Ergens rond 2005 waren mijn moeder en ik bij de Palm Beach Country Club.
Het was een prachtige dag. We speelden golf.
En we gingen naar boven, naar het balkon om te lunchen.
We gingen zitten. En er was maar één ander stel…
…en het was Bernie Madoff en zijn vrouw, Ruth…
…en mijn moeder zag het meteen.
'O, het is Bernie.'
Ze ging naar ze toe: 'Hoi,' en stelde me voor.
'Dit is m'n zoon Jeff. Hij heeft een rekening bij u.'
En ik schudde meneer Madoff de hand. En ik was onder de indruk.
Hij was de god van Palm Beach.
Hij was de god van de financiën.
We gingen terug naar de tafel…
…en mijn moeder zei, op haar manier:
'O, wat een geweldige man.'
Maar toen zei ze: 'Er is wel één ding aan hem.
Hij kijkt je nooit in de ogen.'
Mijn moeder zag 't eerder dan wie dan ook. Maar ze legde de link niet.
Want deze god was een demon, een duivel.
Bernie Madoff is gearresteerd.
Hij is de oprichter van Bernie Madoff Investment Securities.
Hij is 70 jaar oud, een bekende op Wall Street.
Bernie Madoff, 70 jaar oud, gearresteerd door de FBI.
Dit voormalige Wall Street-icoon heeft naar verluidt, maar naar eigen zeggen…
…vele levens, goede doelen en reputaties op Wall Street en wereldwijd verwoest.
Een wandeling van schaamte, en geduw.
Niet duwen.
Mensen denken dit verhaal te kennen.
Ze denken dat het een verhaal is over één man…
…maar als je het gordijn weghaalt, gaat het over veel meer.
Bernie Madoff leidde de grootste criminele onderneming ooit op Wall Street.
Hij was een financiële sociopaat, een financiële seriemoordenaar.
Hij was een soort oom voor me.
Hij was iemand die ik echt mocht en vertrouwde…
…en dan is er dit monster dat deze leugen leeft.
Vertrouwen. Verraad. Puur kwaad.
Over honderd jaar zullen mensen zich dit verhaal herinneren.
We hebben het over 64 miljard dollar.
Als je zoveel nullen ziet…
…verbijsterend.
Je moest door de spiegel stappen, naar deze alternatieve realiteit…
…waar letterlijk niets echt was.
Het was allemaal nep. Het geld ging in rook op.
Weg.
Het is één ding om je spaargeld te verliezen.
Maar ook nog je huis, dat is vreselijk.
Hoe kon hij zoveel mensen zo lang voor de gek houden?
Wat er gebeurde was zo vermijdbaar…
…en zoveel mensen lieten het gebeuren door hebzucht.
Het gaat om de grote banken. Het gaat over de toezichthouders.
Het gaat over dit hele ecosysteem…
…dat volledig en volkomen heeft gefaald.
Als je miljarden in iets steekt, controleer je alles.
Zelfs als God je een cv stuurt…
…check de referenties.
Mr Madoff, u heeft zelf toegegeven dat u loog voor de kost.
Klopt dat? U loog voor de kost. -Ja.
Niemand kan erachter komen waarom Bernie Madoff dit heeft gedaan.
Hij had een zeer succesvol bedrijf waar heel Wall Street jaloers op was.
Iedereen zei: 'Waarom zou Bernie Madoff de grootste fraude ooit plegen?'
Niets in deze industrie is wat het lijkt.
Daarom draait de industrie, omdat, je moet ook één ding begrijpen.
Het enige wat iedereen was en dat is iedereen in de industrie: hebzuchtig.
We beginnen ons verhaal vanavond met wat men…
…de ergste financiële crisis in de moderne tijd noemt.
Zeker de grootste financiële ramp in decennia in dit land.
In 2008 werd de economie uitgeroeid.
Dit was Armageddon.
Wall Street in crisismodus vanmorgen.
Wankelt vanwege slechte vastgoedleningen.
Hypotheekmakelaars verkochten hypotheken aan mensen die het niet konden betalen.
Wall Street wist dat vele ervan waardeloos waren…
…verkochten ze aan hun klanten, waarna ze ontploften.
Executies zijn in het hele land gestegen met maar liefst 87%.
De waarde van onroerend goed in 't hele land…
…kan dit jaar ruim een half biljoen dollar dalen.
Het is verbijsterend. Iedereen verliest z'n huis. De aandelenmarkt stort in.
Elke dag is erger dan de vorige.
De Dow is bijna 450 punten gezakt.
We zitten net op 730 of zoiets. Dat hebben we nog nooit gezien.
De beurs in Tokio, bezorgd over een uitslaande recessie in de VS.
Elke bank viel in duigen.
Lehman Brothers zegt dat het faillissement aanvraagt.
De financiële crisis blijft paniek zaaien.
We staan voor het vooruitzicht van een wereldwijde ineenstorting.
Dit was een catastrofale gebeurtenis als nooit tevoren…
…die een bloedbad aanrichtte in het hele systeem…
…en daar was Bernie.
Nu naar wat blijkt de grootste Ponzifraude van Wall Street ooit te zijn.
De gevolgen van de beschuldigingen tegen Bernie Madoff…
…in het besef dat maar liefst 50 miljard dollar die beleggers dachten te hebben…
…gewoon weg is.
Hoe voelt u zich?
Bernie Madoff werd gearresteerd op donderdag 11 december 2008.
Vrijdagochtend komen FBI-agenten naar Madoffs kantoor…
…in het luxe Lipstick Building aan de oostkant van New York.
We liepen de lobby van het Lipstick Building binnen…
…en het leek op de scène uit de film Frankenstein…
…waar de boze dorpelingen met hun hooivorken en fakkels…
…naar boven willen om het monster te doden.
Dus er komen FBI-agenten met hun invaljassen aan…
…en ik ben de eerste agent die binnenkomt.
Alle werknemers waren verzameld op de 19e verdieping.
