PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
Thật khó để biết điều gì đang diễn ra bên trong tâm trí một con mèo.
Dasha, lại đây nào.
Song những khám phá mới cuối cùng có thể tạo ra cơ hội
để tìm hiểu những người bạn khó hiểu nhất này.
TÌM KIẾM TÀI NĂNG MỸ
Một số người nghĩ mèo không có nhiều đặc điểm nổi trội.
Chúng tôi ở đây để chứng minh họ sai.
Quên mọi thứ bạn nghĩ mình biết về mèo đi.
Nghiên cứu về mèo chắc chắn bị bỏ xa so với nghiên cứu về chó,
nhưng giờ ta đang chứng kiến sự bùng nổ của khoa học về mèo.
Một thế hệ các nhà khoa học mới đang thách thức những định kiến.
Ta đang khám phá các khía cạnh khác nhau về hành vi, tính cách, sinh lý,
tất cả những thứ khiến mèo trở nên độc đáo.
Chúng thông minh, hiếu kỳ
và xã giao khá tốt với con người.
Và có bằng chứng cho thấy chúng đã tiến hóa để làm thế.
Hãy cùng chúng tôi giải mã các bí ẩn,
những trò hề điên rồ,
và ngôn ngữ ẩn giấu của loài mèo.
Không đơn giản đâu nhé.
Mèo rất phức tạp.
Dasha, lại đây.
Phải, chúng hay bất hợp tác.
Nhưng nếu muốn, bạn có thể dạy một con mèo làm mọi thứ.
Ai cũng có thể giải phóng tiềm năng thật sự của mèo
nếu biết được bí mật của chúng.
Mèo ở khắp mọi nơi.
Tuy nhiên, chúng ta biết quá ít về chúng.
Để hiểu bản chất của mèo
và cách thức học sống cùng con người của chúng,
ta sẽ nhờ chuyên gia giải đáp.
TIẾN SĨ BRUCE KORNRIECH, GIÁM ĐỐC TRUNG TÂM SỨC KHỎE CHO MÈO CORNELL
"NHÀ SINH LÝ HỌC VỀ MÈO"
Tôi nghĩ mọi người chưa đánh giá đúng tính xã hội ở mèo.
Chấp nhận sự thật đi. Chúng thú vị
và đôi khi rất hài hước cơ mà.
Kỳ lạ thay, một số đặc điểm khiến chúng trở nên quyến rũ
lại tiến hóa từ tổ tiên sát thủ của chúng.
Nếu được yêu cầu tạo ra một kẻ săn mồi trên cạn
hoàn hảo về đặc điểm thể chất, hành vi và nhận thức,
thật khó để nghĩ ra một con vật tốt hơn mèo.
Tên khoa học của mèo nhà là Felis catus.
Felis catus là một loài thuần hóa độc đáo
có nguồn gốc từ mèo rừng châu Phi.
Tất cả loài mèo, dù lớn hay nhỏ, đều thuộc họ mèo Felidae.
TIẾNG LA TINH: FELIDAE
Khoảng ba triệu rưỡi năm trước,
chi Felis, gồm loài mèo kích thước nhỏ, được tách ra từ chi Panthera,
gồm loài mèo kích thước lớn như sư tử và hổ.
TIẾNG LA TINH: PANTHERA
Ngày nay, có 400 triệu mèo Felis catus trên toàn thế giới.
Con số này khiến chúng trở thành
một trong mười loài động vật có vú hưng thịnh nhất từng tồn tại.
Trong mười ngàn năm qua, ADN của chúng thay đổi tương đối ít.
Về mặt di truyền học, cơ bản, bạn có một con thú hoang sống trong nhà.
Một con thú hoang có cấu tạo cơ thể tuyệt vời.
Và tâm điểm là cột sống đáng kinh ngạc của mèo.
Chúng có nhiều đốt sống hơn hầu hết các loài động vật có vú.
Giữa các đốt sống của chúng cũng có các đĩa đệm đặc biệt đàn hồi,
nên cột sống của chúng cực kỳ linh hoạt.
Thiết kế linh hoạt này giúp loài mèo trở thành động vật nhanh nhất trên cạn.
Nếu bạn nhìn một con báo săn đang chạy,
chuyển động uốn cong và co lại của cột sống đó sẽ tích trữ thế năng
và giải phóng nó dưới dạng động năng khi con mèo lao về phía trước.
Con mèo của bạn về cơ bản là con báo săn nhỏ linh hoạt
có khả năng chạy trên 50 km/h…
và cuộn mình thành một số tư thế yoga khá điên rồ.
Mèo cũng có một hệ thống cơ bắp hiệu quả.
Chúng là một trong số ít động vật có vú kích hoạt được 100% cơ bắp
khi nhảy.
Khởi động trình tự đánh lửa.
Ba, hai, một, cất cánh.
Tên lửa đang được phóng lên.
Chúng có thể nhảy cao gấp năm đến sáu lần chiều dài của mình.
Giống như một người nhảy qua được con hươu cao cổ vậy.
Và chúng dùng đuôi để đối trọng chính mình
trong lúc đổi hướng nhanh chóng.
Vận động viên thể dục dụng cụ hay nói: Cái gì lên thì sẽ xuống.
Điều này dẫn tới một vấn đề muôn thuở.
Tục ngữ có câu: Mèo luôn tiếp đất bằng chân.
Chúng có khả năng định hướng nhanh rất tuyệt vời.
Để làm được vậy, trước tiên chúng phải biết vị trí cơ thể trên không trung,
bằng cách dùng một hiện tượng gọi là phản xạ định hướng.
Phản xạ này là một chức năng của hệ thống tiền đình.
Các tế bào lông cực nhạy cảm ở tai trong
cảm nhận vị trí cơ thể, chuyển động và gia tốc trên không trung
và truyền thông tin này vào thẳng não.
Nên mèo luôn biết rõ phương hướng.
Tất cả động vật có vú đều có phản xạ này, kể cả con người.
Song đôi khi, chúng ta bị mất phương hướng.
Và hội chứng đó được gọi là Twisties.
Simone Biles mắc hội chứng này đó.
Cô ấy cảm thấy như đã mất khả năng cảm nhận vị trí cơ thể trên không trung.
"TWISTIES" KHIẾN SIMONE BILES BỎ NGANG RA SAO
Cô ấy thấy tiếp tục sẽ rất nguy hiểm, vốn là điều hợp lý.
Bạn biết đấy, khó mà kiểm soát được hội chứng này.
Phản xạ của mèo nhanh hơn gấp đôi so với chúng ta…
và nhanh hơn bất kỳ vật nuôi nào khác.
Nếu bạn thả một con chó
từ cùng một ví trí trong nhiều lần,
nó sẽ không tiếp đất bằng chân.
Xét theo cân nặng, mèo có thể là
loài động vật có vú nhanh nhất, mạnh nhất và linh hoạt nhất hành tinh này.
Song những tài năng hoang dã đó cũng có thể khiến chúng trở nên bí ẩn.
Để tìm hiểu lý do sao chúng như thế, có lẽ nhà tâm lý học về mèo sẽ giúp được.
Ngồi xuống. Đúng rồi, bé yêu.
TIẾN SĨ KRISTYN VITALE PHÓ GIÁO SƯ, ĐẠI HỌC UNITY
"NHÀ TÂM LÝ HỌC VỀ MÈO"
Qua quá trình tiến hóa, loài mèo không thay đổi nhiều.
Và giờ chúng là sự pha trộn giữa một bên là mèo rừng
và một bên là mèo nhà mà ta muốn.
Kristyn nghiên cứu những bí ẩn về tâm trí mèo.
