Szukamy głowomłotów,
a tu niespodzianka.
- Widzisz go? - Tak.
Pojawił się żarłacz tygrysi.
Najważniejsze jest,
by spoglądać przez ramię.
To żarłacze!
Podziałało na rekiny jak płachta.
Zaczęły miotać się jak szalone.
Serce chce mi wyskoczyć z piersi!
Gotowi?
Jestem Bertie.
Zajmuję się filmowaniem zwierząt.
Niecodzienny pościg.
Całkowicie się temu poświęcam.
Nagrywam tu pingwiny.
Przegapiłem.
Było blisko.
Snuję opowieści przyrodnicze w zmieniającym się świecie.
Usłyszałem ogromne pęknięcie!
Oto moje przygody.
BERTIE GREGORY ODKRYWA ŚWIAT
Wyruszam z mojego domu w Anglii do raju pełnego rekinów
u wybrzeży Kostaryki.
Nasz kolejny przystanek jest około 560 kilometrów na zachód.
Malutki punkcik na środku Pacyfiku: Wyspa Kokosowa.
Jestem dość podekscytowany,
bo już od dawna chciałem się tam udać.
Roi się tam od rekinów.
Po 36 godzinach rejsu w końcu dotarliśmy na miejsce!
Wyspa Kokosowa przyciąga rekiny.
Pływa tam ich 14 różnych gatunków.
Najbardziej widowiskowe są młotowate.
Zbierają się w mega ławicach.
Ogólna liczba rekinów i płaszczek ciągle spada.
Jest ich o 70 procent mniej niż 50 lat temu.
Tylko w pobliżu Wyspy Kokosowej występują w tak dużych ilościach.
Rekiny ścigają się z czasem.
Ja również.
Wyspa Kokosowa jest rezerwatem morskim,
więc mam tylko 12 dni, by odnaleźć ławicę młotowatych
w jednym z najgroźniejszych miejsc do nurkowania.
Będzie ciężko, ale ja...
kocham wyzwania.
Wszyscy gotowi? To zaczynamy.
Gdy udaję się w nowe miejsce,
używam drona do poznania okolicy.
Niesamowite.
Wyspa Kokosowa jest wierzchołkiem ogromnego podwodnego wulkanu,
który wybuchnął dwa miliony lat temu.
Klify spadały w mroczne wody oceanu na głębokość ponad trzech kilometrów.
Gdy gwałtowne prądy morskie uderzały w skalne ściany,
wymywały pożywienie z głębin, czyniąc z Wyspy Kokosowej chrapkę dla rekinów...
i jednocześnie koszmar dla nurków.
Najpierw potrzebny mi jest plan.
Będziemy mieszkać na statku o nazwie...
Sharkwater.
To 40-metrowy specjalistyczny statek badawczy
wyposażony w jedzenie, sprzęt i przyrządy medyczne,
by utrzymać przy życiu ekipę filmową, nurków i naukowców.
Do domu daleko, więc to nasza ostatnia deska ratunku.
O powodzenie mojej misji zadba epicka drużyna.
Nagramy rekiny.
Hugh kręci filmy pod wodą już od 30 lat.
Będzie dbał o bezpieczeństwo nurków.
Prądy morskie są tu tak silne, że nurkowie przepadają.
Cristiano jest nurkiem asekuracyjnym od ponad dwóch dekad.
Nigdy nie nurkuj w pojedynkę. Wynurzać też musimy się wspólnie.
Jesteśmy sami.
W razie wypadku mamy przechlapane.
Hugh ma wyłącznie złe wieści.
Rozsądek nas uratuje.
Zabieranie dorosłych na plan zdjęciowy to podstawa.
Musimy upewnić się, że sprzęt działa bez zarzutu.
W tych zdradliwych wodach nie ma miejsca na pomyłki.
Podstawą jest akwalung. Szybko się go ustawia.
Mam też specjalną maskę na twarz, więc niestety będziecie mnie
stale widzieć i słyszeć.
Gotowe.
Zacumowaliśmy nasz statek w strzeżonej zatoce.