Het was een totale chaos.
Werknemers huilden…
…probeerden te achterhalen wat er aan de hand was.
De FBI was het belangrijkste onderzoeksbureau…
…maar we hadden ook de belastingdienst, het ministerie van Arbeid, accountants…
…het bureau dat toezicht houdt op de beleggingsindustrie, SIPC.
Ze beginnen mensen hun toegang af te sluiten.
Ik was best verrast omdat het een legaal bedrijf leek.
Overal computers, klokken die verschillende tijdzones aangeven.
Het zag eruit als een legaal handelsbedrijf.
Terwijl we de doorzoeking uitvoeren…
…loop ik Bernies kantoor binnen en begin een idee te krijgen van de man…
…wie hij is en waar hij voor staat.
Links hangen Lichtenstein-prints, allemaal met een stierenmotief.
Voor mij stond de stier niet voor bullmarkt.
Hij stond voor bullshit.
En vlak achter zijn bureau staat een zeer modern kunstwerk…
…een gigantische schroef.
Ik denk dat de schroef eigenlijk een grote middelvinger naar de wereld was.
Het kantoor is veiliggesteld, Bernie Madoff zit in hechtenis…
…en we weten dat er veel geld kwijt is.
Ons grootste probleem was, we weten niet hoe het gebeurd is.
Je hebt een stel werknemers en je weet niet wie schuldig is, wie onschuldig.
We willen weten hoeveel mensen het slachtoffer zijn.
Hoeveel geld is er gestolen?
Wat was de omvang hiervan?
En we willen weten wie dit nog meer met hem deed.
Wie zijn de spelers? Wat is ieders rol?
Waar is het geld?
Wie profiteerde van deze misdaad?
Want je kunt geen Ponzifraude van 50 miljard dollar plegen…
…zonder dat iemand anders ervan weet.
Met Bernie Madoff is het erg moeilijk om uit te vinden…
…waar de waarheid stopte en de leugens begonnen.
Ik ben niet trots op wat ik deed.
Ik heb heel wat uren geprobeerd te analyseren waarom ik het deed.
Een van m'n problemen was dat ik altijd iedereen wilde behagen.
Toen ik zaken begon te doen, toonden mensen veel vertrouwen in mij.
Ik verdiende veel geld voor ze…
…en iedereen in de industrie zag mij als een succesverhaal, wat ik ook was.
Mr Madoff, bent u 't eens met de eerste zin op pagina zeven?
Ik dat een accurate weergave van uw bedrijf?
'Madoff begon een retailbedrijf in 1960.'
Ja. -'Hij had ongeveer een dozijn klanten.
Allemaal familie en vrienden?' Ja.
Laten we bij het begin beginnen.
Bernie Madoff is de zoon van Joodse immigranten.
Zijn grootouders kwamen uit Rusland en Polen.
Hij groeit op in Laurelton, Queens…
…net buiten New York City.
OUDERLIJK HUIS
Het is belangrijk om Madoffs jeugd in de juiste historische context te plaatsen.
WERKLOOS
De Verenigde Staten, en het grootste deel van de wereld, hadden…
…de meest verschrikkelijke depressie in de jaren 30 doorstaan…
…en daarna de oorlog in de jaren 40.
Anderhalf decennium van onrust, trauma.
Dus tegen de jaren 50 was er een verlangen naar rust, naar vrede, naar normaliteit…
…en dat verlangen werd…
…een conformistische cultuur van de Amerikaanse voorsteden.
De meeste Amerikanen bewegen zich naar een nieuwe middenklasse.
Ze beloven een haast onbeperkte consumptiecapaciteit.
En toen kon Bernies vader de familie verhuizen…
…naar de degelijke middenklasse van Queens.
Bernies ouders heetten Ralph en Sylvia.
Zijn moeder was huisvrouw.
Zijn vader had verschillende baantjes.
Bernie is een gemiddeld kind en gaat naar een openbare school.
Hij was een wat rare jongen. Ik hoorde een verhaal.
Een meisje wilde niet met hem buitenspelen.
Hij bood haar uiteindelijk 25 cent en ze kwam met hem buitenspelen.
Bernie leerde op zeer jonge leeftijd hoe hij mensen kon motiveren met geld.
ZWEMTEAM
Op de middelbare school was hij badmeester.
Hij ziet zichzelf niet alleen als een goeddoener…
…maar ook als beschermer. 'Bij mij kun je terecht.'
En hij verkocht gazonsproeiers als bijverdienste.
Hij wilde geld verdienen.
Hij was vastbesloten succesvol te zijn.
Bernie ontmoette zijn toekomstige vrouw, Ruth Alpern, op een feestje van 'n vriend.
Dit was een tijd van korte sokjes en poedelrokken.
Het was een schoolliefde.
Ruth was erg slim.
Toen ze van de middelbare school kwam, ging ze studeren…
…toen ongebruikelijk voor vrouwen.
Ze was knap en elegant.
Ze was duidelijk van rijke komaf.
Haar vader, Saul Alpern, had een succesvol accountantsbedrijf in New York City…
…dus ze was een goede vangst voor hem.
Ruths vader vond Bernie niet goed genoeg voor haar…
…dat ze beter kon krijgen…
…dat het nooit wat zou worden met die knul.
Bernies vader wilde dat hij advocaat werd…
…en hij deed het goed genoeg om rechten te gaan studeren.
Hij deed dat een jaar en toen hield hij het niet langer vol.
Bernie Madoff leefde in de schaduw van mislukking.
Bernies familie was gehuld in mislukkingen.
Z'n vader had verschillende bedrijven.
Ze faalden allemaal om een of andere reden.
Op een gegeven moment werd er beslag gelegd op het huis.
En een andere keer moest zijn moeder gaan werken bij een lokale bloedbank…
…om het gezin erdoorheen te helpen.