Cô ấy đang cố giải mã suy nghĩ của loài mèo.
Tôi nghĩ bấy lâu nay năng lực xã hội của mèo thực sự bị đánh giá thấp.
Đặc biệt, rất nhiều lần mèo bị đem ra so sánh với chó.
Người ta nói chó vượt trội về nhiều đặc điểm nhận thức xã hội.
Chó thường được coi là vật nuôi trực giác hơn.
Chúng biết tên của mình và khoảng 160 từ.
Chúng hiểu được biểu cảm khuôn mặt người,
thậm chí là giải quyết được vấn đề.
Nhưng Kristyn tin rằng bấy lâu nay mèo chưa có cơ hội để chứng tỏ bản thân.
Ngoan nào.
Chúng tôi thấy là trước giờ chẳng ai nghiên cứu về loài mèo cả.
Nên cô ấy bắt đầu làm rõ một lần cho dứt khoát
khả năng của mèo ra sao khi so với đối thủ chó của chúng.
Ta sẽ đặt nó lên đây.
Trước tiên hết,
mèo có biết tên của mình không?
Thí nghiệm này là để tìm hiểu xem Carl có biết tên nó không.
Ta sẽ đặt loa Bluetooth ở đây,
rồi phát giọng nói của tôi qua đó.
Kristyn bắt đầu với bốn từ một âm tiết.
Giày!
Carl phản ứng với từ đầu tiên, một âm thanh mới trong môi trường của nó.
Tất!
Nhưng nó sớm mất hứng thú với âm thanh.
Ngày!
Sau đó, Kristyn thêm một từ rất gần với tên nó.
Gái!
Vẫn không phản ứng gì.
Nhưng rồi, khoảnh khắc quyết định đã tới.
Carl!
Giỏi lắm!
Thí nghiệm này đã được thực hiện hàng trăm lần với nhiều con mèo khác nhau.
Và rõ ràng, hầu hết các con mèo đều biết tên của chúng.
Chúng chọn trả lời hay không lại là chuyện khác.
- Tiếp đi. - Nhưng ta sẽ nói việc đó sau.
Nghiên cứu của Kristyn đưa cô ấy đến tâm điểm
của cuộc cách mạng mèo thời hiện đại.
NHẬT BẢN
Năm 2017, mèo đã vượt qua chó để trở thành vật nuôi phổ biến nhất ở Nhật Bản.
Ngày nay, nơi đó là nhà của chín triệu con mèo cưng
và một trong những nhà khoa học về mèo hàng đầu thế giới.
TIẾN SĨ TAKAGI SAHO NHÀ NGHIÊN CỨU MÈO, ĐẠI HỌC AZABU
So với nghiên cứu về chó thì nghiên cứu về mèo
diễn ra chậm hơn khoảng 15 năm.
Kristyn và Saho đã công bố tổng cộng 37 nghiên cứu.
Họ đã giúp chứng minh mèo nhận ra cả khuôn mặt lẫn giọng nói của chủ mình,
chưa kể đến những con mèo khác.
Họ đã chứng minh mèo biết ý nghĩa của hành động chỉ ngón tay.
Chúng hiểu được hằng định đối tượng.
Chúng hiểu được khi một vật thể đột nhiên biến mất,
không có nghĩa là nó không tồn tại.
Tóm lại, chúng hiểu nhiều hơn chúng ta tưởng.
Giờ việc nghiên cứu đang được tiến hành,
chúng tôi nhận thấy hành vi của mèo khá giống chó.
Bí quyết là biết cách khai thác tiềm năng đó.
Phỏng vấn Maryna và Svitlana, đánh dấu vị trí cho chế độ tự động bù sáng.
- Tôi là Maryna. - Và tôi là Svitlana.
Bọn tôi là nhóm Savitsky Cats.
Một nhóm xiếc gia đình gồm người và mèo được huấn luyện bài bản.
Huấn luyện mèo giống như một loại phép thuật vậy.
Và nó không hề dễ dàng gì.
Nhóm Savitsky Cats tuyệt vời này là những người nổi tiếng đến từ Ukraina.
Họ đi khắp thế giới, mua vui cho hàng triệu người.
Nhân tiện, họ đã vào được vòng tứ kết của Tìm kiếm Tài năng Mỹ.
Không tệ với một con vật hay bị coi là không thể huấn luyện.
Sự khác biệt giữa huấn luyện mèo và huấn luyện chó là
đám chó muốn làm hài lòng bạn.
SẼ VÌ CÁI ĂN MÀ LÀM VIỆC
"Tôi sẽ làm mọi thứ cho bạn!
Tôi sẽ làm theo lời bạn".
Còn đám mèo thì kiểu như: "Ép tôi đi".
Nhà Savitsky biết bí quyết để khai thác tối đa các nghệ sĩ của họ.
Trước hết, bạn cần làm bạn với mèo.
Điều quan trọng là mèo phải hoàn toàn tin tưởng bạn.
Đừng đem lại bất cứ bất ngờ nào cho nó.
Trong bốn năm qua, Dasha là ngôi sao đột phá của họ.
Dasha.
Dasha là một diễn viên.
Mỗi khi máy quay lia tới chỗ nó thì kiểu như cả thế giới
dừng lại và nó nghĩ: "Máy quay là thứ duy nhất mình cần".
Dasha thực hiện nhiều màn biểu diễn khó nhất của đội…
kể cả màn biểu diễn Nhiệm vụ Bất khả…
và nhảy cao.
Dasha là đội trưởng được thừa nhận của những con mèo nhà Savitsky.
Song có ba ứng viên khác đang tranh giành vị trí của nó.
Bất kỳ ai trong số chúng cũng có thể là ngôi sao lớn tiếp theo.
Chúng tôi coi mèo như con của mình
và không thể tưởng tượng nổi cuộc sống này thiếu đi chúng.
Cách duy nhất giúp mèo bộc lộ phẩm chất tốt nhất
là thiết lập một mối quan hệ.
Một số tiến sĩ cống hiến đời mình cho hình thức nghệ thuật này.
TIẾN SĨ WAILANI SUNG GIÁM ĐỐC HÀNH VI & PHÚC LỢI
"NHÀ HÀNH VI HỌC VỀ MÈO"
Trước khi một người nhận nuôi hoặc mua mèo,
bạn sẽ muốn họ nghiên cứu kỹ.
Bạn muốn họ xem xét chuyện gì sẽ xảy ra
khi đem mèo về nhà.
Đó là một quyết định lớn vì nhà bạn có thêm một thành viên quý giá.
Thêm một chú mèo là chuyện lớn.
Đây sẽ là thách thức dành cho người mới bắt đầu.
Nếu muốn mèo thích mình,
một trong những điều đầu tiên cần làm là chớp mắt chậm.
Giao tiếp bằng mắt trong thế giới động vật rất quan trọng.
Nhìn thẳng vào mắt, nhìn chằm chằm, không chớp mắt thì thật đáng sợ.
Nếu bạn muốn tương tác với mèo,
hãy làm mình trông ngớ ngẩn, di chuyển sang bên, đứng sang bên.
Và bạn có thể nhìn qua rồi chớp mắt một cái.
Với mèo, điều này giống như mỉm cười,
lan tỏa cảm xúc vui vẻ, tích cực.
Và chúng thường sẽ đáp lại.
Chúng sẽ chớp mắt chậm để cho bạn biết: "Ê, không sao đâu.
Tôi thân thiện mà. Tôi thích bạn.
Tôi không đáng sợ đâu".
Và khi mèo làm thế, tôi thấy rất vui.
