Modesto'da bir çiftlikte büyüdüm.
Vadi'de büyüyen çoğu çocuk gibi arabayla dolaşmaya çok meraklıydım.
Dolaşıp durdum, gençliğimin çoğu şehrin sokaklarını arşınlayarak geçti.
Gittiğim yolda lisede başarılı olamıyordum.
Annem benim için endişeleniyordu.
"Hiçbir şey olamayacak." diyordu.
Babam, "Sonradan açılacak." derdi.
"Merak etme. Sonradan açılacak."
Hızlı araba sürmeyi çok severdim.
O duyguyu severdim.
Araba tamircisi olmak istedim, yarışçı olmak istedim.
Lisede küçücük bir arabam vardı.
Şu kadardı.
Garaj yoluma dönüyordum. Bir kır yoluydu.
İri bir adam vardı.
Saatte 150'yle falan gidiyordu.
Geldiğini görmedim.
Korna sesi duydum, sonrasını
hatırlamıyorum.
Bana yandan çarptı.
Arabam yedi, sekiz takla atıp bir ağaca toslamış.
Kendime geldiğimde ilk duyduğum
hemşirenin, "Merak etme, kolun bacağın yerinde." deyişi oldu.
"Nasıl yani?" dedim.
THE MODESTO BEE McClatchy Gazetecilik Hizmetleri
Herkes, "Ölmüş olmalıydın." diyordu.
Genç Kazadan Kurtuldu
O zaman hayatta olmamın bir sebebi olabilir diye düşündüm.
Babam kırtasiyeci olmamı, ofis malzemesi dükkânı
işletmemi istiyordu.
Benim için dükkânı hazırladılar ve "İstemiyorum." dedim.
Her gün aynı şeyi defalarca yapmam gereken bir işi
hiçbir zaman istemedim.
Galiba en büyük anlaşmazlığımız bu oldu.
"Okula giderim. Yani üniversiteye giderim." dedim.
Bunlar Vietnam Savaşı sırasında oluyor.
Anca yüksek okula girebildim.
Bir sürü sosyal bilimler dersi aldım.
Psikoloji ve antropoloji çok ilgimi çekti.
"Harika. Bayıldım." diyordum.
Okumam gereken kitaplardan biri, Kahramanın Sonsuz Yolculuğu'ydu.
Toplumun nasıl inşa edileceği fikri çok ilgimi çekti.
Hikâyeler, mitolojiler, kahramanlarla yani.
4 İlk Kahramanlar
Üniversitedeki ilk yılıma dek filmi keşfedememiştim.
USC'ye girdim.
USC Sinema Sanatları Okulu Hugh M. Hefner Film Arşivi
Birden daha önce hiç görmediğim filmleri görmeye başladım.
Gözüm tamamen açıldı. Yepyeni bir dünyaydı bu.
Filmlerle yatıp filmlerle kalkıyordum
ve her saniyesine bayıldım.
Bunun tam benlik olduğunu, bu işi yapacağımı anında anladım.
Sinemacı nedir bilmiyordum.
Yapımcı, yönetmen vesaireyi bilmiyordum.
Tek bildiğim film çekmek ve bunun için gerekenleri yapmak istediğimdi.
GEORGE LUCAS'tan bir kısa film
Oradaki ilk dönemimde öğrenci filmleri çekmeye başladım.
Sinema bölümünü kasıp kavurdum.
1960'larda, THX 1138'in galasında tanıştık.
Kısa filmiydi. Bir film festivaline katılmıştı.
George birinciliği kazandı.
Elektronik Labirent: THX 1138 4EB
THX 1138 4EB. Otorite konuşuyor. Olduğun yerde kal.
"Hiç bu kadar iyi bir film yapamayacağım." diye düşündüm.
Bizi birbirimize bağlayan şeylerden biri seyirciler için film çekmemiz oldu.
Kendimizden çok onlar için çekmemiz.
Tüm arkadaşlarım,
filmleri çok seven insanlardı.
Hiçbiri para kazanma peşinde değildi.
Tek dertleri film çekmekti.
Lucas artık okulu bitirmiş Francis Ford Coppola'yla çalışmaktadır.
O da UCLA'de sinema bölümünü yeni bitirmiştir.
Coppola, Warner Bros. için üçüncü profesyonel filmi
Buhranlı Günler'i çekmektedir.
Lucas da onun filme çekme sürecinin filmini çekmektedir.
Olay şu, bir şeyi yapmayı...
Bir şeyi yapmayı çok isterseniz
hiçbir şey sizi durduramaz bence.
Genç asistanın George Lucas hakkında ne söylersin?
Aslında asistanım değil. İş birliği yapıyoruz.
-Peki. -George bir ödül kazandı
ve Warner Bros.'ta film çekim sürecini gözlemliyor.
Finian's Rainbow'u çekiyorduk ve sürekli bakan sakallı bir
çocuk gördüm. "Kim bu?" dedim.
"Seni gözlemliyor." dedi.
Finian's Rainbow'da
50 yaşından küçük bir tek biz ikimiz vardık.
Bir tek ikimiz film okuluna gitmiştik.
Bir cazibemiz vardı.
Gençtik ve düzene karşıydık.
1969'da San Francisco'ya gittik.
Francis de ben de "Burada olmalıyız." diyorduk.
Burada pek fazla lobide bilardo masası bulamazsın.
Doğru. Gece üçte diğer odada
film üstünde çalışırken rahatlatır ve iyi gelir
diye düşündük. Burası ana...
Ses ve kurgu ekipmanı aldık.
