Sence ne yapmalıyız?
-Biz mi? -Evet.
Şunu çeksene.
Yakın çekim veya şuradan yukarısı.
-Öyle mi? -Kayıtta mısın?
Hayır, şu an geniş açıdayım.
Bence yakına gir çünkü ara görüntü olacak.
Evet, yakına gir. O ara görüntüyü çekelim bari.
-Kayda girince söyle. -Baştan başlayalım.
Başlangıçta hareket etmiyor. "Çok dandik" diyorsun.
-Evet. -Sonra biraz hareket ediyor.
"Bir dakika.
Belki de o yılan o kadar da dandik değildir."
-Baba, döndürebilir miyim? -Evet, lütfen.
Bu ilk ortak yapımımız olabilir.
Güzel.
Güzel!
Senin dokunuşun lazımmış.
…şimdi ne yapsak?
-Bundan sonra mı? -Evet.
Herhangi bir fikre yaklaşmış bile değiliz.
Sadece eğleniyoruz ve yeni başlıyoruz.
Basamaklara dikkat.
-Tanrım. -Elini tut Rogers.
-Tuttum. -Başrolü kaybetmeyelim.
Babamın ömrünün şu noktasında kim olduğuyla çok ilgileniyorum
çünkü ne zaman gideceğimiz belli değil.
Birbirimizle ne kadar vaktimiz var, bilmiyoruz.
Ayrıca benim için o hep gölgesi üzerime düşen bir figür gibiydi.
Uzun süre boyunca sadece Bob Downey'nin çocuğuydum ben.
Dikkatli olmazsa başarı yağmuruna tutulabilir.
Kendisi yetenekli bağımsız yapımcı Robert Downey.
Ulusal kanala çıkarak kendinden ödün veriyor musun sence?
Hayır çünkü film gösterime girip başarılı olmazsa başka film çekemem.
Bunlarla uğraşmaya başladığım an çalışmaktan daha iyi olduğunu anladım.
-Okulda olman gerekmiyor mu? -Siktir git!
Düzen de siktirsin!
Beni olmayan düzenin bir parçası yapmaya çalışan
insanlar da siktirsin!
Bağımsız filmler yapmanın norm olduğu bir ailede büyüdüm.
Ana akım şeylerle ilginizin olmaması çok doğal karşılanırdı.
İlk oynadığın film babanın projelerinden biri miydi?
-Evet, öyle. -Sonra sana ne oldu peki?
Sonra dünyanın en pahalı oyuncusu oldu.
-Buna karar verdi. -Evet. Baba, gel de yüzdeni al.
Yıllar öncesinden Robert'la bir resmimiz.
Fotoğrafçı "İkinize de elektrikli testere versek?" demişti.
Robert da "Siktir git" demişti.
Sr. isminden hâlâ memnunuz, değil mi?
Evet, hoşuma gitti ama daha iyi olabilir.
JR'IN EVİ, DOĞU HAMPTON
-Sr. nerede? -Arka evde.
Oraya yürüyelim. Hadi.
Sr.'ın evladının evladına
tanıklık edeceksiniz şimdi.
Ekibime su dolu balon atma.
Onun oğlu olması hoşuma gidiyor. Kızı da orada.
Güzel plan.
Harika. Hareketli.
Kimse oturmuyor.
Büyükbabanın filmlerini izledin mi hiç?
Hayır, neden?
Çünkü müthişler. Bir gün izlemek ister misin?
-Olabilir. -Bu kadarcık mı?
Su dolu balon atıyorsan isabet ettir.
Güzel.
Avri, bize el salla. Tek istediğimiz bu. El salla.
Yok artık.
Saçı ıslatman lazım.
Tanrım.
Sakın bana atma. Fena yaparım.
Kamerayı ıslatma.
Kes şunu. Sr.?
Torunun sınır tanımıyor.
Babamla büyümek gibi.
"Ne yaparsan yap, kamerayı ıslatma."
-Çektin mi? -Çektik.
Henüz kullanılabilecek bir şey yok ama Exton biraz aksiyon kattı.
-Üstümü değiştirsem olur mu? -Olur.
Sağ ol.
Başlamadan size bir şey göstermek istiyorum.
-Sadece bana mı? -Rosemary'yle sana.
İşte geldi.
Robert babasıyla ve ortak geçmişleriyle,
hayatlarıyla ilgili bir belgesel çekmek istedi.
Çoğu insan Robert Downey Jr.'ı tanıyor ama Robert Downey Sr.'ı bilmiyor.
O da bunu kayıtlara geçirmek, düzeltmek istedi.
Nihayetinde ilginç olacağını umduğumuz, sıradan olmayan bir şeye doğru
ilerlediğimizi umuyoruz ve babanızı anlamaya çalışmak denen
o çılgınlığa gireceğiz biraz.
Artık onu anlıyor musun sence?
Bitirdiğimiz zaman daha iyi anlayacağımı sanıyorum.
Muhtemelen, kanepedeki Robert ve Rosemary'ye doğru
geri gelmenle başlarız ve oradan devam ederiz.
Aynı şeyi yapacağız ama orada yapacağız.
-"Ne zamandır evlisiniz?" -Ben, değil mi?
-Evet. -Evet.
-Babamla ne zamandır evlisiniz? -Bin beş yüz yıldır.
Bence yer değiştirmeliyiz.
Değiştirin. Onu ortaya alalım.
Evet.
Ne zamandır evlisiniz?
-Bin beş yüz yıldır. -Vay be.
-Daha iyi oldu mu? -Ortaya, şuraya baktı.
Haklısın. Bir daha çekelim. Açılış, üçüncü tekrar.
Kendisiyle ilgili bir belgesele konu olmak yerine
başka bir film yapmayı tercih ediyordu.
Biz de orta yol olarak kendi versiyonunu yapmasını düşündük.
Ne zamandır evlisiniz?
Temmuzda 1.500 yıl olacak.
-Tanrım. -Evet.
-Yıl dönümünüz yakın, kutlu olsun. -Sağ ol.
-Bana uyar. -Tamam.
Bu arada, yönetmenlik tarzı bu.
Ona şöyle açıkladım, "Baba,
seninle ilgili yaptığımız bu ciddi belgesel,
yaptığın sanat filminin bütçesini karşılayan şey."
Bunu kabul etti gibi.
SR. KENDİ VERSİYONUNU ÇEKMEYE BAŞLIYOR
Çektin mi? Güzel. Tüm güne bedel bu.
Komik.
Beğendiğin tüm görseller dosyaya girer bence.
Bilemezsin. Hiç beklemediğin bir yere varabilirsin.
"Bir resim bin sözcüğe bedeldir" diyen adam kimdi?
Ama iyi bir resim.
Sr. sokak fotoğrafları veya sahnelerine alt yazı geçmek konusunda
tanıyabileceğiniz en iyi isimlerdendir.
Ama yüzyıl ortasından kalma, sert, erkeksi bir bakış açısıyla yapar
ve sıklıkla "Şu hıyara bak" der.
Şu gruba bak.
-Orada neler oluyor? -Alkolikler toplantısı.
"Bir içki içelim. Kim bilecek?"
Şu pencerede olanlara bak.
Diğer tarafta duran biri
dışarıda duran birine nikah kıyıyor olmalı.
Olabilir.
Köşe de şurada. Burası bir apartmandı. Burası.
Ne düşünüyorsun, bilemem ama belki
şurada başlayıp diyaloğu duyar, buraya gelip bunu gösterirsin.
Tamam.
University Bulvarı, 116 numarada yüksek tavanlı üç daire vardı
ve biz en üsttekinin bir altında, orta kattaydık.
Hiçbiri kalmamış.
Olgunlaştığını hissetmiş miydin? Çocuğun olmuştu sonuçta.
Hayır.
Hayır, sorun da buydu belki.
Robert ne düşünüyordu, bilmem ama farklıydı.
Burada yaşarken film yaptın mı?
Evet.
"Downey kısa film" mi?
Bu ne, bilmiyorum.
Bunlardan kurtulabilirim.
Filmlerimi tarayıp yaptığınız işte kullanabileceğiniz
sahneleri seçmek istiyorum sanırım.
Aslında bu hepsinden önemli.
İlginç.
Şununla başlayalım.
İşte bu.
-Seni seviyorum Walter. -Görüşürüz.
Seni her şeyden çok seviyorum.
Ben de seni anne.
Güzel.
-Sen mi yazmıştın? -Evet.
Böyle başlamıştık.
-Kariyerine mi? -Bütün bu boka.