Dit was niet hoe het een succesvol gezin in de voorsteden zou moeten vergaan…
…en het wakkerde bij Madoff…
…een absoluut ononderhandelbare eis aan om te slagen…
…om geen mislukkeling te zijn zoals zijn vader.
We hebben allemaal de mogelijkheid om beter te leven dan we nu doen.
Wat hij wilde was het snelle, flamboyante succes van Wall Street.
Wall Street, het financiële hart van de natie.
Zenuwcentrum van Amerikaanse zaken en industrie.
In dit tijdperk op Wall Street waren 'snel' en 'flamboyant' de sleutelwoorden.
Dit waren de jaren 60, de gogo-jaren.
Hoog risico, hoog rendement.
Jonge handelaren en vermogensbeheerders die een naoorlogse markt overspoelen.
Via de investeringsbanken…
…kunnen we ons spaargeld beleggen, industriële fabrieken vitaliseren…
…en onszelf het door ons gewenste gestaag stijgende niveau…
…van goederen en diensten blijven verschaffen.
Wij hebben het voorrecht om de toekomst van Amerika te verzekeren.
Een paar weken nadat Bernie en Ruth trouwden…
…besloot hij zijn vlag te planten…
…in een klein bureau in Ruths vaders accountantskantoor.
Hij begon met 5.000 dollar…
…en registreerde Bernard L. Madoff Investment Securities, BLMIS, in 1960.
En Ruth was betrokken bij het bedrijf.
Ze hielp met de administratie en hield zich vaak bezig met de financiën.
Bernie zag zichzelf vanaf het begin als een goede man…
…die het systeem zou aanpakken en ze met hun eigen spel zou verslaan.
Bernie begon te handelen in over-the-counteraandelen.
In die tijd betekende de beurs voor de meeste welgestelde Amerikanen…
…de New York Stock Exchange.
Maar er was een enorme markt, onzichtbaar voor de meeste beleggers…
…die geen gebouw had, de zogenaamde over-the-countermarkt.
Het bestond uit een stel handelaren en beleggers met een telefoon…
…meer niet.
Die markt bestond uit een soort vuilnisbak…
…van bedrijven niet gerenommeerd waren…
…of te klein, of ronduit louche, verhandeld in de zogenaamde pink sheets…
…buiten de New York Stock Exchange om.
En Bernie stond klaar om…
…een steeds grotere lijst van zulke aandelen te kopen of te verkopen.
En niemand wist precies welke prijzen voor die aandelen werden gevraagd.
Er waren nog geen computers. Het internet bestond nog niet.
Er was geen app.
Je pakte letterlijk de telefoon, je belt Bobby in Boston…
…je zegt: 'Ik heb 100 aandelen.' Hij zegt dat hij 100 aandelen koopt.
Je spreekt de prijs telefonisch af en dan stuur je ze de certificaten per post.
Dit was het Wilde Westen van Wall Street.
De risico's waren enorm.
De potentiële winst was enorm.
Je moest stalen zenuwen hebben, ijswater in je aderen…
…om je dag in dag uit in deze markt te begeven.
Bernie had dat.
Het was 'n zeer succesvol bedrijf, en 't groeide snel.
Maar daarnaast begon hij een klein beleggingsadviesbedrijf.
Bernie denkt: naast de over-the-counterhandel…
…kan ik wat geld voor mensen beheren als hun beleggingsadviseur.
En dan beheer je het geld van mensen.
Je belegt voor hen en probeert hen rendement te leveren…
…maar jij verdient honoraria in plaats van commissies.
Het is veel winstgevender dan zaken doen op basis van commissie.
Het blijkt dat zijn schoonvader, Saul Alpern…
…veel klanten waarvoor hij de boekhouding deed…
…doorverwijst naar z'n schoonzoon.
Dus uiteindelijk had Bernie een groep van 20 tot 24 mensen…
…die met hem wilden beleggen.
De vorm die Madoffs vroege beleggingsadviesbedrijf aannam…
…was vrij ongewoon, en ik zou kunnen stellen, vrij onconventioneel.
Saul Alpern besloot…
…in plaats van Bernie aparte rekeningen voor de klanten te laten opzetten…
…het zijn schoonzoon gemakkelijk te maken.
Hij bundelde al hun geld…
…en gaf het dan aan Bernie om te beleggen.
En als Bernie dan de winst terugkoppelde…
…verdeelde Saul de winst onder de investeerders in de groep.
Een goede advocaat zou Saul Alpern gezegd hebben: 'Dit mag niet'.
Het was in wezen 'n ongereguleerd beleggingsfonds.
Bij meer dan 20 rekeningen…
…moet je je registreren bij de overheid, bij de SEC.
Maar Bernie Madoff registreert zich niet als adviseur.
Dus, vanaf het begin…
…kun je de celdeling zien die de rest van Bernies carrière heeft gevormd.
Hij had een legale handel in de over-the-countermarkt.
En daarnaast had hij een particulier beleggingsadviesbureau…
…waar weinigen van wisten…
…dat hij niet echt runde volgens alle regels van de wet.
Hij is volledig gedreven om het vanuit het niets te maken op Wall Street…
…en de mislukking te voorkomen die hij bij zijn ouders zag en de top te bereiken.
In zijn onofficiële beleggingsadviesbedrijf…
…belegde Bernie het spaargeld van zijn klanten in sterk speculatieve aandelen.
Hij verdiende geld, hij nam risico's, hij nam hele grote risico's.
En toen kwam mei 1962.
Een machtige lawine van verkopen bereikt de voorpagina…
…waarbij de aandelenkoersen dalen…
…en ruim 20 miljard dollar aan waarde op papier verloren gaat.
De grootste daling sinds 1929.
Plotseling daalt de markt razendsnel…
…en de eerste effecten die in rook opgaan…
…zijn de speculatieve aandelen die Bernie kocht voor deze particuliere klanten.
Ze verdampen vrijwel meteen.
De klanten verloren in theorie hun geld.
Hun totale investering was 30.000 dollar.
Ik voelde me schuldig omdat…
…ze de aandelen kochten omdat ik dat adviseerde.