Küçük bir stüdyo inşa ediyorduk.
Her şeyi kendimiz yapardık.
Öğrenci filmlerimden birini uzun filme dönüştürdüm.
Coppola yapımlarından biri
San Francisco Havalimanı'ndaki bir otoparkta çekildi.
Bilim kurgu öyküsünü 25 yaşındaki George Lucas yazdı ve yönetti.
Lucas ve karısı filmin montajını kendileri yaptı.
Warner Bros. filmi finanse edip piyasaya sürmeyi kabul etse de
sanatsal kararları Lucas veriyor.
Filmimde söylemek istediğim şeyleri
söyleme özgürlüğüne sahibim.
Doğru, yanlış veya alakasız. En azından söyleyebiliyorum.
THX tedavi edilemez ilan edildi ve gözaltında tutulacak.
Warner Bros. gelip ne yaptığıma bakmadı.
Senaryoyu okuduklarından bile emin değilim.
Son kurguyu gösterdiğimizde, "Tanrım, bu da ne?" dediler.
Tahliye edin. Tüm Magna personeli...
Kurul beğenmedi.
Filmi kestiler. Beş dakikasını kestiler
ve içinde çok iyi yerler de vardı.
Yaptığınız şeyi anlamayan birinin
onu başka bir şeye çevirmeye çalışmasından
daha can sıkıcı bir şey olamaz.
Warner Bros.'la
THX'in son kurgusuna dair anlaşmazlıklarımız sonucunda
onlar için yapacağımız çok sayıda projemizi kaybettik.
Birlikte kurduğumuz şirket American Zoetrope battı.
Francis gidip Baba'yı çekti.
Baba
Bana dedi ki
"Sanat sepet işlerinde, bilim kurgudan, tuhaf filmlerden bıktım.
"Komedi çekmeni istiyorum.
"Bana komedi çekebileceğini kanıtla."
gençlik yılları
George'la adından ne olduğu anlaşılmayan Gençlik Yılları'nın
seçmelerinde tanıştım.
Sözlükten "grafiti"ye bakmıştım
çünkü ne olduğunu bilmiyordum ve bir oyuncu olarak
George'u bazı açılardan gizemli buluyordum.
Aktörlerle farklı tarzda konuşuyor.
Biraz anlaşılmaz.
Bir atmosferden, bir dünyadan bahsediyor.
Hatırlıyorum da altı ay süren altı seçmenin sonunda
hepimiz birden seçilmiştik.
Bir gün ona bunun esprisini yaptım.
"Arabaları seçmem de o kadar sürdü." dedi.
Gençlik Yılları'nı çekerken oyunculara verdiği özgürlük
beni çok etkilemişti. Filmdeki dünya tasarımından da.
O zamanlar bu terimi bilmiyordum.
Arabalar da onun için çok önemliydi.
Filmin çoğu kendi tecrübemden çıktı.
O dönem dolaşma devri bitmişti.
Bir insanın makineyle ilişkisinin mahrem doğasını
belgeleme ihtiyacı duymuştum.
Arabayla dolaşmak Amerikan çiftleşme ayinine özgü bir şeydi.
Ne dedin?
Dur. Ne dedin?
Ne dedin?
Bir tür bilinç dışı seviyede
1962'nin Eğlencesi Geri Döndü
izleyiciler kendilerini buldu.
EN İYİ FİLM - EN İYİ YÖNETMEN GEORGE LUCAS
Benim için çok önemli bir andı çünkü oturup kendime şöyle dedim,
"Tamam, artık yönetmenim.
"Artık sevdiğim şekilde yaratıcı olabilirim."
Bir gün Mel's Diner'da oturuyorduk.
George'a, "Peki şimdi ne yapmak istiyorsun?" dedim.
Dedi ki "Bilim kurguyu seviyorum.
"Kubrick'in getirdiği yenilikler...
2001: Bir Uzay Yolculuğu 1968
"Bunları Buck Rogers veya Flash Gordon tarzı
"filmlere uygulayıp bir seri çekmek istiyorum.
"Bunu 2001'deki özel efektlerle harmanlayacağım
"ama gemiler çok hızlı gidecek."
Tüm söylediği buydu.
Aklımda bir tek bunlar vardı.
Bir öykü arıyordum.
Sonra aklıma mitoloji geldi.
Toplumun takdir edeceği kahramanlar yarattığı fikri.
Ama bunu bir mekanizma, evrensel bir gerçek olarak görebiliyordum.
Böyle bir şey yapmak istiyordum ama çağdaş versiyonu olacaktı.
Önce bir hikâye çıkarmalıydım.
Whills Günlükleri I
Dünyanın en iyi yazarı değilim.
Bir teklif hazırlayıp birkaç stüdyoya götürdüm
ve reddettiler. Kafaları hiç almamıştı.
Robotlar ve Wookiee'ler.
Senaryoyu okuyunca "Mevzuyu anladım." diyemiyorlardı.
Bilim kurgu gişede o kadar iş yapmıyordu.
Üstelik gençleri hedefliyordu
ve çoğu stüdyo, "Bak, bu işi Disney yapıyor.
"Başkası yapamaz." diyordu.
Filme başlayabileceğimi hiç düşünmedim.
Baştan yazıyordum.
Şehirdeki tüm stüdyolara götürdüm, hepsi geri çevirdi.
Epey çaresiz hâldeydim.
Ama bir kez bir şey yapmaya karar verince
kimsenin beni durdurmasına izin vermem.
İkna etmek zorundaydım, biliyordum.
Bir resim bin kelimeye bedeldir.
