własne kable sieciowe, malowaliśmy w weekend.
Mieli lotusa elise
i paletę baterii litowo-jonowych prosto z Korei.
Wzięli te baterie litowo-jonowe,
włożyli je do elise i założyli firmę produkującą auta.
Każdy taki start-up w USA od czasów Forda zbankrutował.
Rosen Motors, DeLorean,
Fisker. Jedna firma samochodowa za drugą.
Inwestowano duże sumy pieniędzy i dużo czasu,
zanim doszło do upadku.
To dźwięk zmiażdżonego auta!
Elon Musk ma teraz dwie firmy produkujące
niesprawdzone i eksperymentalne produkty.
Oto samochód o nazwie Tesla. A to Elon Musk.
Otworzę ci. Tu jest przycisk, można nacisnąć i wejść...
To dla mnie zbyt skomplikowane!
Lipiec 2006. Tesla ma pierwsze auto zasilane bateri ą , Roadstera.
To jedyny samochód elektryczny na sprzedaż w USA.
Pierwotnie byłam kierowniczką biura,
czyli odpowiadałam praktycznie za wszystko
oprócz inżynierii.
Byliśmy chaotycznym start-upem, prawie nic nie wydawaliśmy.
Ale chcemy wypuścić Roadstera za sześć tygodni i ruszyć.
Pojechałem na premierę produktu w Santa Monica,
która była w hangarze.
Przyjęcie z drinkami i auta jeżdżące w środku...
...wokół uczestników. W ciszy, bez spalin.
W powietrzu była... ekscytacja.
Raz rozmawiałem w małej grupie z Arnoldem Schwarzeneggerem.
Nie zdarza mi się to codziennie.
Zrobimy 0-100 w cztery sekundy.
- Jedziemy. - Zaczynamy.
Nowicjusz bez doświadczenia w budowaniu aut wkracza do gry.
Bezemisyjne sportowe auto, które może konkurować
i wygrać z Ferrari i Porsche.
Bardzo ładnie.
Wszyscy byli bardzo pewni siebie.
Kupowali auta, byłem zaskoczony.
Nie sądziłem, że tylu ludzi po prostu kupi auto,
które nie było gotowe, za 109000 dolarów.
Byłem oczarowany i z miejsca kupiłem roadstera.
Byłem chyba siedemnastym klientem.
Na zapleczu nie było dość możliwości,
by regulować temperaturę baterii i przegrzewały się.
I zanim się obejrzysz, zaczyna śmierdzieć. Znasz ten zapach.
Chłodziliśmy baterie lodem.
Musieliśmy zbudować ten entuzjazm obietnicami,
które były może na wyrost.
Ale Elon wiedział, jak sobie z tym radzić.
- Sto dziewięć tysięcy. Stoi. - Umowa stoi!
Nasze ma dwa razy większą wydajność niż Prius.
Prius to pożeracz paliwa.
Jak podłączanie suszarki, proste.
- Tak? - Tak.
Przekonanie takich jak ja, że wszystkie auta będą elektryczne,
że to przyszłość, do tego stopnia, że uwierzę,
że to przyszłość, to rzadka umiejętność.
Tesla przyjmuje setki zamówień na Roadstera.
Wypróbowałem go, jest świetny.
Elon zbiera miliony dolarów od klientów.
Ale problemy z produkcją oznaczają, że przez parę miesięcy
nie dostarczą samochodów.
A teraz firma traci pieniądze.
Jeśli Roadster nie utrzyma firmy do marca, to koniec. Tego się boję.
Firma musi zacząć zarabiać w ciągu 6-9 miesięcy,
Inaczej mamy przerąbane.
Każdy kolejny miesiąc...
kosztuje dziesiątki milionów dolarów. Trzeba o tym pamiętać.
Jadę do sklepu w Menlo, bo chcę zrobić przegląd aut.
Podsumowanie każdego auta, jego status i problemy.
To było ratowanie firmy, Siedział w tym.
Greg, klucz się rozpadł.
Dobrze się przyjrzał wszystkiemu, co się działo.
Jasna cholera!
Większość roadsterów ma poważne wady.
Mamy tu armię samochodów. Jezu!
Wydaje mi się, że dostarczymy cztery auta do działu sprzedaży.
To przerażające.