Maar in plaats van toe te geven…
…dat hij belachelijke risico's nam en al het geld had verloren…
…besluit hij het in de doofpot te stoppen.
Hij moest van zijn schoonvader, Saul Alpern, 30.000 dollar lenen…
…en hij betaalde ze terug.
Hij gebruikt de 30.000 dollar om hun rekeningen te vereffenen…
…en liegt over wat hij heeft gedaan.
Het resultaat van zijn leugens was dat hij een genie leek.
Hij leek een ongelooflijk succes…
…een briljant strateeg die…
…de slechtste beursweek sinds 1929 doorkwam, zonder een cent te verliezen.
Op dat punt moest hij accepteren dat hij een leugenaar of een mislukkeling was.
En de keuze die hij maakte was dat hij gemakkelijker met zichzelf als leugenaar…
…dan als mislukkeling kon leven.
De hele wereld kijkt toe.
En toen kwamen de jaren 70.
Aanvallen in Noord-Vietnam met hernieuwde woede.
Men moet weten of hun president een oplichter is of niet.
De recessie is inderdaad begonnen.
Rijen van 10 en 12 stratenblokken voor de pomp.
De huidige daling van de economie kan verergeren.
De werkloosheid steeg, benzineprijzen die omhoog schieten.
De inflatie kwam echt op gang, wat plotseling tot een recessie leidde.
Wall Street onderging enkele van de meest dramatische veranderingen in ooit.
Het was als een slow motion beurscrash.
In de jaren 70 besloot Bernie…
…dat het tijd was om te verhuizen naar een kantoorgebouw op 110 Wall Street…
…en zijn legale handelsactiviteiten werden steeds conservatiever.
Bernie Madoff werd een zogenaamde market maker.
Wanneer je een aandeel koopt, 100 aandelen van iemand anders daar…
…die 100 aandelen verkoopt, is dat niet echt wat er gebeurt.
Wat er echt gebeurt, is…
…dat een tussenpersoon die 100 aandelen al heeft gekocht.
Wat je eigenlijk doet, is kopen van de tussenpersoon…
…en dat was Bernie Madoff, een tussenhandelaar.
Hij kocht een voorraad aandelen in…
…en hij verkocht ze als iemand anders ze wilde kopen…
…en hij verdiende een commissie, een paar cent voor elke verkoop.
Dat is een market maker.
Hun verplichting is om aandelen te kopen en verkopen in goede en slechte tijden.
Bernies market-makingzaken groeien zo snel…
…dat hij z'n broer Peter aanneemt.
Ze waren visionairs, pioniers in de computergestuurde handel.
Toen de computer kwam…
…veranderde het de manier waarop Wall Street werkte radicaal.
Het begin van een nieuw tijdperk, gestart door de enorme kracht van een revolutie.
Computers zijn zo belangrijk dat het het pad van de beschaving heeft veranderd.
De grootste spelers op Wall Street…
…wilden geen 200 aandelen verhandelen.
Ze wilden op een gemiddelde dag 20.000 aandelen verhandelen.
In de jaren 70 duurde het kopen en verkopen van aandelen echt lang.
Het duurde meestal een paar weken.
Wall Street heeft mensen nodig die snel kunnen handelen.
Dat vereist automatisering, en Bernie profiteert daarvan.
Met gecomputeriseerde handel kan hij 'n transactie in drie dagen verwerken.
Het was ongehoord.
Doordat hij zijn proces kon versnellen, kon hij…
…met zijn legale operatie concurreren om grote institutionele investeringen…
…en dat gaf 'm een enorme voorsprong.
Het briljante van Bernie was dat hij…
…alle buitenbeursmarkten, de pink sheets, kleine bedrijven…
…geen gerenommeerde bedrijven…
…consolideerde in zogezegd één computerscherm…
…in wat de NASDAQ en de NASD werden.
Hij legitimeerde die handel.
Vandaag de dag zijn Apple, Google, Microsoft allemaal NASDAQ bedrijven.
Zijn legale makelaarsbedrijf deed het geweldig…
…wat het des te bizarder maakte…
…dat hij een zeer schimmig beleggingsadviesbedrijf runde…
…waar niemand van wist en dat ook groeide.
Mensen hoorden over Bernie en hoe geweldig hij was.
Hij ging in de zomer naar de Catskills…
…zamelde geld in bij vrienden en familieleden.
Ze dachten dat hij een ster zou worden.
Hij kreeg nog steeds verwijzingen van de vader van zijn vrouw, Saul Alpern…
…en intussen had Saul twee accountants in dienst genomen…
…Frank Avellino en Michael Bienes.
Als Saul Alpern met pensioen gaat, noemen ze de firma Avellino en Bienes…
…of A en B.
Michael Bienes en Frank Avellino zijn een perfecte combinatie.
Ze wisten absoluut…
…dat Bernie Madoff geld beheerde voor Sauls familie en vrienden.
Maar pas toen Saul met pensioen ging roken Avellino en Bienes geld.
Het zijn net kinderen in een snoepwinkel.
Ze begonnen een van Bernies eerste toevoerfondsen op te zetten…
…waarbij ze geld verzamelden van allerlei investeerders…
…bedrijven, family offices en trustafdelingen, particulieren…
…bundelden hun geld in een fonds…
…en stuurden het vervolgens naar Bernies onofficiële adviesbureau.
Ze pushen het aan hun klanten…
…aan vrienden van hun klanten, familieleden van hun klanten.
In ruil voor dat geld kregen ze een vergoeding…
…en Bernie Madoff ontvangt een rivier van geld…
…om te beheren.
Avellino en Bienes waren geen hedgefonds of Wall Street-fonds.
Het waren geen vermogensbeheerders. Het waren accountants.
En ze registreren het investeringsbedrijf niet, wat illegaal is.
