Μπείτε σε έναν κόσμο πέρα από την αντίληψή σας.
Έναν κόσμο εντυπωσιακών ζώων, με κρυφές δυνάμεις
και υπεραισθήσεις.
Αν νομίζετε πως γνωρίζετε τη φύση…
ξανασκεφτείτε το.
ΥΠΕΡ/ΦΥΣΙΚΟ
Για να επιβιώσεις σε ακραίες συνθήκες,
πρέπει να φτάσεις στα όρια.
ΑΦΗΓΗΣΗ: ΜΠ. ΚΑΜΠΕΡΜΠΑΤΣ
Στις ιταλικές Άλπεις,
ένα επιβλητικό φράγμα
ψηλό όσο και η γέφυρα Γκόλντεν Γκέιτ.
Έχει έναν κρυμμένο θησαυρό…
το αλάτι.
Ρέει στο τείχος του.
Είναι τόσο σπάνιο εδώ, που τα αγριοκάτσικα κάνουν τα πάντα, για να το φτάσουν.
Για να ανέβεις τόσο κάθετα τείχη πρέπει να έχεις αναρριχητικές ικανότητες.
Αυτοί οι γεννημένοι ορειβάτες το κάνουν να φαίνεται εύκολο.
Φανταστείτε, όμως, πως θα νιώθει ένα παιδί.
Ανεβαίνοντας εκεί πάνω
για πρώτη φορά.
Η μόνη επιλογή είναι να ακολουθήσει τη μητέρα του.
Μια πτώση θα σήμαινε βέβαιο θάνατο.
Με κάθε βήμα, όμως, ανακαλύπτει πως έχει απίθανο κράτημα.
Όσο πιο ψηλά ανεβαίνει, τόσο πιο κάθετη είναι η επιφάνεια.
Τώρα, η επιβίωσή του εξαρτάται από την έμφυτη υπερδύναμή του.
Μαλακά, ελαστικά πέλματα παίρνουν το σχήμα και της πιο μικρής σχισμής.
Και έτσι σφηνώνουν μέσα την σκληρή άκρη της οπλής.
Ισορροπεί.
Κάθε βήμα είναι επίφοβο.
Εξουθενωτική δουλειά για κάποιον τόσο νεαρό.
Πάνω στην ώρα, η μητέρα του το αντιλαμβάνεται.
Του δίνει την ευκαιρία να ξεκουραστεί.
Πέντε λεπτά δυναμωτικού υπνάκου.
Στα 45 μέτρα ψηλά,
επιτέλους, φτάνει στον στόχο του.
Το 20 τοις εκατό του μπετόν περιέχει αλάτι και το νερό
που περνάει μέσα από το φράγμα το βγάζει στην επιφάνεια.
Δεν γεμίζει το μάτι, αλλά αυτή η γλειψιά μεταλλικών στοιχείων είναι σημαντική
για τη σωστή ανάπτυξη του μικρού.
Με τους μύες και το θάρρος αναζωογονημένα,
η επική του ανάβαση ολοκληρώθηκε.
Τέτοιες ριψοκίνδυνες αποστολές είναι ζωτικής σημασίας για πολλά ζώα
και τώρα ανακαλύπτουμε τους θαυμαστούς τρόπους της επιτυχίας τους.
ΑΠΙΘΑΝΑ ΤΑΞΙΔΙΑ
Οι αμμόλοφοι της βορειοανατολικής Βραζιλίας.
Μια περιοχή μεγαλύτερη από το Λος Άντζελες.
Καψαλισμένη από τον δυνατό ήλιο του ισημερινού.
Αρκετοί που προσπαθούν να τη διασχίσουν δεν τα καταφέρνουν.
Υπάρχουν, όμως, ευκαιρίες…
απλώς πρέπει να τις βρεις.
Έπειτα από πέντε μήνες αναστολής ζωτικών λειτουργιών, χωρίς φαγητό ή νερό,
η βραζιλιάνικη νεροχελώνα,
μια συνήθως υδρόβια χελώνα, αναδύεται.
Κάτι την ξύπνησε.
Η οξεία όσφρησή της εντόπισε μια αλλαγή στην υγρασία,
η μόνη της ελπίδα για επιβίωση είναι το νερό.