Obecnie grozi nam
kryzys zaufania wśród naszych klientów.
Nie da się wiecznie opóźniać, bo zaczną myśleć:
"Czy ta firma w ogóle zrobi mi samochód?".
Rozmawiał z podwykonawcami poziomu drugiego i trzeciego.
Czasem dzwonił do mnie o 2.30.
Jestem dostępny całą dobę, nawet o trzeciej nad ranem w niedzielę.
Moje życie rodzinne nie było najlepsze za czasów Tesli.
To były bardzo długie dni.
Dopiero gdy Zach i Doreen odkryli błędy, zorientowaliśmy się,
że mamy kiepskie części, co mnie szczerze wkurzyło.
Chcę nazwisk.
W tamtym czasie Elon był pod ogromną presją.
Jak powiedzieć najciężej pracującemu człowiekowi
na świecie, że się nie da?
Jeśli ktoś jest ciągle krytykowany i stanowi źródło problemów,
nie będzie częścią tej organizacji na dłuższą metę.
Źle być nieszczęśliwym członkiem tej firmy.
Nie możesz być szczęśliwy, rozwiedź się.
No właśnie.
Tak, mów z własnego doświadczenia!
W 2002 roku para od czasów studiów, Elon i Justine,
straciła swoje pierwsze dziecko, Nevadę. Miała dziesięć tygodni.
Dzięki in vitro para miała bliźniaki, a potem trojaczki.
Nagle prezes SpaceX i Tesli stał się ojcem piątki dzieci.
Czy fakt, że zostałeś ojcem,
motywuje cię do większego działania w obu firmach?
Raczej nie.
Nie sądzę, że nastąpiła zasadnicza zmiana w mojej motywacji
do którejś firmy.
Mam mniej czasu na pracę,
bo muszę i chcę spędzać czas z dziećmi.
To osłabia moją zdolność zarządzania tutaj,
ale to mi nie przeszkadza.
Dobrze.
Dzieli swój mózg na sekcje.
Ludzie przychodzą z nim rozmawiać.
Co godzinę opowiadają mu, co się dzieje.
Gdy Elon to twój chłopak lub mąż, nie widujesz go za wiele.
W jego przypadku ciężko jest utrzymać związek.
Chodziliśmy na terapię małżeństw.
Myślę, że zmęczył go stres
i niepewność. Następnego dnia...
Przepraszam. Byłam u terapeuty,
a Elon zostawił mi wiadomość, że składa pozew o rozwód.
Tak się dowiedziałam.
To jedna z najbardziej pamiętnych chwil w moim życiu.
Poznałam Elona bardzo młodo. Miałam 22 lata, więc zbytnio...
Cóż, tyle, szkoła i trochę aktorstwa.
Kilka tygodni po złożeniu pozwu Elon poleciał służbowo do Londynu.
Tam poznał wschodzącą gwiazdę, Talulah Riley, w klubie nocnym.
Pomyślałam: "Co za niesamowity człowiek.
Nie znałam kogoś takiego".
Myślałam o nim, więc napisałam do niego maila.
Napisałam, że mam trochę czasu po zdjęciach,
więc kupię lot do Los Angeles. Nigdy tam nie byłam,
zrobię sobie wakacje i chętnie go zobaczę.
Chciał zająć się lotami w ogóle,
Na co ja: "Nie ma sprawy. Zajmę się tym".
A potem mówił: "Nie chcę, żebyś wracała. Chcę się z tobą ożenić".
Przeprosił i powiedział, że nie ma pierścionka,
ale właśnie to chciałby zrobić.
Podaliśmy sobie ręce i powiedziałam: "Tak, zgadzam się".
Mój ojciec powiedział mamie na pierwszej randce,
że się z nią ożeni,
więc byłam gotowa myśleć, że po dziesięciu dniach...
Pomyślałam: "Tak to właśnie jest, to jest miłość" i...
Zrób to, tato.
Przeprowadził się od razu do domu
z dziećmi i to stało się bardzo realne.
- Co to za gra? - Zabrałeś to bratu?
Tak, ale chcę widzieć, co to za gra.
Cholera, właśnie o tym mówiłem! Ktoś zabrał komuś zabawkę.
Statystycznie rzecz biorąc, jedno na pięcioro
może być w danej chwili nieszczęśliwe.