Bir illüstratör tuttum. Ralph McQuarrie. Yazdığım karakterleri çizsin diye.
Resimleri gösterdiğinde şöyle dedim,
"Tam olarak bunu istiyorum.
"Bir sürü fikrim var.
"Şu sahneyi çiz, şunu da, şunu da."
Resimler senaryoyu yazma hevesimi artırdı.
Bu şekilde bitirebildim.
Film bir öykü anlatmasının yanı sıra
muhteşem bir görsel deneyim de olacaktı.
Lunapark trenine binmek gibi olacaktı.
Seyircilere "Vay be!" dedirtecek şeylerle dolu olacaktı.
O sırada Fox'un yeni stüdyo yöneticisi Alan Ladd, Jr.
Gençlik Yılları'nı görüp beğenmiş.
Bence harika bir filmdi.
"George'la tanışıp başka fikirleri varsa
"öğrenmeliyim." diye düşündüm.
Ona çizimleri gösterdim. "Vay canına, konu ne?" dedi.
"Bir tür uzay operası." dedim. "Eski tarz bir havası olacak.
"Ayrıca kahramanla beraber uçan devasa bir köpek var.
"Ne olduğunu anlamak çok zor."
George'la konuştuğumda
tüm bunlarla ilgili bir hassasiyeti olduğunu gördüm.
Ne istediğini çok iyi biliyordu.
Eşsiz bir şeydi. "Tamam, imza atalım." dedim.
TWENTIETH CENTURY FOX FİLM ŞİRKETİ
Özel efekt bütçemiz iki milyon dolardı.
Bugün tek plana bile yetmez.
Başta Fox pek... Filmi finanse eden Fox
sadece Yıldız Savaşları için yeni bir özel efekt şirketi
kurmakla pek ilgilenmiyordu.
Industrial Light & Magic Deposu
ILM'i kurmak için yaklaşık yarım milyon dolar harcadım.
Gençlik Yılları'ndan gelen parayla ödedim.
Şöyle bir şey var, çok iyi
tek bir adam bulursanız
diğerlerini o bir araya getirir.
Bir organizma gibi
büyüdü.
İsim düşündük. Çoğu isim cidden kötüydü.
Şöyle düşündüm, bir depodaydık.
Çok endüstriyeldi. Bir şeyler yaratmak için sihir ve ışık kullanıyorduk.
Birden aklıma geliverdi.
"Adını Industrial Light and Magic koyacağım." dedim.
ILM.
Filmi çekmek için İngiltere'ye ve Tunus'a gidecektim.
Motor!
Dinlenmezsem yıkılacağım.
Eklemlerim donmak üzere.
Tunus'ta çok kötü durumdaydım.
Her şey ters gitti.
Bir gecede tüm set yıkıldı. Ertesi gün çekimimiz vardı.
Elimizde set yoktu.
Terslikler birbiri ardına geldi.
Sorunlar çıktı ve özellikle finansçı arkadaşlar
maliyet konusunda
endişeliydi. Maliyet sürekli artıyordu.
"Film çekmenin sırrı nedir?" diye soruyorlar.
"Israr." diyorum.
Ancak böyle ifade edebilirsiniz.
Pes ederseniz veya bocalarsanız başaramazsınız.
İmkânsız şartlarda bile ısrarcı olmalısınız.
Uçağa atlayıp eve dönünce ilk gittiğim yer ILM oldu.
VAN NUYS HAVALİMANI
Döndüğümde özel efektleri bitirmek için bir yıldan az vaktimiz vardı.
Bir milyon dolar harcamışlardı
ve üç plan falan çekmişlerdi.
George çok kızmıştı.
Odanın havasından anlaşılıyordu. Odada olmasa bile.
Memnun değildi ama durumdan mı
yoksa benden mi bilmiyordum.
Stüdyo ensesinde boza pişiriyordu.
Pek iyi hissettiğini sanmıyorum.
Bir gün montaja gittim, biraz film falan alacaktım.
Montaja gitmek için gösterim odasından geçmek gerekiyor.
Son derece enerjik biçimde gösterim odasına daldım.
George ve Dykstra hararetle tartışıyordu, bağırıyorlardı.
Ben de bunun tam ortasına düştüm.
Konuyu bile bilmiyordum.
John Dykstra'yı kovacaktık.
Bunca zaman o kadar para harcadı, ortada bir şey yoktu.
Tam bir rezaletti. Yapım takvimleri belli değildi.
Filmin tamamımı nasıl çekeceklerine dair planları yoktu.
Çok üzücüydü.
Günde 18 saatimizi minyatürleri yaparak
ve ekipmanları inşa ederek geçiriyorduk.
Hepsini tamamlayamamıştık
ve planları çekmek o sırada en son derdimdi.
Los Angeles'tan San Francisco'ya uçup eve geldiğimde
"Tanrım, böyle olmayacak." diye düşünüyordum.
"Rezalet. Bir daha çalışamayacaksın."
Göğsüm fena ağrıyordu.
Kalp krizi geçirdiğimi sanıp beni hastaneye götürdüler.
"Çok baskı altında mı kaldın?" dediler.
"Evet." dedim. Onlar da "Muhtemelen bu yüzden.
"Aspirin al, sabah bizi ara." dediler.
Çünkü kalp krizi değildi.
Anjin falanmış meğer.
Ama tabii herkes telaşa kapıldı.
Ya ölseydim? Daha filmin ne olduğunu bile bilen yoktu.
Milyonlarca küçük parçadan oluşuyordu.
Gerçekte ne yaptığımı bilen yoktu.
İşe alınan dördüncü kurgucuydum.
