Stap een wereld in die net buiten je waarneming ligt.
Een wereld vol bijzondere dieren…
…met verborgen krachten en superzintuigen.
Als je denkt dat je de natuur kent…
…denk dan nog eens goed na.
INGESPROKEN DOOR BENEDICT CUMBERBATCH
Diep in de Canadese wildernis…
…leeft zo'n geheimzinnig dier…
…dat ze bekend staat als de Geest van het Woud.
De havik.
Van nul tot 64 km per uur in minder dan een seconde.
De snelste acceleratie van alle roofvogels.
Korte ronde vleugels en een staart van 30 cm navigeren door dichte bossen…
…met ongelofelijke flexibiliteit.
Maar zelfs zij kan overtroffen worden.
Andere, kleinere wezens hier…
…hebben verbazingwekkende vaardigheden die de Geest van het Woud kunnen verslaan.
Met speciaal zicht, afgestemd op weinig licht…
…ziet de mees het vliegende gevaar als eerste…
…en slaat meteen alarm.
In codetaal…
…wordt de positie en snelheid van de havik gedeeld.
Eekhoorns herkennen de oproep van de mees niet alleen…
…ze kunnen deze ook nadoen, bijna tot in perfectie.
In enkele seconden wordt de waarschuwing van dier tot dier doorgegeven.
Hij wordt met een snelheid van 160 km per uur doorgegeven.
Twee keer zo snel als de havik.
Bericht luid en duidelijk ontvangen…
'Naderende vijand, laag en snel.'
Als de kleintjes voor elkaar zorgen…
…blijven ze een stap voor.
Je hoeft niet groot en sterk te zijn om te overleven.
Wat je echt nodig hebt is vrienden.
Welkom in de wereld van dierenbondgenoten…
…waar wezens op prachtige wijzen communiceren en samenwerken…
…en onverwachte relaties aangaan.
VREEMDE RELATIES
Zelfs in deze harde wereld…
…kunnen dieren door samenwerking extreme moeilijkheden overwinnen.
Als het weer omslaat in dit Noord-Amerikaanse bos…
…kan samenwerken het verschil betekenen tussen leven en dood.
Met zijn 140 gram slaat deze eekhoorn niet genoeg vet op voor een winterslaap.
Dus hij moet de hele winter voedsel vinden.
Maar zodra hij zijn vrienden verlaat zou hij dood kunnen vriezen.
Als de temperatuur tot -30 graden daalt…
…komt alleen de sterkste eekhoorn levend thuis.
Hij heeft voedsel nodig en snel ook.
Grote ogen nemen het zwakke licht op.
Hij ziet in het donker net zo goed als wij overdag.
En met zijn sterke reukvermogen vindt hij voedsel op de bosbodem.
Maar een champignon bevat maar vier calorieën.
Hij heeft er 20 nodig om de nacht door te komen.
Niet zo makkelijk midden in de winter.
Als hij met op en neer rennen meer energie verbrandt dan hij kan vinden…
…zal dit zijn laatste nacht zijn.
Maar dit lichtgewicht heeft een geheim.
Hij kan vliegen.
Noordelijke vliegende eekhoorns hebben een harig vleugelpak…
…van de pols tot de enkel, een patagium genaamd.
Ze kunnen bijna de lengte van een voetbalveld zweven.
Om te landen draait hij zijn staart en remt af.
Zwevend tussen de bomen vindt hij voedsel met minimale inzet.
Maar nu is deze nachtelijke ninja ver van zijn vrienden.
Als hij ze niet snel vindt zal hij sterven.
Hij stuurt een ultrasonische noodoproep.
De meeste roofdieren horen het niet, maar zijn vrienden wel.
En als zij antwoorden…
…weet hij precies waar hij heen moet.
Nu moeten ze samen naar huis…
…om op te warmen voor het te laat is.
Met meer dan 20 dennensoorten verspreid door het bos…
…kan het lastig zijn bij te houden waar iedereen heengaat…
…zeker met deze snelheid.
Maar een recente ontdekking toont een nog spectaculairder talent.
Vliegende eekhoorns gloeien.
In ultraviolet gefilmd wordt duidelijk hoe ze fluoresceren.
Ze absorberen maanlicht in één kleur en stralen het uit in een andere kleur.
Men denkt dat hun glow-in-the-dark buik als signaal werkt…
…zodat ze hun vrienden 's nachts kunnen zien…
…en terug kunnen volgen naar waar ze veilig en warm zijn.