Για να το φτάσει, όμως, θα πρέπει να επιχειρήσει το ακατόρθωτο.
Να ταξιδέψει για μέρες πάνω στην ηλιοκαμένη άμμο.
Κάθε στιγμή έκθεσης σημαίνει μείωση της ενυδάτωσης.
Και καθώς σηκώνεται αέρας, χάνει την μυρωδιά του νερού…
Και τώρα, προς τα πού;
Σ' αυτό το εχθρικό τοπίο, σύντομα θα στεγνώσει τελείως.
Ο ήλιος, όμως, που απειλεί να την ψήσει, είναι ταυτόχρονα και ο φάρος της.
Χρησιμοποιώντας τη θέση του ως πυξίδα, συνεχίζει την πορεία της.
Έχει φτάσει σχεδόν… Πάνω στην ώρα.
Όταν ξεκινούν οι βροχές,
μια μαγική μεταμόρφωση ξεκινά.
Στους περισσότερους αμμόλοφους, το νερό στραγγίζει μέσα από την άμμο.
Εδώ, όμως, μια στρώση συμπαγούς βράχου εμποδίζει τη διαφυγή του νερού,
έτσι σχηματίζονται χιλιάδες λιμνούλες.
Ένα τελευταίο εμπόδιο.
Και τώρα, μόνο κατάβαση.
Ώρα γι' αυτό που κάνουν καλύτερα οι χελώνες.
Μια πεντακάθαρη όαση.
Αυτές οι εφήμερες λίμνες παρέχουν τροφή.
Και την ευκαιρία να βρεις ταίρι…
πριν εξαφανιστεί το νερό και επιστρέψει η καυτή έρημος.
Απίθανα ταξίδια συμβαίνουν σε όλο τον πλανήτη.
Συνήθως, όμως, τα αγνοούμε.
Η πόλη του Λονδίνου.
Ένας πολύπλοκος τεχνητός λαβύρινθος.
Κρυμμένα, όμως, πίσω από τους τοίχους του,
υπάρχουν ζώα
που έμαθαν να κινούνται μέσα σ' αυτήν την αστική ζούγκλα.
Αυτός ο βομβίνος είναι έτοιμος για μια βασιλική αποστολή…
να βρει τροφή για τη βασιλική προνύμφη και να διασφαλίσει το μέλλον της αποικίας.
Εύκολα το λες, δύσκολα το κάνεις.
Δύσκολα βρίσκεις τον δρόμο σου ανάμεσα σε περίπλοκους τσιμεντένιους διαδρόμους.
Όχι, όμως, αυτή.
Έχει τις γνώσεις, όπως ένας ταξιτζής του Λονδίνου.
Γνωρίζει τα σημάδια, για να φτιάξει έναν νοητό χάρτη των δρόμων.
Κάποια πράγματα, όμως, στην πόλη δεν μένουν σταθερά.
Λίγη κίνηση, όμως, δεν θα σταματήσει αυτή την πολυάσχολη μέλισσα.
Ταξιδεύει καθημερινά έως και 11 χιλιόμετρα, για να βρει νέκταρ.
Και το βρίσκει εδώ,
σε έναν από τους τρία εκατομμύρια κήπους που πιάνουν το ένα τέταρτο της πόλης.
Και βρίσκεται σε πλήρη άνθηση.
Οι χιλιάδες φακοί των ματιών της εντοπίζουν το σχήμα και το χρώμα
των γεμάτων νέκταρ λουλουδιών.
Και η υπεριώδης όραση αποκαλύπτει κρυφά μοτίβα στα πέταλα.
Έχει έρθει, όμως, ήδη μια άλλη μέλισσα.
Έτσι, για να βρει τα ανεκμετάλλευτα φυτά, συντονίζεται με μια αόρατη δύναμη.
Καθώς πετούν οι μέλισσες, φορτίζονται θετικά από την ατμόσφαιρα,
τα λουλούδια, όμως, είναι αρνητικά φορτισμένα.
Όταν η θετική μέλισσα πάει σε ένα αρνητικό λουλούδι,
αλλάζει για λίγο το ηλεκτρικό πεδίο.
Οι τρίχες στα πόδια της εντοπίζουν αυτές τις αλλαγές.
Εξασφαλίζοντας πως θα πετυχαίνει κάθε φορά.
