Stap een wereld in die net buiten je waarneming ligt.
Een wereld vol bijzondere dieren met verborgen krachten…
…en superzintuigen.
Als je denkt dat je de natuur kent…
…denk dan nog eens goed na.
Om in extreme omstandigheden te overleven…
…moet je grenzen verleggen.
INGESPROKEN DOOR BENEDICT CUMBERBATCH
In de Italiaanse Alpen…
…staat een imposante dam…
…zo hoog als de Golden Gate brug.
Het bevat een verborgen schat…
…zout. Het stroomt uit de muur.
Het is zo zeldzaam dat steenbokken alles riskeren om erbij te komen.
Zijdelings beklimmen van de verticale wand vraagt ongelofelijke klimvaardigheden.
Deze natuurlijke bergbeklimmers doen alsof het kinderspel is.
Maar stel je voor hoe het voor een jong is.
Daar op klimmen…
…voor de eerste keer.
Hij moet zijn moeder wel volgen.
Een val zou zeker tot de dood leiden.
Maar stap voor stap ontdekt hij dat hij een ongelofelijke grip heeft.
Hoe hoger hij komt, hoe steiler de wand.
Nu hangt overleving af van zijn natuurlijke superkracht.
Zachte, rubberachtige zolen vormen zich rond de kleinste ribbels.
Zodat ze binnen de harde rand van de hoef zitten.
Hij balanceert.
Stap voor stap op het randje.
Het is uitputtend als je zo jong bent.
Net op tijd heeft zijn moeder het door.
Ze laat hem even op adem komen.
Een powernap van vijf minuten.
45 meter hoger…
…bereikt hij eindelijk zijn doel.
Twintig procent van beton bevat zout en water…
…wat naar de oppervlakte komt nadat het door de dam sijpelt.
Het lijkt misschien niet veel, maar deze minerale lik is essentieel…
…voor het jong om sterk te worden.
Met zijn spieren en zenuwen aangesterkt…
…is zijn epische beklimming voltooid.
Zulke gevaarlijke missies zijn cruciaal in het leven van veel dieren…
…en we ontdekken nu pas hoe zij dit volbrengen.
ONMOGELIJKE TOCHTEN
De duinen van Noordoost-Brazilië.
Een gebied groter dan Los Angeles.
Oververhit door de felle equatoriale zon.
Velen die proberen te passeren halen het niet.
Maar er zijn mogelijkheden, je moet ze alleen zien te vinden.
Na vijf maanden schijndood zonder voedsel of water…
…komt een Braziliaanse slider, normaal een waterschildpad, tevoorschijn.
Iets heeft haar wakker gemaakt.
Met haar sterke reukzin merkt ze een verandering in de vochtigheid…
…haar enige hoop op overleven is water.
Maar om het te bereiken moet ze het onmogelijke ondernemen.
Dagenlang door zonovergoten zand lopen.
Elk moment van blootstelling betekent verloren hydratatie.
En zodra de wind opsteekt verliest ze de geur van het water.
Dus, welke kant op?
In dit vijandige landschap zal ze gauw uitdrogen.
Maar de zon die haar dreigt te koken is ook haar leidende licht.
Door de zon te volgen als kompas blijft ze op de juiste route.
Ze is er bijna. Net op tijd.
Met de komst van de regen begint een magische transformatie.
In de meeste duinen spoelt het water snel weg door het zand.
Maar hier houdt een onderlaag van stevige rotsen het water tegen…
…waardoor duizenden plassen ontstaan.
Nog één laatste hindernis.
Nu is het recht naar beneden.
Tijd om te doen wat de slider het beste kan.
Een kristalheldere oasis.
Deze vluchtige plassen brengen voedsel.
En de kans op een partner…
…voor het water verdwijnt en de verzengende woestijn terugkeert.
Ongelofelijke tochten vinden overal ter wereld plaats.
Maar ze worden vaak genegeerd.
Londen.
Een verwarrend doolhof door mensen gemaakt.
Maar verborgen achter muren…
…leven dieren die deze urban jungle hebben leren doorkruisen.
Deze aardhommel staat op het punt te vertrekken op een koninklijke tocht…
…om voedsel te vinden voor de larven zodat de toekomst van de kolonie zeker is.