"Con mèo đó thích mình. Đúng thế".
Nếu nháy mắt chậm có tác dụng, bạn hãy cố tới gần hơn chút.
Khi mèo chào hỏi nhau,
những con thân thiện với nhau sẽ chạm vào mũi.
Chúng sẽ tiến lên và chạm vào mũi.
Nếu muốn làm quen với mèo, bạn có thể đưa ngón tay ra
và để chúng cọ mũi vào đấy.
Chúng sẽ ngửi ngón tay, nhận lấy mùi hương, làm quen với bạn.
Với tôi, hành động đó như là một cái bắt tay.
Nếu chúng thích bạn, điều thường xảy ra là
chúng sẽ cọ vào ngón tay bạn.
Đừng tiếp cận nhanh từ trên cao.
Trở lại với tổ tiên hoang dã của mèo, bản thân chúng cũng là con mồi.
Vậy thứ gì tấn công chúng từ trên cao? Chính là những loài vật có móng vuốt.
Chim ăn thịt kích thước lớn, cú, đại bàng, đại loại thế.
Nên khi tiến tới với bàn tay thế này
thì rất là đáng sợ.
Cách tiếp cận tốt nhất là thấp và chậm.
Tôi thường đưa ngón tay ra để chúng ngửi.
Nếu chúng bắt đầu cọ vào, tôi sẽ vuốt ve
dọc theo mặt chúng,
bên dưới cằm, vùng trung lập.
Và nếu chúng thích xoa cằm hay cổ
thì chúng đã hoàn toàn khuất phục bạn.
Một số con mèo tỏ ra cảnh giác khi tiếp xúc sẽ cần thuyết phục thêm chút.
Có nhiều con mèo tỏ ra rất sợ hãi,
nên ta sẽ cần dùng đến một quả cầu tua.
Đó là một quả cầu tua nhỏ bằng chỉ được gắn vào một thanh chốt dài.
Chúng tôi dùng nó để bắt đầu tương tác với mèo
và cho chúng tương tác với nó trước để xem chúng phản ứng thế nào.
Khi mèo thấy thoải mái, chúng sẽ cho bạn biết.
Cọ xát là hành vi xã hội quan trọng để xây dựng mối quan hệ.
Chúng tôi thấy 83% mèo cọ vào người chủ khi quay về phòng.
Chúng tôi thấy hành vi cọ xát có vẻ
cũng phục vụ một mục đích quan trọng là giảm căng thẳng cho mèo.
Cử chỉ thân thiện này có thể có nghĩa là bạn đã được chấp nhận.
Nhưng mèo có thích tất cả con người không? Hay chỉ với những người chúng mến?
Thí nghiệm này gọi là gắn bó bắt cặp và chúng tôi tiến hành xem xét
mèo sẽ dành bao nhiêu thời gian với chủ và người lạ.
Nếu Carl chọn Kristyn, chủ của nó, thay vì người lạ hơn một nửa thời gian
thì chứng tỏ có sự yêu thích.
Về cơ bản, lần nào Carl cũng chọn tôi.
Và dường như nó thích tôi, chủ của nó,
hơn một người lạ.
Họ đã tiến hành thí nghiệm này và thí nghiệm khác tương tự hàng ngàn lần.
Và không nghi ngờ gì nữa,
mèo hình thành mối quan hệ gắn bó bền chặt với chủ của chúng.
Mối quan hệ gắn bó giữa người và mèo có thể là sự tiếp tục
của mối quan hệ gắn bó mà chúng có với mẹ mình lúc bé.
Phải, ta và mèo hòa hợp và chắc chắn chúng ta yêu chúng.
Song mèo có thực sự yêu chúng ta không?
Lát nữa ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn.
Trước tiên, một bí quyết nữa để khai mở tâm trí mèo
là khiến chúng cảm thấy như ở nhà.
Và cũng như tổ tiên của chúng, mèo thích lên cao.
Mèo thích chỗ cao vì chúng muốn biết chuyện gì đang xảy ra.
Và nếu không thoải mái, chúng có thể lên cao để trốn.
Đó là đặc điểm còn sót lại từ hồi chúng còn là mèo rừng.
Đó đều là hành vi bản năng. Bạn không cần dạy mèo leo trèo.
Nó sẽ bảo: "Tôi leo lên đây", và nếu bạn không cho nó
đồ nội thất mèo phù hợp để sử dụng,
nó sẽ tự tạo chỗ nghỉ ngơi cho mình.
Không, không được đâu nhé!
Mèo cũng thích không gian hẹp.
Điều này giúp lý giải nỗi ám ảnh của chúng dành cho hộp.
"Các mặt đều kín bưng khiến chúng tôi thấy an toàn".
Chắc đó là lý do mèo rất thích hộp và khá là tuyệt
khi trốn trong đó rồi nhảy ra tấn công chủ.
Mèo là loài săn mồi phục kích tức là chúng thường trốn để tấn công con mồi.
Nên có một cái hộp sẽ
giúp mèo hoàn thiện mô hình vận động săn mồi của chúng.
Hộp các tông thực sự có tác dụng giúp chúng giảm căng thẳng.
Mèo giữ một vị trí thú vị
trong sinh thái học
vì khi chúng đi săn, chúng có thể chui vào hang hốc trên cây.
Chúng len lỏi qua các chướng ngại vật.
Một con thú săn mồi có thể len lỏi qua các chướng ngại vật
có lẽ sẽ săn mồi tốt hơn.
Rõ ràng, đó sẽ là một lợi ích sống còn.
Mèo có các lợi thế chuyên biệt
giúp chúng chui vào những nơi mà ít loài động vật có thể làm được.
Có một cách giúp ta chứng minh được khả năng này.
Đó là xem thử mèo có thể chui qua cái lỗ nhỏ tới mức nào.
Ta có thể dụ chúng chui qua lỗ
bằng đồ ăn, đồ chơi và đại loại thế.
18 CM
Lỗ lớn không thành vấn đề.
Nhưng khi Bruce thu nhỏ kích thước lỗ,
chúng bắt đầu cho thấy chúng thực sự hiểu rõ môi trường này.
15 CM
Và bộ râu là khởi đầu cho tất cả.
Râu là một sự thích nghi rất thú vị của mèo. Như hầu hết mọi người đều biết,
chúng trông như mấy sợi tóc. Có kết cấu dài như sợi tóc,
mỗi chiếc râu đều được kết nối với một bó dây thần kinh,
và sẽ gửi đến não thông tin về những thứ chiếc râu đó chạm vào.
Hầu hết mọi người đều biết râu mọc ở cằm,
nhưng râu cũng mọc trên lông mày nữa.
Và mọi người đều không biết
mặt sau hai bàn chân trước đều có râu.
Những chiếc râu này đã tiến hóa để cung cấp thông tin về xúc giác
liên quan đến môi trường.
Một lợi ích của bộ râu ư?
Chúng sẽ cho mèo biết nó có thể chui qua cái lỗ nhỏ cỡ nào.
10 CM
Bộ xương linh hoạt của nó xử lý phần còn lại.
Xương đòn hay xương quai xanh của mèo không gắn vào khung xương mà nằm trong cơ.
Giống như khắp người chỗ nào cũng uốn dẻo được.
Như bạn thấy trong thí nghiệm này,
khi cái lỗ dần dần được làm nhỏ lại,
thật đáng ngạc nhiên là những con mèo khá to lớn này
lại có thể chui qua được.
Song nếu mèo có tăng thêm vài cân thì râu chúng cũng không mọc dài ra.
Râu đã tiến hóa để dài bằng chiều ngang của chú mèo
có tình trạng cơ thể bình thường, khỏe mạnh.