Kurgu sürecinde, ben geldiğimde
Paul Hirsch Kurgucu
zaten çok iş yapılmıştı. Hepsinden çok etkilenmiştim.
Ama neredeyse her plan bir şekilde değişmeliydi.
Cesaretimi toplayıp şöyle dedim, "Bak George,
"Sana bir şey söylemem lazım.
"Bu büyüklükte bir şeyde hiç çalışmadım."
"Merak etme, kimse çalışmadı." dedi.
İçimde kötü bir his var.
-Gemiyi döndür. -Evet, sanırım haklısın.
Tamamen döndür. Chewie, yedek güce geç.
Efektler olmadan kurgu yapmak çok canımı sıkıyordu.
Neye bulaştım ben böyle?
Bu işi nasıl bitireceğim?
George bir noktada meslektaşları Brian De Palma,
Martin Scorsese ve Steven Spielberg'ün
fikrini almaya karar verdi.
Yıldız Savaşları'nın ilk kaba kurgusunu izledim.
Geldik işte. Mos Eisley Uzay Limanı.
Daha sefil bir pislik ve kötülük yuvası bulamazsın.
Filme bitmemişti demek nezaket olur.
Gemiye dönün!
Nereye? Geri gelin!
Efektler henüz yoktu.
Bana yardım et Obi-Wan Kenobi.
Tek umudum sensin.
Bağlam konusunda büyük tartışma vardı
çünkü sadece birkaç efekt çekilmişti.
Neredeyiz?
Kimiz?
Onlar kim?
Onlara gerek var mı?
George, görmemiz ve eleştirmemiz için bizi çağırdığın
bu hayaller kumkuması nedir?
Filmde çalışmama rağmen ben bile
öyküyü zor takip ediyordum.
Diğer kaba kurgulara kıyasla çok kabaydı.
George'un elinde bunlar olduğu için
filmin yarısı İkinci Dünya Savaşı belgeseli izlemek gibiydi.
İşte bu!
Artık görebilmemiz lazım.
O uçaklar için gözünüzü dört açın.
Fox'un başı Alan Ladd, Jr.'la
benden başka bu durumdayken filmi seven
muhtemelen kimse yoktu.
Ama R2 ve C-3PO kaçınca
ve kapsülleri gemiden atılınca kapsülün kenetlendiği platformdan
ayrılıp uzaya gittiğini görüyorsunuz.
Sadece o plan bile, ILM'in yardımıyla
filmin ne olabileceğini gösteriyordu. Ama kaba kurguda bu henüz yoktu.
Başka özel efekt firması,
görsel efekt firması yok derken
dünyada, tüm dünyada yok diyorum. Hiç yoktu.
Başka seçeneğim yoktu yani.
Bindik bir alamete gidiyoruz kıyamete durumundaydım.
İşimize bakıp devam edince ortaya bir şey çıktı.
Ona göre
sürecin işe yarayacağına dair bir karardan ziyade
bir teslimiyet meselesiydi.
Hareket kontrolünü kullanarak kaydırma, eğme, vinç
ve raylarla her çekim yaptığımızda
çekim öyle meşakkatli oluyordu ki.
Çekmemiz gereken binlerce şey olduğunu fark ettik.
Her şeyi çekmek için bir günde yeterince saat yoktu.
Ken topları çekiyordu.
Dennis, X-wing çekimlerini yapıyordu.
Derken kamerayı makete çarpıyordum,
gelip tamir etmeleri gerekiyordu.
Her şey tıkırında değildi yani.
Filmin tüm bu parçalarıyla uğraşıyorduk.
Buna foto mazoşizm diyebiliriz.
Tüm bunları
nasıl takip edebileceğimize dair ciddi endişelerim vardı.
Karmaşık prototiplerde
daima sorun çıkar ama George'a göre olacak iş değildi.
Çok değişik ekipmanlarımız vardı.
İşleri yapılmamış şekillerde yapıyorduk.
John Dykstra tasarım ve uygulamada olmazsa olmazdı.
Ama zamanımız ve paramız azalıyordu.
"Sopaya takıp karanlıkta
"çekseniz de olur. Birkaç yıldız koyun.
"Bu işi bitirmeliyiz." diyordum.
Bizi daha verimli ve düzenli kılmak için
çeşitli insanlar gönderdiler.
George Mather.
Bizi biraz düzene sokmak için çok uğraştı.
Elinden geleni yaptı, biz de gönülsüzce bir kısmını kabul ettik.
Ama her şeyi toparlayan sanırım Rose'du.
Mülakat için gittiğimde
ortam epey...
O kelimeyi kullanmak istemiyorum ama...bir yerdi.
Güzel mobilyaları yoktu.
Çöplük gibiydi.
Kabul edelim. Yanımda oturan biri vardı.
Ayakları havada kaçık bir tip. Resepsiyoniste sordum,
"Burada çalışmak nasıl? George Lucas iyi biri mi?
"Filmi anlat. Bilim kurgu filmi."
Kız çok sıkıntılı görünüyordu.
Sonra Dykstra kapıyı açıp "Mülakat için içeri gel." dedi.
O genç adam kalkıp bana eşlik etti.
Elbette o genç adam George Lucas'tı.
Bana döndü ve iki soru sordu.
Steno biliyor musun?
Pazartesi başlar mısın?
Gençlik Yılları'nı izlemiştim ve iş için zaten ikna olmuştum.
Tamam. Bu adam ne yapacaksa yapsın ben varım.
George İngiltere'den yeni dönmüştü ve genelde kuzeyde kurguyla meşguldü.