Ze blijven dicht bij elkaar om de koudste nachten te overleven.
Sommige dieren gaan nog verder in hun samenwerking…
…door een sterke gemeenschap te vormen…
…waarin de volgende generatie veilig kan opgroeien.
Holenuilen voeden hun kinderen op in een gevaarlijke wereld.
Ze zijn maar 25 cm groot en leven tussen reuzen.
En in voortdurende angst voor roofdieren.
Op de wijde open vlaktes van Montana…
…kan gevaar uit elke hoek komen.
Gelukkig zien en horen holenuilen alles.
Met hun binoculaire zicht en scherpe gehoor detecteren ze elk gevaar.
Ze letten zelfs op elkaar.
De enige uilensoort die met tot wel 100 soortgenoten in groepen leeft.
Zij zijn de ultieme buurtwacht.
Een veilige omgeving voor hun opgroeiende jongen…
…om alle vaardigheden te leren.
Het zicht van een jonge uil is na één maand al volledig ontwikkeld.
Maar nu, enkele weken voor ze het huis verlaten…
…moeten ze hun luistervaardigheden nog leren…
…door hun hoofd zo te draaien dat ze het geluid goed opvangen.
Als dat lukt worden geluiden tot tien keer versterkt
…maar het vraagt oefening en coördinatie.
In de tussentijd letten de ouders op, houden alles in de gaten…
…en zorgen voor het eten.
Uilen zijn vleeseters, maar hebben geen tanden om mee te kauwen.
Dus zelfs de baby’s slikken alles zo door.
Klauwen, vacht, botten, alles.
En wat erin gaat, moet er weer uit.
Als een braakbal.
Maar nu terug naar de les.
Hoe gevaar te ontwijken…
…door naar hun ouders te luisteren en hun voorbeeld te volgen.
Als het ratelslang-alarm gaat…
…weten de jongen dat ze afstand moeten houden.
Zijn gif is sterk genoeg om zelfs de grootste Amerikaanse dieren te doden.
Maar nieuwsgierigheid kan je redding zijn.
Zolang ze goed uitkijken en afstand houden zijn ze veilig.
Sommige gevaren zijn lastiger te vermijden.
Bizons.
Ze nemen een stofbad bij de openingen van de holen.
Deze reus van 1100 kilo…
…plet gemakkelijk het hol, waardoor zij in de val zitten.
Dus de jongen doen iets ongelofelijks.
Ze beheersen de kunst van het imiteren…
…en doen bijna perfect een ratelslang na.
Daarmee jagen ze een beest weg wat 11.000 keer groter dan zij.
Deze geweldige na-apers zijn goed op weg…
…om volwaardige leden te worden van de holenuil veiligheidsdienst.
Kijk omhoog, kijk om je heen, kijk nog beter en je zult zien…
…dat er overal vreemde relaties zijn in deze wondere wereld.
Een paar bijzondere nachten per jaar…
…is dit stukje bos in de Mexicaanse bergen…
…het toneel van een fascinerende samenwerking.
Dit mannelijke vuurvliegje heeft twee jaar ondergronds gewacht.
Nu is zijn kans om te stralen.
En hij heeft precies de juiste chemie.
Hij brengt zuurstof in zijn onderbuik.
Het gaat een sterke chemische verbinding aan…
…met luciferine en luciferase tot een explosie van bioluminescentie.
Maar deze magische kunst alleen is nog niet genoeg.
Vrouwtjes worden graag betoverd.
Hoe helderder hoe beter.
Dus zijn enige optie…
…is om met zijn rivalen samen te werken.
Als duizenden mannelijke vuurvliegjes samenkomen…
…wordt het zeker helderder…
…maar ook veel chaotischer.
Vrouwtjes gaan pas meedoen als de mannetjes synchroon stralen.
Dus beetje bij beetje passen ze hun timing aan…
…tot er iets magisch gebeurt.
Ze bereiken bovennatuurlijke synchroniciteit…
…een gloeiende Mexicaanse golf die zelden gefilmd is.
Van de 2000 vuurvliegjes soorten…
…vertonen slechts 12 soorten deze samenwerking.
En het rimpel-effect is zo bijzonder…
…dat zelfs het meest kieskeurige vrouwtje erdoor aangetrokken wordt.