Ze brachten het geld van hun klanten…
…onder bij een beheerder wiens naam niet bekend mocht worden gemaakt…
…zonder de klanten te vertellen wat er met hun geld gebeurde…
…en die beheerder was Bernie Madoff.
Eind jaren 70 begon Bernie de Amerikaanse succesdroom te ervaren.
Bernie en Ruth hebben twee zonen, Andrew en Mark.
Hij was een familieman, hij hield echt van zijn familie…
…en hij kon ze verhuizen naar een prachtige buitenwijk…
…Roslyn, Long Island, een van de rijkere gemeenschappen langs de kust.
Hij ging zelfs zo ver dat hij naar Manhattan pendelde per watervliegtuig…
…in plaats van de trein of het verkeer van Long Island, zoals iedereen.
We gingen van malaise naar hoop, vertrouwen en kansen.
Een regering met hoge belastingen, buitensporige uitgaven en overregulering…
…hebben onze vrije markten in de weg gezeten.
In ons economisch programma voor komende vier jaar laten we de stier los.
In de jaren 80…
…werd de bullmarkt die in Amerika begon al snel 'n wereldwijd fenomeen.
Het was het begin van de globalisering. Iedereen wilde de aandelenmarkt op…
…en Bernies legale handel begon veel geld te verdienen.
Het Wall Street van de jaren 80 was bizar.
HANDELSGEGEVENS
Er was veel opwinding, en mensen verdienden geld.
Ik hoorde dat er veel cocaïne was, veel drank…
…en veel eten en drinken.
Elk bedrijf nam mensen aan.
Ik begon in juli '85 voor Bernie Madoff te werken.
Bernie had een ongelooflijke mystiek over zich.
Hij werd vereerd op Wall Street, hij zat in de Raad van Bestuur van NASDAQ.
Hij vloog altijd naar Londen voor vergaderingen.
Bernie liep de beursvloer op…
…en kocht dingen, en de markt steeg. Hij verkocht dingen, en de markt daalde…
…en hij ontwikkelde een reputatie als haast alwetend.
Bernies legale bedrijf deed spectaculaire zaken.
Hij en Ruth verhuizen naar een mooi penthouse-appartement in Manhattan.
Hij kocht een zomerhuisje in Montauk. Hij werd lid van een countryclub.
Hij kocht een boot.
Nu kan Bernie z'n schoonvader in de ogen kijken…
…en zeggen: 'Zie je, ik zei dat ik zou slagen.'
Ik begon mijn bedrijf met letterlijk 500 dollar.
Ik begon met niets.
Ik was 'n kleine jongen uit Queens.
Ging niet naar Harvard en zo.
Opeens, in '87, was ik erg succesvol. Ik was een rijke vent.
We verdienden een hoop geld. We groeiden, we namen meer handelaren aan.
Bernie wilde een prestigieuzer gebouw…
…dus verhuisden we ergens in de zomer van 1987 naar 885 3rd Avenue…
…het Lipstick Building.
Het is een heel ongewoon gebouw.
Het leek een beetje op een lippenstifthuls.
Bernies verhuizing naar deze iconische wolkenkrabber…
…maakte indruk op investeerders, op werknemers. Zelfs op toezichthouders.
Het was onderdeel van 't stijlvolle nieuwe imago dat Bernie voor zichzelf opbouwde.
Het kantoor was absoluut prachtig toen we er voor het eerst introkken.
Geraffineerd, het zag er hightech uit.
Overal ramen. Overal helder licht.
Toen ik in 1987 begon te werken voor Bernie Madoff…
…heerste er absoluut een familiesfeer…
…want het waren zeer familiegerichte mensen.
Het was een fijne sfeer, het was erg comfortabel.
Het was erg veilig.
Bijna iedereen die daar werkte was familie…
…vrienden van familie.
Bernies kinderen, Mark en Andy, werkten er.
Mark en Andy waren typisch Amerikaans.
Iedereen zou trots zijn om ze als kind te hebben.
Ik mocht zijn broer, Peter, hij was de compliance officer.
Ruth had een kantoor in het bedrijf.
Ze was een warm persoon.
Ze was een geweldige moeder.
Ik zag dat Bernie en Ruth veel van hun kinderen hielden.
Ze was dol op Bernie, en ik denk dat zij de persoon was die hij in vertrouwen nam.
Bernie zei ooit tegen me: 'Ruth is een geweldige partner.'
En Bernie was erg vrijgevig.
Hij gaf veel geld aan goede doelen.
Hij betaalde de vliegtickets voor de huwelijksreizen…
…van al hun werknemers toen ze trouwden.
Hij zat in het bestuur van Yeshiva. Hij werkte samen met de Special Olympics.
Hij betaalde zelfs de hartoperatie van een vrouw.
De Madoffs namen iedereen mee naar Montauk voor een weekend in de zomer…
…met hun hele familie en ze verbleven in hotels.
We speelden volleybal op het strand. We feestten, dronken veel.
We dansten, en het was leuk.
Maar Bernie had een andere kant.
Hij was zorgvuldig over zijn uiterlijk, over zijn omgeving.
Alles moest onberispelijk zijn. Als hij naar de trading desk keek…
…en een computermonitor zag die een beetje scheef stond…
…moest hij die rechtzetten.
Zelfs als je eraan zat en 't gebruikte, zette hij 'm recht terwijl hij langsliep.
Je mocht geen zilveren fotolijstjes hebben of iets wat niet zwart en grijs was.
Je mocht geen planten op je bureau zetten. Alles moest hetzelfde zijn.
Na verloop van tijd…
…werd het heftiger.
Er waren zeker dagen waarop je de spanning voelde…
…en je uit zijn buurt wilde blijven.
Je wist nooit of hij je kop eraf zou bijten.
Klootzak. Hou je mond.
Ik herinner me een keer dat Bernie tegen zijn broer Peter schreeuwde.
Rot op uit m'n kantoor.
Ik kreeg zo'n buikpijn. Ik stond op en zei: 'Hou alsjeblieft op.'
En Peter liet het gaan, omdat Bernie een pestkop was.