Haftada iki gün gelirdi.
İşim onu takip edip notlar almaktı.
Birinin ona her yerde eşlik edip
her birime söylediklerini takip etmesi gerekiyordu.
Ama çoğu zaman Dykstra'yı takip ediyordum.
Çok konuşkan ve karizmatik biri.
Çok rahat. Çok komik.
Ama George gelince sadece iş konuşurlardı.
Aralarında bir soğukluk sezmiştim.
İşi organize eden kimse yoktu.
Neyi ne zaman çekeceklerine nasıl karar verdiklerini bilmiyorum.
Ortama bir yetişkin lazımdı.
Bize, "Bakın, şu yapılacak." diyecek biri.
George Mather düzeni sağladı. Bu da George Lucas'a
inanılmaz bir öz güven verdi.
Mather'la birlikte yapılması gereken her şeyi listeledik.
Bunları takvime işledim
ve her şey güzelce akmaya başladı.
Büyük görsel taslak defterimiz vardı.
Her gün günlük çekimlerdeki notları yazardım,
o da bunları küçük şeritler hâlinde keserdi
ve bu deftere yapıştırırdı.
Sistem tamamlanınca birkaç kez George'u çağırdım.
Süreci adım adım gösterdim ve "Bu planla başlayalım.
"Planda iki veya üç unsur var." dedim.
İlk unsuru çekip,
on dakika içinde banyo ettirip
Moviola'ya koyar
ve "Bu hareketi sevdin mi George, değiştirelim mi?" derdim.
O da "Biraz şöyle
"veya böyle yapsak." derdi.
Bir tane daha çekerdim.
"Şimdi hoşuma gitti." derdi.
"Şimdi diğerini de çekip iki maketi bir araya getirelim." derdik.
George artık çektiğim iki unsuru da görebilirdi.
Bunu onun için birkaç kez yaptım.
Bir bakıma onu eğittik.
Yaptığımız işin başarılı olabileceğini gördü
çünkü ürün önemli ölçüde daha ilginçti,
ayrıca daha ucuza ve kolaya kaçtığımızda
elde edebileceğimizden daha gerçekçiydi.
Ama eski süreçlerle ve tekniklerle çekilmesi gereken
bir sürü plan vardı.
Ama John zarafet getirmişti.
Bunu bir kez benimsediğinde
her istediğin tür çekimi yapabileceğin bir sistemin oluyordu.
Hepimiz için
hem teknolojiyi inşa etme hem de George'un vizyonunu
anlama konusunda bir eğitim oldu.
Her çekimde görsel taslaklar bize fikrin özünü verirdi.
Sonra ilk neyi çekeceğimizi belirlemek için taslağı yorumlardım.
Beni tir tir titreten şey açılış sahnesini çekmekti.
Çünkü açılış sahnesi seyirciyi yakalayıp filmi izlemeleri gerektiğine
onları ikna etmezse yandık demektir.
Bunların gerçeklerinden ayırt edilememesini sağlamak için
en iyi efekt, büyüklük ve odak gibi bilinç dışı ayrıntılardır.
George gelir şöyle derdi,
"Yıldız Destroyeri devasa görünsün.
"Modeli duvarda inşa edebiliriz, merdivenler olur,
"büyüklüğü hissettiren şeyler olur."
Şöyle derdim, "George, zaten Yıldız Destroyerimiz var.
"Boyu şu kadar."
"Test etmek istiyorum.
"Bu şeyin altının detaylarını en iyi adamların yapsın.
"Çok şekilli olsun.
"Bir de sigara büyüklüğünde
"abluka yarıcı yapın. Onu geminin önünden çıkan
"bir kabloya takın.
"Daha büyük ölçüde yapmayı da deneyebiliriz".
Kamerayı maketlere çok yaklaştırabilmek son derece önemliydi.
Kamera vinçten sarkacaktı.
Yıldız Destroyeri'ni döndürüp düzeltiyordum.
Objektif maketin 1/32'si kadardı.
Bazı noktalarda makete sürtüyordu.
Temelde ters çektim.
Ertesi gün günlük çekimlerde herkes donup kalmıştı.
Sanki...
Yıldız Destroyeri'nin üstten geçtiği
o açılış planındaki hissiyat
tam George'un istediği gibiydi.
İşe yaramasının kritik sebeplerinden biri şu...
Tüm gemi odakta. Kameraya en yakın olan şeyden
en uzak olan şeye kadar.
Büyüklüğü ifade etmenin kritik bir bileşeni bu.
Makette küçük kapılar ve pencereler vardı.
İnsan büyüklüğündeki şeyler size büyüklük hissiyatını veriyor.
Bu tür bilinç dışı detaylar ve bunları akıllıca kullanmak
işi basit mekanikten çıkarıp sanata çeviriyor.
Bir gizem bu.
Sihir cidden.
Bu çok sıkıntılı süreçle sihir yaratıyoruz.
Çok yaratıcı bir ekip ruhu ortaya çıktı.
Her birimdeki her ekipte ortak problem çözme becerisi.
Birbirimize yardım etmeliydik, biliyorduk. İşi yapabilmek için
birbirimizi desteklemeliydik.
Önemli olan filmi çekmek,
hikâyeyi anlatmak ve egonuzun bunun önüne geçmesine izin vermemek.
Harrison Ellenshaw Ressam
Birçok sorun kahve makinesinde çözüldü.
İnsanlar kalkar gelir, bir sorunları vardır, anlatırlar.
Yardım isterler.
Bir aileydik.
