‎Khoảng năm 2005,
‎mẹ và tôi đã ở Câu lạc bộ Palm Beach.
‎Đó là một ngày đẹp trời. ‎Chúng tôi đã chơi gôn.
‎Chúng tôi lên lầu để ăn trưa ở ban công.
‎Chúng tôi ngồi xuống. ‎Và có mỗi một cặp đôi khác ở đó,
‎đó là Bernie Madoff và vợ ông ấy, Ruth,
‎và mẹ tôi nhận ra ngay lập tức.
‎"Ồ, Bernie kìa".
‎Bà ấy đi tới và nói, "Xin chào," ‎và giới thiệu tôi.
‎"Đây là Jeff, con trai tôi. ‎Nó có một tài khoản chỗ anh".
‎Và tôi bắt tay với ngài Madoff.
‎Và tôi đã rất ngưỡng mộ.
‎Ông ấy là một vị thần ở vùng Palm Beach.
‎Ông ấy là thần tài chính.
‎Chúng tôi quay về bàn,
‎và mẹ tôi bảo, theo cách của bà,
‎"Ôi, thật là một người tuyệt vời".
‎Nhưng rồi bà nói, "Tuy nhiên có một điều".
‎"Ông ấy không bao giờ nhìn vào mắt ta".
‎Mẹ tôi đã nhận ra trước bất cứ ai.
‎Bà ấy chỉ không xâu chuỗi ra.
‎Vì vị thần này là một con quỷ, một ác quỷ.
‎Bernie Madoff đã bị bắt giữ.
‎Ông là người sáng lập ‎Đầu tư Chứng khoán Bernie Madoff.
‎Ông ta 70 tuổi.
‎Ông ta nổi tiếng ở phố Wall.
‎Bernie Madoff, 70 tuổi, ‎bị FBI bắt giữ.
‎Cựu biểu tượng của phố Wall ‎bị cáo buộc, nhưng đã thừa nhận,
‎đã huỷ hoại nhiều cuộc đời, ‎quỹ từ thiện và danh tiếng
‎ở phố Wall và trên toàn thế giới.
‎Đại lộ nhục nhã, xô đẩy.
‎Đừng đẩy tôi.
‎Người ta nghĩ họ biết chuyện này.
‎Họ nghĩ đó là câu chuyện ‎về một người đàn ông,
‎nhưng phía sau bức màn, ‎nó thực sự rất còn nhiều hơn thế.
‎Bernie Madoff điều hành tập đoàn tội phạm ‎lớn nhất lịch sử phố Wall.
‎Hắn là một gã tâm thần, ‎một kẻ sát nhân hàng loạt về tài chính.
‎Hắn từng như một người chú với tôi.
‎Ông từng là người mà ‎tôi rất yêu mến và tin cậy,
‎và rồi là con quái vật sống trong dối trá.
‎Niềm tin. Sự phản bội. Hiểm độc.
‎Trăm năm sau, ‎người ta sẽ nhớ mãi câu chuyện này.
‎Ta đang nói về khoảng 64 tỷ đô la.
‎Khi bạn thấy nhiều số không như thế,
‎không tin nổi.
‎Bạn phải bước qua gương ‎để tiến vào một hiện thực khác
‎nơi mà chẳng có gì là thật.
‎Tất cả đều là giả. Tiền cứ thế biến mất.
‎Đi tong.
‎Mất khoản dành dụm cả đời là một chuyện.
‎Nếu mất cả căn nhà của mình, ‎thì kinh khủng lắm.
‎Sao hắn có thể lừa từng đấy người ‎bao nhiêu lâu như thế?
‎Điều đã xảy ra là có thể tránh được,
‎và rất nhiều người đã để nó xảy ra ‎bởi vì lòng tham.
‎Đó là về các ngân hàng lớn.
‎Đó là về các cơ quan quản lý.
‎Đó là về toàn bộ hệ sinh thái
‎mà đã thất bại hoàn toàn.
‎Nếu sẽ chi cả tỷ đô vào cái gì đó, ‎bạn phải kiểm tra mọi thứ.
‎Kể cả khi Chúa gửi sơ yếu lý lịch,
‎kiểm tra cả giới thiệu.
‎Ngài Madoff, ông đã thừa nhận, ‎ông kiếm tiền bằng lời nói dối.
‎-Có phải vậy không? Ông hành nghề lừa đảo. ‎-Phải.
‎Không một ai hiểu được, ‎"Vì sao Bernie Madoff lại làm vậy?"
‎Ông đã có một doanh nghiệp thành công ‎khiến mọi người ở phố Wall đều ghen tị.
‎Người ta thắc mắc, "Sao Bernie Madoff ‎lại gây ra vụ lừa đảo lịch sử như thế?"
‎Không gì trong ngành này như vẻ bề ngoài.
‎Đó là lý do ngành này hoạt động,
‎bởi vì… Bạn phải hiểu một điều.
‎Một điều là tất cả họ,
‎tất cả thuộc ngành này, đều tham lam.
‎LOẠT PHIM TÀI LIỆU NETFLIX
‎2008
‎Chúng tôi bắt đầu tin tức tối nay ‎bằng thứ được gọi là
‎khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất ‎thời hiện đại.
‎Chắc chắn là thảm họa tài chính ‎lớn nhất nước ta trong nhiều thập kỷ.
‎Năm 2008, nền kinh tế đang suy tàn.
‎Đó là ngày tận thế.
‎Phố Wall ở chế độ khủng hoảng sáng nay.
‎Quay cuồng vì những khoản ‎cho vay bất động sản khó đòi.
‎Môi giới bán các khoản thế chấp ‎cho những người không đủ khả năng chi trả.
‎Phố Wall biết nhiều thứ là vô giá trị,
‎đóng gói và bán chúng cho khách hàng, ‎và từ đó chúng nổ tung.
‎Sự tịch biên trên khắp cả nước ‎đang tăng vọt 87%.
‎Giá trị bất động sản toàn quốc năm nay
‎có thể giảm hơn nửa nghìn tỷ đô la.
‎Thật không tin nổi. ‎Ai cũng mất nhà mất cửa.
‎Thị trường chứng khoán sụp đổ.
‎Ngày sau tệ hơn ngày trước.
‎Chỉ số Dow Jones giảm gần 450 điểm.
‎Chúng ta vừa chạm mốc 730 điểm gì đó.
‎Ta chưa từng thấy điều này.
‎Thương nhân Tokyo lo về ‎cuộc suy thoái kinh tế lan rộng ở Mỹ.