PARK NARODOWY WYSPY KOKOSOWEJ
Udamy się do wierzchołka zatopionej góry,
oddalonej o półtora kilometra od brzegu.
Nazwę ją Podwodną Górą. To znane centrum aktywności młotowatych.
Czas znaleźć parę rekinków.
Prąd jest tak silny, że sam mnie niesie. Ledwo ruszam nogami,
a płynę bardzo szybko.
Jakby mnie schwytał i nie chciał puścić.
Pozostaje mi jedynie, jak to mówią, płynąć z prądem.
Wyszczerbione skały
i spiczaste jeżowce – podwodne pole minowe!
A mną rzuca we wszystkie strony.
Jeśli uderzę w tę rafę, rozedrze mi się kombinezon.
Chcę uniknąć kontaktu z podłożem.
Nie mogę kontrolować kierunku, w którym płynę
i ruchów mojej kamery.
Jeśli się rozbiję, będę w tarapatach.
Prądy porwą mnie ze sobą.
Wypłynę gdzieś na Filipinach.
Jeśli oddalę się o 15 metrów od łodzi, ratownicy mnie nie wypatrzą.
Przepadnę.
To doświadczenie sporo mnie nauczyło.
Potrzebna jest zmiana planu.
Przy pierwszym nurkowaniu prądy były zbyt silne.
Opuszczamy Podwodną Górę i płyniemy na drugą stronę wyspy.
Ależ niezwykłe wodospady!
Już wiem, dlaczego piraci przybywali tu, by gromadzić zapasy słodkiej wody
i chować skarby.
Z tej strony wyspy jest zbocze.
Krawędź klifu zanurzona na niemal trzy kilometry.
Będziemy tu lepiej osłonięci od prądów.
Jest teraz dużo spokojniej,
ale dzieje się coś bardzo dziwnego.
Obraz faluje jak powietrze na pustyni.
Trudno uwierzyć, że jestem w tym samym oceanie.
Myślałem, że moja kamera
nie może złapać ostrości,
ale okazuje się, że to nie jej wina, tylko termokliny.
To zjawisko występuje, gdy prądy morskie uderzają w zbocza Wyspy Kokosowej,
kierując zimną wodę ku powierzchni,
gdzie po drodze
zderza się ona z ciepłą wodą, wywołując dziwny efekt migotania.
Tak wyraźnego jeszcze nie widziałem!
Rekiny mogą przez to wypłynąć z głębin.
Jest i pierwszy rekin młotowaty!
Spójrzcie tylko!
To naprawdę istne...
szaleństwo.
Od dziecka miałem obsesję na punkcie tych rekinów.
Są po prostu przedziwne.
Wyglądają jak prawdziwi kosmici.
Filmowanie rekinów, gdy obraz rozmywa termoklina, jest tak efektowne.
Minus jest taki, że nie przyjrzę im się z bliska, bo nie łapię ostrości.
Termoklina zdaje się powoli zanikać.
Niestety młotowate poszły w jej ślady i rozpłynęły się.
Niczym duchy.
Przynajmniej dały nam...
przedsmak tego, co liczymy zobaczyć.
Dobrze być przy nich.
Nie boję się, tylko jestem...
pełen podziwu.
Musimy szukać dalej.
Dwa miejsca. Umiarkowane rezultaty.
Wciąż mamy czas, ale jak na razie mało nam wychodzi.
Znów zmienimy miejsce poszukiwań.
Z drona widać jedynie powierzchnię, a rekiny pływają dużo głębiej.
Nos podatny na łaskotki też nie pomaga.
Gdy masz zajęte obie ręce...
Dzięki.
...czasem przyda się pomoc.
Mucha mi siadła.
Chyba coś wypatrzyłem.
Jeszcze się upewnię.
To humbak.
Płynie mama i jedno młode.
Malutki słodziak!
Z przodu płyną delfiny.
Samica humbaka, jej młode
i tuż obok delfiny.
Niesamowite.
Łatwo się tu rozkojarzyć.