CHAFED ELBOWS (1966) SR.'IN İLK FİLMİ
Biliyorsun Walter, hayatta istediğini elde edebilirsin.
Sanırım istediğim tek şey
sensin.
Chafed Elbows annesiyle evlenip
sosyal yardım alan tuhaf bir adamı anlatıyor.
Oedipus'a bir övgü.
Annem Chafed Elbows'u hiç sevmemişti, onu söyleyeyim.
Tanrım.
"Sadece bir film" demiştim. "Beni ilgilendirmez" demişti.
"Nasıl yaparsın bunu?"
Sadece eğleniyorduk, kamerayı netlemeyi öğreniyorduk.
Hiçbirimiz izlenecek bir şey yaptığımızı düşünmüyorduk.
Çıtırı kaptım, biliyorum ama hiç değilse benim eserim.
Sonra birden New York Times'ta, hakkımda ufak bir eleştiri yazıldı.
Ertesi sabah, 16 milimetreyle çekilmiş bu kısa filmin önünde
köşeyi dönecek kadar kuyruk vardı.
Bu filmlerin ilhamı nereden geliyordu?
Eşsizdi. Farklıydı.
Başka nerede, daha önce hiç yapmamışken film çekmek gibi bir şey yapabilirsin?
Bir saniye. Duyuyor musun?
Çok uygun oldu.
-Ne, siren mi? -Evet.
Tamam. İnsanlar filmlerine anlam yüklemeye çalıştı mı?
Tanrım. Umarım çalışmamışlardır.
Size katılmamın sakıncası var mı?
-Gel bebeğim. -Öyle mi?
Giysilerimi çıkarayım.
Kay bakalım şampiyon. Bana da yer aç.
Ne yaptığımızı bilmiyorduk
ama filmler birden iyileşmeye ya da tuhaflaşmaya başladı.
BALLS BLUFF YÖNETMEN ROBERT DOWNEY SR.
Chafed Elbows'dan sonra Sr. ve annem Elsie sürekli yazıyorlardı.
Bence çok yaratıcı bir gündü.
O gün çekilenlere bakmak ve yazmak için gelip giden
insanlar olurdu sürekli.
Onunla geçirilen zamanlar
son derece, müthiş ve şahane bir şekilde çılgıncaydı.
Bir sinir krizinin ortasındayım!
Krizini başka yerde geçir. Meşgulüz burada!
Son derece tuhaf bir mizah anlayışı olan
kendine has bir adam,
kendine has bir sanatçıydı.
Eserlerinde iyicil bir nihilizm var.
Bunun özgürlüğü var. Hikâye nereye gidecek, belli olmazdı.
Hikâye var mı, o da belli değildi.
Her bir anın, siz gülme krizine girene dek
akıp gitmesine izin veriliyordu.
İçinde bulunduğum ufak beşiği
o günkü çekimleri izledikleri yerin yakınına koyarlardı.
O yüzden klaket sesiyle uyumaya çok alışkındım.
Âdeta programlanıyor gibiydim.
Burada Robert beşikte.
-Onu sen mi koydun oraya? -Ben koymuşumdur.
Ve yaratıcılığın kakofonisini hatırlıyorum sadece.
Bir sürü sigara, esrar ve içki ama çoğunlukla kahkaha.
O 12 hidrojen bombasını vermezseniz altınınızı bitiririm.
Aynen. On iki hidrojen bombası, yoksa altınınız gider.
Bir film yapımcısı ve yönetmen olarak en sevdiğim yanı
çıldırmama izin vermesiydi.
Doğaçlama birkaç kelime veya hareket eklerdim ve bana
"Anlamadım ama bayıldım" derdi.
Oyuncuları nereden buluyordu, bilmiyorum.
Tam anlayamıyordum çünkü oyuncuya benzemiyorlardı.
Sanki Bowery'ye gidiyordu da
hafiften küfelik tipleri topluyordu
ama şahanelerdi.
Oyuncu gibi durmayan bir grup şahane insan.
Neler oluyor?
Bir yerde sınır çizmeyi bilmelisin.
Son derece aldatıcı bir alt metin varsa
o da ya "Çok zenginiz" ya da "Çok fakiriz" idi.
Asla "Durumumuz stabil" değildi.
"Zengin" derken bankada 500 dolar vardı yani.
Kayda girmeye hazırız.
Filme paramız yetmediğinden, biri sırf fotoğraflardan oluşuyordu.
Hiçbir şey şeyi yönetemezsin.
Ben olmasam bağımsız sinemanın işsiz ayaktakımına katılırdın.
İlk filmleri çok ucuza mal ettim.
Bir yerde çalışarak çekebiliyordum.
Her şey o kadar oturmuştu ki farklı fikirleri olan, meraklı
ve son derece karizmatik bir adam
film yapımında yeni bir standart yaratabiliyordu.
Bence o, bu merakını hayatının sonbaharına da
taşıyabilmiş birisi.
SR. PROJESİNİN ÇEKİMLERİNE DEVAM EDİYOR
İşte burada.
Gördün mü?
Bir şehirde bunu görebilmek rahatlatıcı, değil mi?
Bu sahneyi gösterecek olsan
kamerayı binadan buna mı,
yoksa buradan yukarı, başka bir şeye mi çevirirdin?
Bilemedim. İkisi de olur.
İlginç bir görüntü olmuş. Vay be. Western gibi.
Şunlara bak. Dokuz taneler.
Hepsi nasıl tek ördekten çıkmış olabilir?
Anneye bak, her yeri denetliyor.
-Çektiğin ördekler vardı ya? -Evet.
Büyüdüler. Kocamanlar.
İstersen bugün bakarız onlara.
Büyüdüler.
Umarım bu görüntülerden benim kadar memnunsunuzdur.
Bence denge için film dışında konulara da ihtiyacınız var.
-Filmlerden ibaret değil, öyle mi? -Evet.
-Kim bu adam? -Aynen.
Kim bu adam peki?
Hiç bilemeyeceğim.
İşte oradalar.
Tanrım.
Aynı ördeğin hem minik hem de büyümüş hâlini
görmemiştim hiç.
-Başım döndü. -Eyvah.
-Banka gidebilir misin? -Evet.
Pekâlâ.
-Tanrım. -Ucuz atlattık.
Vay be.
Nasıl yukarı çıkaracağımızı bulalım.
-Hayır, çıkarım. -Yürüyebilecek misin?
Nispeten yakınımda durduğunuz sürece sıkıntı olmaz.
Sanırım sorunumla yüzleşmeli
ve arada bir gelen titremeleri göstermeliyim.
Görüyorsunuzdur.
Bir restoranda filan olduğunda Rosemary…
O şey yapıyor… Bense şöyle yapıyorum
ve sakinliyor.
-Evet. -Nedir o?
Parkinson hastalığı.
YAKIN PLAN TİTREYEN EL (PARKINSON) (ELE VURUYORUM)
Düşündüm ki…
Artık belirli bir şekilde yemem gerekiyor, yoksa hepsi yere saçılıyor.
Yani…
Yüzleşelim.
Günaydın.
Selam.
Nasılsın?
Bazen merak ediyorum.
Anlat bakalım. Nasılsın?
İyiyim.
Zor oluyor mu?
Zorlayıcı mı? Tuhaf mı? Ürkütücü mü?
Bazı günler hepsi birden.
Bence bu da filmin parçası olmalı.
-Bu projeyi yapman hoşuma gidiyor. -Benim de.
Neden, bilmiyorum.
Benim için birçok açıdan yaratıcı ve rahatlatıcı oluyor.
Evet.
Heyecan verici çünkü eşi benzeri yok.
SR. PROJESİ İÇİN DIŞ MEKÂNA GİDİYOR
Tamam.
Parkinson'la her gün bir şeyin bir parçasını kaybediyorsunuz.
Ama o filmine odaklanmış durumda.
Ona enerji ve heyecan verdiği ortada.
Bu sokaktaysa solda olmalı.
Burası olabilir.
Olabilir.
Bob, neredeyiz?
Great Jones Sokağı.
Grace Jones değil.
Depresif bir yığının üzerine yatsın diye
bir evsize 50 dolar verdik.
Sonra da sahneyi çektik.
Bitirince "Bir daha yapalım" dedi.
Güzeldi. Bunu hatırlıyorum.
Sahne hangisiydi?
Şey için bir reklam çekiyordu…
Aslında öyle güzeldi ki kimse ne olduğunu umursamıyordu.
Klima karın doyurmaz.
Bir reklam ajansıyla ilgili bir film çekmeye karar vermiştim.
Sanırım en hızlı yazdığım şeydi.