Entuzjazm wynikał chyba z mojego młodego wieku.
Ale nasze życie rodzinne było pracą,
byliśmy skupieni na firmach i dzieciach, i to wszystko.
W 2010 roku wahadłowiec po niemal 30 latach
zostanie wycofany z użycia.
Kontrakt wart miliardy dolarów może zostać wręczony SpaceX,
jeśli przejmie obowiązki dawnego promu kosmicznego.
Inżynierowie SpaceX pracują od prawie
dwóch lat na wyspie na Pacyfiku, z jednym nieudanym startem.
Tu kontrola startu SpaceX.
Rakietę przetworzono i przygotowano do kolejnej próby.
Rozpoczęto odliczanie: 90 sekund.
Pierwsza próba była okropna, bo zapalił się mój silnik.
- Zostało 60 sekund. - Rozruch.
Przy drugim locie byłem trochę w niełasce u Elona,
bo ostatni nie wypalił, a to nie może się powtórzyć.
Zostało 30 sekund.
Jeśli ludzie się go boją, to nie jest dobra odpowiedź.
Ale jest onieśmielający, widzę to.
Łatwiej, gdy jest się bardziej odpornym.
- Sześć, pięć, cztery.. - Rozpoczęto sekwencję silnika
Trzy, dwa, jeden.
Falcon opuścił wieżę.
Silnik Merlin zadziałał doskonale.
Dzięki Bogu, kurwa!
W końcu się udało.
Siedzieliśmy z Elonem obok siebie. Wstaliśmy i się przytuliliśmy.
Po pierwszej porażce zeszło ciśnienie i było dobrze.
Zaraz separacja stopni.
- Separacja. - Separacja ukończona.
Pierwszy stopień pięknie leciał, a po separacji
był drugi i zaczął wykonywać ruch.
Zaczął się ruszać, a silnik bujał w przód i w tył.
To tak, jakbyś niósł kieliszek wina i na każdym kroku
wino chlupocze. Tak chlupotało,
że spalił się zbiornik i zapalił silnik.
Przede wszystkim straciliśmy kontrolę.
Przeleciał kilka tysięcy kilometrów i znów wpadł do oceanu.
To nie moja wina, ale to bez znaczenia.
Kolejna porażka była fatalna dla firmy.
A byliśmy tak blisko.
Elona było stać na trzy rakiety.
Powiedzieliśmy mu: "Uspokój się,
coś wymyślimy, naprawimy to,
popełniliśmy błąd, posprzątamy i spróbujemy znowu".
Dziewięć, osiem, siedem...
Rok później wróciliśmy z nowym silnikiem.
Znacznie lepszym.
Resztę poprawiliśmy po wnioskach z nieudanych startów.
Elon się pisał na trzy próby, a każdy umiał liczyć.
Po trzech razach odpadasz.
Pracujesz tak długo i ciężko...
To agonia, naprawdę.
Było wszystko, a potem się nie udało.
Trzy porażki z rzędu były bardzo dobijające.
Przejdźmy do aut ekologicznych i ryżu brązowego.
Tesla mówi, że to zwinne auto. Które zwycięży w wyścigu?
Boże Wszechmogący.
Tak! Dalej! Pa!
Osiąga setkę w 3,9 sekundy.
Dwa lata po swoim gwiazdorskim starcie
Roadster zmienił się z prototypu marzeń w auto na sprzedaż.
Tesla przeznaczyła 25 milionów dolarów na rozwój Roadstera.
Rachunek wynosi teraz 140 milionów dolarów.
Ten błąd w obliczeniach oznacza,
że firmy nie stać na produkcję aut po obiecanej cenie.
Czterystu klientów wpłaciło już pełne kwoty,
a teraz prosi się ich o jeszcze co najmniej 6000 dolarów.
Nie potrafię wyrazić, ile zmartwień miałem, by to się udało.
Codziennie kanapki ze szkłem.
Żałuję, że musimy podnosić ceny. Do bani.
Nie pociągnę sam Tesli.
Nie mam środków, by to robić.
Zaufaliśmy ci, a teraz nagle zmieniasz cenę. Nic nie mówiłeś,
dowiedzieliśmy się ostatni.
Jesteśmy urażeni, bo nikt nam nie powiedział.