Το ταξίδι της, όμως, έχει μόλις ξεκινήσει.
Υπάρχει λόγος που ονομάζεται μέλισσα εργάτρια.
Επισκέπτεται έως και πέντε χιλιάδες λουλούδια κάθε μέρα.
Έπειτα, ενθυμούμενη κάθε στροφή, κουβαλάει το βάρος της σε γύρη
και νέκταρ, πίσω στη φωλιά.
Μια βασιλική παράδοση για τη βασίλισσα και την αποικία.
Ενώ αρκετά ζώα αναλαμβάνουν καθημερινά τέτοια δύσκολη μετακίνηση,
άλλα ξεκινούν για απίστευτες μεταναστεύσεις
που παίρνουν μήνες, για να ολοκληρωθούν.
Ο χειμώνας πλησιάζει.
Οι μέρες γίνονται μικρότερες.
Η τροφή τελειώνει.
Άσχημα νέα για μια νεαρή μεγάπτερη φάλαινα.
Ήρθε στην Ανταρκτική με τη μητέρα του,
τώρα, όμως, έχει απομείνει ολομόναχος σ' αυτόν τον απέραντο ωκεανό.
Και σύντομα θα πρέπει να ξεκινήσει
μια από τις μεγαλύτερες μεταναστεύσεις οποιουδήποτε θηλαστικού.
Κολυμπάει 130 χιλιόμετρα καθημερινά, για να φτάσει βορειότερα σε ζεστά νερά.
Πώς βρίσκει, όμως, τον δρόμο σε πέντε χιλ. χιλιόμετρα αχανούς ωκεανού,
με δυνατά ρεύματα που μπορούν να τον βγάλουν εκτός πορείας;
Για να μείνει εντός πορείας, συντονίζεται με ένα μυστηριώδες πλανητικό φαινόμενο.
Καθώς τα φορτισμένα σωματίδια του ήλιου χτυπούν την ατμόσφαιρα της Γης,
φωτίζουν τους ουρανούς του νότου…
υπάρχει, όμως, και κάτι ακόμη σ' αυτήν την ουράνια επίδειξη.
Το Νότιο Σέλας αποκαλύπτει το μαγνητικό πεδίο της Γης,
μια αόρατη δύναμη που αισθάνονται οι φάλαινες, όπως λένε οι επιστήμονες,
χρησιμοποιώντας μαγνητικά σωματίδια στους εγκεφάλους τους.
Αυτή η εσωτερική πυξίδα κρατάει τη μεγαλόπτερη στη σωστή πορεία,
με απόκλιση μιας μοίρας.
Τον οδηγεί, όμως, στον ανοιχτό ωκεανό όπου τα ψάρια και τα καρκινοειδή που τρώει
είναι δυσεύρετα.
Έχουν περάσει εβδομάδες από το τελευταίο του γεύμα.
Ωστόσο… κάτι ακούει.
Χρησιμοποιώντας το σώμα του ως τεράστιο μικρόφωνο,
οι ηχητικές δονήσεις διασχίζουν τον σκελετό του,
κατευθείαν στο κεφάλι του.
Το καλωσόρισμα άλλων φαλαινών, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Κατευθύνεται προς έναν αυξανόμενο καταιγισμό από ήχους.
Επιτέλους, πέντε εβδομάδες αφότου έφυγε από την Ανταρκτική,
ενώνεται με άλλες φάλαινες για ένα πλουσιοπάροχο γεύμα.
Μια από τις μεγαλύτερες συναθροίσεις μεγαλόπτερων στον πλανήτη,
είναι εκατοντάδες.
Αυτή η ετήσια συνάθροιση έχει ανακαλυφθεί μόλις πρόσφατα.
Πέντε χιλιόμετρα από την ακτή της Αφρικής, δυνατά ρεύματα δημιουργούν έναν κατακλυσμό
θρεπτικών στοιχείων και μια έκρηξη ζωής.
Με μια μπουκιά, καταπίνει χιλιάδες ψάρια και γαρίδες,
εκατόν πενήντα χιλιάδες θερμίδες,
ισοδύναμο με 600 σοκολάτες.
Μόλις χορτάσει, θα πρέπει να αφήσει τους φίλους του
και να συνεχίσει μόνος του,
για να ολοκληρώσει το απίστευτο ταξίδι του προς τον βορρά.