Çok eğleniyordum.
Eğer birleşme öncesinde
yaratıcı bir ön sevişme yaparsak
biz…
Baypas mı ederiz?
Benzeri mi?
Yerli mi, yabancı mı?
Kaç kelime Mario?
Beyazlardan oluşan bir reklam ajansıyla ilgili
ve başkanı kalp krizi geçirip ölüyor.
Yönetim kurulu adamın yüzüklerini, saatlerini filan alıyor
ve yeni bir başkan seçmeleri gerekiyor. Ama kendilerine oy vermeleri yasak.
Onlar da kimse vermez diye
ajanstaki tek siyahi adama oy veriyorlar ve adam seçiliyor.
-Swope. -Babam böyle isterdi.
Seni çok severdi.
Babam dallamanın tekiydi.
Adam masanın başına gidip "Çok ufak değişiklikler yapacağım" diyor.
Ortalığı karıştırmayacağım.
Ortalığı karıştırmak çok sıkıcı.
Ben ortalığı yakıp yıkacağım.
Sırtından görüyoruz, karşısında 40 siyahi var ve film başlıyor.
Filmin komik olduğunu duydum. Duymasam da derdim bunu.
-Ama duydum. -Umarım sadece komik değildir.
-Öyle mi? -İğneleyici yanları da var.
Cam siliciyi boş ver.
İçine protein olsun diye soya koy, varoşlarda meşrubat diye satalım.
Yönetim biçimin hiç devrim niteliği taşımıyor dostum.
Ne zaman bir şeyler olacak?
Putney insan hakları konusunda çalkantılı bir dönemin ortasında çekildi.
Bu fikir aklına nereden geldi?
Bir işte çalışıyordum
ve yanımdaki siyahi adam şöyle dedi,
"Aynı işi yapıyoruz ama sen benden çok kazanıyorsun."
-Evet. -Buradan çıktı.
Sana zam yaparsam herkes zam ister.
Onlara da verirsem başladığımız noktaya döneriz.
Kimse izlemez diyordum ama çok yanılıyormuşum.
MADISON CADDESİ BOK YESİN
SWOPE SİLİP SÜPÜRDÜ!
KOMİK, HAVALI, ZEKİCE
MUZIR, KOPUK, MUHTEŞEM, MUĞLAK VE GÜNCEL
Toplumsal olarak yaşananlarla
filmin konusu arasında bir bağlantı vardı.
Güzel bir ayna tutuyordu yani.
Esas mesele filmden çok toplumdu.
Herkes kendiyle ilgili bir mizah anlayışına sahip olabilseydi
bence çok ciddiye aldığımız pek çok şeyi halledebilirdik.
Ciddi konulara farklı açılardan yaklaşabiliriz.
Savaş, fakirlik ve bu tür şeyler gibi.
"KORKUNÇTU. BAYILDIM."
"GÖRDÜĞÜM EN RAHATSIZ EDİCİ FİLM"
GÜLDÜRÜ, PUTNEY'İN YARATICISINA YARADI
"Robert Downey rezil filmler yapıyor."
Life dergisi. Sahi mi?
-Ne diyorsun buna? -Kulağa doğru geliyor.
Bunu da çektin mi?
Putney Swope, Kongre Kütüphanesi'ne girmiş.
Filmin oraya girmesi çok acayip. Genelde Hollywood filmleri girer.
Tabiri caizse o dönemin önemli sinemacıları tarafından
kabul görmeye başlamanın senin için anlamı neydi?
-Bir anlam ifade etmiştir. -Evet, yani bir film daha çekebilecektim.
Bir şekilde oraya ait olduğunu, onaylandığını mı gösterdi?
Epey ilginç bir teori.
Konuyu güzel saptırdın.
Bir şeyi anlamaya çalıştığımı, kamerayı ona çevirdiğimi biliyor.
O da kamerayı, anlatmaya çalıştığı şeye çevirmeye çalışıyor.
Ne anlattığı ise henüz belirsiz.
Ne acayip körfez, tanrım.
Rockaway'e benzemeye başladı.
SR. PROJESİNİN DIŞ ÇEKİME İHTİYACI OLDUĞUNA KARAR VERDİ
Bob, niye buraya gelmek istedin?
On beş yaşımdayken buraya yazın gelirdik.
Metronun son durağı olarak bilinirdi.
Tanrım, bunu çekmelisin.
Harika.
Vay be, acayipti.
"Peynir" diyelim mi?
Arkadaşım.
Çatlak arkadaşım.
Ne zamandır evlisiniz?
Bin beş yüz yıldır.
Filmlerinden birinde yaşıyormuşsun gibi geliyor mu?
Şu anda öyle.
-Filmlerin bu kadar dağınık mıydı? -Bazen, evet.
Ama bu en serbest olanı.
Evet.
Her şey er ya da geç bir şeye dönüşür.
Bir şey başka bir şeye, o da başka bir şeye dönüşür.
Bazı şeyler iyi olmaz. Onu atarsın.
Bu "filmin izinden gitmek"tir.
Hâlâ bir şekilde bizimle dalga geçtiğini düşünüyorum.
Onunla ilgili bir hikâyeyi yakalamak ve bu esnada
ilgisini diri tutması arasında bir etkileşim olduğunun farkında.
Kestik.
Geçişe gerek yok.
-Ne fark ediyor? -Ne yaptığını biliyorum.
-Ne? -Biliyorum.
Bir tür yaratıcılık tanrısıyla
bağlantılı olduğuna inandığım için
işim tüm bunların anlamını çözmek.
Bu izlediğimiz sahne nedir?
Kapıya doğru yürüme sadece.
Dış kapıya.
-Filmdeki yeri nedir? -Kim bilir?
Bunu sen yönettin. Planın ne?
Evet, planını bilmemiz gerekiyor.
Bence iki takıma ayrılalım,
ikimiz de aynı şeyi amaçlayarak bu filmin montajını yapalım.
Ama birinde olan bir şeyi diğerinde görmeyebilirsin.
Bence bu binada bir daire tutup buraya biraz ekipman getirmeliyim.
Hadi.
KASIM 2019
YAPIM EKİBİ SR.'IN EVİNE MONTAJ SETİ KURMAYA YARDIM EDİYOR
BÖYLECE KENDİ VERSİYONUNU KURGULAYACAK
Açılan kapı planı çekme fikrini sevdin, değil mi?
-Olursa evet. -Bence yaparız. Şu yoldan gideceğiz.
Seni kötü yola sürüklüyorum baba.
Ne kadar uzaklaşsan o kadar iyi.
Birlikte araba yolculuğu yaptınız mı?
Evet, bir kere ülkeyi boydan boya geçmiştik.
Santa Fe'den Los Angeles'a. Evet.
Nasıldı?
Esrar piposundan ben sorumluydum.
İlginçti.
Buraya uygun mu, bilmem ama sevdim.
Buraya bir Jack Nitzsche müziği lazım.
Bundan sonra filmlerinden birine mi geçeceksin?
O da olabilir, bunu biraz daha da uzatabiliriz.
-Dur. Çok hızlı gitme. -Hop, bir dakika.
Bir dakika. Tanrım.
Onun versiyonu daha yapım aşamasında.
Hiç düz ilerlemiyor.
Bir yönetmene en başından proje için bir teslim tarihi
veya ne istediğinize dair bir olay örgüsü vermezseniz
çok acayip şeyler olabilir.
Dördüncü kat. Solaryum, akvaryum, sanatoryum.
Alkolikler, ünlüler, çocuk hastalıkları. Yukarı çıkıyor.
Bob izleyicinin aklını karıştıracak diye hiç endişelenmiyor
ve o yüzden de müthiş.
Çalışma tarzında bir tür kalıp var
ve bu size ya uyar ya da uymaz
ama beni resmen büyülüyor.
Paul filmleri tanıdığım çoğu insandan daha çok seviyor.
Onunla tanıştığımda 60'ları benden iyi bilmesine inanamamıştım
ve ayrıca müthiş bir yazar.
Aksiyon.
Hadi. Tamam mı? Tek gereken şey kasetler Burt.
Hayır.
Bir gün gelip kameraya saçmalamamı söyledi ve ben de yaptım.
Demo kasetlerini plak şirketine götürüp ödeme almazsak
demo kasetlerinin parasını karşılayamayız.
Alo! Aynen.
O benim derdim değil, sizin derdiniz.
Sizin derdiniz.
Paul Anderson'la çekim yaparken çok eğlendim. Eğlenceliydi.