Dat was zijn andere kant.
Ik denk dat Peter een beetje bang was voor Bernie…
…zoals iedereen dat wel was.
Hij wilde je in zijn macht hebben en omdat hij je afkeurde…
…had hij je in zijn macht.
Bernie kon in een seconde omslaan.
Ik zag voorvallen waarop hij zo vriendelijk en zorgzaam kon zijn…
…en voorvallen waarin hij zo wreed kon zijn.
Wat denk je dat je aan het doen bent? -En je gewoon in de kiem smoren.
Bernie was meerdere personen.
Hij was veel dingen.
Ik dacht dat hij onder grote druk stond.
Deze ochtend zit de beurs in een vrije val.
In de trading rooms op Wall Street heerste paniek.
Verkooporders stroomden binnen van grote institutionele beleggers…
…particuliere beleggers, beleggingsfondsen…
…bezorgd over inflatie, stijgende rente…
…een dalende dollar en enorme begrotings- en handelstekorten.
Maandag 19 oktober 1987 was een van de engste dagen die ik ooit heb ervaren.
Vanaf het moment dat ik op mijn werk kwam en de markt om 9.30 uur opende…
…totdat hij sloot, was het een gekkenhuis.
Binnen twee uur na de openingsbel…
…kelderde de Dow Jones Industrial Average 200 punten.
De activiteit is onvoorstelbaar.
Het is een razernij, en ik zou zeggen dat er wat angst en paniek heerst.
Tijdens de crash probeerde elk bedrijf op Wall Street aandelen te dumpen.
We hadden zoveel telefoons die overgingen, we werden overspoeld met orders.
Mensen schreeuwen, wij vullen formulieren in.
Het leek wel een oorlogsgebied.
M'n oom belde me, ik nam op en hij zei: 'Drie mannen lopen een bar binnen…'
Ik zei: 'Sam, ik kan nu niet praten,' en hing op.
We moesten een ordelijke markt handhaven.
Een market maker is iemand die bereid was de koper…
…en de verkoper in laatste instantie te zijn.
Dus wij waren de enigen die kochten.
Veel bedrijven namen hun telefoon niet op en ik herinner me dat Bernie riep:
'Neem op. Wij zijn niet het bedrijf dat niet opneemt.'
Dus we nemen de telefoon op en we kopen veel aandelen.
Ik druk alleen maar op knoppen op de computer, omlaag…
…ik haal mijn markt naar beneden.
Het leek of het nooit een dieptepunt zou bereiken.
Op de New York Stock Exchange heerste chaos toen panische handelaren…
…ruim 'n half miljard verkooporders op Wall Street afhandelden.
Niemand heeft één bepaalde reden.
Er zit een soort donkere, sombere psychologie achter.
Zeker paniekverkoop.
Paniek, complete paniek. Iedereen wordt gek.
Voor makelaars en handelaren was het een regelrechte ramp.
Bloedbad.
De plotse ineenstorting deed denken aan een noodlottige dag 58 jaar geleden…
…de crash van 1929 die het begin van de Grote Depressie inluidde.
Het was beangstigend en overweldigend.
Het was rampzalig.
Maar Bernie leek zich nooit zorgen te maken.
Hij was er vrij koel en kalm onder.
Dat hielp ons echt eerbied voor hem te hebben…
…want dit was zijn geld.
Zijn naam staat op de deur, Bernard L. Madoff Investment Securities…
…en we waren een van de weinige firma's die onze verplichtingen nakwamen.
Wij bleven open.
Bernie Madoff bleef kopen…
…terwijl alle andere market makers op Wall Street…
…die de plicht hadden de aandelen te kopen…
…zelfs als ze daalden, zelfs als ze geld zouden verliezen…
…dat is de plicht van een market maker. Zij namen de telefoon niet op.
Je kreeg ze niet te pakken. Je kon de transactie niet maken.
Bij Bernie Madoff wel.
De stemming op Wall Street is er een van schok en ongeloof.
Vijf jaar lang leek de grote bullmarkt niet te stoppen.
Het vertrouwen was zo groot.
Toen kwam de maand oktober, en toen kwam Zwarte Maandag.
Het is onduidelijk hoeveel geld Bernies legale bedrijf verloor in die crash…
…maar 't feit dat Bernie aan de top stond…
…van zowel communicatie- als handelstechnologie stelde hem in staat…
…om de Madoff-firma open te houden, te laten functioneren en klanten te bedienen.
Hierdoor kreeg hij erkenning van de SEC, van de New York Stock Exchange.
Hij getuigde in hoorzittingen van het Congres…
…hij hielp met hernieuwde regels…
…om de markt draaiende te houden tijdens een crisis als Zwarte Maandag.
Mensen spraken over Bernie Madoff…
…als een man van zijn woord, een betrouwbare, loyale man…
…en het vormde zijn reputatie.
Hij zat in raden van bestuur van de industrie.
Hij werd uitgenodigd voor gesprekken over regelgeving…
…en voor drie termijnen gekozen als bestuursvoorzitter van NASDAQ.
En begin jaren 90 was hij een betrouwbare, gerespecteerde Wall Street-staatsman.
Bernie genoot ervan 'de man' te zijn.
Hij hield van dat voetstuk waar mensen hem op plaatsten…
…en ik denk dat naarmate hij er meer van kreeg…
…hij meer ging houden van die aanbidding.
Hoor wat ik zeg…
…geen nieuwe belastingen.
DE JAREN 90
Mensen werken harder dan ooit…
…brengen minder tijd door met de kinderen, werken 's nachts en in het weekend.
Het zakennieuws van deze ochtend.
Een opmars in technologieaandelen hielp de hoofdfondsen naar recordniveau.
Ik begon bij de firma van Bernie Madoff, ik geloof dat het 1991 was.
Bernie Madoff had een uitstekende reputatie.
'Bernie is een geweldige vent. Hij is betrokken bij de gemeenschap.