Makkelijker gezegd dan gedaan.
Verwarrende betonnen gangen kunnen moeilijk te volgen zijn.
Maar niet voor haar.
Ze kent de weg als een Londense taxichauffeur.
Ze weet hoe ze met oriëntatiepunten een mentale plattegrond maakt.
Al blijven sommige dingen in deze stad nooit hetzelfde.
Maar alleen wat verkeer kan deze bezige bij niet stoppen.
Ze legt tot elf kilometer af in haar dagelijkse zoektocht naar nectar.
En dit is waar ze het vindt…
…één van de drie miljoen tuinen die een kwart van de stad vormen.
En deze staat vol in bloei.
Duizenden lenzen in haar ogen detecteren de vorm en kleur…
…van bloemen vol nectar.
En met ultraviolet zicht ziet ze geheime patronen in de blaadjes.
Maar een andere bij was haar voor.
Om onaangetaste bloemen te vinden gebruikt ze een onzichtbare kracht.
Als bijen vliegen krijgen ze een positieve lading uit de atmosfeer…
…maar bloemen hebben een negatieve lading.
Dus als een positieve bij een negatieve bloem bezoekt…
…verandert het elektrische veld.
Haartjes op haar poten merken die veranderingen.
Zodat ze elke keer beet heeft.
Maar haar zoektocht is pas begonnen.
Ze wordt niet voor niets een werker genoemd.
Ze doet tot 5000 bloemen per dag.
Met elke bocht in herinnering draagt ze haar eigen lichaamsgewicht in stuifmeel…
…en nectar terug naar het nest.
Een koninklijke levering voor de koningin en haar kolonie.
Terwijl veel dieren worstelen met hun dagelijkse zoektocht…
…vertrekken anderen op enorme tochten…
…die maanden duren.
De winter komt eraan.
De dagen worden korter.
Het voedsel raakt op.
Slecht nieuws voor een jonge bultrug.
Hij kwam met zijn moeder naar Antarctica…
…maar nu is hij alleen in deze grote oceaan.
En binnenkort moet hij vertrekken…
…op een van de langste tochten van alle zoogdieren.
Hij moet bijna 130 km per dag zwemmen naar warmere wateren in het noorden
Maar hoe vind je 4800 km lang de weg in een onmetelijke oceaan…
…met sterke stromingen die hem van zijn koers af kunnen halen?
Om op koers te blijven gebruikt hij een mysterieus planetair fenomeen.
Zodra geladen deeltjes van de zon de atmosfeer van de aarde raken…
…belichten ze de zuidelijke hemel.
Maar er zit meer achter dit hemelse schouwspel.
De Aurora Australis toont het magnetische veld van de aarde…
…een onzichtbare kracht die walvissen kunnen voelen…
…met magnetische deeltjes in hun hersenen.
Dit interne kompas houdt de bultrug op koers…
…tot op één graad nauwkeurig.
Maar het leidt hem naar de open oceaan waar vissen en schaaldieren die hij eet…
…lastig te vinden zijn.
Hij heeft al weken niet gegeten.
Maar dan hoort hij iets.
Met zijn lijf als een enorme microfoon…
…stromen geluidsvibraties door zijn skelet…
…direct naar zijn hoofd.
Het welkome geroep van andere walvissen honderden kilometers verderop.
Hij zoemt in op het toenemende geluid.
Eindelijk, vijf weken nadat hij Antarctica verliet…
…komt hij samen met andere walvissen voor een vreetfestijn.
Een van de grootste bultrug bijeenkomsten van de planeet…
…er zijn er honderden.
Deze jaarlijkse bijeenkomst is pas recent ontdekt.
Zo'n vijf km uit de Afrikaanse kust creëren sterke stromingen een opwelling…
…van voedingsstoffen en een explosie van leven.
In één keer slikt hij duizenden vissen en garnalen door…
…150.000 calorieën.
Dat staat gelijk aan 600 chocoladerepen.
Als hij gegeten heeft moet hij zijn vrienden achterlaten…
…en alleen verder…
…om zijn epische reis naar het noorden te voltooien.
Er zijn dieren die de hele wereld over kunnen reizen…
…maar de moedigste van allemaal is een wezen wat je nooit verwacht.