Paul Thomas Anderson'ın
babamın hayalindeki evlat olması hiç şaşırtıcı değil
ve bunu hep kafama kakarlar.
PAUL THOMAS ANDERSON'IN KİŞİSEL ARŞİVİ (2011)
Paul bir şeyler diyordu ve ben de "Trene yetişmeliyim" dedim.
"Ben de geleyim" deyince "Ne?" dedim.
Bir belgesel için miydi, yoksa…
Onun ne yaptığı hiç belli olmaz.
Öyle bir şey olabilirdi. Bir daha da haber almadım.
Gitmeden bir pil daha alayım.
Kalp pilime mi?
Bob'la takıldıkça onu tanımaya başlarsınız.
Muazzam bir espri anlayışı vardır ve hikâye anlatma ritmine
sadık kalmak konusunda müthiş öz güvenlidir.
Benim gibi bir sinemacı için canlandırıcı bir şey.
Kendinize güvenmenizi, inanmanızı hatırlatıyor.
Kamerayı tutmayı bırak, yürümek bile zor.
Babam eskiden trene binerdi. En son Paul ile mi binmiştin?
Ondan beri ne trene ne de uçağa binmedin.
Evet, uçağa asla binmem. Paranoyağım.
Trene karşı hassastı.
Trene binmek konusunda hassastı.
Havaya karşı hassastı.
-Asansörler hâlâ sorun mu? -Evet.
-Bu… Yapma… -Eyvah.
Bir gece bir buçuk saat boyunca burada mahsur kaldım
ve çıkamadım.
Asansörde Rus bir adam vardı.
"İyi olacak mıyız?" diyordu. Ben de "Ne bileyim?" diyordum.
Sence tüm bu nevrozlar nihayetinde
yaratıcılığın ayrılmaz bir parçası mı, yoksa sadece zorluk mu?
-İkisi de. -Evet.
-Bence yeni karakterlerimiz var. -Evet.
Mecburi inişten önceki bir saat çok korkutucuydu.
İnişin kendisi değil. Başardık.
O zamandan beri baş edemiyorum.
İki kez uçak kazasına denk gelme şansın ne sence?
Bunu hiç öğrenemeyeceğim. Çok korkuyorum.
Mecburi iniş olayı ben askerdeyken yaşandı.
İki motorlu bir uçak olan C-47'deydik
ve kalktıktan bir saat kadar sonra motorlardan biri durdu.
Çoğumuz çok gençtik.
Ne zaman uçağın camına yaklaşan bir şey görsek sonumuz geldi sanıyorduk.
Bir ağaç ya da başka bir şey.
Nihayetinde bir çavuş "Ölmek istemiyorum" demeye başladı.
Biz de ona bakıp "Kafayı mı yedin?" diyorduk.
"Bize yardım etmen gerekiyor."
Neyse, sonuçta uçak mecburi iniş yaptı.
Kimse ölmedi. Kimse yaralanmadı. Sadece biraz sarsıldık.
Hiçbir şey olmamış gibi uçaktan indi. Biz de ona bildiğimiz tüm küfürleri ettik.
O da beni yakalayıp nezarethaneye attı.
Hep baş belası mıydın?
Evet.
O hâlde orduya katılmak nasıl iyi bir fikir gibi geldi?
Kim bilir?
Reşit olmadan katılabilmek için üvey babamın adıyla
sahte bir doğum belgesi kullandım.
Downey.
Aslında soyadımız Elias.
Babamın da adı Robert Elias,
büyükbabamın adı da Robert Elias.
Orduya katılırken reşit olmadığı için soyadını değiştirmiş
ve Yahudi soyadına benzer bir soyadın iyi olmayacağını düşünmüş.
Ama İrlandalı soyadı sorun olmazmış.
Beladan uzak duramadığın için askerî cezaevinde biraz kalmışsın.
Bu kısma ne isim verirdin?
"Başlangıç."
-Sahi mi? -Evet.
Neden?
Cezaevindeki müdür "Öyle boş boş oturma" dedi.
-"Bir şey yap." -Evet.
"Şu bloknotu al da bir şeyler yaz" dedi.
Ben de karalamaya başladım ve birden bazıları anlam kazandı.
Seni hapseden kişiden rastgele bir iyi niyet gösterisiyle
yazmaya başladın.
Evet, doğru.
Aralarından ilk işlerinin başlangıcına dönüşenler oldu mu?
Evet.
Hiç bilmiyordum.
Neden ölmem gerekiyor?
Kimseye zarar vermedim ki.
Pound'da kesinlikle daha dramatik bir fon vardı.
Evet.
Bir barınakta 18 köpek
ve bir saatlik ömürleri var.
Eğer insanlar köpek rolündeyse o film aslında insanlar hakkındadır.
O, Fido ve ben buradan kaçacağız!
Kimler geliyor?
Çok da gerilimliydi ve harikaydı.
Düşünüyorum da
sandığımdan çok daha iyiymiş.
Pound resmî olarak benim ilk filmim olduğundan
bence daha çok takdiri hak ediyor.
Bobby Jr.'ın ilk filmi mi bu?
Evet, öyle.
-Kaç yaşındaydı? Bebek miydi? -Bir bakayım. 1970 yılıydı.
Yani beş yaşındaydı.
Galiba o rolü oynamasını istedik çünkü bakıcı bulamamıştık
ve o sahneye geliyorduk.
Biz de onu çağırdık. Kolaydı.
Kasırga beni o kadar korkuttu ki saçlarım dökülüverdi.
Taşaklarında tüy var mı?
Bakmaya korkuyorum.
Söylettikleri replik "Taşaklarında tüy var mı?" idi
ve anlamını bilmiyordum.
-Kel adama. -Kel adama.
-Kel köpek. -Tüysüz Meksika köpeği miydi?
Evet.
Söylerken biraz utanmıştı ama çok iyi olmuştu.
Tekrarlamak gerekmemişti.
Ver şunu.
Robert'ı ilk kamera karşısına çıkardığında şeyi fark ettin mi…
Herkes fark etti.
Herkes bana "Bu oğlanı nereden buldun?" dedi.
O ilk sefer her şeyi göstermişti.
Ne yaptığını bildiği belliydi.
Yardıma gerek yoktu. Bir güç onu ele geçirmiş gibiydi.
Garaj yolunda step dansı yapıyordu
ve içten içe, okumasına gerek olmadığını anlamıştım.
Bu çocuk, oyuncu olacaktı.
Kamera gördüğümde
babamla vakit geçireceğimi düşünüyordum.
Bazen yanımdan geçer,
dışarı çıkar, kamerayı alır ve "Kıpırdama" derdi.
"Hop!" derdim.
Muhtemelen ben de Exton gibiydim.
Fonda koşturup, havuzun suyuyla beni ıslatıp
"Yarın yine film çekecek miyiz?" diye soran hâli gibi.
Robert ve ablası mutfakta kavga ediyorlar.
Ben diğer uçta, elimde kamerayla
bir şey düşünmeden duruyordum ve bu kavga koptu.
Sr. nasıl bir babaydı?
Dikkatinin çoğunu ilham perisini yakalamaya
harcadığı için biraz karmaşıktı.
Diğer aileler gibi olmadığımızı biliyordum.
İlginç bulduğum filmlere onu da götürürdüm
ve "O daha çocuk" demezdim.
Hatta beni filme almazlardı.
La Grande Bouffe.
Dört adam her yıl İtalya'da buluşuyor ve birbirine yemek yediriyor.
Sonra olay kontrolden çıkıyor. İğrenç.
Robert'ın yanımda olduğunu unutup o filme gittim
ve biletleri kontrol eden adam "O giremez" dedi.
"On sekizden küçük." Ben de "Hadi ama" dedim.
Dağıtımcıyı aradım
ve o da "Adamı telefona ver, ne münasebet" falan dedi.
Bilete bakan adam telefonda konuşup "Girebilirsiniz" dedi.
Şöyle anlatayım, Fantasia izlemiyorduk.
Hatta onu The Harder They Come'a götürdüm.
THE HARDER THEY COME (1972) YÖNETMEN PERRY HENZELL
Sinemaya girdik ve yağmur yağdığı için salona su sızıyordu.
Koltukların sırt kısmına oturmuştuk.
Çıkarken "Vay canına" dedik.
"Salonda bizden başka kimse yok."
Bu sayede daha bile iyi olmuştu.
Bir sürü kirli ve tuhaf salon hatırlıyorum
ama önemli olan, filmlerin bizi bir şekilde bir araya getirmesiydi
ve bugün de hâlâ getiriyor.
Ondan çok var.