To piąty dzień, więc minęła już prawie połowa naszego czasu,
a zamiast ławicy widzieliśmy ledwie jednego młotowatego.
Jest jeszcze inny sposób na szukanie tu rekinów.
Przy każdym zanurzeniu wypatruję malutkiej rybki,
która może być oznaką bliskiej obecności rekinów.
Wyjada ona pasożyty z łusek rekinów,
by były zdrowe.
Znajdźmy tę rybę, a może natkniemy się też na rekiny.
Zerknijmy za ten mały grzbiet.
Są tutaj!
Piękne, żółte rybki ustnikowate.
Zakładają myjnię tuż nad rafą.
Mimo że nie ma ich zbyt dużo,
wiele ryb nadpływa, by wyjadły im pasożyty.
Jest tęczowy biegacz.
Rybki delikatnie go czyszczą.
Ja też się załapię?
Spójrzcie na nich.
To żarłacze galapagoskie.
Są... bardzo masywne.
Jest ich aż siedem.
Hej, koleżko!
Zainteresowały się mną i nie w głowach już im myjnia.
Są odważne i ciekawskie. Bacznie nas obserwują.
Robią swoje.
Wspaniałe zwierzęta.
To głowomłot!
Ich młoty są bardzo charakterystyczne.
Wspaniale jest w końcu widzieć go tak wyraźnie.
Są nazywane głowomłotami tropikalnymi.
Poznać je można po wyżłobieniach
na przodzie młota.
Ten niesamowity kształt młota pomaga poszerzyć im swoje zmysły.
Dzięki niemu widzą w 360 stopniach.
Można śmiało powiedzieć, że mają oczy dokoła głowy.
Na świecie jest tylko dziesięć gatunków z rodziny młotowatych.
Zobaczmy, czy się do nas zbliżą.
Ciągle skręcają w ostatniej chwili.
Młotowate mają dodatkowy zmysł, który można uznać za supermoc.
Potrafią wyczuwać elektryczność.
Pozostałe rekiny też mają tę umiejętność, ale młotowate są szczególnie wyczulone
ze względu na to, że ich młot może pomieścić wiele elektroreceptorów.
Napinanie się mięśni
lub bicie serca wydziela pole elektryczne,
które mogą wykryć.
Jeden z głowomłotów leży na dnie.
Będąc w cieniu, mogą bezpiecznie wykryć ofiarę.
Nas czeka trudne wyzwanie, bo ciężko będzie się tam dostać.
Wygląda na to, że głowomłoty opuściły myjnię i skierowały się
w nieznane.
Prądy nie są zbyt silne.
Są tam.
Ale fajny widok!
Szaleństwo.
Ci goście to karanksy smugowe.
Nie jest tajemnicą, dlaczego mają taki wytrzeszcz.
Wzięło się to z tego, że są nocnymi łowcami.
Polują samotnie po nocach na małe rybki.
W dzień zbierają się w ławice,
by chronić się przed czyhającymi na nich drapieżnikami.
Problem w tym, że nie obronią się przed tymi najgroźniejszymi,
czyli ludźmi.
Ale ich dużo!
Widok tak licznej ławicy
jest jak cofnięcie się w przeszłość do czasów,
gdy łatwiej można było dostrzec takie obrazki w oceanach.
Nadpływają!
Przed wami dowód na to,
że obszary chronione spełniają swoją rolę.
Głowomłot!
Gdy tylko pojawia się rekin,
karanksy używają jego twardej skóry jako drapaka.
Nie wiem, dlaczego rekiny
nie zjadają ich za to, tylko uciekają.
Karanksy tym razem popsuły nam plany,
ale wiemy już, że warto kręcić się koło myjni.
Głowomłoty kiedyś się tu pojawią.
Są tak wyczulone,
że musimy cierpliwie czekać.
Nurkowaliśmy przez trzy kolejne dni.
Ale głowomłoty zniknęły.
Gdy się zbliżają,
zaczyna cię ogarniać radość,
a wtedy robią zwrot i odpływają.
Wciąż nie wiemy, dlaczego tak robią.