Op het Britse platteland…
…leeft een baby kogelspin…
…niet groter dan een speldenknop.
Ze heeft zo'n 200 broers en zussen.
En die hebben werkelijk afschuwelijke tafelmanieren.
Deze jonge spinnen zijn kannibalen.
Dit is een familiemaaltijd waar je liever niet bij bent.
Beter om zo snel mogelijk zo ver mogelijk weg te gaan.
Het probleem is dat haar broers en zussen hetzelfde plan hebben.
En ze is er net vandoor.
Maar wat betreft grote ontsnappingen heeft deze spin een bijzondere gave.
Ze gooit een negatief geladen zijdedraad uit…
…in de positief geladen atmosfeer.
Tegenpolen trekken elkaar aan…
…en trekken haar omhoog…
…verder omhoog…
…en weg.
Hoog vliegend…
…met de wind…
…zelfs op een jetstream…
…kan ze duizenden kilometers reizen.
Door deze luchtvaart bevinden ze zich op elk plekje van de aarde.
Overgeleverd aan de wind…
…heeft ze geen controle over waar ze terecht komt.
Maar ze weegt minder dan een zandkorrel en blijft aan de oppervlakte.
Ze zet gewoon opnieuw haar magische zijde in…
…en kitesurft naar veiligheid.
Een nieuwe plek die ze thuis kan noemen.
Voor één dier draait de reis om timing.
Die wacht tot de planeten op één lijn staan…
…zodat hij van de ene wereld naar de andere kan overgaan.
Een epaulethaai van 90 cm lang…
…lijkt misschien niet de meest avontuurlijke reiziger.
Hij dwaalt zelden ver af van zijn stukje rif.
Maar op bepaalde speciale nachten…
…zetten hemelse lichamen zijn wereld op z'n kop.
Bij volle maan…
…haalt een springvloed miljarden liters water uit het rif…
…waardoor alle dieren in een doolhof van plassen terechtkomen.
Of erger.
Achtergebleven op het droge stikt een vis al snel.
Behalve als het een supervis is.
Een lopende haai.
En hij redt zichzelf niet alleen…
…hij is ook op jacht.
Op weg naar rijk gevulde jachtpoeltjes…
…vol met prooien gevangen in het water.
Hij forceert een waterstraal door zijn gespierde kieuwen…
…en zuigt zijn in het nauw gedreven slachtoffers op.
Maar het is een race tegen de klok.
De zuurstofniveaus in de plas gaan snel omlaag.
Hij zal al gauw zijn energie kwijt zijn.
Nog een uur tot het water terugkeert en hij is op sterven na dood.
Maar deze extreme omstandigheden activeren een bijzondere fysiologische reactie.
Langzamer ademhalen…
…lagere hartslag…
…en zelfs een deel van zijn hersenen wordt afgesloten.
Hij raakt in een zelf opgewekte coma.
Nog één ademhaling en hij kan een uur overleven.
Maar daarna is zijn tijd op.
Eindelijk komt het water terug…
…en wordt hij ondergedompeld in zuurstofrijk water.
Een wonderbaarlijke wederopstanding.
De meest onmogelijke tochten van allemaal…
…worden ondernomen door degenen die niet kunnen bewegen.
Het geheim van de verspreiding van planten…
…zijn zaden.
Alle ingrediënten voor nieuw leven verpakt en klaar om te gaan.
Sommigen hebben explosieve methoden ontwikkeld…
…anderen gebruiken de wind.
Maar één slimme plant laat gewoon iemand anders al het werk doen.
Een vrouwtjes mestkever op de Afrikaanse vlakten.
Voor slechts één ding doet ze echt moeite…
…de zoete geur van antilope drollen.
Perfect voedsel voor haar jongen.
Met haar voelsprieten…
…selecteert ze het sappigste stuk.
Het ruikt ernaar…
…het ziet er hetzelfde uit…
…en het rolt hetzelfde.
Maar deze drol is een bedrieger.
Het lijkt zo overtuigend op een echte dat ze er zelfs om vecht.
Triomfantelijk neemt ze haar prijs mee, weg van de concurrentie.
Maar ze is opgelicht.
Ze denkt dat ze het verstopt…
…maar in feite plant ze het.