Önce kendisini ses kablosuyla boğmasın da.
Belgeselde ekibi gösterebilir miyiz?
-Tabii. -Neden?
Çünkü böylece herkes işimizi bildiğimizi görür.
Doğru.
Sevmeyebilirler ama işimizi biliyoruz.
İşimizi bildiğimiz ortada, değil mi?
Bir şeyler biliyoruz elbet.
İşte bu noktada üç nesildir süregelen şeyi konuşabiliriz…
Gıcıkları.
Beni sinir ettiğin zaman sana ne diyorum?
Hey, gıcıklık etme.
Babam da bana öyle derdi.
Büyükbabana ilk defa gıcıklık etmemesini söyle.
-Hey! -İçten söyle.
Hey, gıcıklık etme.
-İşte bu. -Sen gıcıklık etme asıl.
Şimdi üçümüz hızlıca espresso içeceğiz.
Kahve içiyorum.
Benimkinden bir yudum alırsın ama annene söyleme.
Anneme hiç söylemiyorum.
Şu güzel işte.
1971 yılı civarından, hatırladığım hâliyle Sr.
Ben de Exton'ın yaşındayım.
Bu babam, bu da annem Elsie.
Bu da başka bir kare.
Greaser'ın Yeri zamanından. Greaser'ın Yeri'nden, evet.
Kutsal efendimiz, görmeme izin ver.
-Mesih. -Mesih.
Hissedersen iyileşirsin.
Yine sürünebiliyorum!
Greaser'ın Yeri nasıl yaratılmıştı?
Bir hanım benden film yapmamı istemişti. "Ne yapmak istersin?" dedi.
"Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'la bir Western" dedim ve kabul etti.
Senaryoyu çok zengin olan kocasına verdi.
Adam okuyup "Para kazanır mı bu?" dedi.
"Sanmıyorum" dedim.
O da karısına
"Çok sevimli. Ver parayı" dedi.
En azından ne düşündüğünü söyleyecek kadar dürüsttü.
Bir Western'e paraşütle inen İsa karakteri
hiç para kazandırmazdı.
Bu filmde doğadan epey bir faydalanmışsın.
Sinematografik olarak daha gösterişli,
dublör numaralarıyla at arabaları var
ve Greaser'ın Yeri'ni resmen inşa edip
sonra da patlatmıştın.
Şüphelenip tahmin yürütmemize izin verme.
Neden geldiğini söyle.
Anlamı izleyiciye bırakmayı seviyorsun, biliyorum
ama o filmde öyle derin bir ruhani mesaj var ki
koskoca adam oldum, hâlâ çözebilmiş değilim.
Böyle demene sevindim.
Bob, nasılsın?
İyiyim.
NANCY CONNOR SR.'IN KIZ KARDEŞİ
Onu filmleriyle ortalığı karıştıran bir provokatör olarak biliyoruz
ama kız kardeşi olarak sıra dışı bir görüşünüz var mı hakkında?
Benim gözümde o hep masumdur. Masumdur.
-Şaşırdım. -Ve saflıktan yanadır.
-Güzel. -Hayır, doğru. Öylesin.
İnsan olarak da öylesin.
Alaycı bir mizahı vardır ama kendini çok açık eder. Çok dürüsttür.
Sarıl bakayım.
-Robert Jr.'ı gördüğünde… -Evet.
…babasına benzettiğin şeyler oldu mu?
Evet.
Bence Robert espri anlayışını babasından almış.
Evet ama annesi de çok âlem kadındı.
Nasılsın?
Bakire Meryem misin sen?
Mary demen yeterli.
Elsie Downey müthiş bir oyuncuydu
ve tek başına da inanılmaz şeyler yapabilecekken
kocasıyla çalışmayı seçti.
Son derece yetenekli, cana yakın biriydi.
Tanıyabileceğiniz en tatlı insandı.
Düşük bütçeli filmlerde tek sorun bütün aksiyonun kamera arkasında olması.
Elsie'yi gördüğünde hemen
"Bu filmleri birlikte yapacağız" mı dedin?
Hayır, film çekmeye başlamadan çok önce tanıştık.
Broadway'in çok dışındaki oyunlarda.
Tanıştıklarında sanki…
Olmuş bitmişti. Birbirlerini anlamışlardı.
Gülerlerdi. Bizi de güldürürlerdi.
Elsie doğuştan komedyendi.
Bu çiftin çocuğu olan Robert'ın da
nevi şahsına münhasır olması gerekiyordu.
Oyuncu olarak annenden bir şey öğrendin mi?
Evet, neredeyse her şeyi.
Babamın onu yönetmesini izledim.
Babamın tüm yaratıcı saçmalıklarına
kendini çılgınca adıyordu.
Greaser'ın Yeri'ni çekerken
o kum tepelerine defalarca tırmandığını hatırlıyorum.
Zorlayıcı şeyler yapmaktan hiç çekinmezdi.
-Ona çok şey mi yaptırdın? -Mümkün olduğunca. Her şeyi yapardı.
Her şeyi denerdi. Ne yapacağını bilirdi.
Oğlunun öldüğünü öğrendiği bir sahne var.
Greaser'ın Yeri'nde Elsie'nin anne rolündeki hâli bu.
Oğlunu, yani Robert'ı bulamıyor.
Boğazı Tanrı tarafından kesilen bir oğlan rolündeydim
ve annesi onu buluyordu.
Filmin sonunda oğlan canlanıyordu.
Bence annesiyle oynayacağı için çok heyecanlıydı.
Greaser'ın Yeri'yle övünürdüm çünkü oynadığımı bilecek yaştaydım
ve sinemacı veletler gibi hissetmeye başlamıştım.
Güzel zamanlardı. Teşekkür ederim. Bizi şehirden çıkardın.
Eğlenceliydi.
-Mutlu muydun? -Evet.
Ama sonra hepsi darmadağın oldu.
Burnumda bir kaşık kokainle
bir yol ayrımına geldim.
O noktada olsan kendine ne tavsiye verirdin?
Uyuşturucuya dokunma.
Sana bir işim var.
Bu gece Taos'a iki ton turkuaz.
Filmin jeneriği
neredeyse soygun filmlerininkine benziyor.
Bir dizi karakter buluşuyor
ama bir adam içeri dalgıç kıyafetiyle giriyor.
Ağırlık kemerini çözerken
"Peki ya Larry? Taco sever o" diyor.
Sonra da kemerini açıyor.
İnsanların film diyebileceği bir şeyin ötesine geçmeye çalışıyordu.
Olay örgüsünün Sanborn'un saksafonu olduğunu söylemiştin
ve bence bu çok aşmış bir şeydi.
-Doğru. Saksafonu takip ediyorsun. -Evet.
Tutunacak şey arıyorsan.
Zihnini serbest bırak.
Bedenini ve cüzdanını serbest bırak.
Bu o kadar tuhaf, bağlantısız bir şeydi ki
bir saat kadar çekim yapıp eve giderdim.
Çünkü yorulurdum, kafam güzel olurdu filan.
Bence amaçlanan kalıp çok tuhaf bir noktadaydı
ve belki de kullanımı aklamak içindi.
Babam iki yıl boyunca kurgucusuyla bodrum katta takıldı
ve ben de "Post prodüksiyon için uzun bir zaman" demiştim.
Orada neler olduğunu biliyorduk.
-O dönem eğlenceli miydi? Zorlu muydu? -Uyuşturucu bağımlısıydım.
Özellikle kokain ve marihuana.
Tam bir çılgınlıktı.
Pekâlâ.
İşin kendisi uyuşturucu kullanmak için bir bahane hâline gelmeye başlamıştı
ve ondan kısa bir süre sonra da benimkiler ayrıldı.
Dön. Şemsiyenle kapıya dönüp el salla.
Veda edip içeri gir. Güle güle.
Güle güle.
-İyi geceler sana. -İyi geceler sana.
Ayrılsak da sık sık konuşuyorduk.
-İyi geceler. -Sana da.
-İyi geceler sana. -İyi geceler.
Evet, büyük anılar canlandı.
Ve uzan. Geriye doğru uzan.
Tekrar çek.
-Nefes alıyorsun, değil mi? -Umarım alıyorumdur.
Evet.
Buraya ilk geldiğimde biraz gergindi.
Evet, böyle diyebiliriz.
Tanrı'ya çok seslendik, değil mi? "Tanrım, yine mi çömeliyoruz?" gibi.
Ya da "Tanrım, yine mi kereviz?" Çok komik.
-Nerede bu adam? -Henüz görmedik.