‎Mọi ngân hàng đều sụp đổ.
‎Lehman Brothers cho biết họ sẽ ‎nộp đơn phá sản theo Chương 11.
‎Cơn khủng hoảng tài chính ‎tiếp tục gây hoảng loạn.
‎Chúng ta đang đối mặt với viễn cảnh ‎của một cuộc khủng hoảng toàn cầu.
‎Đây là một biến cố thảm khốc ‎trăm năm có một
‎gây ra thảm sát trên toàn hệ thống,
‎và rồi có Bernie.
‎Giờ là thứ hoá ra lại là
‎mô hình Ponzi lớn nhất lịch sử Phố Wall.
‎Sụp đổ trước những cáo buộc ‎chống lại Bernie Madoff
‎nhận ra rằng 50 tỷ đô la ‎mà các nhà đầu tư tưởng rằng họ có
‎cứ thế biến mất.
‎Ông cảm thấy thế nào?
‎Bernie Madoff bị bắt vào thứ Năm, ‎ngày 11 tháng 12 năm 2008.
‎Sáng thứ Sáu, các đặc vụ FBI xuất hiện ‎tại các văn phòng của Madoff
‎trong Tòa nhà Lipstick rất cao cấp ‎ở phía đông New York.
‎Chúng tôi bước vào tiền sảnh ‎của Tòa nhà Lipstick,
‎và nó như là một cảnh ‎trong phim ‎Frankenstein‎,
‎nơi có những người dân làng giận dữ ‎cầm giáo mác và những ngọn đuốc
‎muốn lên lầu để giết con quái vật.
‎Các đặc vụ FBI mặc áo khoác đột kích,
‎và tôi là đặc vụ đầu tiên bước vào.
‎Tất cả nhân viên đã bị bao vây ở tầng 19.
‎Tình hình vô cùng hỗn loạn.
‎Có những nhân viên khóc lóc,
‎cố gắng hiểu chuyện gì đang xảy ra.
‎FBI là cơ quan điều tra tội phạm đứng đầu,
‎nhưng còn có cả Sở Thuế Vụ, ‎Sở Lao động, kế toán,
‎cơ quan giám sát ngành môi giới, SIPC.
‎Họ bắt đầu ‎ngắt kết nối truy cập của mọi người.
‎Tôi hơi ngạc nhiên vì nó trông như ‎một doanh nghiệp hợp pháp.
‎Máy tính ở khắp mọi nơi, ‎đồng hồ hiển thị các múi giờ khác nhau…
‎Nó trông như ‎một doanh nghiệp giao dịch hợp pháp.
‎Khi chúng tôi đang tiến hành tìm kiếm,
‎tôi bước vào văn phòng của Bernie ‎và bắt đầu hiểu về người đàn ông này,
‎ông ta là ai và có ý đồ gì.
‎Bên trái là những tấm hình Lichtenstein ‎đều có hoạ tiết bò tót.
‎Với tôi, hoạ tiết bò không đại diện ‎cho thị trường bò.
‎Mà thật ra là tào lao.
‎Và ngay sau bàn làm việc của ông ta, ‎có một tác phẩm nghệ thuật rất hiện đại,
‎một chiếc đinh vít khổng lồ.
‎Tôi nghĩ cái đinh vít về cơ bản ‎là một câu chửi thế giới.
‎Văn phòng đã được bảo vệ, ‎Bernie Madoff đã bị bắt giam,
‎chúng ta biết mất rất nhiều tiền.
‎Vấn đề lớn nhất là, ‎ta không biết nó đã xảy ra như thế nào.
‎Bạn có một đám nhân viên
‎và bạn chẳng biết ai vô tội, ai có tội.
‎Chúng ta muốn biết có bao nhiêu nạn nhân.
‎Bao nhiêu tiền đã bị lấy cắp?
‎Quy mô của nó là gì?
‎Và chúng ta muốn biết những ai khác ‎đang làm điều này với hắn.
‎Những người chơi là ai? ‎Vai trò của họ là gì?
‎Số tiền đó đâu rồi?
‎Ai được lợi từ tội ác này?
‎Bởi vì bạn không thể thực hiện ‎một mô hình Ponzi trị giá 50 tỷ đô la
‎mà không có bất kỳ ai khác biết về nó.
‎Với Bernie Madoff, rất khó để tìm ra
‎nơi sự thật kết thúc ‎và sự dối trá bắt đầu.
‎Nghe này, tôi không tự hào ‎về điều mình đã làm.
‎Tôi tốn rất nhiều thời gian cố gắng ‎phân tích lý do tôi đã làm vậy.
‎Một vấn đề của tôi là ‎tôi luôn muốn làm hài lòng mọi người.
‎Hồi bắt đầu kinh doanh, ‎mọi người đặt rất nhiều niềm tin vào tôi.
‎Giờ tôi kiếm cho họ nhiều tiền,
‎và người trong ngành nghĩ về tôi ‎như một câu chuyện thành công tuyệt vời,
‎mà cũng đúng.
‎Ngài Madoff, ông có đồng ý ‎với câu đầu ở trang 7 không?
‎Rằng đó là sự phản ánh chính xác ‎doanh nghiệp của ông?
‎"Khi Madoff mở một doanh nghiệp bán lẻ ‎vào năm 1960…"
‎- Vâng. ‎- "…ông có khoảng một tá khách hàng,
‎tất cả đều là gia đình và bạn bè"? ‎Vâng.
‎Vậy hãy quay lại đầu câu chuyện.
‎Bernie Madoff là con trai ‎của một gia đình nhập cư người Do Thái.
‎Ông bà của ông đến từ Nga và Ba Lan.
‎Ông lớn lên ở Laurelton, Queens,
‎ngay rìa thành phố New York.
‎Điều quan trọng là phải đặt thời thơ ấu ‎của Madoff vào đúng bối cảnh lịch sử.
‎Nước Mỹ, và hầu hết thế giới, ‎đã phải vật lộn với
‎cuộc Suy thoái kinh hoàng ‎trong thập niên 30,
‎và sau đó là chiến tranh vào thập niên 40.
‎Một thập kỷ rưỡi ‎của sóng gió, của sang chấn.
‎Nên vào thập niên 50, có một khao khát ‎được yên tĩnh, được hòa bình, bình thường,
‎và cái khao khát đó trở thành
‎một nét văn hóa khuôn mẫu ‎của các vùng ngoại ô Hoa Kỳ.
‎Hầu hết người Mỹ đang chuyển sang ‎tầng lớp nhà giàu mới nổi.