W dziewiątym dniu...
musieliśmy zawiesić poszukiwania.
Nasz producent, James, wypatrzył budzącego grozę rekina.
Takiego, który kilka lat temu zabił kogoś w tych wodach.
Musimy wypłynąć i obmyślić nowy plan bezpieczeństwa.
Mieliśmy już wypływać,
gdy nagle pojawiły się dwa wielkie żarłacze tygrysie.
Dziwne, że pływają z tej strony wyspy,
a w dodatku tuż przy powierzchni wody i obok klifu.
Składam teraz dron, żeby wysłać go tam i dowiedzieć się,
co jest grane.
Żarłacze tygrysie to najgroźniejsze rekiny na tym terenie.
Na świecie jedynie żarłacze białe są groźniejsze dla ludzi.
Muszę dowiedzieć się, co robią, byśmy mogli znów bezpiecznie się zanurzyć.
Jest nasz żarłacz.
Żwawo płynie przez kanał pomiędzy małą wysepką Manuelita i Wyspą Kokosową.
Płetwa grzbietowa wystaje ponad wodę. Niesamowite.
Są przy powierzchni, więc możemy bezpiecznie nurkować i poznać ich plany.
Teraz wygląda całkiem groźnie.
Trochę się boję wylądować w wodzie z żarłaczem.
To są odgłosy pisklątka suli.
Karmią go i słychać, że nie narzeka.
Po całym klifie rozsiane są białe, puszyste kulki.
To pisklątka suli.
Widać też ich rodziców,
którzy polowali nad wodą
i wracają, by je nakarmić.
Żarłacze tygrysie zjadają ptaki morskie, gdy tylko mają ku temu okazję.
Czają się nawet pod ich gniazdami.
Czy właśnie to się tu dzieje?
ALEJA ŻARŁACZY
Zanurkuję u podnóża tego klifu.
Tutaj umieściłem łódź awaryjną, w razie gdyby prądy były zbyt silne.
Tu będzie łódź ratunkowa. Przyda się w przypadku problemów z żarłaczami.
Musimy szybko oddalić się od powierzchni, by żarłacze nie pomyliły nas z rybami.
Wskakujemy.
Ląd do Bertiego. Próba sprzętu. Zgłoś się.
Słyszę cię, Zubin. Ty mnie też?
Tak, Bertie. Głośno i wyraźnie.
Przyjąłem. Bądź na linii.
Najważniejsze przy wypatrywaniu żarłaczy tygrysich
jest oglądanie się za siebie.
Uwielbiają podkradać się od tyłu.
Dlatego tak się kręcę i spoglądam przez ramię.
Zaczekajmy tutaj.
Trochę się boję... Wypatrzyłem je!
To żarłacze!
Mogą osiągać ponad pięć metrów długości.
Przerażający widok, bo to wielkie i silne drapieżniki.
Mogą ważyć nawet dziewięćset kilogramów.
Są naprawdę ogromne.
Spójrzcie na te paski. Stąd się wzięła ich nazwa.
W menu żarłaczy tygrysich znaleźć można niemal wszystko.
Ryby, żółwie, rozkładające się ciała wielorybów.
W żołądkach żarłaczy tygrysich znajdywano nawet tablice rejestracyjne.
Kolejny żarłacz!
Wygląda na to, że czekają tuż u podnóża klifu,
aż ptaki, młode lub dorosłe, wylądują na powierzchni i wtedy atakują.
Taki ptak nie nauczy się już na błędach.
Żarłacze są bardzo zmyślne.
Wszystkie trzy, które widzieliśmy, zachowywały się tak samo.
Tam są dwa rekiny.
Widzę, jak one się zachowują.
Gdy jesteśmy w tym kanale,
musimy się głęboko zanurzać, być daleko od powierzchni,
by rekiny nie pomyliły nas z sulami.
Zgodnie z tym, co widziałem z drona, żarłacze czają się
tuż przy powierzchni, w strefie przyboju.
A ja nie chciałbym podzielić losu tych suli.