Times'ın ilk sayfasını her okuduğumda
"Nerede bu herif?" diyorum.
-Çok güzel. -Harika.
Sonra nereye? Özgürüz.
Kestiğin yere uygun bir şey var mı?
Burada şey var…
Robert'ın aklında bir şey olmalı çünkü tam bir spor insanı.
Belki de "Babam gibi olmak istemiyorum" demiştir.
Bu fena değil.
Fena değil.
Ekleyeyim mi?
Evet.
SR'IN MONTAJI
Bugün geçmediğim köprüyü geçeceğimi tahmin etmezdim
çünkü yürümekten yırtarım sanıyordum ama bak, neredeyiz.
-New York'u seviyor musun? -Evet.
Burada ilham buluyorum.
Los Angeles'ta nasıl film çekersin ki? Çekilebilecek her plan çekildi.
Aynı köşe, aynı otoban.
Burada hepsi farklı.
Şuraya bak.
Tanrım.
Işığa bak. Tanrım, çok acayip.
Sanırım buraya 360 derecelik kamera tam olurmuş.
Yanlış tripod.
New York'taki projelerin bir diğer iyi yanı
arada bir, istediğinizde
o bahsettiğimiz ortam seslerini dâhil edebilmeniz.
Sesi açın. Tek kelime etmeyin.
Kendiliğinden olur.
Sonra ne olacak?
Bir şey var mı diye buraya bakacağım.
Göreceğiz.
Belki Robert'la bana keseriz.
Olabilir.
Olur, deneyelim.
Selam. Baba, sen misin?
Evet.
Sen de oğlum musun?
Oğlunum, evet.
-Selamlar. -Ne konuşmak istiyoruz?
Bugün Los Angeles'ı konuşalım.
-Tanrım. -Kusura bakma.
Hepsini yapacağız bebeğim.
Aman tanrım.
Buraya hiç gelmediyseniz ilk gelişiniz,
tüm o edebiyat yüzünden, biraz romantik olur.
Ama hemen yapmacık olduğunu görürsünüz.
"Seninle film yapmak istiyoruz" falan.
"Nasıl olacağına bakalım" filan gibi şeyler.
Genelde orada film çekerken ilk sordukları soru şudur,
"Sence para kazanır mı?"
Arkadaşlarım bana "Bittin sen" derdi.
Sizler ailenizin ve topluluğunuzun utandığı, dışlanmış insanlarsınız.
Rezilsiniz.
-Bir derdin mi var oğlum? -Burası biraz soğuk.
"Burası biraz soğuk efendim" mi demek istedin?
-Evet efendim. -Söyle!
Burası biraz soğuk efendim.
-Bir daha! -Burası biraz soğuk efendim.
-Bir daha! -Burası biraz soğuk efendim!
Öyle demek istediğini anlamıştım.
Up the Academy bilinen ilk stüdyo filmin miydi?
Evet. Felaketti.
"Beni alın buradan" diye düşünüyordum.
Her şeyi anlat.
Çocuklar için bir askerî akademi olacaktı. Senaryo 16'lık çocuklarla ilgiliydi.
On yaşında olsalar daha etkili olurdu.
"Çocuklar çocuk olmalı" demişti. "Ergen oynatmamalıyız."
Kâbus gibi olacaktı ve çok da zor olacaktı.
Ama stüdyo izin verdi mi? Hayır.
"Delirdin mi?" dediler.
"Nasıl yani? Sadece yaşı değiştireceğim" dedim.
"Burada yapamazsın onu" dediler.
Benden isteneni yaparak insanlarla geçinmeyi öğrendim.
Yapma ya.
O noktaya kadar biraz koruma altında gibiydi.
Özel olduğu biliniyordu
ve tarzını sürdürmesine yardım etmek istiyordunuz.
Bence yaşadığı tek gerçek stüdyo filmi deneyimi,
yani stüdyonun yapıp yapamayacaklarınızı söylediği tür,
bir sanatçı için yıkıcıydı.
Bence "Harika, hadi yapalım o zaman" diye düşündü.
"Hak ettiğiniz Robert Downey filmini alacaksınız."
Biri "Böyle konuşmaya devam edersen
seni kovarız
ve son hâlini göremezsin" dedi.
Ben de "Peki, bana uyar.
Kokainden payıma düşeni alsam yeter" dedim.
Böylece oradaki işim bitmiş gibi oldu.
-Hiç umurunda olmadı, değil mi? -Olmadı.
O dönemi nasıl tanımlarsın?
On beş yıl süren tam bir manyaklık.
Vay be.
Bence benim üzerimdeki etkilerini de konuşmadan geçmemeliyiz.
Evet, geçmeyi çok isterim şahsen.
SIFIRIN ALTI (1987) YÖNETMEN MAREK KANIEVSKA
Sıfırın Altı'nı yaptığım dönem şeye başladığım zamanlardı…
Benim için kesinlikle
otobiyografik değildi
ama gençler, uyuşturucu, 80'ler kısmı kesinlikle benzerdi.
O filmde oynadığını duyunca ne düşündün?
Komikti. "Ciddi bir filmde oynayacağım" demişti.
Burada kalamazsın. İstediğin yerde yaşa, burada olmaz.
-Oğlunum. Burada kalacağım. -Çık.
Polisi ararım.
Ama çok sevdim.
Zordu ama harikaydı.
Çılgın bir dönemdi.
Tüm dünya yaratıcılıkla içli dışlıydı.
Hepimiz maddelerle algılarımızı değiştiriyorduk.
İşlerin çığırından çıktığı gerçeğiyle yüzleşmek yerine
sakinleşmek veya sarhoş kalmak için bir tür oyun oynuyordum.
Açıkçası en çok da geçmişe bakıp şöyle diyorum,
"Tek filmin dahi
tamamlanmış olması inanılmaz bir şey."
Ama bu, biz Downey'leri durdurmadı.
Reed, yemeği bıraksana. Kira zamanı geldi. İşe gitmeliyiz. Hadi.
-Yemekten önce iş, tamam mı? Hadi. -Tamam.
-Salatayı yeni yapmıştım. -Bırak salataları.
O olmasa film yapılmazdı. İşin gerçeği bu.
-Evet, büyük bir yıldız oldu. -Evet.
Hâlâ direktif alıyor mu?
Evet, saçmalamayı seviyor. Alıyor.
-Gitmeliyim anne. -Peki canım. Git tabii.
Kesinlikle bir aile hissi,
eğlenildiği hissi vardı ve seyirciye de geçiyor.
Güzel, sevindim çünkü hayatımın çok güzel bir dönemiydi.
Laura'yla tanışmıştım.
Ne bok yediğinin farkındayım bok kafalı.
Sanırım Sr. korkunç bir oyuncu olmamdan korkuyordu
ve "Biraz aksanlı konuşursa belki fark etmezler" diye düşündü.
Hiç de bile.
Tanrı Laura Ernst'ten razı olsun.
Evet, katılıyorum.
Hayatına girdi
ve bence hayatının o noktasında ihtiyaç duyduğun
enerjiyi getirdi.
Sanki sağlığın düzeldi
ve kendine iyi bakmaya başladın,
hepimizin saplanıp kaldığı o uyuşturucu kültürüyle dolu hayattan
uzaklaşmaya başladın.
-Selam baba. -Selam.
Çok ama çok iyi hatırlıyorum.
Çoğumuz bir şeyler yapıyorduk ve çocuklarımızın marihuana gibi şeylere
katılmamasını ikiyüzlüce buluyorduk.
İçmelerine izin vermek şirin gelmişti.
Çoğumuzun bunu çocuklarıyla paylaşması
aptalca bir hareketti.
Burada olduğu için mutluyum.
Bu kadar.
-Olmayacağından korktunuz mu hiç? -Çok.
Kıçımı toplamam bir 20 yıl daha sürmüş olabilir
ama Laura'yla sen benim için sağlam bir güç kaynağı oldunuz.
Laura'yla olan yıllara dair ne hatırlıyorsun?
Çok şey çünkü hastalanmıştı.
Lou Gehrig hastalığı teşhisi konduğunda yanında mıydın?
Evet.
İnsan eşine böyle bir şey olmasını nasıl sindirir?
Büyüme vaktiydi.
Önce başkasını düşünme vakti.
Onunla ve eşi Laura'yla biraz vakit geçirdik.
Ona karşı, hiç kimsede görmediğim kadar
sevgi dolu ve şefkatliydi.
Ölmekte olan biriyle
ilgilenmek konusunda bir dersti âdeta.