Υπάρχουν ζώα ικανά να ταξιδεύουν ανά την υφήλιο,
το πιο θαρραλέο, όμως, είναι ένα πλάσμα που δεν θα περίμενες.
Η εξοχή της Βρετανίας,
σπίτι για ένα μωρό αράχνης των ντουλαπιών,
στο μέγεθος μιας καρφίτσας.
Έχει περίπου 200 αδερφούς και αδερφές.
Και τα αδέρφια της δεν έχουν καθόλου καλούς τρόπους.
Αυτά τα μωρά αράχνες είναι κανίβαλοι.
Ένα οικογενειακό γεύμα στο οποίο δεν θα ήθελες να παρευρεθείς.
Καλύτερα να φύγει όσο πιο γρήγορα και όσο πιο μακριά μπορεί.
Το πρόβλημα είναι πως και τα αδέρφια της έχουν το ίδιο σχέδιο.
Και μόλις βγήκε σε αδιέξοδο.
Όσον αφορά, όμως, τις μεγάλες αποδράσεις, η αράχνη αυτή έχει ένα απίστευτο ταλέντο.
Εκτοξεύει αρνητικά φορτισμένα νήματα ιστού
στη θετικά φορτισμένη ατμόσφαιρα.
Τα ετερώνυμα έλκονται,
τραβώντας την ψηλά,
ψηλά
και μακριά.
Με κατεύθυνση ψηλά
και βοηθό τον άνεμο,
ακολουθώντας ακόμη και τον αεροχείμαρρο,
μπορεί να ταξιδέψει για χιλιάδες χιλιόμετρα.
Με αυτόν τον τρόπο, έχουν εποικίσει ολόκληρη τη Γη.
Στο έλεος του ανέμου,
δεν μπορεί να ελέγξει το σημείο προσγείωσής της.
Με βάρος λιγότερο από έναν κόκκο ρυζιού, δεν διαταράσσει καν την επιφάνεια.
Εξαπολύει ξανά τον μαγικό της ιστό
και πετάει μακριά από τον κίνδυνο.
Βρήκε ένα καινούριο μέρος για σπίτι της.
Το ταξίδι ενός ζώου είναι αποκλειστικά υπόθεση συγχρονισμού.
Περιμένοντας την ευθυγράμμιση των πλανητών,
για να μεταπηδήσει από έναν κόσμο
σε έναν άλλον.
Ένας καρχαρίας μπαμπού του ενός μέτρου
δεν φαίνεται να είναι και ο πιο τολμηρός ταξιδιώτης.
Σπανίως φεύγει από την περιοχή του στον ύφαλο.
Κάποιες ιδιαίτερες βραδιές, όμως,
τα αστρικά σώματα τού φέρνουν τα πάνω κάτω.
Στην πανσέληνο,
η εαρινή παλίρροια τραβάει τόνους νερού μακριά από τον ύφαλο,
παγιδεύοντας ζώα σε έναν λαβύρινθο παλιρροιακών λιμνών.
Ή ακόμη χειρότερα.
Ένα ψάρι αβοήθητο έξω από το νερό σύντομα θα πνιγεί.
Εκτός και αν είναι ένα σούπερ ψάρι.
Ένας καρχαρίας που περπατάει.
Δεν σώζει απλά το τομάρι του,
ψάχνει και για λεία.
Πηγαίνει προς τις πλούσιες σε λεία λίμνες,
γεμάτες θηράματα παγιδευμένα από την παλίρροια.
Στέλνοντας έναν πίδακα νερού μέσα από τα μυώδη βράγχια του,
ρουφάει τα παγιδευμένα θύματά του.
Έχει, όμως, αντίπαλο τον χρόνο.
Τα επίπεδα οξυγόνου στη λίμνη μειώνονται γρήγορα.
Σύντομα θα ξεμείνει από δυνάμεις.
Με την παλίρροια να επιστρέφει σε μία ώρα, πλησιάζει τον θάνατο.
Όμως τέτοιες ακραίες συνθήκες ενεργοποιούν μια ιδιαίτερη φυσιολογική αντίδραση.
Επιβραδύνει την αναπνοή του,
μειώνει τους καρδιακούς παλμούς,
απενεργοποιεί επίσης και μέρος του εγκεφάλου του.