‎Họ hứa hẹn một khả năng tiêu thụ ‎gần như không giới hạn.
‎Và đó là khi cha của Bernie ‎có thể đưa cả gia đình,
‎gia nhập tầng lớp trung lưu vững chắc ‎ở Queens.
‎Cha mẹ của Bernie tên là Ralph và Sylvia.
‎Mẹ ông là một bà nội trợ.
‎Cha ông làm các công việc lặt vặt.
‎Bernie là một đứa trẻ bình thường ‎học trường công.
‎Ông là người khá kỳ quặc. ‎Tôi đã nghe được một chuyện.
‎Ông không thể rủ cô bé này ‎ra chơi với ông ấy.
‎Cuối cùng ông đã đưa cô ấy 25 xu,
‎và cô bé đã ra chơi với ông.
‎Bernie học được cách để thúc đẩy mọi người ‎bằng tiền từ khi còn rất trẻ.
‎Hồi trung học, ông từng là cứu hộ.
‎Ông thấy mình không chỉ là ‎một người làm việc thiện,
‎mà còn là người bảo hộ.
‎"Tôi được tin cậy".
‎Và ông còn có nghề tay trái ‎là bán thiết bị tưới cỏ.
‎Ông muốn kiếm tiền.
‎Ông quyết tâm sẽ thành công.
‎Bernie gặp được vợ tương lai, Ruth Alpern, ‎ở một bữa tiệc dưới hầm nhà một người bạn.
‎Đó là thời của tất cổ bèo và chân váy xòe.
‎Đó là một mối tình trung học lãng mạn.
‎BAYSIDE, QUEENS - TÂM LÝ HỌC
‎Tốt nghiệp cấp 3, cô vào đại học,
‎một điều khác thường ‎với phụ nữ thời bấy giờ.
‎Cô ấy đẹp và thanh lịch.
‎Cô ấy hiển nhiên là giàu có hơn.
‎Cha của cô, Saul Alpern, có một ‎công ty kế toán thành công ở New York,
‎cô là mối quá hời với ông.
‎Cha Ruth không nghĩ Bernie xứng với cô,
‎mà cô có thể làm tốt hơn,
‎rằng cậu trai này sẽ không bao giờ ‎có thể thành công.
‎Cha Bernie muốn ông làm luật sư,
‎và Bernie học đủ khá ở trung học ‎để vào được trường Luật.
‎Ông dành một năm học ở đó ‎và không thể chịu được thêm nữa.
‎Bernie Madoff đã sống ‎trong cái bóng của sự thất bại.
‎Gia đình của Bernie chìm trong thất bại.
‎Theo thời gian, ‎cha ông có vài doanh nghiệp.
‎Chúng đều thất bại vì đủ loại lý do.
‎Có lúc, ngôi nhà của họ ‎còn bị thế chấp vì thuế.
‎Một thời điểm khác, mẹ ông phải đi làm ‎tại một ngân hàng máu ở địa phương
‎để giúp gia đình trang trải.
‎Đây không phải cách một gia đình ‎thành công ở ngoại ô hoạt động,
‎và nó đã thấm vào Madoff
‎một khát khao tuyệt đối ‎rằng phải thành công,
‎để không thất bại như cha ông.
‎Tất cả chúng ta đều có khả năng ‎sống một cuộc sống tốt hơn.
‎Thứ ông muốn là sự thành công nhanh chóng, ‎rực rỡ của Phố Wall.
‎Phố Wall, trái tim tài chính quốc gia.
‎Trung tâm đầu não ‎về kinh doanh và công nghiệp Mỹ.
‎Đó là thời ở Phố Wall mà "nhanh chóng" ‎và "rực rỡ" là các từ khoá quan trọng.
‎Đó là vào thập niên 60, thời đại xập xình.
‎Rủi ro cao, lợi nhuận cao.
‎Các nhà giao dịch, nhà quản lý tiền tệ ‎trẻ tuổi tràn vào thị trường hậu chiến.
‎Thông qua giới ngân hàng đầu tư,
‎chúng ta có thể đầu tư tiền tiết kiệm, ‎nuôi dưỡng nhà máy công nghiệp,
‎và tiếp tục tạo cho mình mức tăng đều đặn
‎của hàng hoá và dịch vụ mà ta muốn.
‎Chúng ta có lợi thế ‎để bảo đảm tương lai của nước Mỹ.
‎Vài tuần sau khi Bernie và Ruth kết hôn,
‎ông quyết định đánh dấu chủ quyền
‎bằng một chiếc bàn làm việc ‎ở công ty kế toán của cha của Ruth.
‎Ông bắt đầu với 5.000 đô la,
‎và đăng ký Đầu tư Chứng khoán ‎Bernard L. Madoff, BLMIS, vào năm 1960.
‎Và Ruth đã tham gia vào công ty.
‎Bà giúp đỡ công việc hành chính ‎và thường giải quyết sổ séc.
‎Bernie, ngay từ đầu, ‎đã tự coi mình là một người tốt
‎mà sẽ đứng lên cải cách hệ thống
‎và qua mặt họ trong chính trò của họ.
‎Bernie bắt đầu giao dịch ‎cổ phiếu phi tập trung.
‎Ở thời điểm đó, thị trường chứng khoán, ‎đối với hầu hết người Mỹ giàu có,
‎nghĩa là Sàn Chứng khoán New York.
‎Nhưng có một thị trường lớn ‎mà các nhà đầu tư không thấy,
‎chưa có một nền móng, ‎gọi là thị trường phi tập trung.
‎Nó bao gồm một đám đại lý ‎và người giao dịch với một cái điện thoại,
‎chỉ thế thôi.
‎Thị trường đó được tạo nên ‎từ một đống hỗn độn, đại loại thế,
‎những công ty không đủ uy tín,
‎hoặc quá nhỏ, ‎hoặc nói trắng ra là tai tiếng,
‎giao dịch ở trên bảng hồng,
‎mua bán tự do, ‎ở bên ngoài Sàn Chứng khoán New York.
‎Và Bernie đã sẵn sàng mua hoặc bán
‎một danh sách ngày càng dài ‎các cổ phiếu phi tập trung.
‎Và không ai biết chính xác mức định giá ‎của các cổ phiếu đó.
‎Hồi đó chưa có máy tính. ‎Mạng Internet không tồn tại.
‎Chẳng có ứng dụng nào.