Ze toont haar interesse…
…maar haar licht is zo zwak…
…dat ze haar signaal moet geven tussen de mannelijke flitsen door.
Er zijn tien rivalen voor elk vrouwtje.
Dus nu is het elke man voor zich.
Deze vastberaden jongen bereikt haar als eerste…
…en kan met haar paren.
Maar uiteindelijk dankt hij zijn geluk in de liefde aan de betoverende vertoning…
…van samenwerking.
Hoe dieper we graven in de vreemde relaties van de natuur…
…hoe verrassender ze worden.
Op de Afrikaanse savanne…
…werken onverwachte bondgenoten samen om een groot probleem op te lossen.
Om aan zijn enorme eetlust te voldoen eet een olifant 136 kilo groen per dag.
Bomen kunnen niet vluchten.
Maar de fluitende doorn heeft een bijzondere olifant-bestrijding.
Een geluidsschild met lage frequentie…
…dat klinkt als een zwerm boze, stekende bijen.
Een geluid waar zelfs olifanten bang voor zijn.
De doorn heeft geen ingebouwd alarmsysteem.
Het wordt geïnstalleerd door kleine helpers.
Mieren knagen holletjes in de gezwollen doornen.
Men zegt dat ze hun voelsprieten gebruiken om de perfecte hoek te vinden.
Dus wanneer de wind waait…
…begint de doorn te zingen.
De mierenholen laten de boom niet alleen fluiten…
…het zijn ook ingangen naar een verborgen wereld.
Geheime schuilplaatsen…
…waar de mieren hun jongen opvoeden.
De boom geeft ook een verslavende suikernectar af, zodat de mieren blijven.
Eén doorn kan een kolonie van wel 50.000 mieren huisvesten.
Het is een stad in de lucht.
Maar hij wordt aangevallen.
Een nek van 1 meter 80 bereikt de hoogste bladeren.
Een behendige tong van 50 cm kan tussen de doornen komen.
En anders dan olifanten zijn giraffen immuun voor de tonen van de doorn.
Tijd voor de mieren om zich te bewijzen…
…met een leger tegen een vijand die 158 miljoen keer groter is dan zij.
Mieren kunnen niet ver zien, dus bespeuren ze aanvallers…
…met hypergevoelige vibratie sensoren.
Terwijl de giraf eet stuurt hij schokgolven door de takken.
De mieren merken kleine verschillen tussen deze trillingen met hun poten.
Als de rechtervoorpoot beweging merkt, net voor de linkerachterpoot…
…dan betekent het dat de vijand verderop is, naar rechts.
Het leger valt aan…
…door pijnlijke beten op de tong en het gezicht.
Eén voor allen en allen voor de boom.
Door hun achterlijf op te richten stoten ze een schadelijk zuur uit.
Hier danken ze hun naam aan.
Cocktailmieren.
En het werkt.
Verliezen zijn onvermijdelijk.
Maar uiteindelijk wordt de giraf gedwongen verder te gaan.
Ondanks de schade en slachtoffers leven de doorn en de mieren verder.
Dankzij hun bijzondere samenwerking.
Niet alleen conflict brengt soorten bij elkaar.
Wrattenzwijnen houden van een goed modderbad.
Het voelt heerlijk…
…en scrubt de huid.
Maar er zijn dingen die modder niet kan verwijderen.
Op een zwijn leven allerlei parasieten,
bloedzuigende teken en luizen…
…verstopt op onbereikbare plekjes.
Zonder hulp in elk geval.
Deze groep mangoesten woont in de buurt.
Ze kletsen graag…
…via één van de meest geavanceerde dierentalen.
Met een breed vocabulaire van klinkers en lettergrepen…
…bespreken ze waar ze voedsel kunnen vinden.
En iedereen gaat akkoord.
Tijd om de hort op te gaan.
Met hun 150 kilo…
…en tot de tanden bewapend
…zijn wrattenzwijnen vaak defensief.
Maar in dit Ugandese dorp…
…hebben ze geleerd om toegankelijker te zijn.
Wrattenzwijnen en mangoesten spreken niet dezelfde taal…
…maar ze delen iets wat steeds zeldzamer is tussen zoogdieren…
…een samenwerking tussen soorten…
…aangestuurd door lichaamstaal.
Als het zwijn gaat liggen begrijpt de mangoest het.
Het is een uitnodiging om te komen dineren.