Hij is gul. Je doet er goed aan voor hem te werken.'
Het was een zeer positieve tijd in de markt.
Het technologietijdperk begon te exploderen.
Het internet ontstond. Meer mensen kwamen op de aandelenmarkt.
Dow Jones heeft een website.
Realtime cijfers, zoals handelaren ze zien op Wall Street.
Dus we deden meer zaken, we hadden meer klanten.
Een geweldige tijd om in aandelen te zitten…
…omdat ze door technologie veel efficiënter werden…
…en de winsten enorm stegen.
Madoff deed ergens…
…tussen de 5 en 7% van het totale volume op de New York Stock Exchange…
…wat enorm is voor 'n vrij klein bedrijf.
Ik denk niet dat 't snel zal veranderen, tenzij de markt echt afkoelt.
Bernies legale market-makingbedrijf groeit…
…en tegelijkertijd groeit ook…
…heel stilletjes zijn geheime beleggingsadviesbedrijf…
…dat hij verzwijgt, dat hij gescheiden houdt van de market-making.
Aanvankelijk was het rendement voor beleggers 11%…
…maar hij gaf in werkelijkheid wel 15 tot 19%.
Hij is altijd consistent winstgevend.
Wat halverwege de jaren 60 begon als een soort…
…bridgeclubinversteringadviesbedrijf, was alsmaar gegroeid.
En Avellino en Bienes bleven maar een bootlading geld…
…naar Bernie Madoff sluizen.
Avellino en Bienes beheren hun toevoerfonds…
…zeer onopvallend, zeer stil…
…en zetten nooit iets op papier…
…totdat een van hun onderaannemers…
…die gezamenlijke investeringen opzette en vrienden en familie aantrok…
…het eerste gebod van Avellino en Bienes overtreedt…
…en iets op papier zet.
In 1992 werd een brochure onder de aandacht gebracht…
…van de Securities and Exchange Commission.
De SEC is een toezichthouder die beleggers moet beschermen.
En in feite stond er in de brochure:
'Wij bieden 100% veilige beleggingen.
We hebben al 20 jaar geen verliesgevende transactie gehad…
…en ze zijn eigenlijk risicoloos.'
De SEC bekijkt de brochure en ziet onmiddellijk belangrijke alarmsignalen.
Je kunt niet 100% veilig beleggen. Risicoloos beleggen bestaat niet.
En hun onderzoek leidde naar deze twee mannen…
…Frank Avellino en Michael Bienes.
Dus Avellino en Bienes kwamen vrijwillig naar de SEC met hun advocaat.
Ze wilden de getuigenis van Avellino en Bienes samen.
En ik zit in het midden…
…en ik geloof dat Bienes links van me zat, Avellino rechts van me.
En ze komen op het punt waar ze tegen hen zeggen:
'Hoeveel ingezameld geld heb je belegd?'
Ik denk dat de SEC iets van 5 of 10 miljoen verwachtte…
…en ze kijken elkaar aan…
…en een van hen zegt: 'Ik denk dat het ongeveer…
…444 miljoen dollar is.'
En ik dacht dat het SEC-personeel van hun stoel zou vallen.
Vierhonderdvierenveertig miljoen dollar van kleine beleggers, dat is veel geld.
Dit is begin jaren 90. Dat is veel geld.
Ze stopten de getuigenis.
Ze renden naar de directeur van de SEC in New York, en…
'Mijn god. Wat is hier aan de hand?' Ze waren verbijsterd.
Ik dacht dat de directeur een hartaanval zou krijgen.
De SEC vermoedde dat er fraude werd gepleegd…
…maar ze vermoedden dat Avellino en Bienes degenen waren die het uitvoerden.
En dus legden Frank Avellino en Michael Bienes uit dat…
…alle handelsbeslissingen in wezen door Bernie Madoff waren genomen.
Ze zeiden eigenlijk: 'Je moet ons niet hebben, maar Bernie Madoff.'
Dus de SEC zoekt documenten van Bernie Madoff.
De SEC komt rondsnuffelen…
…en Madoff wordt bang omdat…
…het allemaal fraude was.
Madoff heeft nooit geïnvesteerd voor zijn beleggingsadviesbedrijf.
Dus hij nam het geld van mensen aan…
…zei dat hij het zou beleggen, maar dat deed hij nooit.
Het waren fictieve transacties. Het was Ponzifraude.
Dit, in 1919, is Charles Ponzi.
Ponzi heeft bewezen dat hij in 90 dagen 50% winst kan maken op beleggingen…
…en wijze mensen volgen hem.
Tot de overheid bewijst dat Ponzi een oplichter is.
Een klassieke definitie van Ponzifraude is geld van Peter nemen en 't aan Paul geven.
Je vertelt Peter:
'Ik neem je geld, ik ga het beleggen en ik geef je een rendement.'
Maar ik neem je geld en geef het gewoon aan Paul.
En dit proces gaat maar door en door…
…want ik heb nieuwe investeerders nodig om oude terug te betalen…
…en er wordt niet belegd, er wordt niet gehandeld.
Dus toen de SEC in 1992 Avellino en Bienes onderzocht…
…moest Madoff bewijzen dat de transacties echt waren.
Dus hij laat Frank Dipascali valse handelsdocumenten maken…
…met oude gegevens om aan de SEC te geven.
Frank Dipascali was Madoffs rechterhand. Hij werkte al vele jaren voor hem.
Hij beheerde de toevoerfondsen…
…en erg veel geld.
Frank was een echte kerel…
…en hij was ongelooflijk slim.
Je zou Frank Dipascali zo kunnen casten voor een maffiafilm.
Hij was een arbeidersjongen…
…en hij was ongelooflijk loyaal.
Dipascali maakt het op spectaculaire wijze waar.
Hij begint het vals papierwerk te creëren.
Dit moeten legitiem uitziende rekeningen zijn, transactielogboeken…
…rekeningafschriften…
…en dit moet niet de leek voor de gek gaan houden…
…dit papierwerk moet de SEC voor de gek houden.