‎Nó là kiểu, bạn nhấc điện thoại lên, ‎đúng nghĩa đen, gọi Bobby ở Boston,
‎bạn nói, "Tôi có 100 cổ phiếu". ‎Anh ta nói anh ta sẽ mua 100 cổ phiếu.
‎Bạn thoả thuận về giá cả qua điện thoại,
‎rồi sau đó bạn cứ thế ‎gửi chứng chỉ cho họ.
‎Đó là thời Miền Tây hoang dã của Phố Wall.
‎Rủi ro là rất cao.
‎Lợi nhuận tiềm năng cũng rất lớn.
‎Bạn phải có một thần kinh thép, ‎một dòng máu lạnh
‎để có thể xem thị trường ‎ngày này qua ngày khác.
‎Bernie có những thứ đó.
‎Doanh nghiệp đó rất thành công, ‎và phát triển nhanh chóng.
‎Nhưng bên cạnh đó,
‎ông bắt đầu vận hành ‎một doanh nghiệp tư vấn đầu tư nhỏ.
‎Bernie nghĩ, ‎"Ngoài doanh nghiệp mua bán tự do,
‎tôi có thể quản lý tiền cho người ta ‎như một cố vấn đầu tư thuần tuý".
‎Và đó là cách ‎bạn quản lý tiền của mọi người.
‎Bạn thực hiện khoản đầu tư giúp họ ‎và cố gắng kiếm lời cho họ,
‎nhưng thay vì nhận hoa hồng ‎thì bạn tính phí.
‎Nó có lợi hơn nhiều so với nhận hoa hồng.
‎Hoá ra bố vợ của ông, Saul Alpern,
‎đã giới thiệu cho con rể mình ‎rất nhiều khách hàng
‎mà mình đã làm kế toán cho.
‎Vậy nên, cuối cùng Bernie có một nhóm ‎20 đến 24 người
‎muốn đầu tư với mình.
‎Hình thức mà doanh nghiệp tư vấn đầu tư ‎ban đầu của Madoff thực hiện
‎hơi khác thường, tôi có thể khẳng định, ‎là khá độc đáo.
‎Saul Alpern,
‎thay vì để cho Bernie thiết lập ‎tài khoản cá nhân cho từng khách hàng,
‎ông quyết định tạo điều kiện ‎cho con rể mình.
‎Ông sẽ gom hết số tiền của họ lại
‎và đưa số tiền đó cho Bernie đầu tư.
‎Và rồi khi Bernie báo cáo lại lợi nhuận,
‎Saul sẽ phân bổ lợi nhuận ‎giữa các nhà đầu tư trong nhóm.
‎Một luật sư thận trọng sẽ nói ‎với Saul Alpern, "Ông không thể làm vậy".
‎Về cơ bản nó là một quỹ tương hỗ ‎không được kiểm soát.
‎Ngoài khoảng 20 tài khoản,
‎bạn phải đăng ký với chính phủ, ‎với Uỷ ban Chứng khoán.
‎Nhưng Bernie Madoff không đăng ký ‎làm người cố vấn đầu tư.
‎Vì vậy, ngay từ đầu,
‎ta có thể thấy sự phân bào định hình ‎sự nghiệp sau này của Bernie.
‎Ông đã kinh doanh giao dịch hợp pháp ‎trên thị trường mua bán tự do.
‎Và bên cạnh đó, ông có một doanh nghiệp ‎tư vấn đầu tư tư nhân
‎mà không mấy ai biết tới,
‎mà ông không thật sự điều hành ‎dựa theo các điều lệ trong pháp quy.
‎Ông hoàn toàn quyết tâm tiến đến phố Wall ‎từ con số không, từ hai bàn tay trắng,
‎và tránh thất bại mà ông từng chứng kiến ‎xảy đến với cha mẹ mình, và vươn lên đỉnh.
‎Ở doanh nghiệp tư vấn đầu tư ‎không chính thức của mình,
‎Bernie đã đầu tư khoản tiết kiệm của khách ‎hàng vào các cổ phiếu có tính đầu cơ cao.
‎Ông đang kiếm tiền, ông đang ‎chấp nhận rủi ro, những rủi ro rất lớn.
‎Và rồi tới tháng 5 năm 1962.
‎Tin tức tiêu đề được phát ra ‎giữa một đợt bán chạy rầm rộ,
‎khiến giá cổ phiếu lao dốc
‎và làm mất hơn 20 tỷ đô la ‎giá trị sổ sách.
‎Cú giảm mạnh nhất kể từ năm 1929.
‎Đột nhiên, thị trường ‎rớt xuống như một hòn đá,
‎và khoản chứng khoán đầu tiên bay hơi
‎là những cổ phiếu đầu cơ mà Bernie đã mua ‎cho các khách hàng tư nhân.
‎Chúng bị xoá sổ gần như ngay lập tức.
‎Về lý thuyết, các khách hàng đã mất tiền.
‎tổng số tiền đầu tư họ đã thực hiện ‎là 30.000 đô la.
‎Tôi cảm thấy tội lỗi vì
‎họ đã mua cổ phiếu đó ‎vì tôi đã bảo họ mua nó.
‎Nhưng, thay vì thừa nhận
‎là ông đã mạo hiểm với rủi ro vô lý ‎với tiền của họ và làm mất hết,
‎ông đã quyết định che giấu điều đó.
‎Ông đã đến gặp bố vợ của mình, ‎Saul Alpern, và vay 30.000 đô la,
‎và trả lại tất cả cho họ.
‎Ông bù số tiền 30.000 lại ‎vào tài khoản của họ,
‎và ông nói dối về những gì mình đã làm.
‎Kết quả của những lời nói dối là ‎ông nghe như một thiên tài.
‎Ông như là một thành công phi thường,
‎một chiến lược gia sáng suốt đã điều hướng
‎tuần tồi tệ nhất trên sàn chứng khoán ‎kể từ năm 1929, mà không mất một hào nào.
‎Ở nút giao đó, ông phải chọn giữa việc ‎trở thành kẻ nói dối hoặc là kẻ thất bại.
‎Và lựa chọn của ông là,
‎sống làm một kẻ nói dối
‎sẽ dễ dàng hơn là ‎sống trong một nỗi thất bại.
‎Cả thế giới đang dõi theo!
‎Và sau đó là thập niên 70.
‎Các cuộc tấn công giáng xuống ‎Bắc Việt Nam với cơn thịnh nộ mới.
‎Người ta cần biết liệu tổng thống của họ ‎có phải kẻ xấu không.
‎Sự suy thoái đang đến với ta.