Nie możemy sprzedać aut za mniej, niż nas kosztują.
Wydawało się, że niektórzy są trochę źli.
Było bardzo ciężko.
Gdy ktoś się załamie, często o tym nie wie,
bo ześwirował.
Psychologiczna zdolność patrzenia w lustro jest mocno osłabiona.
Większość wariatów nie uważa się za wariatów.
Trudne chwile Tesli. Niektórzy anulowali zamówienia
na sportowe auto na baterie.
W 2008 roku wprowadziliśmy ten samochód.
Cały zespół spisał się na medal,
odnosząc sukcesy z niczego.
A potem Elon publicznie ogłosił,
że angażuje profesjonalistów z branży samochodowej.
Koniec cackania się.
Postrzegano mnie raczej jako problem, a nie rozwiązanie.
Potraktowałem to jako zniewagę.
Nie chciałem być widziany jako zero. Więc się wycofałem.
Elon uznał, że jestem jego człowiekiem.
Mówiłem mu: "Patrz na moje imię.
Pisze się Z-E-E-V.
To zero emisji elektrycznej.
Kolego, to przeznaczenie!".
Firma traciła dużo pieniędzy.
Jeśli auto nie trafi na rynek, nie będzie firmy.
Dołączyłem jako ktoś, kto może coś zmienić.
Rozmawiałem z kierownikami,
których nie chciałem u nas, i ich zwolniłem.
W obliczu ruiny finansowej, jak u jego dziadka,
Elon stosuje to samo podejście do zwiększania wydajności pracy.
Żeby pracować w Tesli, trzeba być trochę szalonym.
Trzeba być bardziej oddanym misji
niż własnemu rozwojowi.
Elon i ja rozumieliśmy,
że obaj mamy poczucie misji.
Firma to grupa ludzi
zebrana, by stworzyć produkt lub usługę.
Czy wysiłek, który ludzie w to włożyli,
skutkuje lepszym produktem lub usługą?
Jeśli nie, przerwijcie go.
Elon bywa apodyktyczny.
Widziałem, jak Elon zwalniał dziesiątki ludzi.
Nic od ciebie nie chciał.
Nie prosił, żebyś pracował ciężej niż on,
więc zawsze starałam się robić wszystko idealnie.
Pracowałam ponad siły każdego dnia wiele lat.
Tak to się wtedy robiło.
Źle mi z tym, że straciłem najlepsze lata z córką.
Nie miałem tyle kontaktu z rodziną, ile bym miał, gdyby nie praca.
Nie wiem, jak on to robi. Nie przestaje ani na chwilę.
Ma niesamowitą energię.
Cały czas jakoś sobie z tym radzi. A większość z nas nie potrafi.
Uznałam, że nie mam równowagi w życiu i potrzebuję przerwy.
Pamiętam, jak siedzieliśmy razem w pokoju...
i mówiłam mu, że mój trzyletni syn mówi do mnie: "tato"
i że potrzebuję przerwy.
Pracujcie ciężko bez przerwy.
Jeśli ktoś pracuje 50 godzin,
a wy 100, to w ciągu roku zrobicie dwa razy więcej niż inna firma.
Próbował uniknąć bankructwa.
Każdego dnia Elon wracał do domu i mówił: "Jutro koniec".
Był wyśmiewany w prasie, mówiono straszne rzeczy.
Czekali na "śmierć" Tesli.
Na stronie internetowej odliczali dni
do zniknięcia Tesli.
Producent aut elektrycznych Tesla zwalnia 20% pracowników, 24%.
Miewał koszmary w środku nocy.
Ja spałam, a on nagle zaczynał krzyczeć przez sen
i jakby wspinać się, próbując przed czymś uciec.
Wszystkie dostępne środki musiały trafiać do firm i projektów.
Dał mi wolną rękę. Powiedział: "To będzie trudna droga,
nie musisz tu zostawać".
Te jednoczesne niepowodzenia w jego firmach,
to "żucie szkła" i patrzenie w otchłań.
Wybuchające rakiety.
Nawarstwiło się.
Amerykanie martwią się sytuacją naszych rynków finansowych
i gospodarki. Podzielam ich obawy.
To był kryzys finansowy.
Masz bezpieczną pracę? Czy nowy prezydent usprawni gospodarkę?