Bazen düşünüyorum da…
Geçmiş ilişkilerimizde yaptığımız veya pişman olduğumuz şeyleri düşünüyorum
ve sonra da bir partnerimize hayattayken
bunları sonuna kadar telafi etme fırsatı bulmamızı düşünüyorum.
Harap edici bir hastalığın her bir adımında
yanlarında olmaya kendini adamayı.
Delilik bu. Sen gerçekten yanındaydın.
Umarım öyledir.
HUGO HAVUZCULUK (1997)
Hastalığım bulaşıcı değil.
Nedir?
ALS, amyotrofik lateral skleroz.
Namıdiğer Lou Gehrig hastalığı.
Seni seviyorum.
Tanrı'nın minik kurbanlarından biri daha.
Benim gibi.
Chaplin'in bir çocuğunu kaybettikten sonra
yaptığı ilk filmin adının tuhaf bir şekilde Yumurcak olması gibi,
babam da özel hayatındaki yası bu şekilde hazmetmişti.
Hugo Havuzculuk'ta tam da bunu yaptın.
Yeneceksin bunu.
Düşünme biçimini sevdim.
Filmin Laura'nın hastalığından
benim bağımlılığıma
ve senin dönüşüne kadar her şeyi temsil ediyordu.
Benden çok yaşayacağın için
miras bıraktığım uyuşturucuları ve kötü örnekleri affedecek misin?
Acılardan oluşan bir kolaj gibi.
Elinden geldiğince aşmaya çalışıyorsun.
Onu kaybettiğinde
kullanmamaya devam ettin ve ben hâlâ kullanıyordum.
Bana bu dünyada kalmamı, dik durmamı,
vazgeçmememi filan söylüyordun.
Karması temiz bir adam sayılmazdın.
Şey yapmayalım… Yani… Gerçeği eğip bükmeyelim.
Ama bu çok önemli bir şeydi.
Böyle söylemen güzel.
Yaşadıklarını düşününce bunu hak ettin.
Evet.
Tamam. Bu akşamlık bu kadar saçmalık yeter.
Kaliforniya'da yönettiğim kötü filmlerin ardından
dostlarım "Los Angeles'tan çık hemen" dedi.
"Los Angeles'tan çık" dedim mi?
Yani, ziyarete gelebilirdi. Ama artık gelmiyor bile.
Uçağa binmiyor.
New York mu, Los Angeles mı derseniz
şüphesiz ki New York'ta olmalı.
Bence Los Angeles dışında daha mutlu. Herkes öyle oluyor aslında.
Yıkılmış hayaller diyarı.
Belki de sebebi New York'un nevi şansına münhasır biri olmak için
yeterince karmaşık olmasıdır.
New York'ta yaşamak için doğmuş diyebiliriz.
SR.'IN EVİ
Mutlu yıllar sana
Ona Bob Sr. diyoruz.
İyi ki doğdun Bob Sr.
Mutlu yıllar sana
Exton, okul nasıl gidiyor?
İyi gidiyor.
-Kahvemden içiyor. -Selam millet.
Selam Susan.
Selam. Nice mutlu yıllara.
Teşekkürler.
Güzel bir kutlama var mı Sr.?
Var. Arkadaşları ve yakın tanıdıkları gelmiş.
Çok eğleniyorlar.
Bu filme birkaç kadın da eklemeyi düşünebiliriz.
Evet.
Susan isterse karını oynayabilir.
Oyuncu kadrosunda mümkün olduğunca çok insana
şans vermek isterim.
Ama bakarız. Her zaman evimizin favorisini seçebiliriz.
Bu arada her gün babanı düşünüyorum.
Teşekkürler. Ben de.
Ben de.
Evet, babam olmadan ilk Babalar Günü zor oldu.
Çok da komik biriydi.
Evet.
İyi görünüyorsun baba.
Orada biraz gülüşme olması,
iyi insanlarla çevrili olman güzel ve…
Hiçbirini tanımıyorum.
Diyelim ki tekrar birlikte Hamptons'a gittik.
Şu anda projede görmediğin,
orada çekmemizi isteyeceğin bir sahne
ya da bir görüntü var mı?
-Alman halk şarkısı. -Bunu diyeceğini biliyordum.
O şarkıyı öğrenmek için bir eşlikçi bulmam gerekecek
ve nerede çekeceğimizi de bulmalıyız.
-Merhaba. -Selam, benim.
Baba, bu senin için.
SEAN HAYES OYUNCU, PRODÜKTÖR, EŞLİKÇİ
En baştan alalım. Sanki biraz…
On beş yaşımdayken Kewanee solo festivaline katılıp
Schubert'in Fischerweise'sini söyledim ve babam ilk defa filmleri dışında,
kayda değer bir şey yaptığımı fark etti.
Sanırım mansiyon ödülü almıştım.
Sonra defalarca denediğim bir şeye dönüştü.
Tepkisi ne oldu, anlatsana.
Memnun gibiydi.
-Öyle mi? -Evet.
Peki sonrasında hayatını nasıl etkiledi bu?
Nostaljik bir yanı var.
Şarkının güzel bir yanı var.
Bir de babamın tuhaf bakış açısı var.
Hatırlayıp da 40 yıl sonra tekrarlamamı isteyebileceği
onca şeyin içinde bunu seçmesi…
Aniden bir ağacın arkasından çıkıp
bu şarkıyı söylemen…
-Evet. -Filme faydalı olacak.
Tekrar yapalım.
PARKINSON YÜZÜNDEN SR.'IN HAREKETLİLİĞİ AZALDI
YAPIM EKİBİ MONTAJ SETİNİ YATAK ODASINA TAŞIDILAR
…hayatım
-Hadi bakalım. -Tamam. Bu sefer başaracağım.
Tatlı bir narsisizm barındırıyor gibi.
Sence montajda yer var mı buna?
Kesinlikle.
-Biraz daha oynatır mısın? -Tekrar mı edeyim?
Hayır, mutlu oluyorum da.
Deneyeyim.
Tamamen montaja odaklandı.
Saatlerce oturdu
ve bu epeydir yapmadığı bir şeydi.
Onun için büyük bir neşe kaynağı. Gerçekten.
Onun için çok önemli.
-Çok iyi oldu dostum. -Tekrar görmek istiyorum.
Bakalım.
Sinemacı olarak değiştin mi, yoksa aynı şekilde mi yapıyorsun?
Güzel soru. Bilmiyorum aslında.
Son filmin neydi?
Philadelphia'da çektiğim ve çok sevdiğim bir belgeseldi.
Rittenhouse Meydanı adında bir parkla ilgili.
Parkta oturup tüm tuhaf karakterleri görünce
"Ben varım" dedim.
Farklı mevsimleri çekebilmek için orada bir yıl geçirdik
ve insanları inceledik.
Öğrendiğimiz bir şey varsa
o da her şeyin olabileceğine inanmaktı.
Gerçekten de ilk gün 10 yaşında bir kemancıya rastladık.
Çok iyiydi ve parktaki yılımızın odak noktası oldu.
Belgesel çekmek diğer filmlerinden farklı mıydı?
Dediğim gibi, neler olacağını
bilmiyor olma fikri hoşuma gitti.
JR.'IN EVİ
AĞUSTOS 2020
Bildiğiniz üzere Sr.,
babamın da geçirdiğine tanık olduğum korkunç bir hastalıkla boğuşuyor
ve bu noktada önemli olan kalan zamanımızın tadını çıkarmak.
Sr. o zamanki bazı davranışlarıyla ve bunların Robert'ı nasıl etkilediğiyle
yüzleşti mi, bilmiyorum.
Ama bildiğim tek şey çocuğunu çok seven bir adam olduğu.
Tam bir Aşk Yıldızı durumu.
Ciddi ve önemli bir şey yapmak için yola çıktık
ama ya başından beri yaptığımız şey de en az bu kadar önemliyse?
Benim için bu, bütün o ataerkil döngüyü
tamamlamaya çalışmak demek.
Bütün artılarıyla ve eksileriyle,
yan etkileriyle barışmak demek.
Sonra da "Artık yetişkin bir adamsın" demek.
Bob, hazır ve nazır. Hazır ve nazır.
Üzerinden bir kez daha geçtik.
SR. PROJESİNİ TAMAMLADI
Artık ne zaman geleceğini düşünmene gerek kalmadı.
Ne zaman olursa artık.
Çok teşekkürler. Önemliydi.
Harika. Müthiş bir iş çıkardın.
Evet.
Geriye bakınca müthiş bir deneyim olduğunu söylüyor.
Onun için yapımcı demek, iş bitirici adam demek.