‎Ống dẫn khí ga của 10 hay 12 dãy ‎ở khắp mọi nơi.
‎Cú trượt dốc hiện tại của nền kinh tế ‎có thể trở nên tệ hơn.
‎Tỉ lệ thất nghiệp tăng, giá xăng tăng, ‎tăng chóng mặt.
‎Sự lạm phát đột nhiên bắt đầu tăng lên,
‎dẫn đến suy thoái.
‎Phố Wall trải qua một số biến đổi ‎đột ngột nhất trong lịch sử.
‎Nó như cảnh quay chậm ‎sự sụp đổ thị trườngchứng khoán.
‎Tiến vào thập niên 70,
‎Bernie quyết định rằng đã đến lúc chuyển ‎tới một toà nhà văn phòng ở 110 phố Wall,
‎và doanh nghiệp giao dịch hợp pháp của ông ‎ngày càng thận trọng hơn.
‎Bernie Madoff trở thành người ‎được gọi là nhà tạo lập thị trường.
‎Khi bạn mua cổ phần,
‎không hẳn là bạn mua 100 cổ phiếu
‎từ một người đang bán 100 cổ phiếu.
‎Mà thật ra là
‎có một người trung gian ‎đã mua 100 cổ phiếu đó rồi.
‎Điều bạn đang làm là mua qua trung gian,
‎và đó chính là Bernie Madoff, ‎ông là một người bán buôn.
‎Ông sẽ dự trữ cổ phiếu một cách hiệu quả,
‎và ông sẽ quay ra bán chúng ‎khi có ai đó muốn mua chúng,
‎và ông sẽ nhận được hoa hồng, ‎một vài xu mỗi đơn hàng.
‎Nhà tạo lập thị trường là như vậy.
‎Nghĩa vụ của họ là mua hay bán cổ phiếu ‎trong thời điểm tốt hay xấu.
‎Công việc tạo lập thị trường của Bernie ‎phát triển nhanh đến nỗi
‎ông thuê cả anh trai mình, Peter.
‎Họ là những người có tầm nhìn xa, ‎tiên phong trong giao dịch trên máy tính.
‎Khi máy tính xuất hiện,
‎nó đã thay đổi hoàn toàn ‎cách thức hoạt động của Phố Wall.
‎Đó là khởi đầu kỷ nguyên mới, khởi động ‎với sức mạnh của một cuộc cách mạng.
‎Máy tính quan trọng đến mức ‎nó đã thay đổi quỹ đạo của nền văn minh.
‎Những người chơi lớn nhất ‎chuyển đến Phố Wall,
‎họ chẳng muốn giao dịch 200 cổ phiếu.
‎Họ muốn giao dịch 20.000 cổ phiếu ‎trong một ngày,
‎Vào thập niên 70, mua bán cổ phiếu ‎thật ra tốn rất nhiều thời gian.
‎Thường là phải đến một vài tuần.
‎Phố Wall cần những người có thể ‎thực hiện các giao dịch này nhanh chóng.
‎Điều đó đòi hỏi sự vi tính hoá, ‎và Bernie dẫn đầu cơn sóng đó.
‎Sử dụng máy tính, ông có thể xử lý ‎một giao dịch trong ba ngày.
‎Điều này chưa từng xảy ra.
‎Bằng khả năng đẩy nhanh quá trình, ‎ông đã có thể cạnh tranh
‎giành được phi vụ lớn ‎cho doanh nghiệp hợp pháp của mình,
‎nó đã mang lại cho ông một lợi thế lớn.
‎Sự sáng suốt của Bernie là ông đã hợp nhất
‎tất cả các thị trường ngoại hối, ‎các bảng hồng, doanh nghiệp nhỏ,
‎doanh nghiệp không nổi danh,
‎vào cái bạn gọi là một màn hình máy tính,
‎cái mà trở thành NASDAQ và NASD.
‎Ông hợp pháp hoá doanh nghiệp đó.
‎NASDAQ
‎Công ty môi giới hợp pháp của ông ‎đang làm ăn phát đạt,
‎càng khiến việc ông còn điều hành
‎một công ty tư vấn đầu tư mờ ám ‎mà không ai biết,
‎mà cũng đang phát triển, ‎trở nên kỳ lạ hơn.
‎Người ta nghe về Bernie ‎và ông ấy tuyệt vời ra sao.
‎Ông sẽ đến Catskills vào mùa hè,
‎tăng ngân quỹ cho bạn bè và người thân.
‎Họ nghĩ ông sẽ trở thành một ngôi sao.
‎Ông vẫn nhận được giới thiệu từ cha vợ, ‎Saul Alpern,
‎và qua nhiều năm, ‎Saul đã thuê hai kế toán,
‎Frank Avellino và Michael Bienes.
‎Khi Saul Alpern nghỉ hưu vào thập niên 70, ‎họ đổi tên thành Avellino và Bienes,
‎hay A và B.
‎Michael Bienes và Frank Avellino ‎là một cặp đôi ma quỷ.
‎Avellino và Bienes chắc chắn biết
‎rằng Bernie Madoff đang quản lý tiền bạc ‎cho gia đình và bạn bè của Saul.
‎Nhưng phải tới khi Saul nghỉ hưu, ‎Avellino và Bienes mới lóa mắt vì tiền.
‎Họ như những đứa trẻ ở cửa hàng kẹo.
‎Họ bắt đầu xây dựng một trong những ‎quỹ trung chuyển đầu tiên của Bernie,
‎thu tiền từ đủ loại các nhà đầu tư,
‎công ty, văn phòng gia đình ‎và các bộ phận, cá nhân,
‎gom tiền của họ vào một quỹ
‎và sau đó gửi đến công ty tư vấn đầu tư ‎không chính thức của Bernie.
‎Họ thúc đẩy khách hàng của họ,
‎đến bạn bè, đến người thân của khách hàng,
‎Để đổi lấy số tiền đó, ‎họ lấy một khoản phí,
‎và bắt đầu mang một dòng tiền về
‎cho Bernie Madoff quản lý.
‎Avellino và Bienes, họ chẳng phải ‎một quỹ phòng hộ hay quỹ phố Wall.
‎Họ chẳng phải người quản lý tiền. ‎Họ là kế toán.
‎Và họ không đăng kí công ty đầu tư, ‎đó là bất hợp pháp.
‎Họ lấy tiền từ khách hàng,
‎và họ đưa nó cho một người quản lý bí mật ‎không được tiết lộ tên,
‎mà chẳng nói cho khách hàng ‎tiền của họ đang ra sao,
‎và người quản lý đó là Bernie Madoff.