Recesja będzie większa i dłuższa, niż sądziliśmy.
Gospodarka pada. Duże firmy motoryzacyjne w USA bankrutują.
To kiepski czas na inwestowanie w firmę,
która na razie nie przynosi zysków.
Należy pamiętać, że optymalizacja
nowej technologii wymaga czasu.
Razem z Elonem zebraliśmy 100 milionów dolarów.
Czujesz, że się wynurzasz, a tu nagle ktoś uderza cię w głowę.
A potem jeszcze gorzej.
Sceptycyzm, "będzie źle", strach, niepewność i wątpliwości.
Czasami, gdy firma balansuje między pewnością ekonomiczną
a "to tylko marzenie", zmiany nastrojów mają znaczenie.
Mogą być na niekorzyść.
Największy inwestor zrobił się wrogo nastawiony.
Na przykład nie podpisywał dokumentów.
Potem się skomplikowało w firmie,
bo kończyły się pieniądze,
nie starczyłoby nawet do końca 2008 roku,
a największy inwestor powiedział, że nie da im już ani centa.
Elon zrobił to, czego nie widziałem u żadnego przedsiębiorcy.
Popadł w długi.
Pożyczył pieniądze od przyjaciół, wydał wszystko, co miał.
Powiedział w Tesli: "Ja to zrobię. Zainwestuję 40 milionów".
Nie miał domu, niczego. Postawił wszystko.
A wtedy strach ludzi przekształcił się w chciwość.
Wszyscy inwestorzy, w tym my,
zainwestowali, ile mogli.
To nie była nasza odwaga, tylko odwaga Elona.
Częściowo ma to związek z samoafirmacją,
którą jego brat Kimbal opisał jako odporność na ryzyko.
Ściślej mówiąc, jego wizja jest tak wyraźna,
że to, że się to nie wydarzy, jest dla niego nierealne.
Elon zwołał spotkanie.
Powiedział: "Ogarnijcie się.
Jeszcze jedna rakieta. Sprowadźcie ją. Start za sześć tygodni".
Po trzecim locie myśleliśmy, że to koniec.
Mieliśmy szczęście: czwartą szansę.
SpaceX ma dość istniejących komponentów,
by wykonać czwarty i ostatni lot na orbitę.
- Byłem wykończony. - Dwadzieścia sekund.
Ale namawiał nas, byśmy się nie poddali i ciągnęli to,
stawiając wszystko na ostatnią rakietę.
Dwa, jeden, zero.
Lecimy.
- Separacja stopnia potwierdzona! - Potwierdzam!
Tym razem niewiele zmieniliśmy w rakiecie.
Zmieniliśmy tylko oprogramowanie.
- Dziewięć minut i 30 sekund. - Drugi stopień, zaraz drugi silnik.
I to wystarczyło. Rakieta poleciała na orbitę.
To znaczy, że Falcon 1 to pierwsza prywatna rakieta,
która dotarła na orbitę Ziemi.
To naprawdę niesamowite.
Słyszymy w tle,
że Elon Musk zwraca się do pracowników SpaceX.
To jeden z najlepszych dni
w moim życiu, a dla wielu w SpaceX to spełnienie marzeń.
Naprawdę niesamowite.
Zadzwonili z NASA. Wygraliśmy kontrakt na 1,5 miliarda dolarów,
a ja nie mogłem utrzymać telefonu.
Wydusiłem tylko: "Kocham was!".
- Ocalili cię. - Tak.
Finansowo i może emocjonalnie.
Mówię ci, to zdecydowanie pomogło.
To była szalona impreza i nie pamiętam, jak się skończyła.
To pierwsza rzecz, która się udała.
Elon był tak radosną, niesamowitą, wspaniałą osobą.
Cudownie było patrzeć, jak to osiągnął.
Elon przestał być ośmieszany, a nagle stał się święty.
Sława do niego nie pasuje.
Tu Baza Spokoju. Orzeł wylądował.
Zainspirowali cię do tego, prawda?
Tak.
A teraz rzucają w twoją stronę kamienie.
To trudne.
Neil, Jim Lovell i ja jednomyślnie doszliśmy do wniosku,
że to w istocie plan misji donikąd.
Możemy zrobić krótką przerwę?
Tekst polski: Kamila Midor Iyuno