George'un geç çıkıp sıradan işlerde bana yardım etmesini çok severdim.
Saat 21.00 olurdu, görsel taslaklara kaşe basardık.
Bazen en mutlu olduğu zamanlar
maket atölyesinde bir uzay gemisinin parçaları yapıştırdığı anlar olurdu.
Bunu çok severdi.
Programın gerisindeydik. O kadar çekim yapmak uzun sürdü.
Taviz verme konusunda çok iyiydi.
"Şu çekimi burada yeniden kullanırız.
"Bu çekimi ters çeviririz.
"Öbür tarafa gidiyor gibi görünür."
Büyük aşamalar kaydetmeye başladık.
Her şey hızlandı.
Kaba saba kısımlar vardı.
Görsel efektlerde çalışmak için deli olmanız lazım.
Biraz kafayı kırmış olmalısınız.
Ölüm Vadisi, Kaliforniya
Ortaya ne çıkacağını bilmediğimiz için
kutsalımız yoktu. İnşa edip kameranın önüne koyuyorduk.
Hep çok eğlenceliydi.
Meşakkatliyken de eğlenceliydi.
Yıldız alanının içi boştu.
Girip rahat bir uyku çekebilirdiniz.
Bir gün biri, "Yastığı ışığa yaslamayın.
"Bunlar ısınıyor." dedi.
Delilikti. Delilikti.
Çok parti yaptık. Punçları ben yapardım, içine kuru buz atardım.
Kabarcıklar çıkardı. Zehirli olduğunu öğrenene dek yaptım.
Kuru buz içine atılmazmış.
George'un dediği gibi, "Bunlara yeterince pizza ve bira ver,
"her şeyi yaparlar."
Öğrenci derneği gibiydi.
Stüdyo bize Golf Kulübü diyordu.
YILDIZ SAVAŞLARI
Evet, jakuziye girdik, suda kaydık
ve evet, olgun değildik.
Ama kimse bizden çok çalışmadı, kimse daha geç çıkmadı.
Bir ilki gerçekleştiriyorduk.
Sonlara kadar çok eğlendik.
İyice sıkışana kadar.
BU YAZ GALAKSİNİZE GELİYOR. YILDIZ SAVAŞLARI
Filmi vaktinde bitirmek için kendimizi paralıyorduk.
Gala geldi çattı, herkes çıldırıyordu.
Ses bölümü çalışmanızı şimdi istiyor
çünkü ses eklemeleri gerekiyor. Tanrım.
Joe görsel taslakları yeniden tasarlıyordu ve bize farklı planlar veriyordu.
Deli gibi çekim yapıyorduk, yırtınıyorduk.
Ken!
İşi bitirmeye çalışıyorduk.
Maketleri ve ışığı ayarlayıp olabildiğince hızlı çekiyorduk.
Bir inanç meselesiydi artık.
Çünkü kimse başarabileceğimizden emin değildi.
Herkes umut doluydu.
Ama korkunç bir baskı altındaydım.
Ekip de korkunç bir baskı altındaydı.
Sahneleri elden geçirirken
biraz canı sıkılmıştı. İşler istediği gibi
ilerlemiyor gibiydi.
Bazı çekimler onu hayal kırıklığına uğratmıştı.
Herkesin yaptığı iş onay almamıştı.
Nasıl desem,
aşırı eleştirel değil de... Film onundu.
O suçlanacaktı.
Mükemmeliyetçiyim.
Doğru olmamışsa içten içe üzülürüm.
Bazen dışa da yansır ama genelde içten içe.
-Tamam. -Tamam.
George'la ilgili izlenimim şöyleydi,
hem son derece hayalperestti
hem de son derece pratikti.
Genelde insanlar ikisinden biridir, ikisi birden değildir.
Her şeyin istediğin gibi
olmayacağı gerçeğiyle yaşamayı öğrendim.
Elinden geleni yapıp önüne bakmalısın.
George kantina sekansı için ona sunulan
yaratıklardan hiç memnun olmamıştı.
Bu yüzden yeniden çekimler planlandı.
Kantina sahnesini İngiltere'de çekmiştik.
Yıldız Savaşları Çekimlerinden
Uzaylılarla dolu olmasını istedim.
Birkaç uzaylı eklediler ama yetersizdi.
Bence bir bütçe sorunuydu. O kadar para yoktu.
Bana İngiltere'de yaptıkları şey,
kostüm birimine gidip
Beatrix Potter tarzı şeyler almak gibi gelmişti.
Çekebildiğimiz her şeyi çektik, sonra şöyle dedim,
"Eve gidince hallederim."
George beni, Jon Berg'ü
ve birkaç işsiz stop-motion animasyoncusunu tuttu.
Talimatı şuydu,
"Altı hafta içinde yapabildiğiniz kadar uzaylı yapın."
Çizimler yaptılar, 12 canavar daha buldular.
Ron Cobb tasarımlar yaptı.
Tasarımların kalıplarını çıkarıp bunları imal ettik.
La Brea Bulvarı'ndaki küçük bir platoya gittik.
George maskelerimizi bize giydirdi.
Kostümcüler bizi giydirdi ve işler böyle halledildi.
Phil Tippett ve Jon Berg'ü sevdim.
İyi bir ekiplerdi.
Arkadaş olduk.
George haftada bir gelip ilerlememizi kontrol ederdi.
Bir seferinde etrafa bakarken rafta
20 yaşımda falanken yaptığım bir stop-motion karakterini gördü.
"Demek stop-motion animasyon yapıyorsunuz?" dedi.
Bize satranç setini ve düzeneği gösterdi.