MAYIS 2021
Evet.
Şehre doğru 145 kilometre gidiyoruz. Çok heyecanlı.
Baba belgeseli çekimlerinin
üçüncü yılındayız.
Büyükbabamı görecek olmak heyecanlı.
Bugünkü planımız
Sr. belgeselini çekmeye devam etmek.
Buraya gelmek istememin esas sebebi büyükbabamı görmekti.
Onunla görüşmek
ve yeni anılar yaratmak istedim.
Böylece…
O vefat ettiğinde
onunla vakit geçirebilmiş olacağım.
Selam, teşekkürler bayım. Downey'ye geldik. Sağ olun.
Selam baba.
Çekmemizi istemediğin zaman haber ver.
Yoksa bütün gün tepende oluruz.
Yüz yüze görüşmek güzel.
Dışarısı sıcak mı?
Soğuk. Soğuk ve yağmurlu.
Güzel görüntü yakalanır.
Exy, hazır olduğunda gel.
Ona soruyu sormanı üç tekrarda çekebiliriz, tamam mı?
Yani gireceksin, repliğini söyleyeceksin.
-Selam Exy. -Selam.
Tamam, hazır. Üç, iki, bir, başla.
Selam Sr.
Taşaklarında tüy var mı?
Soruyu tekrar eder misin?
-Taşaklarında tüy var mı? -Mükemmel.
Şimdi tek seferde cevap ver baba.
Exy, tekrar sor ve Larry Wolf gibi "Bakmaya korkuyorum" de.
Selam Sr.
Taşaklarında tüy var mı?
Ne var mı?
Cevabını vermeyi reddediyor.
-Tamam, özgürsün. -Çok komikti.
Exy çok eğleniyor ya. Çıktığı en iyi yolculuktu bu.
Kesinlikle ilk 10'a girer.
Bir şey lazım mı?
Neredeyiz?
Onu bir süre göremeyeceğim,
dolayısıyla onun için ve kendim için yapmak istediğim şey…
Tuhaf çünkü aslında kaydettiğimi…
…biliyorum.
İlginçtir ki ailenin olayı bu.
Hayatlarınızı sanata dönüştürüyorsunuz.
Tuhaf. Doğal.
Sanki şey gibi oluyor…
Komik veya trajik, ne olursa olsun,
16 milimetre kamera karşısında oluyormuş
ve bundan 40 yıl sonra bir şekilde anlam ifade ettiğinde…
-Evet. -…üzerine düşünebilirmişiz gibi.
Ama bir yandan da bir şeyleri kaçıracakmışım…
…gibi geliyor.
Evet.
Çünkü zaman biraz daraldı gibi.
Onu bir daha görememe ihtimaline karşı
sindirmen gerektiğini düşündüğün bir şey var mı?
-Açıkçası bilmiyorum. -Evet.
Biraz kafam karışıyor
ama sonuçta zor bir şey.
Çok zor bir şey.
Güzel tarafı,
yıllardır New York'ta bu kadar değer verdiğim bir deneyim yaşamamıştım.
Üçüncü neslin, yani Exton'ın bakış açısından
görmek ise epey hoştu, biliyor musun?
Evet ama bir yandan da destek sisteminin güvenilirliğindeki farkı
görmeden de edemiyorum, anlatabiliyor muyum?
Baban isyan edilmesi gereken bir şeye isyan etti
ve sen de bu isyanın içinde büyüdün.
-Evet. -Sana çocukken uyuşturucu kullandırmış.
Epey boktan bir şey bu.
Hırpalandım ama yıkılmadım.
Evet. Ve işte buradayız.
"Bir şeyi kaçırmış gibi hissetmeden nasıl çıkarım?" diyorsun sanki.
Ona söylemen gereken bir şey var mı?
Yanlış şeyi…
-Yanlış şeyi yapmak istemiyorum. -Evet.
Evet.
Baba.
"Bir, iki, üç" de, mikrofonunu kontrol edelim.
-Kim? -"Kim?" Harika.
Mükemmel.
Hâlâ görüşüyor ve vakit geçiriyorken
seninle daha da yakınlaşmak istiyorum.
-Evet, harika fikir. -Anladın mı?
Sana bir sürü soru soracağım…
-Ne istersen. -Öyle mi?
Bunu nasıl konuşacağımı bilmiyorum ama bitirmeden önce…
…senin bakış açını…
…bilmek istiyorum.
Oğlunun bilmesini istediğin bir şey var mı?
Komik olan nedir?
Oğlumun Hamptons'da bir evi ve bir çocuğu var.
İki çocuk, üç çocuk.
Işığın çok güzel olmadığı
günleri seçersek iyi oluyor.
Evet.
Çünkü sen çekene kadar…
…istediğin filmi yapmak için iyi bir zaman oluyor.
Kafan burada değilken en çok nereyi düşünüyorsun?
Özel bir dönem var mı?
Ya da zihnini meşgul eden bir şey var mı?
Sorunu cevaplamadan önce,
hatırladığım kadarıyla
şey diyeceğim…
Charlie Parkinson'ın hastalığı.
Bir rüya görüyorum,
burada bir caz grubunda çalışıyorum
ve çok hareketli bir setin tam ortasında
tam solo atmaya başlayacakken
Charlie Parkinson hastalığı yüzünden devrilip ölüyorum.
Bildin bebeğim.
Orada kalem var mı?
Kalem mi? Tükenmez mi, kurşun mu?
Tükenmez.
Evet.
Emektar kalem.
Kâğıt kalem kullanmayı seviyorsun.
Açayım istersen.
Al.
Teşekkürler.
-Çiziktiriyor musun? -Evet.
Güzel.
Ve Robert…
…biraz gergindi…
…çünkü başka işleri de var
ama gördüğünüz gibi buna odaklanmış durumda.
Bana şeyi sormak için aradığında…
"Yavaş git" diyor.
Tanışıyor muydunuz siz?
Jr.'la mı?
Evet.
Evet, tanışmaya başladık.
Birazdan eve döneriz muhtemelen.
Sr. sadece uyukluyor
ama çıkmadan biraz oturalım mı burada?
-Olur. -Tamam.
Bırakalım da Sr. biraz dinlesin ve…
Sonra ileride
onu tekrar görürüz.
Evet.
Seni seviyorum baba.
Bu projede net bir planımız yok.
SR. İÇİN AİLE ANMASI
Olabileceklere dair fikrim vardı ve vefatının bunun parçası olacağını
biliyordum.
Baba oğul hikâyesi mi? Sanmıyorum.
Sanatçı olmakla mı ilgili? Bilmem. Olabilir.
Ölüm üzerine düşünme mi?
Sanırım biraz ona dönüşüyor
ve pek kasvetli bir şekilde değil de
daha çok "Geldik, bir şeyler yaptık ve gidiyoruz" şeklinde.
Yaptıklarıyla da yapmadıklarıyla da seviyorum onu.
Geldi!
Size bir mesaj getirdim.
Acı Vadisi'ndeki Beyaz Dağı'nın 10 kilometre kuzeyinde
korkunç bir canavar yaşıyor.
Adı Uçak Gürültüsü Eşliğinde Bingo Benzin İstasyonu
Otel Çizburgeriyle Gary Indiana Olursun
ve insanlara zarar vermeye bayılır.
Uçak Gürültüsü Eşliğinde Bingo Benzin İstasyonu
Otel Çizburgeriyle Gary Indiana Olursun'u son gördüğümde
ne yapmak istediğini anlattı.
Buraya gelip hepinizi öldürmek istiyor.
Ama ona "Bingo, dur bir dakika" dedim.
Bunu dememin sebebi size inanıyor olmam.
Yapabileceğinize inanıyorum.
Yardımlaşabileceğinize.
Bu dünyayı güzelleştirebileceğinize inanıyorum.
Bu kadar.
Kâğıt seçin Bay Greaser.
Evet. İstediğiniz yere koyun.
-Bu muydu? -Hayır.
-Bu mu? -Hayır.
-Ya şu? -Hayır.
-Bu muydu? -Hayır.
-Bu mu peki? -Hayır.
-Bu mu? -Hayır.
-Ya bu? -Hayır.
-Bu peki? -Hayır.
-Bu mu? -Hayır.
-Bu muydu? -Hayır.
-Ya bu? -Hayır.
-Bu mu? -Hayır.
-İşte bu! -Hayır.
-Bu mu? -Hayır.
-Şu mu? -Hayır.
-Bu mu? -Hayır.
-Şu mu yoksa? -Hayır.
Alt yazı çevirmeni: Elif Günay