Toen de SEC kwam opdagen, liet Madoff hen de valse documenten zien.
Ze geloofden dat ze echt waren.
Ik weet niet hoe zorgvuldig ze die documenten hebben onderzocht.
Het ligt ook aan de mentaliteit.
Wat is de kans dat Bernie Madoff of een van deze jongens, in die mate…
…alles verzint?
En in 1992 sloot de SEC de zaak zonder enige actie…
…of echt onderzoek naar Bernie Madoff.
Maar in plaats daarvan…
…dwongen ze Avellino en Bienes hun bedrijf op te geven…
…omdat ze een ongeregistreerde beleggingsfirma leidden.
De SEC besloot: 'Dit is illegaal gestructureerd.
Je moet al het geld uit Bernies zaak halen en aan al die mensen teruggeven.'
FIRMA MOET INVESTEERDERS TERUGBETALEN
Dat is 440 miljoen dollar…
…en Bernie heeft het niet, omdat het allemaal fraude is.
Dus wendt hij zich…
…tot drie van zijn grootste, langst bestaande investeerders.
Jeffry Picower, Carl Shapiro en Norman Levy…
…waren fundamentele individuele investeerders…
…in Bernies beleggingsadviesbedrijf.
In de loop der jaren maakte hij hen zeer blij met zijn resultaten.
Dus nu haalt Bernie hen over om hem te helpen.
Of ze nu wisten wat hij deed…
…of dat ze niets van zijn plannen afwisten…
…ze gaven het geld…
…en zo kon Bernie cheques uitschrijven…
…voor alle klanten van Avellino en Bienes.
Raad eens wat er gebeurde?
Geen van zijn klanten wilde geld terug. Ze vonden het prachtig wat Bernie deed.
Toen de SEC Avellino en Bienes stopte…
…gingen veel van hun klanten rechtstreeks naar Madoff.
Ineens zei Bernie tegen me: 'We gaan het erg druk krijgen.
Er is iets gebeurd, we krijgen veel telefoontjes en mensen gaan investeren.'
Veel van de mensen waren senioren…
…veel kwamen uit Florida.
Weduwen zeiden:
'Ik moest bellen, en ik heb 15.000 dollar die ik wil beleggen.'
Dit ging dagenlang door.
Toen we de Avellino en Bienes-rekeningen sloten…
…kreeg ik een hoop druk van de mensen…
…die op dat geld rekenden om van te leven.
De SEC zei me destijds: 'Als je nog steeds zaken wilt doen met die mensen…
…mag dat, er is niets mis mee om zaken met ze te doen.'
Madoff was steeds niet geregistreerd als beleggingsadviseur. De SEC miste het…
…en helaas misten ze een van de grootste fraudes in de geschiedenis.
Ik had hard gewerkt in m'n eigen natuurvoedingsbedrijf.
Na 20 jaar besloot ik het te verkopen en met pensioen te gaan.
Ik verkocht het voor een miljoen.
Uiteindelijk investeerde ik ongeveer 100.000 dollar bij Avellino en Bienes…
…en toen de SEC hen betrapte…
…hoorde ik voor het eerst dat Avellino en Bienes belegden bij Madoff.
En toen de SEC Madoff onderzocht, vonden ze geen bewijs van fraude…
…dus ik zag de kans om bij Madoff te beleggen.
Hij beloofde een stabiel rendement…
…gemiddeld 9% per jaar.
Het was zo aantrekkelijk.
Het waren geen gouden bergen, het was gewoon stabiel.
Ik heb onderzoek gedaan.
Ik las verhalen waarin stond dat hij voorop liep in de elektronische handel.
Hij was een zwaargewicht.
Het feit dat de SEC geen bewijs van wangedrag vond, was voor mij…
…een stempel van goedkeuring voor Madoff…
…dus maakte ik 900.000 dollar over naar Madoff.
Opeens zijn het niet langer Avellino en Bienes…
…die 't geld bundelen en aan Bernie geven. Het zijn duizenden mensen die geld geven…
…aan Bernies ongeregistreerde investeringsbedrijf.
Zijn naam ging vooral door mond-tot-mondreclame rond.
Je wordt geïntroduceerd op de countryclub…
…bij het bestuur van een liefdadigheidsinstelling.
Hij wordt steeds bekender in de wereld van elite vermogensbeheerders.
En ze zeggen allemaal hetzelfde.
'Stal je geld bij Bernie. Geen idee hoe hij het doet, maar het is magisch.'
Het ongeregistreerde beleggingsbedrijf van Madoff…
…trekt fondsen aan van zeer bekende Joodse universiteiten…
…en filantropen als Elie Wiesel, een overlevende van de Holocaust…
…en natuurlijk zeer rijke families…
…waaronder de familie Katz en Wilpon, die eigenaar zijn van de New York Mets.
En dit is wanneer de fundamentele aard van de Ponzifraude moet veranderen.
Dit is andere koek.
Hij kon de SEC om de tuin leiden.
Hij kwam ongeschonden uit een onderzoek…
…en dus durfde hij meer en voelde hij zich onaantastbaar.
Alles kon.
Het legale beleggingsbedrijf geeft Madoff de geloofwaardigheid van z'n succes…
…en hij heeft nu ongeveer 5.000 klanten in de beleggingsadvieswereld.
Dus hij moet het Ponzifraudeschema opschalen.
Hij heeft meer ruimte nodig…
…om de Ponzi gescheiden te houden van de legale kant van het bedrijf.
Dus hij huurt wat ruimte…
…op de 17e verdieping van het Lipstick Building.
Een kleine wirwar van kantoren waar Frank Dipascali koning is.
Rommelig, onoverzichtelijk, niets zoals het elegante, statige kantoor boven.
Dit is waar de Ponzifraude in de komende jaren exponentieel zal uitgroeien…
…tot een megafraude.
Ondertiteling door: Marleen vd Oetelaar