‎Vào cuối thập niên 70, Bernie được trải ‎nghiệm giấc mơ thành công của người Mỹ.
‎Bernie và Ruth có hai người con trai, ‎Andrew và Mark.
‎Ông là người đàn ông của gia đình, ‎ông rất yêu gia đình,
‎và ông đã có thể đưa gia đình ‎đến một vùng ngoại ô đáng yêu,
‎ở Roslyn, Long Island, ‎một trong những khu giàu có dọc bờ biển.
‎Ông thậm chí còn hoang phí tới mức ‎đi đến Manhattan bằng máy bay biển
‎thay vì tàu hỏa hay đường bộ ở Long Island ‎như mọi người.
‎Chúng ta đã chuyển từ trạng thái khó chịu ‎sang hy vọng, tự tin và cơ hội.
‎Chính phủ có mức thuế cao, ‎chi tiêu quá mức và quy định thừa thãi
‎đã gây khó khăn cho các hoạt động ‎của thị trường tự do.
‎Chương trình kinh tế của chúng tôi ‎trong bốn năm tới,
‎chúng tôi sẽ thả cửa cho thị trường.
‎Bước vào thập niên 80,
‎thị trường bò xuất phát từ Mỹ nhanh chóng ‎trở thành một hiện tượng toàn cầu.
‎Là bình minh của sự toàn cầu hoá. ‎Ai cũng muốn chơi chứng khoán,
‎và doanh nghiệp hợp pháp của Bernie ‎bắt đầu kiếm bộn tiền.
‎Phố Wall thập niên 80 thật điên rồ.
‎Có rất nhiều điều thú vị ‎và mọi người đang kiếm ra tiền.
‎Tôi nghe nói họ chơi ma túy, uống rượu,
‎và tiệc tùng hoành tráng khắp nơi.
‎Mọi công ty đều đang tuyển dụng.
‎Tôi bắt đầu làm cho Bernie Madoff ‎vào tháng 7 năm 1985.
‎Bernie có một sự huyền bí lạ thường.
‎Ông được tôn kính ở phố Wall,
‎thuộc Hội đồng Thống đốc của NASDAQ.
‎Ông luôn bay đến London ‎và có các cuộc họp.
‎Bernie mà bước vào phòng giao dịch
‎và mua gì đó, và thị trường sẽ tăng lên.
‎Ông bán gì đó, thị trường sẽ giảm,
‎và ai cũng biết đến danh tiếng của ông.
‎Doanh nghiệp hợp pháp của Bernie ‎đang ăn nên làm ra.
‎Ông và Ruth chuyển vào một căn penthouse ‎xinh xắn ở Manhattan.
‎Ông mua căn nhà nghĩ dưỡng ở Montauk. ‎Ông gia nhập câu lạc bộ ngoài trời.
‎Ông mua cả du thuyền.
‎Giờ đây Bernie hoàn toàn có thể ‎nhìn vào mắt cha vợ
‎và nói, ‎"Đó, con nói con sẽ thành công mà".
‎Anh biết đó, tôi bắt đầu sự nghiệp ‎với 500 đô la.
‎Tôi đi từ con số không.
‎Tôi là một đứa trẻ đến từ Queens.
‎Không học Harvard, vân vân.
‎Tự nhiên đến năm 87, ‎tôi đã rất thành công.
‎Tôi đã là đại gia.
‎Chúng tôi kiếm được rất nhiều tiền.
‎Trên đà phát triển, ‎phải tuyển thêm giao dịch viên.
‎Bernie muốn có một tòa nhà uy tín hơn,
‎vì vậy vào mùa hè năm 1987, ‎chúng tôi chuyển đến số 885 Đại lộ số 3,
‎đến Tòa nhà Lipstick.
‎Đó là một tòa nhà rất lạ thường.
‎Nó hơi giống như một hộp son môi.
‎Việc Bernie chuyển vào trung tâm ‎để đến tòa nhà chọc trời độc đáo này
‎sẽ tạo ấn tượng với các nhà đầu tư, ‎với nhân viên.
‎Thậm chí cả với các nhà quản lý.
‎Đó là một phần của hình tượng hào nhoáng ‎mà Bernie đang xây dựng cho chính mình.
‎Văn phòng rất lộng lẫy ‎khi chúng tôi mới chuyển đến.
‎Vẻ tinh xảo của công nghệ cao.
‎Cửa sổ và đèn sáng ở mọi nơi.
‎Khi tôi bắt đầu làm việc cho Bernie Madoff ‎vào năm 1987,
‎THƯ KÝ RIÊNG CỦA BERNIE MADOFF
‎vì họ đều là những người ‎hướng về gia đình.
‎Đó là một bầu không khí tốt đẹp, ‎nó rất thoải mái.
‎Nó rất an toàn.
‎Hầu hết mọi người làm việc ở đó ‎đều là họ hàng,
‎hay bạn bè của họ hàng.
‎Con của Bernie, Mark và Andy, ‎cũng làm việc ở đó.
‎Mark và Andy đặc kiểu Mỹ.
‎Ai cũng sẽ tự hào nếu chúng là con họ.
‎Tôi thích anh trai ông ấy, Peter, ‎ông ấy là chuyên viên pháp chế.
‎Ruth có một văn phòng ở công ty.
‎Bà ấy là một người ấm áp.
‎Bà ấy thực sự là một người mẹ tốt.
‎Tôi có thể thấy Bernie và Ruth ‎rất yêu bọn trẻ.
‎Bà ấy yêu mến Bernie, và tôi nghĩ ‎bà ấy là người ông có thể tâm sự.
‎Bernie từng nói với tôi, ‎"Ruth là người bạn đời tuyệt vời".
‎Và Bernie rất hào phóng.
‎Ông quyên góp rất nhiều tiền từ thiện.
‎Ông trả tiền vé máy bay ‎hưởng tuần trăng mật
‎cho tất cả nhân viên khi họ kết hôn.
‎Ông thuộc hội đồng quản trị của Yeshiva.
‎Ông làm việc với Thế Vận Hội Đặc biệt.
‎Có lần, ông đã trả tiền phẫu thuật tim ‎cho một phụ nữ.
‎Nhà Madoff đưa mọi người đến Montauk ‎vào một cuối tuần mùa hè
‎với cả gia đình của họ ‎và thuê khách sạn cho họ.
‎Chúng tôi chơi bóng chuyền bãi biển.