Ze is slechts een vehikel…
…in het ongelofelijke avontuur van het slimme pijlriet.
Een andere reiziger onderneemt de tocht van haar leven…
…om terug te komen waar ze vandaan kwam.
Deze nimf zit in een Hongaarse rivierbedding.
De afgelopen drie jaar heeft ze kracht opgebouwd…
…voor een bijzondere reis.
Als de watertemperatuur precies goed is…
…verlaat ze de ene wereld…
…voor de andere.
Het is een magische transformatie.
Een eendagsvlieg is geboren.
En niet één…
…duizenden komen elke minuut tevoorschijn.
Al worden velen opgegeten…
…kunnen ze zich verstoppen in de menigte.
Maar aantallen worden al snel haar grootste uitdaging.
Ze wordt belaagd door een leger mannetjes.
Ze zit vol met 8000 bevruchte eitjes en moet ze snel ergens leggen.
Dit is de beste plek voor haar jongen om op te groeien…
…maar als ze ze hier legt neemt de stroming haar eitjes mee.
Ze moet verder stroomopwaarts raken.
Haar gepolariseerde zicht pikt licht op dat reflecteert uit het water.
Een schitterend pad wat naar haar eindbestemming leidt.
In een paar uur legt ze bijna 10 kilometer af.
Bijna dood bereikt ze hetzelfde stuk rivier…
…waar haar leven begon.
De perfecte plek om te leggen zodat haar eitjes stroomafwaarts drijven…
…en op dezelfde plek uitkomen waar zij is opgegroeid.
Terwijl haar leven eindigt, begint dat van anderen.
Nu beginnen haar nakomelingen hun eigen reis…
…terug naar waar het begon.
Aan het begin van een nieuwe reis is de eerst stap soms…
…het meest beangstigend.
Na 20 uur proberen los te komen…
…is dit het eerste uitzicht van een zeekoet kuiken.
Op 300 meter hoogte.
Alsof je bovenop de Empire State Building staat.
Maar waarom word je geboren op zo'n gevaarlijke plek?
Deze IJslandse klif is onbereikbaar voor de meeste roofdieren.
Een veilige haven om op te groeien.
Maar over slechts drie weken zullen ze het nest moeten verlaten.
En zal dit kuiken een leven of dood beslissing moeten nemen.
De band met haar ouders is al sterk.
Het begon al lang voordat ze uit het ei kwam.
In reactie op haar eerste zachte roepen…
…praatten haar ouders met haar in het ei.
Door deze eerste gesprekken…
…herkent en vertrouwt de nieuwgeborene mama en papa.
Haar ouders werken non-stop om haar op te voeden…
…ter voorbereiding op de aankomende tocht.
Maar hoe meer tijd er voorbijgaat hoe lastiger om haar honger te stillen.
En nu is hun huis bovenop de klif dat haar beschermde…
…ontdekt…
…door raven.
Roofdieren doden tot 70 procent van de kuikens…
…en ouders zijn haast machteloos tegenover deze dreiging.
Deze keer heeft het kuiken geluk.
Maar ze moet weg voor de raven terugkomen.
Het probleem is…
…zonder volwassen veren kan ze niet vliegen.
Haar vader moedigt haar aan om te springen.
Het is een verticale val van meer dan honderd verdiepingen.
Volledig vertrouwend op hem springt het kuiken in het diepe.
Het gefladder lijkt zinloos.
Maar het is net genoeg om haar af te remmen…
…en weg te houden van de rotsen.
Haar donzige veren verzachten de landing.
Deze bijna onmogelijke tocht is essentieel voor haar overleving.
Hier op zee kan papa haar naar voedsel leiden.
Ze zal nog vele obstakels tegenkomen…
…maar met bijzondere moed kan ze het aan.
Als dieren bijzondere zintuigen inzetten…
…en bovennatuurlijke gaven gebruiken…
…om de wereld over te reizen…
…en zelfs tussen werelden te bewegen…
…om een partner te vinden…
…veiligheid en voedsel…
…dan zijn ze echt niet te stoppen.
Als je denkt dat je de natuur kent…
…denk dan nog eens goed na.
Ondertiteld door: Mirjam Linschooten