Μπαίνει σε αυτοπροκαλούμενο κώμα.
Με μια τελευταία αναπνοή, μπορεί να επιβιώσει για μία ώρα.
Μετά, όμως, ο χρόνος του τελειώνει.
Επιτέλους, η παλίρροια επιστρέφει,
βυθίζοντάς τον σε νερά πλούσια σε οξυγόνο.
Μια απίστευτη ανάσταση.
Ίσως το πιο απίθανο ταξίδι απ' όλα
γίνεται από αυτούς που δεν μπορούν καν να κινηθούν.
Το μυστικό για την εξάπλωση των φυτών
είναι οι σπόροι.
Όλα τα συστατικά για καινούρια ζωή,
πακεταρισμένα, έτοιμα για μεταφορά.
Κάποια έχουν αναπτύξει εκρηκτικούς μηχανισμούς,
άλλα τιθασεύουν τον άνεμο.
Ένα έξυπνο φυτό, όμως, απλώς βάζει άλλον να κάνει τη σκληρή δουλειά.
Ένα θηλυκό σκαθάρι κοπριάς στις αφρικανικές πεδιάδες.
Μόνο ένα πράγμα θα την έκανε να φτάσει στα άκρα…
το γλυκό άρωμα από τα περιττώματα της αντιλόπης.
Η τέλεια τροφή για τα μικρά της.
Με τις κεραίες της,
διαλέγει το πιο ζουμερό κομμάτι.
Μυρίζει σαν εκείνο,
μοιάζει μ' εκείνο,
ακόμη κατρακυλάει όπως εκείνο.
Αυτή η κοπριά, όμως, είναι απατεώνισσα.
Μοιάζει τόσο πειστικά με την πραγματική,
που είναι έτοιμη να πολεμήσει γι' αυτή.
Νικήτρια, φεύγει για να κρύψει το έπαθλό της μακριά
από τον ανταγωνισμό.
Έχει, όμως, εξαπατηθεί.
Νομίζει πως το κρύβει,
ενώ στην πραγματικότητα το φυτεύει.
Δεν είναι τίποτα περισσότερο από το όχημα
στην απίστευτη περιπέτεια της πονηρής καλαμιάς.
Ένα ζώο ταξιδευτής κάνει το ταξίδι της ζωής του,
απλώς για να επιστρέψει εκεί που ξεκίνησε.
Αυτή η νύμφη κάθεται στην κοίτη ενός ποταμού στην Ουγγαρία.
Τα τελευταία τρία χρόνια, αναπτύσσει δύναμη
για ένα απίστευτο ταξίδι.
Όταν η θερμοκρασία του νερού είναι σωστή,
φεύγει από τον έναν κόσμο,
για να πάει σε έναν άλλον.
Είναι μια μαγευτική μεταμόρφωση.
Ένα εφημερόπτερο γεννιέται.
Και όχι μόνο ένα…
χιλιάδες αναδύονται κάθε λεπτό.
Αν και τα πιο πολλά τα πιάνουν θηρευτές,
υπάρχει ισχύς εν τη ενώσει.
Ο πληθυσμός, όμως, σύντομα γίνεται η μεγαλύτερή της πρόκληση.
Την περικυκλώνει μια στρατιά αρσενικών μνηστήρων.
Με το βάρος 8.000 γονιμοποιημένων αυγών, θα πρέπει να γεννήσει σύντομα.
Αυτό είναι το καλύτερο μέρος, για να μεγαλώσουν τα μικρά της,
αν όμως γεννούσε εδώ,
το ρεύμα θα παρέσερνε τα αυγά μακριά.
Θα πρέπει να ανέβει πιο ψηλά στο ποτάμι.
Η πολωμένη της όραση ανιχνεύει το ανακλώμενο φως από το ποτάμι.
Ένα λαμπερό μονοπάτι την οδηγεί στον τελικό της προορισμό.
Μέσα σε λίγες ώρες, έχει διανύσει ενάμισι χιλιόμετρο.
Λίγο πριν τον θάνατο, φτάνει στο ίδιο σημείο του ποταμού,
όπου ξεκίνησε η δική της ζωή.
Το τέλειο μέρος, για να γεννήσει, έτσι ώστε τα αυγά να ακολουθήσουν το ρεύμα
και να εκκολαφθούν στο ίδιο σημείο που μεγάλωσε κι εκείνη.