Và điều này dẫn tới một vấn đề khác là chuyện thừa cân và béo phì ở mèo.
Có khá nhiều mèo bị béo phì và đấy là một vấn đề lớn.
Râu sẽ không mọc dài ra
để thích ứng với bề ngang tăng lên của chú mèo bị thừa cân.
Năm mươi chín phần trăm số mèo ở Mỹ bị thừa cân.
Nên tìm ra chế độ ăn phù hợp là rất quan trọng.
Họ hàng hoang dã của mèo nhà
phải đi săn không ngừng để có cái ăn. Nên không gặp khó khăn gì khi giữ dáng.
Còn mèo nhà thì không hẳn thế.
Muốn cân nhanh nó không?
Không gian lận nhé.
Nếu chỉ có ăn và ăn, lại còn ăn nhanh
thì lượng thức ăn được đưa xuống cổ họng sẽ rất nhiều
trước khi dạ dày kịp phản ứng: "Ôi, đợi đã, nhiều quá".
Nên chúng tôi muốn làm thế với mèo, muốn tìm cách giúp chúng vận động.
Nên hoặc là đồ chơi,
bát ăn tương tác, nhưng là những thứ khiến chúng tập trung
để chúng biết bên trong có thức ăn.
Phải cố gắng vào chứ anh bạn.
Ngoài ra, bất kể người chủ ăn gì thì mèo vẫn cần ăn thịt.
Mèo là động vật ăn thịt bắt buộc.
Chúng phải ăn thịt vì chúng không thể tổng hợp được
một số axit amin chỉ được tìm thấy trong thịt.
Nên hãy đảm bảo chế độ ăn của mèo nhà bạn có thịt.
Nó phải đầy đủ và cân bằng về mặt dinh dưỡng,
đừng biến nó thành kẻ ăn chay là được.
Giúp cho mèo khỏe mạnh và vui vẻ có thể nhanh chóng trở thành một lối sống.
Một tiến sĩ ở Nhật Bản dành rất nhiều thời gian bên mèo
tới mức được gọi là Bậc thầy về Mèo.
TIẾN SĨ HATTORI YUKI, GIÁM ĐỐC TRUNG TÂM Y TẾ CHO MÈO TOKYO
"BẬC THẦY VỀ MÈO"
Mèo là loài động vật nhạy cảm.
Những người không thích mèo hay nói
họ không hiểu suy nghĩ của loài mèo.
Tiến sĩ Yuki đã dành mười ngàn giờ để nghiên cứu mèo.
Anh ấy đang cố giải mã sắc thái tinh tế trong ngôn ngữ của chúng.
Nếu bạn nhìn vào mắt và tai mèo,
cách chúng vẫy đuôi, nếu quan sát chúng, bạn sẽ bắt đầu hiểu cảm giác của chúng.
Khi mắt mèo mở và tai dựng thẳng, chúng đang thư giãn.
Nếu mắt nheo lại và tai hạ xuống,
chúng sẽ trở nên hung dữ.
Mắt mở nhưng tai cụp ra phía sau có nghĩa là chúng đang chuẩn bị tự vệ.
Và nếu chúng nhe răng ra, điều đó tức là chúng đã sẵn sàng tấn công.
Đọc vị mèo thông qua nét mặt có thể hơi trực giác.
Còn đuôi thì giống bí ẩn hơn.
Chuyển động đuôi có nhiều ý nghĩa.
Khi chó vẫy đuôi, nó được cho là đang vui mừng.
Với mèo thì không như thế.
Khi mèo quẫy đuôi, chúng thấy khó chịu.
Nhưng khi đuôi dựng thẳng, chúng khá là vui vẻ.
Khi tôi về nhà, một con mèo tiến về phía tôi,
đuôi nó dựng thẳng lên chứng tỏ nó đang rất vui vẻ.
Nó kiểu như: "Mừng về nhà. Bạn đã ở đâu thế? Tôi nhớ bạn".
Khi đuôi mèo co giật ở phần cuối, điều đó tức là chúng đang tò mò.
Khi đuôi mèo cụp lại,
điều đó chứng tỏ nó sợ hãi và cố tỏ vẻ phục tùng.
Và khi lông chúng dựng đứng cả lên, điều đó tức là chúng cực kỳ sợ hãi.
Khi đuôi mèo xù lên,
nó đang rất sợ hãi!
Nếu nắm rõ thông điệp được mã hóa này, bạn sẽ hiểu được suy nghĩ của mèo.
Và đôi khi, chỉ lắng nghe thôi cũng sẽ có ích.
Mèo có thể tạo ra 20 âm thanh khác nhau để thể hiện cảm xúc.
Mèo tạo ra âm thanh khi nó muốn gì đó…
và khi nó vui vẻ.
Đây là những âm thanh cảnh báo. "Đừng có mà đến quá gần".
Còn đây…
là âm thanh tấn công.
Nhưng mèo nói chuyện với con người nhiều hơn so với những con mèo khác.
Mèo kêu meo meo rất nhiều khi sống cùng con người.
Khi mèo kêu to và rõ ràng một lần
thì thường có nghĩa là nó đang muốn cái gì đó.
"Tôi đói rồi, song trong bát chả còn đồ ăn.
Tôi muốn uống nước. Làm ơn mở cánh cửa này".
Những thông điệp được mã hóa bí ẩn nhất được tìm thấy trong tiếng kêu rừ rừ.
Khi mèo phát ra âm thanh từ cổ họng, nó đang thấy rất tuyệt,
có một chút mê hoặc hay quyến rũ.
Nó tạo ra âm thanh như thế.
Một nghiên cứu mới đáng ngạc nhiên
đã chỉ ra mèo dùng tiếng kêu rừ rừ để khai thác tiềm thức của ta.
Chúng dường như có thể chèn các tần số
trùng với tần số mà một đứa trẻ tạo ra khi khóc.
Khi một đứa trẻ khóc, tần số hoặc độ dài của sóng âm
là từ 400 Hz đến 600 Hz,
một âm thanh vốn được tạo ra để khiến ta chú ý.
Một đặc điểm tiến hóa ở mèo hiện đại là tiếng kêu meo meo đặc biệt the thé
được chèn vào tiếng kêu rừ rừ bắt chước tần số này.
Mèo đã tiến hóa để tạo ra
một âm thanh khiến con người khó mà lờ đi được.
Và có vẻ như điều đó đang thực sự khai thác
bản năng làm mẹ hoặc làm bố của người nuôi mèo để chăm sóc chúng.
Chúng đã tiến hóa để khiến ta quan tâm chúng.
Song vẫn còn nhiều điều ta có thể làm để khiến chúng nghe lời ta.
Lệnh đầu tiên và cơ bản để dạy mèo làm là đuổi theo chúng ta.
Ta chạy khỏi chúng, rồi bảo chúng chạy đến chỗ ta và chúng sẽ đến.
Dạy các lệnh đơn giản bằng cách lặp lại
được gọi là phản xạ có điều kiện.
Một ví dụ tiêu biểu về phản xạ có điều kiện xuất phát từ Pavlov.
Tiến sĩ Ivan Pavlov
giành giải Nobel sinh lý học năm 1904 nhờ khám phá của mình.
Điều ông ấy phát hiện ra đó là
nếu bạn rung chuông lúc cho chó ăn,
sau nhiều lần kết hợp hai hành động trên, tiếng chuông
sẽ bắt đầu làm con chó tiết nước bọt.
Vậy là con chó được huấn luyện rằng
mỗi khi tiếng chuông vang lên, đồ ăn sẽ được đem ra.