Met een reukvermogen dat 1000 keer gevoeliger is dan het onze…
…pikken zij de geur van bloed op…
…en pakken de parasieten vol proteïne.
Een voedzame maaltijd voor de mangoesten…
…en een welkome reiniging voor de wrattenzwijnen.
Deze bijzonder relatie bestaat maar op twee plekken op aarde.
Beiden in menselijke omgevingen waar minder roofdieren zijn…
…zodat prooien kunnen relaxen met nieuwe vrienden.
Terwijl dieren zich aanpassen aan de moderne wereld…
…ontstaan de meest efficiënte en effectieve samenwerkingen.
Tuimelaars vangen hun prooi met geavanceerde technieken.
Maar sommigen hebben het jagen tot een nieuw niveau gebracht.
Door samen te werken…
…met een ander intelligent dier.
Lokale vissers in Laguna, Brazilië, weten dat tussen mei en juni…
…deze wateren vol met harders zitten.
Maar het is te troebel om ze te zien.
Behalve als je met geluid kijkt.
Echo-lokalisatie is een nauwkeurig sonarsysteem dat de grootte…
…snelheid en afstand van een prooi kan meten.
De dolfijnen gebruiken het om de harders te vinden…
…en dan brengen ze die samen.
Maar scholen vissen zijn heel lastig te vangen.
Dus in een snelle beweging nemen ze een precieze duik…
…en slaan met hun staart op het water als teken voor hun visservrienden…
…'tijd om de netten uit te gooien.'
Zo halen mensen vangst na vangst binnen.
Terwijl ze anders blind zouden vissen.
Het helpt de dolfijnen ook.
Zodra de netten uitgaan raken de harders in paniek…
…ze verbreken hun formatie en raken verspreid…
…recht op de wachtende dolfijnen af.
Iedereen krijgt een buik vol vis.
Het is de perfect samenwerking.
Strategisch, slim…
…wanneer twee intelligente soorten samenwerken voor succes.
Er valt nog veel te verkennen in onze wereld.
En nog vreemdere relaties om te ontdekken.
Een van de meest onverwachte samenwerkingen op deze planeet…
…verbergt zich onder onze voeten.
Bomen leiden een geheim sociaal leven.
Diep ondergronds…
…vinden geanimeerde gesprekken plaats.
De bomen praten via een net ontdekt sociaal netwerk…
…ook bekend als het wood wide web.
Schimmels vormen een web van haarachtige draden…
…halen suikers uit boomwortels…
…en in ruil daarvoor…
…geven ze de boom mineralen die ze uit de grond halen.
En deze geheime ondergrondse relatie zorgt voor nog iets onverwachts.
Wanneer de bomen in verbinding staan kunnen ze informatie uitwisselen…
…zoals waarschuwingen over droogte en ziekte.
Deze Douglasspar staat hier al decennia.
Maar nu is hij in gevaar.
Een Douglasspar-kever heeft een dodelijk plan…
…om een leger op te zetten en de boom te vermoorden.
Door chemische en elektrische signalen uit te zenden…
…waarschuwt de spar zijn buren om afweergif te produceren.
Maar hij is misschien te laat om zichzelf te redden.
Dit insect ter grootte van een erwt stoot een feromoon uit…
…dat het einde van de spar kan betekenen.
Hij vraagt om versterking en roept op tot een invasie.
Kevers komen…
…paren…
…en vestigen zich.
Hun jongen eten de boom levend op.
Deze imposante spar zal binnen een paar weken sterven.
Maar als laatste goede daad…
…stuurt de stervende reus suikers zijn wortels in…
…zodat die levenskrachtige bronnen via het wood wide web gedeeld worden.
Hiermee helpt hij buren en nageslacht om sterker te groeien.
Terwijl een leven afsterft…
…wordt de rest van het bos voorbereid om voor de toekomst te vechten.
We weten nog niet alles over de sterke connectie…
…tussen bomen en schimmels.
Maar het is al duidelijk…
…dat deze diepgaande relatie essentieel is voor al het leven op aarde.
Men zegt dat in de natuur alleen de sterksten overleven.
Maar wanneer samenwerking en communicatie…
…dieren en planten samenbrengt…
…en superkrachten combineren…
…zijn zelfs de meest kwetsbaren niet te stuiten.
Als je denkt dat je de natuur kent…
…denk dan nog eens goed na.
Ondertiteld door: Mirjam Linschooten