Καθώς τελειώνει η ζωή της, άλλες ζωές ξεκινούν.
Τώρα, οι απόγονοί της ξεκινούν το δικό τους ταξίδι,
επιστρέφοντας στο σημείο από το οποίο ξεκίνησε.
Κάποιες φορές, στην αρχή ενός νέου ταξιδιού, το πρώτο βήμα
είναι και το πιο τρομακτικό απ' όλα.
Έπειτα από 20 ώρες προσπαθώντας να απελευθερωθεί…
η πρώτη θέα του κόσμου για τον νεοσσό του λεπτοραμφόκεπφου είναι αυτή.
Τριακόσια μέτρα ψηλά.
Σαν να κοιτάς από την κορυφή του Εμπάιρ Στέιτ Μπίλντινγκ.
Γιατί, όμως, να γεννηθείς σε ένα τόσο επικίνδυνο μέρος;
Αυτή η ισλανδική πλαγιά είναι απρόσιτη στους περισσότερους θηρευτές.
Ένα καταφύγιο, για να μεγαλώσεις.
Σε μόλις τρεις εβδομάδες, όμως, έρχεται η ώρα να φύγεις από τη φωλιά.
Και ο νεοσσός θα πρέπει να πάρει μια απόφαση ζωής και θανάτου.
Ο δεσμός με τους γονείς της είναι ήδη δυνατός.
Είχε ξεκινήσει πολύ πριν βγει από το αυγό.
Ανταποκρινόμενοι στα αρχικά της ήπια καλέσματα,
οι γονείς τής μιλούσαν μέσα στο αυγό.
Αυτές οι αρχικές συζητήσεις
εξασφάλισαν αναγνώριση και εμπιστοσύνη του νεοσσού προς τη μαμά και τον μπαμπά.
Οι γονείς της δουλεύουν ασταμάτητα, για να την ταΐσουν,
προετοιμάζοντάς την για το επικείμενο ταξίδι.
Όσο περνάει ο καιρός, γίνεται πιο δύσκολο να ικανοποιήσουν την αυξανόμενη όρεξή της.
Και τώρα αυτό το σπίτι στον γκρεμό που την προστάτευε
το βρήκανε…
τα κοράκια.
Οι θηρευτές σκοτώνουν σχεδόν το 70 τοις εκατό των νεοσσών
και οι γονείς είναι σχεδόν ανυπεράσπιστοι ενάντια στην απειλή.
Αυτήν τη φορά, ο νεοσσός ήταν τυχερός.
Θα πρέπει να φύγει, όμως, πριν επιστρέψουν τα κοράκια.
Το πρόβλημα είναι πως
χωρίς ενήλικα φτερά δεν μπορεί να πετάξει.
Ο πατέρας της την παρακινεί να πηδήξει.
Μια κάθετη πτώση από τον εκατοστό όροφο.
Έχοντάς του απόλυτη εμπιστοσύνη, ο νεοσσός κάνει το άλμα.
Το φτερούγισμα του νεοσσού μοιάζει μάταιο.
Είναι, όμως, αρκετό, για να την επιβραδύνει
και να την οδηγήσει μακριά από τα κοφτερά βράχια.
Τα μαλακά της πούπουλα μαλακώνουν την προσγείωση.
Αυτό το φαινομενικά απίθανο ταξίδι είναι κρίσιμο για την επιβίωσή της.
Και τώρα στη θάλασσα, ο μπαμπάς μπορεί να την οδηγήσει στην τροφή.
Θα αντιμετωπίσει περισσότερα εμπόδια,
όμως με το απίστευτο θάρρος της, θα μπορέσει να τα καταφέρει.
Όταν τα ζώα αξιοποιούν ιδιαίτερες αισθήσεις
και υπερφυσικές ικανότητες…
διασχίζοντας την υδρόγειο,
κινούμενα ακόμη και ανάμεσα σε κόσμους,
για να βρουν ταίρι,
ασφάλεια και τροφή,
γίνονται πραγματικά ασταμάτητα.
Αν νομίζετε πως γνωρίζετε τη φύση,
ξανασκεφτείτε το.
Υποτιτλισμός: Γιώργος Ζάπρος