Đó là phản xạ có điều kiện.
Với mèo, huấn luyện bằng clicker là một khởi đầu tốt.
Bạn phát ra tiếng click
và một hai giây sau thì cho mèo ăn.
Con mèo sẽ nghĩ: "Ồ, này.
Mỗi lần nghe tiếng click, tôi lại được ăn món đặc biệt".
Vậy là tiếng click đó trở nên có ý nghĩa.
Mèo rất dễ chán, nên hãy duy trì thời gian huấn luyện ngắn.
Tôi sẽ cố đạt được trong khoảng từ một đến năm phút.
Tôi sẽ… Sẽ…
cực kỳ tuyệt vời nếu kéo dài được năm phút.
Thành thật mà nói, tôi bảo với chủ mèo: "30 đến 60 giây, tuyệt!
Ta làm được rồi!"
Thật tuyệt nếu mèo bạn làm được nhiều hơn thế.
Điều quan trọng là phải kiên nhẫn.
Không phải con mèo nào cũng phản ứng như nhau.
Vì mọi con mèo đều khác nhau.
Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy trong số nhiều hành vi của mèo
thì sự biến đổi cá thể diễn ra khá nhiều.
Vì vậy phản ứng của mèo
trước con người và sự hòa đồng của họ đều rất khác nhau.
Không phải con mèo nào cũng là siêu sao.
Để được như bây giờ, Dasha phải trải qua nhiều năm huấn luyện.
Những con mèo Savitsky khác vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Không phải mèo nào cũng làm được những trò đặc biệt.
Bạn phải quan sát chúng để nắm được khả năng
rồi dạy chúng dựa trên thế mạnh của chúng.
Con vật khi được sinh ra đã có sẵn tính khí.
Tính khí đó là nền tảng ban đầu
để phát triển tính cách sau này trong suốt cuộc đời chúng.
Đám mèo của chúng tôi đều có tính cách khác nhau
và bạn cần thích nghi với chúng, bạn không thể
khiến chúng thích nghi với bạn.
Đó đâu phải việc của chúng, mà là của bạn.
Nên bạn cần chọn ra
những thứ phù hợp với chúng hơn.
Chúng tôi thấy những bé mèo
mới được ba ngày tuổi
đã tỏ ra khác biệt so với anh chị em cùng lứa.
Cũng giống như con người. Có người giỏi máy tính.
Có người giỏi múa ba lê.
Đâu thể dạy máy tính cho nữ diễn viên múa ba lê được.
Eddy, lại đây. Eddy!
Nhà Savitsky không ép nghệ sĩ của họ thực hiện
các màn biểu diễn tuyệt vời này.
Cũng giống như nhà điêu khắc tìm thấy tác phẩm bên trong tảng đá,
họ để cho tiềm năng của mỗi con mèo tự bộc lộ.
Đây là Asia. Nó là một ngôi sao.
Ai mà biết được nó có biểu diễn hay không?
Chẳng bao giờ biết được.
Nó rất khó tính.
Song những màn biểu diễn của nó rất tuyệt.
Nên cũng đáng để mạo hiểm mà.
Mười ba tuổi, thành viên lớn tuổi của đội rất được người hâm mộ yêu thích.
Đây là Chupa.
Lúc đầu, việc huấn luyện nó không dễ dàng gì, rất khó khăn.
Nó chẳng hiểu một tí gì.
Nhưng vài tháng trôi qua và mọi thứ đều suôn sẻ cả.
Và giờ nó là nghệ sĩ biểu diễn hàng đầu.
Chắc chắn bạn có thể dạy mèo lớn tuổi biểu diễn.
Tân binh mới nhất của họ, Eddy, được nuôi dạy hơi khác biệt.
Eddy là tên của mèo cái.
Vì lớn lên cùng lũ chó, nên hầu hết cuộc đời mình,
thói quen và hành vi của nó đều giống chó.
Chúng tôi biết rằng trải nghiệm sống
thực sự ảnh hưởng đến hành vi của mèo,
cũng như ảnh hưởng đến tính xã hội của nó.
Vì xuất thân của Eddy,
nên nhà Savitsky huấn luyện nó hơi khác một chút.
Nó đang làm ngược mọi thứ.
Nó đang làm những trò rất điên rồ mà những con mèo khác không thể
chỉ vì bộ não chúng không được tạo ra để làm vậy.
Eddy cũng thích nhảy.
Nên họ đang dạy nó một trong những màn biểu diễn khó nhất.
Nó hiện đang tập nhảy qua vòng giấy.
Tôi nghĩ đó là màn biểu diễn khó thứ hai
có thể được thực hiện sau khi giao lưu với chúng
vì về cơ bản, bạn đang dạy mèo cách nhảy xuyên qua một bức tường.
Màn biểu diễn này cần rất nhiều thời gian, luyện tập nhiều và vô số giấy.
Nó vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Eddy, nhảy qua.
Sẽ phải tập luyện thêm rồi.
Nhưng nhà Savitsky đang học cách khuyến khích Eddy.
Những con mèo khác nhau sẽ được khuyến khích bằng phần thưởng khác nhau.
Điều này có vẻ đơn giản, song nhiều người mới nuôi mèo lại hiểu sai.
Tôi nghĩ một phần là họ dùng sai vật dụng để khuyến khích đám mèo.
Mèo hiểu biết hơn nhiều vật nuôi khác.
Không phải lúc nào thức ăn cũng là động lực hay ho.
Chúng tôi thấy rằng phần lớn mèo thích phần thưởng xã hội hơn.
Kristyn đã nghiên cứu sâu về những mong muốn của mèo.
Cô ấy cho mèo lựa chọn
giữa món đồ chơi chúng thích, mùi chúng thích,
thức ăn chúng thích hoặc chủ của chúng.
Và hơn một nửa thời gian, chúng chọn chủ của mình.
Tôi nghĩ nó yêu cô.
Có vẻ như dạ dày đã bị trái tim đánh bại.
Vậy đây có phải là bằng chứng cho thấy mèo yêu chúng ta?
Tôi được hỏi rất nhiều về việc mèo có yêu chúng ta.
Tình yêu là một cảm xúc rất phức tạp và ngay cả ở con người,
khi ai đó nói họ yêu bạn nhưng lại cư xử rất khác.
Để trả lời câu hỏi đó và hiểu bản chất thật sự
của mối quan hệ giữa mèo và người, chúng ta cần quay lại từ đầu.
Trong nhiều năm, các nhà sử học tin rằng tình bạn này bắt đầu ở Ai Cập
khoảng 4.000 năm trước.
Nhưng một bước đột phá gần đây đã thay đổi mọi thứ.
TIẾN SĨ EVA MARIA GIEGL, NHÀ DI TRUYỀN CỔ SINH HỌC, VIỆN JACQUES MONOD
Mười ngàn năm trước,
trước Thời kỳ Đồ Đá Mới, Cộng hòa Síp vẫn chưa có mèo.
CỘNG HÒA SÍP
Cộng hòa Síp là một hòn đảo nhỏ ở Địa Trung Hải
gần cái nôi của nền văn minh
nơi các nhà khảo cổ học gần đây đã khai quật một phát hiện quan trọng.
Họ tìm thấy một ngôi mộ trẻ con Thời kỳ Đồ Đá Mới.
Và bên trong ngôi mộ này, cũng có một bộ xương mèo.
Tiến sĩ Eva đã dùng ADN để xác định niên đại của phát hiện này.
Nó trở thành bằng chứng sớm nhất được biết đến
về mối quan hệ giữa người và mèo…
1000 NĂM SAU CÔNG NGUYÊN
…chứng tỏ người và mèo đã ở bên nhau ít nhất 10.000 năm.