‎Chúng tôi tiệc tùng và uống rượu.
‎Chúng tôi nhảy múa, và nó rất vui.
‎Nhưng có một mặt khác của Bernie.
‎Ông ấy rất tỉ mỉ về ngoại hình của mình, ‎về thứ xung quanh mình.
‎Mọi thứ đều phải chỉn chu.
‎Nếu ông nhìn xuống bàn giao dịch
‎và thấy một màn hình máy tính hơi lệch,
‎ông sẽ phải sửa cho nó thẳng hàng.
‎Kể cả bạn đang ngồi đó, dùng nó,
‎ông ấy cũng sẽ sửa nó khi đi ngang qua.
‎Bạn không thể có khung ảnh bạc ‎hay bất cứ thứ gì không phải đen trắng.
‎Bạn không thể đặt cây trên bàn.
‎Mọi thứ đều phải giống nhau.
‎Theo thời gian,
‎ông ấy càng trở nên gay gắt hơn.
‎Có những ngày bạn có thể cảm nhận ‎sự căng thẳng,
‎và bạn chỉ muốn tránh xa ông ấy ra.
‎Bạn không biết được ‎ông ấy có bẻ cổ bạn không.
‎Đồ khốn. Có im đi không!
‎Tôi nhớ có lần Bernie hét vào mặt Peter, ‎anh trai ông.
‎Cút khỏi văn phòng tôi!
‎Tôi thấy quặn thắt bụng.
‎Tôi đứng dậy và nói, "Làm ơn dừng lại".
‎Peter sẽ lùi lại, vì Bernie là du côn.
‎Đó là mặt trái của ông.
‎Tôi nghĩ Peter chắc là hơi sợ Bernie,
‎như tất cả mọi người đều sợ Bernie.
‎Ông ấy muốn kiểm soát bạn,
‎và chính vì không chấp nhận bạn
‎để có thể kiểm soát bạn.
‎Bernie có thể quay ngoắt trong một giây.
‎Tôi đã thấy những khi ông ấy thật tử tế ‎và quan tâm,
‎và những lúc ông ấy thật tàn bạo.
‎- Anh nghĩ anh đang làm quái gì vậy? ‎- Và bất thình lình ngăn bạn lại.
‎Tôi nghĩ có rất nhiều nhân cách ‎trong Bernie.
‎Ông ấy là rất nhiều thứ.
‎Tôi nhận ra ông ấy chịu rất nhiều áp lực.
‎Từ sáng đến giờ, ‎thị trường chứng khoán đã rơi tự do.
‎Trong các phòng giao dịch trên phố Wall ‎là sự hoảng loạn.
‎Các lệnh bán tràn ngập ‎từ các nhà đầu tư tổ chức lớn,
‎từ các nhà đầu tư tư nhân, ‎từ các Quỹ tương hỗ,
‎lo lắng về lạm phát, lãi suất tăng,
‎đồng đô la giảm, ngân sách ‎và thâm hụt thương mại khổng lồ.
‎Thứ Hai, ngày 19 tháng 10 năm 1987,
‎một trong những ngày đáng sợ nhất ‎mà tôi từng trải qua.
‎Giây phút tôi đến chỗ làm, ‎và thị trường mở lúc 9:30,
‎cho tới khi nó đóng cửa, một mớ hỗn độn.
‎Trong hai giờ kể từ chuông mở cửa,
‎chỉ số Trung bình Công nghiệp Dow Jones ‎đã giảm 200 điểm.
‎Hoạt động này thật đáng kinh ngạc.
‎Đó là một sự điên cuồng, và có thể nói ‎nỗi sợ hãi và hoảng loạn lan tràn.
‎Giữa sự sụt giảm, mọi công ty ở Phố Wall ‎đều đang cố bán cổ phần.
‎Điện thoại đổ chuông liên hồi, ‎chúng tôi ngập trong các lệnh.
‎Mọi người la ó, chúng tôi viết vé.
‎Cứ như đang ở chiến trường vậy.
‎Tôi nhớ là chú tôi đã gọi, tôi nhấc máy, ‎và ông nói,
‎"Ba gã bước vào quán…"
‎Tôi kiểu, "Sam, giờ cháu không nói được, ‎chào," và tôi cúp máy.
‎Chúng tôi phải duy trì trật tự thị trường.
‎Người tạo lập thị trường là người ‎sẵn sàng trở thành người mua
‎và người bán cuối cùng.
‎Vì vậy chỉ có chúng tôi mua vào.
‎Rất nhiều công ty không nghe máy,
‎và tôi nhớ rất rõ Bernie hét lên,
‎"Nhấc máy đi. Chúng ta không phải ‎công ty không nghe máy".
‎Vì vậy chúng tôi nhấc máy ‎rồi mua rất nhiều cổ phiếu.
‎Tất cả những gì tôi làm ‎là nhấn các nút trên máy tính, ấn, ấn,
‎ấn thị trường của tôi xuống.
‎Nó dường như mãi không chạm đáy.
‎Hỗn loạn bao trùm Sàn New York ‎khi các giao dịch viên điên cuồng xử lý
‎hơn nửa tỷ lệnh bán tràn ngập Phố Wall.
‎Không ai có một lý do cụ thể.
‎Có một loại tâm lý u ám, đen tối ‎tại nơi làm việc.
‎Hẳn là bán tháo ồ ạt.
‎Thật sự kinh hoàng. ‎Tất cả đều phát điên.
‎Với các nhà môi giới và giao dịch, ‎đó là một thảm họa tồi tệ.
‎Tắm máu.
‎Sự sụp đổ đột ngột gợi nhớ về ‎một ngày tháng 10 định mệnh 58 năm trước,
‎cơn khủng hoảng năm 1929 ‎báo trước khởi đầu của cuộc Đại suy thoái.
‎Nó rất đáng sợ và choáng ngợp.
‎Nó rất tàn khốc.
‎Nhưng Bernie chẳng đổ giọt mồ hôi nào.
‎Ông ấy lại khá bình tĩnh và thản nhiên.
‎Đó là điều khiến chúng tôi kính nể ông ấy,
‎vì đó là tiền của ông.
‎Tên của ông ở trên cổng, ‎Đầu tư Chứng khoán Bernard L. Madoff,
‎và chúng tôi là một trong ít công ty ‎tôn trọng cam kết của mình.
‎Chúng tôi vẫn mở.