Hiç karakter olmadan çekmişti.
330. İkinci deneme.
George başta satranç setini
mavi perdenin önünde maskeli insanlarla çekecekti
ama Geleceğin Dünyası yeni çıkmıştı
GELECEĞİN DÜNYASI
ve orada oyuncuların satranç tahtasında olduğu bir sahne vardı.
Atım piyonunu alır.
George geride kalmış gibi hissetti.
Çektiği şey orijinal değilmiş gibi.
Stop-motion'la yaptığındaysa kendine has bir şey olurdu.
O da bana ve Jon Berg'e,
"İki haftada on stop-motion uzaylı yapabilir misiniz?" dedi.
"O yüzden buradayız." dedim.
ILM'deki avantajlarımızdan biri
alaylı insanlara sahip olmamız, yani bunlar her şeyi yaparlar.
Takvimin sonuna gelmiştik. Takvimin sonuna gelmiştik.
Jon Berg'le ben George'la anlaşmak için içeri girdiğimizde
George, Dykstra'nın büyük yuvarlak masasında oturmuştu.
Dykstra'nın elinde eski bir Western .44 vardı.
Biz ücretimizi müzakere ederken
o hazneyi çevirirdi.
Yaptığının farkında değildi
ama biz oturmuş, "Çok mu fazla?" diyorduk.
"Bedavaya yaparız."
İçinde ufak karakterler bulunan bir karton kutumuz vardı.
Onları sete götürdük ve George'a ne istediğini sorduk.
"Bilmem." dedi.
"Şu sarı arkadaş sıçrasa da yeşil arkadaş onu yakalayıp
"yere çalsa. Diğerleri de izlese."
Biz de "Tamam. Oldu bil." dedik.
Akşamları çekim yaptık. Üç gece sürdü.
Oyuncaklarıyla oynayan çocuklar gibiydik.
Yaptığımız tek stop-motion'du.
Sonuçtan hepimiz memnunduk.
Şimdi dikkatli ol R2.
Doğru bir hamle yaptı. Şikâyet etmenin faydası yok.
Bırakın kazansın. Bir Wookiee'yi üzmek akıllıca değil.
George insanlara yaratıcı özgürlük verirken oldukça cömertti.
Çok da sabırlıydı. Bir sorunuz olduğunda,
bir şey kafanıza yatmadığında
niye böyle yapmak istediğini açıklardı.
Geldiği zaman mümkün olduğunca çok zamanını alırdım.
Onun çizim masasında oturup
filmin sonundaki sekansı, Ölüm Yıldızı'na saldırıyı
çizişini hatırlıyorum.
George bir sanatçı değildi.
Kâğıda çizgiler çizebilse de o bir sanatçı değildi.
Bu saldırının neye benzeyeceğini son derece ham görsellerle
ifade edebilme becerisinden çok etkilenmiştim.
Son saldırının George için özel bir önemi vardı
çünkü stüdyo sahneyi çıkarmakla tehdit ediyordu.
Maliyet aşımıyla ilgili endişeleri vardı.
"Ölüm Yıldızı'na çıkıp prensesi kurtarıyorlar.
"O kadar. Öykü bitti." diye düşünüyorlardı.
Ama George bu son çatışmayı eklemekte kararlıydı.
Filmler kinetiktir.
Hareket önemlidir.
Oyuncuları geç. Hikâyeyi geç. En önemlisi harekettir.
Kovalamaca. Kovalamacalar sinemanın başlangıç biçimidir.
Kovalamaca, filmdeki her şey gibi inşa edilmelidir.
Bir başı, ortası ve sonu vardır.
İçinde çeşitli olaylar olur.
Filmin sonunda, gerçekçi görünen
bir it dalaşı yaratmak istiyorduk.
Sarsılmaz bir kaleye saldırıyorlardı.
Ölüm Yıldızı'na. Luke'un pilotluktaki ustalığı
bu dev canavarı yok etmelerine imkân veriyordu.
Ölüm Yıldızı'nda hendekler olmasının tek sebebi
hız duygusunu vermenin tek yolunun bu olmasıydı.
Çöldeki vadilerde motosiklete bindik ve bir şey fark ettik.
Vadilerde ilerlerken bazı şeylerin yanında geçiyorsunuz.
Bu da hızlı gösteriyor.
George bir şehir görünümü istedi.
Bir tür gemiyle Manhattan'ın merkezinde uçuyormuş gibi.
Berkeley Deneyi, 1973
Ama ölçek çok daha büyük olacaktı.
Altmış kilometre gitmiş gibi görünecektiniz
ama bir kilometre 20 santime denk gelecekti.
Kolay iş değildi.
Her yüzey parçasında inanılmaz miktarda detay gerekiyordu.
Ölüm Yıldızı'nın yüzeyi
iki ay boyunca yapmak için işe alındığım ilk projeydi.
Diğer maketçilerin niye yapmak istemediğini
anlamam uzun sürmedi.
Tükenmişlerdi.
Tüm günü dizlerinizin üstünde, büyük köpük yastıklara geçirip
4,5 metreye 12 metrelik bir yüzeyde emekleyerek geçiriyordunuz.
Bu devasa Ölüm Yıldızı'nın yüzeyi için altı kalıp yaptık.
Kesip yerlerini değiştirebiliyor, farklı yerlere
koyabiliyordunuz.
Çok fazla tekrar olduğu fark edilmiyordu.
Kullanabileceğimiz kombinasyon sayısı
astronomikti.
Maketin sonunda
böyle sürüp gittiğini göstermemiz gerekiyordu.