8000 TRƯỚC CÔNG NGUYÊN
Con mèo này không hề bơi qua biển.
Tức là người dân đã đưa nó lên tàu đến Cộng hòa Síp cùng họ.
Vào thời gian này, khu vực này xảy ra chuyện.
Chuyện xảy ra là một nông trại nọ.
Con người bắt đầu trồng trọt và tích trữ ngũ cốc
và mèo rừng thấy được cơ hội của mình.
Những kho thóc này hẳn đã thu hút các loài gặm nhấm,
vốn là thảm họa cho người nông dân thời đầu.
Và thế là đám mèo
tấn công chúng và nhờ chúng mà phát triển mạnh.
Và có lẽ đây là khởi đầu cho mối quan hệ giữa
mèo rừng và con người.
Và từ đây, mối quan hệ ngày càng phát triển.
Người Ai Cập tôn thờ mèo.
Có hàng triệu con mèo được ướp xác
và biểu tượng của Ai Cập, các bức tượng, tất cả đều mô tả về mèo.
Và bên dưới những chiếc ghế của giới quý tộc, thường là phụ nữ,
ta sẽ thấy một chú mèo nhỏ.
Điều này cho thấy loài mèo đã chuyển vào nhà sinh sống.
Nó trong quá trình trở thành mèo nhà.
Con người đi đâu, loài mèo theo tới đó…
thường là bằng tàu.
Tàu có lẽ là phương tiện chủ yếu phân phối mèo khắp nơi.
Loài gặm nhấm có mặt trên tàu, thế là đám mèo bám theo.
Và có lẽ không một con tàu nào
rời cảng mà không có mèo đi theo.
Đây là cách mèo Felis catus đến được mọi lục địa trên Trái đất.
Sự có mặt của nó trên tàu quan trọng tới mức đến năm 1975, Hải quân Anh
vẫn bắt buộc phải có mèo trên tàu.
Không chỉ có người Anh đâu.
TIN TỨC VỀ MÈO HERMAN GIA NHẬP LỰC LƯỢNG
Chú ý, Cảnh sát Biển. Mèo Herman đang đi săn mồi.
Ở Baltimore, Herman được in dấu vân tay hay vân chân
để có thẻ thông hành chính thức của Cảnh sát Biển.
Chuyện này có thật.
Mèo Herman thực sự gia nhập Cảnh sát Biển Hoa Kỳ.
Song lịch sử không phải lúc nào cũng tử tế như thế với mèo.
Những câu chuyện về mèo đen và phép thuật hắc ám,
phù thủy và cái vạc không bắt đầu ở Salem
hay thậm chí là Transylvania,
mà với một giáo hoàng bất hảo tên là Gregory IX.
Mèo ở Thời kỳ Trung Cổ
gắn liền với phù thủy.
Phù thủy thực ra
là những phụ nữ thông minh, khôn ngoan,
hiểu biết nhiều về tự nhiên.
Những người phụ nữ khôn ngoan này biết rằng giữ nhà sạch sẽ
sẽ giúp họ khỏe mạnh.
Nên họ dọn dẹp nhà bằng chổi
và nuôi mèo để loại bỏ loài gặm nhấm.
Rồi đến thời kỳ khi mà Giáo hội
do nam giới thống trị,
coi chúng là mối nguy hiểm.
Nên Giáo hội đã cố loại bỏ chúng.
Tòa án Dị giáo của Giáo hoàng coi mèo là ma quỷ,
nên quần thể mèo châu Âu bị giết hại.
Một số người tin rằng điều này có thể đã góp phần gây ra Dịch hạch Đen.
Cái chết Đen, bệnh dịch hạch
được lây truyền bởi loài gặm nhấm, thực ra là bọ chét.
Và bọ chét sống trên lông của loài gặm nhấm.
Số lượng mèo giảm đi nên không kiểm soát được dịch hạch.
May mắn thay, kể cả trong thời kỳ đen tối này,
một số người vẫn tiếp tục nuôi dưỡng mối quan hệ với mèo.
Mối quan hệ ấy vẫn phát triển cho đến ngày nay.
Nơi này nổi tiếng về mèo ở xưởng chưng cất.
Một điều khá truyền thống ở Scotland.
Towser là con mèo rất nổi tiếng ở một xưởng chưng cất tại Perthshire
và có lẽ nó là mèo xưởng chưng cất nổi tiếng nhất.
- Không rõ đực hay cái, nó là huyền thoại. - Phải.
Chắc nó là mèo xưởng chưng cất lừng danh nhất.
ĐỒNG SỞ HỮU XƯỞNG CHƯNG CẤT TU VIỆN LINDORES
Năm năm trước, Helen và Drew McKenzie
nhận nuôi hai con mèo làm việc
để tiếp tục một truyền thống lâu đời.
Tu viện này được thành lập vào năm 1191.
William Wallace đã đến đây sau chiến thắng của ông trước người Anh
ở Trận Black Earnside.
Nên nó có giá trị lịch sử rất lớn.
Tôi nghĩ chúng tôi đang tiếp nối truyền thống này.
Bao năm qua, mọi con mèo đã sống ở đây…
Chú mèo đen được đặt tên là Friar John Claw,
còn cô mèo tam thể là Vespers
để tỏ lòng biết ơn các tu sĩ Trung Cổ từng sống ở đây.
Và cũng như những tu sĩ đó, đám mèo này bắt đầu làm việc vào ban đêm.
Mắt mèo rất lớn so với kích thước của hộp sọ.
Chúng cũng có một thứ gọi là tapetum lucidum,
một lớp tế bào ở phía sau mắt
giúp chiếu ánh sáng trở lại võng mạc,
nên nó cho phép chúng nhìn rất rõ trong điều kiện ánh sáng yếu.
Thứ chúng đang tìm kiếm thực sự gây nguy hiểm
tới tình trạng chung của xưởng.
Chuột luôn hoành hành trong xưởng chưng cất
vì rõ ràng, số lượng lớn lúa mạch và ngũ cốc thu hút chuột.
Thật không may, vì hạn chế biện pháp kỹ thuật,
nên lũ chuột luôn đái bậy,
nên, thật ra tôi muốn dùng từ hay hơn
và điều đó không ổn chút nào.
Để tìm ra lũ gây hại này, đám mèo cần bắt được tần số siêu âm.
Tai mèo có thể xoay tầm 180 độ
và nghe được tần số rất cao.
Đó là vì con mồi chúng tìm kiếm phát ra âm thanh ở phạm vi nghe này.
Nên khả năng này cho phép chúng định vị và phân loại con mồi.
Đám mèo vẫn làm tốt nhiệm vụ.
Nhưng Helen và Drew tò mò không biết chúng đã làm gì.
Nên Helen đã đeo vào cổ chúng thiết bị theo dõi GPS.
XƯỞNG CHƯNG CẤT TU VIỆN LINDORES
Vòng cổ GPS cho thấy mỗi đêm,
Vespers di chuyển hơn hai cây số,
nhưng nó không bao giờ đi quá xa nhà.
Vespers chính thức trở thành trưởng quan bắt chuột,
bận rộn làm việc cả ngày lẫn đêm.
Và nó hoạt động mạnh nhất ngay trước bình minh,
thời điểm hoạt động chủ yếu của loài gặm nhấm.
Mèo là loài động vật hoạt động lúc chạng vạng.
Động vật hoạt động lúc chạng vạng
có nghĩa là chúng hoạt động lúc trời tảng sáng và nhá nhem tối.