Dla własnego bezpieczeństwa nauczyliśmy się myśleć jak żarłacze.
Teraz czas poznać zwyczaje głowomłotów, by znaleźć ich ławicę.
Porozmawiam z człowiekiem, który ratuje je dzięki tej wiedzy.
Wyspa Kokosowa to obszar chroniony, lecz gdy tylko stąd wypłyną,
unicestwiają je łodzie rybackie.
Randall Arauz od 15 lat oznakowuje je, by śledzić ich ruchy na Pacyfiku.
Gdzie by się nie udały, chce je chronić.
Randall, co planujemy?
Przyczepić znacznik
do jednego z rekinów.
Strzała wbije się w rekina, a to się oderwie.
Mamy nadzieję, że rekin odpłynie ze znacznikiem.
Zdradzisz, jak skradać się do rekinów?
Trzeba wypatrywać myjni i pamiętać, że głowomłoty są płochliwe.
Wystraszą się wszelkich gwałtownych ruchów.
Zaczekamy, aż rybki zaczną je czyścić i wtedy strzelimy.
Ekipa Randalla oznaczyła już prawie dwieście młotowatych.
Śledzi ich dzięki sieci odbiorników, takich jak ten,
rozlokowanych we wschodniej części Pacyfiku.
Nagram jego próbę dodania kolejnego rekina do kolekcji.
Musimy się spieszyć.
Ten ma w pysku haczyk!
Oznacza to, że rekiny wypływają poza obszar chroniony,
gdzie trafiają na przyrządy do połowów.
Przez ostatnie 20 lat ich populacja przy Wyspie Kokosowej spadła o połowę.
Głowomłoty tropikalne są gatunkiem krytycznie zagrożonym.
Wyławia się z nich życie.
Zabijamy
ponad sto milionów rekinów rocznie,
by odciąć im płetwy, z których gotuje się zupę.
Jeśli nie zmienimy swojego postępowania, wymrą kolejne gatunki rekinów.
Rozwój podwodnych ekosystemów jest uzależniony od rekinów.
Są głównymi drapieżnikami, więc utrzymują wszystko w ryzach.
Uświadamiam sobie, że misja Randalla może być
ostatnim ratunkiem dla młotowatych.
Co za magia!
Każdy wskaźnik pomoże ocalić te niezwykłe zwierzęta.
Istotne jest, by trasy młotowatych były wolne od łodzi rybackich.
Tak się zachwyciłem, że kończy mi się powietrze.
Wracam na powierzchnię.
Randall wie, jak zbliżyć się do głowomłota.
Rzadko oddycha, by ograniczyć wypuszczanie bąbelków
i hałas do minimum.
Jego ruchy są powolne i regularne.
Niemalże wtopił się w otoczenie,
by nie wystraszyć naszych nadwrażliwych rekinów.
Problem z tym sprzętem do nurkowania polega na tym,
że możemy się nie ruszać
i zlać się ze skałami,
ale wciąż musimy wypuszczać bąbelki,
więc potrzebny nam nowy plan.
Do tej pory używaliśmy akwalungu,
który jest względnie bezpieczny, więc był dla nas podstawą.
Wzięliśmy ze sobą również oddycharki.
Dłużej się je ustawia, a pomyłka może być opłakana w skutkach.
Zaletą jest to, że nie puszczają bąbelków.
Są dla nas jedynym sposobem na zbliżenie się do rekinów.
Dziś rano zrobiło się tu bardzo cicho.
Wszyscy są skupieni, a to dlatego, że jeśli źle ustawisz akwalung,
skutki nie są tak straszne, jak w przypadku oddycharek.
Choć zawsze sprawdzamy,
czy wszystko gra, teraz musimy podejść do tego bardziej poważnie.
Jak widać, wszyscy zachowują pełną powagę.
Najlepiej będzie wrócić tam, gdzie była myjnia.
- Jest tlen? - Tak.
Dopinamy ostatnie szczegóły.
Elektronika działa.
Czas pracy absorbera – 4 godziny.
Tamte skały będą dobrym miejscem na kryjówkę.