Ölüm Yıldızı'ndaki hendeklerden birinin fotoğrafını çekip
bir levhaya yapıştırdık.
Ayrıntıları elle çizdim.
Daha canlı görünmesi için
ışığı yansıtan
cam boncuklardan yapılmış binlerce ufak pencere
yansıtıcı bantla her here takılmalıydı.
Ama on binlerce vardı.
Bunu yapmak benim işimdi.
Aynen böyle.
Bir George Lucas'ın o zamanki karısı Marcia Lucas
aşağı inip Ölüm Yıldızı'na baktı.
Kamerayı aldı, baktı, aydınlattık.
"Pencereler daha küçük olmalı." dedi.
Aman tanrım ya! Pencereler bunun yarısı kadar olmalı.
Yaklaşmak kolay olmayacak.
Bu hendeğe inip
yüzeye çok yakın uçmanız gerek.
Hedef bölge sadece iki metre genişliğinde.
Ana çıkışın hemen altındaki küçük bir termal egzoz çıkışı.
Hendeği çekmeye sıra gelince
George adım adım anlatıyordu.
Sanki hiçbir şeyi görmüyordu
çünkü her şey kafasındaydı ama gözlerinden belliydi ki
gördüğü şey bitmiş üründü.
Tam oradaydık.
Hikâyeden çok keyif alıyorduk ve o hepimizi heyecanlandırmıştı.
"Sahne bu. Hadi yapın millet." Biz de yapıyorduk.
Şunun büyüklüğüne bak.
İşte bu.
Gidiyor!
Ölüm Yıldızı maketini geçerken saatte 30 kilometreyle
gitmemiz gerektiğini hesapladık.
Düz şekilde otoparka serdik. Kamerayı yeterince hızlandırmanın
tek yolu motorlu bir araç kullanmaktı.
Gerilla sinemacılığı. Kamerayı kamyonetin arkasına koyduk.
Richard oraya çıktı.
Maketin yanından geçtik ve patlamaları gerçekleştirdik.
-İsabetli! -Olumsuz.
İçeri girmedi.
Sadece yüzeye çarptı.
Kural mural yoktu.
İşe yarayan ne varsa bir şekilde kullanacaktık
ve bu harika şeyi çekecektik.
R2, dengeleyici yine sabit değil.
Sabitlemeye çalış.
İmkânsız bir takvim, imkânsız bir bütçe,
daha önce yapılmamış şeyleri yapmaya çalışmak.
Asi Birliği bizdik.
Dikkat!
Önün açık evlat. Şu şeyi havaya uçur da eve dönelim.
Sonuçta herkes başardı.
-Hey! -Hey!
Döneceğini biliyordum.
Filmi bitirdik. Yaşasın!
Aslında inanamadım.
Son gece ILM'de bitiş partisi vardı.
Etrafımızdaki herkes kutlama yapıyordu.
Benden daha akıllı bazı kişiler
20th Century hissesi aldılar.
Ne üstünde çalıştığımızı bilmiyorduk.
Haftada beş veya altı gün çalıştığımız bir işten ibaretti.
Film çıkana kadar tam farkına varamadık.
Miksaj yapıyorduk.
Vizyona girdiği güne kadar miksaj yaptık.
Bittiğinde Hollywood Bulvarı'nda yer alan
Grauman'ın Çin Sineması'nın karşısındaki Hamburger Hamlet'a gittik.
"Orada bir şeyler oluyor." diyorlardı.
"Gala falan var herhâlde."
Dışarı çıkana kadar Yıldız Savaşları olduğunu göremedik.
İzdiham vardı. Cadde kapanmıştı.
YILDIZ SAVAŞLARI
İşte bu çocuklar.
Dev ekranda sesli olarak nihai ürünü görünce
"Vay canına." dedim.
Yapan insanların yaparken aldıkları keyfi görüyordunuz.
Bazı şeyleri biraz abartmıştık
ama hiç önemli değildi çünkü bu bir ilkti.
Galaya davet edildik ve herkes şöyleydi...
Ebeveynlerim bayıldı.
Neşe katan dokunuşlar çok tatlıydı.
Özel efekt grubu olarak bizi buldukları için şanslıydılar
çünkü sektörde bunu başarabilecek
başka kimse olduğunu sanmıyorum.
Teşekkürler.
Tüm ekip, her biri müthiş iş çıkardı.
Herkesin katkısı oldu.
Herkes birbirine yardım etti. Buna müteşekkirim.
Öte yandan yapım süreci boyunca Yıldız Savaşları tehdit altındaydı.
Takvim, para, setler.
Bildiğim gibi yapmak istedim
ve bunun için zamanım da param da yoktu.
Hep, "Sihirli değneğim olsa kafama elektrotlar takar
"filmi oradan kaydederdim." gibi şeyler söylerdi.
GEORGE LUCAS'IN ARDINDAKİ GÜÇ
Yıldız Savaşları'nda kafasında olanların
sadece yüzde 25'ini ekrana yansıtabildiğini söylerdi.
Bu da beni şaşkına uğratıyordu
çünkü George'a göre değilse de bana göre yüzde 100'ü yansımıştı.
Sihrin arkasını görebiliyordu.
Maketleri tutan
selobantları ve lastikleri görüyordum
ama filmler böyle çekilir.
En doğru şekilde çekilmezler.
Şartların el verdiği ölçüde olabildiğince iyi çekilirler.
"Bunun daha iyi bir yolunu illaki buluruz." diye düşünürdüm.
Artık bulsam iyi olacak galiba.
Alt yazı çevirmeni: Uğur Çoturoğlu