Điều đó có thể giải thích tại sao đám mèo lại phát điên vào sáng sớm tinh mơ.
Mèo nhà tôi có xu hướng chạy quanh nhà như điên sau khi chúng tôi đi ngủ.
Hành vi đó xảy ra khi mèo đột nhiên đốt cháy năng lượng.
Chúng tôi gọi đó là "FRAP", F-R-A-P.
F.R.A.P. GIAI ĐOẠN HOẠT ĐỘNG NGẪU NHIÊN ĐIÊN CUỒNG
Bạn có thể thấy chúng tạo ra tiếng kêu nhỏ,
nhảy xuống đất và nhảy từ chỗ này sang chỗ kia.
Chúng đuổi bắt nhau, phát ra âm thanh,
vui vẻ với nhau trong khi chúng ta đang ngủ.
Đây là hành vi bản năng.
Nó bắt nguồn từ nhịp sinh học.
Đây là chiếc đồng hồ bên trong trong cơ thể được tổ tiên truyền lại.
Một số con mèo có một nghi thức ban đêm kỳ lạ khác.
Nhất là Vespers, nó tặng chúng tôi toàn quà lớn.
Tôi nghĩ có lẽ một ngày Ves bắt được bốn hoặc năm con chuột.
Nhưng tại sao mèo lại mang quà về cho chủ?
Ta biết rằng khi mèo mẹ có mèo con,
về cơ bản, nó sẽ mang con mồi về cho đám mèo con,
để chúng có thể biết con mồi nào là phù hợp,
để chúng chơi đùa với nó
và theo một nghĩa không lành mạnh, để được thực hành bắt con mồi.
Dù lý do là gì thì đó là một món quà.
Nó có nghĩa chúng ta là người nhà.
Và có vài thứ không mấy dễ chịu lắm
khi bạn đi chân trần vào buổi sáng.
Trong khi Vespers thực hiện nhiệm vụ truyền thống,
Friar John Claw lại có cách tiếp cận hiện đại hơn.
Nó rất thư thái,
yêu mến công chúng, dành rất nhiều thời gian
ở trung tâm hỗ trợ khách chỉ để được vuốt ve.
FJC biết em gái nó đang săn lùng lũ chuột.
Tài năng của nó được dùng tốt hơn ở nơi khác.
Vai trò của FJC giống một đại sứ hơn.
Nó đón tiếp khách.
- Ves thuộc bộ phận hậu sảnh. - Phải, làm việc nặng nhọc.
Vespers sử dụng bản năng.
Còn Friar John Claw sử dụng Instagram.
10.000 năm trước, khởi đầu vốn là mối quan hệ công việc,
nay mèo đã khiến cả thế giới say mê.
Cách mèo được lan truyền rộng rãi trên mạng
thực sự vượt quá bất cứ điều gì mà bất cứ ai cũng sẽ mong đợi.
Tôi tin lý do phổ biến thứ hai cho việc mọi người lên mạng
là xem video về mèo.
Mèo là nhân vật thân thiện với gia đình số một trên mạng…
với hơn 25 tỷ lượt xem.
Một nghiên cứu mới cho thấy video về mèo thực sự làm tăng cảm xúc tích cực
và giảm cảm giác tiêu cực.
Nói cách khác, chúng cung cấp một liều rất lớn hoóc môn dopamine.
Tôi nghĩ mạng internet đã trở thành một nơi
mà những người yêu mèo có thể đoàn kết, yêu thương mèo
và cười chúng
và gắn kết vì những điều ngớ ngẩn mà chúng làm.
Mạng internet cho ta nơi để làm thế.
Hành vi xấu giúp đoạn phim trông hài hước.
Song không phải lúc nào cũng hài hước khi nó xảy ra tại chính nhà bạn.
Khi chúng ta có hành vi không mong muốn,
hãy nhớ rằng mèo vẫn là mèo.
Chúng đâu biết bạn ghét chúng ngồi trên kệ bếp.
Quy tắc số một, đừng bao giờ phạt mèo.
Khi mèo của bạn làm điều gì đó bạn không muốn
và bị bạn phạt,
thi thoảng, nó không hiểu sao bạn lại không thích?
Bạn cũng thấy khó đoán về hành vi đó.
"Tự nhiên la hét vào mặt tôi. Tôi không hiểu chuyện gì đã xảy ra".
Mấu chốt là sự tích cực.
Mèo của bạn đang làm chuyện bạn ghét?
Bạn có thể đánh lạc hướng nó rồi nói với nó. Cho nó biết bạn muốn gì.
"Này, làm thôi. Lại đây và chạm vào tay tôi.
Đi ngủ nào. Đúng là bé mèo thông minh, hoan hô!"
Và nó kiểu như: "Ừ, mình là chú mèo tuyệt nhất!"
Đối với những thói quen cực xấu, phản xạ có điều kiện thôi là chưa đủ.
Điều kiện hóa ngược là quá trình thay đổi phản ứng cảm xúc.
Là khi bạn đưa ra một món ăn ngon,
món chúng thích nhất, không thể cưỡng lại.
Cho chúng ăn món có giá trị cao hay phần thưởng
đến mức chúng nghĩ: "Không đến nỗi tệ. Mình thích món này".
Tôi luôn cho khách hàng ví dụ thế này:
Lỡ như mỗi lần ra khỏi nhà,
có gã hàng xóm cáu kỉnh nói mấy lời ác ý với bạn thì sao?
Thế là bạn cố tránh ra ngoài mỗi khi hắn ta ở ngoài đó.
Nếu mỗi lần bạn ra đó, tôi cho bạn 1.000 đô thì sao?
Rồi bạn nói: "Không tệ lắm. Tôi không ngại gặp gã đó".
Nếu gặp hắn bốn lần một ngày, bạn có 4.000 đô thì sao?
Bạn kiểu như: "Được! Chơi tới bến luôn!
Hắn đâu rồi?" Bạn sẽ muốn gặp hắn suốt thôi, nhỉ?
Đó chính là điều kiện hóa ngược.
Bạn có thể thay đổi một tình huống từ tiêu cực
sang trung lập hơn rồi tới tích cực.
Cũng như trong mọi mối quan hệ, nó cần đến sự kiên nhẫn,
nhưng đáng giá.
Đôi khi, bạn cảm thấy chúng có thể không cần tới bạn,
nhưng chúng vẫn muốn bạn.
Và đó là mối quan hệ độc đáo, thần bí và sâu sắc.
Động cơ thật sự của mèo không dễ hiểu như một số vật nuôi khác.
Chó coi chủ của mình như thần thánh.
Song mèo lại nghĩ mình là thần thánh.
Mèo không muốn làm điều chúng ghét.
Muốn ngủ thì ngủ,
muốn ăn thì ăn, muốn chơi thì chơi.
Đừng nhầm lẫn độc lập với thờ ơ.
Nếu bạn có quan điểm rằng mèo xa cách,
chẳng màng đến tương tác xã hội,
nên bạn mới không cố gắng tương tác với chúng,
về cơ bản, bạn đang khiến chúng cũng trở nên xa cách
vì bạn mong đợi điều đó ở chúng.
Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy
cách chúng ta cư xử thực sự ảnh hưởng đến hành vi của mèo.
Nghiên cứu của Kristyn đang chứng minh cách mèo đối xử với bạn
trực tiếp phản ánh cách bạn đối xử với chúng.
Hơn nữa, nghiên cứu của cô ấy cho thấy
mèo thậm chí có thể hiểu cảm giác của chúng ta.
Đây được gọi là thí nghiệm tham chiếu xã hội.