Skryję się między nimi,
zastygnę i zobaczymy, czy głowomłoty tu nadpłyną.
W normalnym sprzęcie do nurkowania ciężko się filmuje.
Łapiesz pojedyncze kadry.
Ten za to trudno ustawić, ale nagrywa się w nim świetnie.
Mogę tu siedzieć godzinami w trybie niewidzialności!
Życie toczy się tu swoim tempem.
Widzimy chromisa ze śmiesznymi wargami.
Wyglądają jak pomalowane szminką. Skubie nimi glony.
Zaraz się zacznie.
Musimy być bardzo cicho. Nadpływa do nas.
Szaleństwo! Oddycharki bezbłędnie spełniają swoją rolę.
Nie ruszam się i nie puszczam bąbelków. Te dwie rzeczy mnie wcześniej wydały.
Teraz jesteśmy prawie niewidzialni i mogę z bliska zobaczyć,
jak się poruszają i zachowują.
Wyhamował tuż koło mnie
i przekręcił się, odsłaniając brzuch.
Prawie jak pies, który chce, by go podrapać.
Wszystkie małe rybki
oderwały się od rafy i zaczęły go skubać.
Ta samica miała sporą bliznę tuż nad płetwą piersiową.
To z igraszek.
Parząc się z samcem, gryzą się właśnie w to miejsce.
To dobry znak.
Głowomłoty łączą się w ławice, by znaleźć partnera.
Blizny mogą świadczyć o tym, że gromadzą się gdzieś w pobliżu.
Czas je odnaleźć.
Są gdzieś w tym mroku.
A nam został ostatni dzień na poszukiwania.
Muszę widzieć rekiny.
Ostatni dzień na wyspie.
Ostatnia szansa by zobaczyć, czy ogromne ławice wciąż istnieją.
Wyspa Kokosowa znów rzuca nam kłody pod nogi.
Spójrzcie tylko!
Ogromna ławica tuńczyka pasiastego sunie nam nad głowami.
Przypominają wielkie stado ptaków.
Ten widok podziałał na rekiny jak płachta.
Wcześniej pływały bez pośpiechu, a teraz miotają się jak szalone.
Serce chce mi wyskoczyć z piersi!
Czyżby rekiny się ich bały?
Bez pośpiechu. Cierpliwości.
Niech wszystko się uspokoi.
A niech mnie!
Co za niesamowity widok!
Nie potrafię ich nawet zliczyć. Pływają między sobą.
Jednak ogromne ławice wciąż istnieją.
Przez to Wyspy Kokosowe są tak niezwykłe.
Mało jest miejsc na ziemi, w których można zobaczyć tyle rekinów naraz.
Wmieszam się w ławicę, by się im lepiej przyjrzeć.
Wzmaga się prąd morski.
No to lecimy.
Ku nieskończoności, by przekroczyć jej granice!
Nie odtrąciły mnie!
Teraz widzę, że jest to jeden wielki, wirujący parkiet do tańca.
Z zewnątrz widać, jak samce wykonują gwałtowne ruchy,
by odciągnąć stąd samice na parzenie się.
Zapoczątkuje się tu nowe pokolenie.
Wyobrażałem sobie ten widok całymi latami,
ale nie sądziłem, że rzeczywiście uda nam się go uchwycić.
To było spełnienie życiowej ambicji.
Lecz jeśli nie ochronimy ich przed połowami,
to po opuszczeniu Wyspy Kokosowej
te duchy oceanu znikną z wód...
na zawsze.
AKTUALIZACJA...
Wiemy, gdzie migrują rekiny z Wyspy Kokosowej.
Gdy opuszczą obszar chroniony, statki czekają tam, by je poławiać.
OBSZAR CHRONIONY
Na szczęście obszary te zostaną wkrótce poszerzone.
Nie uratuje to jednak rekina oznakowanego przez Randalla.
Od października 2020 roku pływał wokół Wyspy Kokosowej,
lecz w grudniu jego sygnał przepadł.
Napisy: Piotr Stefanowski