Toàn bộ ý tưởng là chiếc quạt với chỗ dải cờ này,
những thứ hoàn toàn mới lạ với mèo.
Nên nó sẽ không biết thứ này đáng sợ hay thú vị.
Toàn bộ ý tưởng là ta sẽ xáo trộn các dấu hiệu cảm xúc
để xem mèo phản ứng thế nào.
Carl, thật đáng sợ!
Carl, thật đáng sợ, phải không nào?
Ôi không!
Ôi không! Ôi trời!
Xem kìa!
Khi Kristyn tỏ ra sợ chiếc quạt, Carl cố đi trốn.
Chiếc quạt có đáng sợ không?
Khởi động lại nhanh chóng, điều chỉnh thái độ và bắt đầu vòng hai.
Nếu tôi vui vẻ trước chiếc quạt,
để xem con mèo có hiểu được cảm xúc của tôi không.
Nhìn kìa. Chiếc quạt trông đẹp quá.
Chiếc quạt trông tuyệt ghê.
Khi cô ấy nói chuyện nhẹ nhàng với chiếc quạt và không sợ hãi,
Carl có vẻ tự tin hơn.
Nhìn chỗ dải cờ kia kìa.
Nhìn kìa.
Chiếc quạt không còn là mối đe dọa nữa.
Không sợ nữa!
Không chỉ có mình Carl.
Bảy mươi chín phần trăm mèo tìm đến chủ để được hỗ trợ về cảm xúc.
Với các nhà khoa học, đó là một bước đột phá khác.
Có vẻ như mèo là chuyên gia trong việc cảm nhận cảm xúc của chúng ta…
cả tốt lẫn xấu.
Nếu tâm trạng không tốt thì đừng cố đi huấn luyện mèo làm gì.
Đừng cố làm thế.
Chúng cảm nhận được hết và sẽ khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn.
Asia, lại đây.
Mèo đã học cách để có khả năng thấu cảm để thích nghi và tồn tại.
Có một lợi thế về tiến hóa
sẽ giúp bạn nhìn vào các đối tác xã hội trong môi trường của mình
và thu thập thông tin.
Nên nếu không thể hiểu được phản hồi của bất kỳ ai
thì bạn thực sự đã từ chối tiếp nhận
rất nhiều thông tin về cách phản ứng
với mối nguy hiểm tiềm ẩn nào đó.
Việc phát hiện ra mèo hiểu được cảm xúc của con người
đã có chuyển biến lớn hơn nhiều so với những gì ta mong đợi.
Trở lại Nhật Bản, Tiến sĩ Takagi Saho để ý thấy một điều.
Tôi nhận ra rằng ta có thể quan sát các hành vi khác nhau
ở mèo Mỹ và mèo Nhật.
Ở Nhật Bản, mèo gặp khó khăn khi tới những nơi xa lạ.
Tuy nhiên, những con mèo mà…
tôi thấy ở Mỹ cư xử bình thường ngay cả ở những nơi xa lạ.
Nên tính cách mèo Nhật và mèo Mỹ có thể khác nhau.
Kristyn và Saho quyết định tiến hành các thí nghiệm tương tự
ở Mỹ và Nhật Bản.
Và họ nhận thấy những con mèo không giống nhau.
Chúng tôi thấy có sự khác biệt xã hội giữa mèo Nhật và mèo Mỹ.
Tôi nhận ra sự khác biệt về văn hóa cũng ảnh hưởng đến mèo.
Phải chăng văn hóa loài người đang thay đổi văn hóa mèo?
Nhật Bản là một quốc đảo.
Hầu hết người nuôi mèo đều nuôi mèo hoàn toàn trong nhà.
Người Nhật hiếm khi tổ chức tiệc ở nhà.
Vì thế tần suất mèo Nhật gặp người lạ
ít hơn nhiều so với mèo Mỹ.
Đây có thể là các yếu tố góp phần tạo ra sự khác biệt giữa mèo Nhật
và mèo Mỹ.
Nghiên cứu của họ cho thấy những khác biệt về văn hóa này
có thể được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Và trong một nền văn hóa, nó làm cho giống loài chúng ta gần gũi nhau hơn.
Ngay cả trước khi Istanbul là Constantinople,
nó đã là thành phố của mèo.
Những con phố này là nhà của hơn 100.000 con mèo hoang,
hoàn toàn phù hợp với lối sống đô thị.
Ngày nay, khi đến Istanbul, bạn sẽ thấy đám mèo quanh đây.
Chúng sống trong khu lân cận,
không thuộc sở hữu của bất kỳ ai.
Người ta cung cấp cơ sở hạ tầng cho mèo
để chúng có thể sống sót,
nhưng chúng không… Chúng không thuộc về một người cụ thể nào.
Năm 2021, Istanbul đã ban hành luật mới bảo vệ những con mèo này,
một trong những luật tiến bộ nhất trên thế giới.
Đối xử bình đẳng với mèo và nhìn nhận mọi thứ theo quan điểm của chúng
là cách tốt nhất để củng cố mối quan hệ.
Chào mày.
Lý do chuyên môn của tôi tồn tại
là vì người ta nhận ra họ có mối liên kết sâu sắc với loài vật này,
tình yêu sâu sắc này.
Chúng tôi làm thế vì tình yêu động vật,
vì nhận ra mối liên kết giữa con người và động vật.
Không biết sao tôi lại khóc. Đừng làm tôi khóc nữa.
Ừ, đây là lý do chúng tôi làm thế, vì chúng tôi yêu động vật.
Rõ ràng là chúng ta yêu mèo.
Điều này dẫn chúng ta đến câu hỏi lớn nhất về mèo.
Mèo có yêu chúng ta không ấy à?
Sẽ rất khó để đo lường cảm xúc ở mèo,
song tôi nghĩ, dựa trên hành vi
và mối quan hệ của chúng,
mèo có thể hình thành mối gắn kết sâu sắc như thế với ai đó mà na ná như tình yêu.
Mèo rất yêu chủ của chúng.
Tôi tin rằng đám mèo của tôi nhất định yêu tôi.
Khá rõ ràng là mèo hỗ trợ
tinh thần, mang lại cho chúng ta cảm giác khỏe khoắn, hạnh phúc.
Cái suy nghĩ khi bạn về nhà
và nhận được tình yêu vô điều kiện từ mèo của mình này
thật hết sức quan trọng.
Với tất cả sự tận tâm từ gia đình, Eddy đang có lợi thế
để trở thành siêu sao lớn tiếp theo.
Nó chỉ cần hoàn thành màn biểu diễn vòng giấy này thôi.
Chúng ta chỉ mới bắt đầu nhận ra tiềm năng của mèo.
Vẫn còn rất nhiều điều chúng ta chưa biết về mèo.
Trong tương lai, dần dà sẽ có nhiều khám phá hơn.
Càng tìm hiểu, ta càng nhận ra
mối liên kết giữa ta và mèo sâu sắc đến mức nào.
Mèo cảm nhận được tình yêu từ bạn.
Và nhờ nó mà chúng tràn đầy năng lượng.
Tình yêu của chúng cũng khiến ta hạnh phúc.
Nếu ta biết được cách khiến mèo bộc lộ phẩm chất tốt nhất
thì chúng cũng sẽ khiến ta bộc lộ phẩm chất tốt nhất.
Không tưởng tượng nổi cuộc sống của tôi thiếu đi chúng.
Chúng là vật cưng của tôi. Tôi hiểu chúng.
Và tôi mong chúng yêu tôi nhiều như tôi yêu chúng.
Phép màu sẽ đến khi tất cả cùng nhau đoàn kết.
Biên dịch: Hiền Thị Thanh Phạm