‎Bernie Madoff cứ mua,
‎kể cả khi các nhà tạo lập thị trường khác ‎trên phố Wall,
‎những người có nghĩa vụ mua cổ phiếu,
‎kể cả khi chúng tụt giảm, ‎kể cả khi họ sắp thua lỗ,
‎đó là nghĩa vụ của nhà tạo lập thị trường. ‎Họ không nghe máy.
‎Bạn không thể gọi cho họ. ‎Không thể thực hiện giao dịch đó.
‎Nhưng bạn có thể với Bernie Madoff.
‎Tâm trạng ở Phố Wall ‎là những cú sốc và sự hoài nghi.
‎Trong năm năm, thị trường Bò vĩ đại ‎dường như không thể ngăn cản.
‎Niềm tin đã lên rất cao.
‎Rồi đến tháng 10, ‎và sau đó là Thứ Hai Đen.
‎Không rõ doanh nghiệp hợp pháp của Bernie ‎đã mất bao nhiêu sau sự sụp đổ năm 87,
‎nhưng thực tế là Bernie đã vượt qua
‎cả công nghệ truyền thông ‎và công nghệ thương mại cho phép ông
‎giữ được công ty Madoff, ‎hoạt động và phục vụ khách hàng.
‎Điều này đã đem lại cho ông sự công nhận ‎từ SEC, từ Sàn Chứng khoán New York.
‎Ông đã làm chứng ‎trong phiên điều trần của Quốc hội,
‎ông đã giúp viết lại pháp quy
‎để giữ cho thị trường hoạt động ‎giữa một cuộc khủng hoảng như Thứ Hai Đen.
‎Người ta bắt đầu bàn tán về Bernie Madoff
‎như một người đáng tin, ‎nói được, làm được,
‎và nó kết thành danh tiếng của ông.
‎Ông bắt đầu hoạt động trong các ban ngành.
‎Ông bắt đầu được mời tới hội nghị bàn tròn
‎và được bầu cho ba nhiệm kỳ với tư cách ‎là chủ tịch hội đồng quản trị của NASDAQ.
‎Đầu thập niên 90, ông là một chính khách ‎đáng tin, đáng kính ở Phố Wall.
‎Bernie được nịnh thành một "người đó".
‎Ông thích việc họ tôn ông lên ‎làm một tượng đài,
‎và tôi nghĩ càng như vậy,
‎ông càng yêu thích sự sùng bái đó.
‎Đọc khẩu hình tôi,
‎không có thuế mới.
‎THẬP NIÊN 90
‎Người ta làm việc chăm chỉ hơn bao giờ,
‎dành ít thời gian cho con cái hơn, ‎làm việc cả ca tối và cuối tuần.
‎xem tin tức kinh tế sáng nay.
‎KINH TẾ ‎PHỐ WALL
‎giúp đẩy cổ phiếu thượng hạng ‎đến gần hơn với ký lục.
‎Tôi bắt đầu làm việc ở công ty ‎của Bernie Madoff, chắc là vào năm 1991.
‎Bernie Madoff có một danh tiếng xuất sắc.
‎CỰU GIAO DỊCH VIÊN ‎ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN BERNARD L. MADOFF
‎"Ông ấy hào phóng", ‎"Anh sẽ thăng tiến ở đó".
‎Thời đó thị trường đang lên.
‎Đó là khi thời đại công nghệ ‎bắt đầu bùng nổ.
‎Internet ra đời.
‎Nhiều người chơi chứng khoán hơn.
‎Dow Jones có một trang chủ.
‎Báo giá thời gian thực, y như ‎các giao dịch viên thấy trên phố Wall.
‎Chúng tôi có nhiều việc hơn, ‎nhiều luồng khách hàng hơn.
‎Đó là khoảng thời gian tuyệt vời ‎để đầu tư chứng khoán
‎vì nó trở nên hiệu quả hơn nhiều ‎nhờ có công nghệ,
‎và lợi nhuận tăng vọt.
‎Madoff đã thực hiện đâu đó
‎từ 5 đến 7% tổng khối lượng giao dịch ‎trên Sàn Chứng khoán New York,
‎rất lớn đối với một công ty khá nhỏ.
‎Tôi không nghĩ nó sẽ sớm thay đổi ‎trừ khi thị trường thực sự hạ nhiệt.
‎Bernie đang phát triển ‎doanh nghiệp tạo lập thị trường hợp pháp,
‎và đồng thời, ông cũng rất âm thầm
‎phát triển doanh nghiệp ‎tư vấn đầu tư bí mật của mình,
‎qua mắt chính quyền,
‎tách biệt ‎với công việc tạo lập thị trường.
‎Ban đầu, lợi nhuận cho các nhà đầu tư ‎là 11%,
‎nhưng ông đã mang lại lợi nhuận ‎từ 15 đến 19%.
‎Ông ấy luôn có lợi nhuận đều đặn.
‎Vào giữa thập niên 60, ‎cái mà bắt đầu như là
‎công việc cầu nối tư vấn đầu tư
‎đã ngày càng phát triển.
‎Và Avellino và Bienes tiếp tục ‎chuyển một lượng tiền lớn
‎vào tay Bernie Madoff.
‎Avellino và Bienes điều hành ‎quỹ trung chuyển của họ
‎lén lút, kín đáo,
‎không bao giờ viết thành văn bản,
‎cho đến khi ‎một trong những nhà thầu phụ của họ,
‎người đang thiết lập các khoản đầu tư ‎tổng hợp và thu hút gia đình và bạn bè,
‎phá vỡ lời răn đầu tiên ‎của Avellino và Bienes
‎và viết ra văn bản.
‎Năm 1992, ‎một tập tài liệu đã thu hút sự chú ý
‎bởi Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái.
‎SEC là một cơ quan quản lý có nhiệm vụ ‎bảo vệ các nhà đầu tư.
‎Và về cơ bản tập tài liệu ghi là,
‎"Chúng tôi cung cấp ‎các khoản Đầu tư an toàn 100%".
‎"Chúng tôi không có giao dịch nào thua lỗ ‎trong hơn 20 năm,
‎và về cơ bản là giao dịch không rủi ro".
‎SEC nhìn vào tập tài liệu ‎và ngay lập tức nhận ra
‎đó là những báo động đỏ.
‎Bạn không thể ‎đầu tư giao dịch an toàn 100%.
‎Làm gì có giao dịch không rủi ro.
‎Và cuộc điều tra của họ ‎dẫn đến hai gã này,
‎Frank Avellino và Michael Bienes.
‎Avellino và Bienes tự nguyện đến SEC ‎cùng với luật sư của họ.
‎Họ muốn lấy lời khai ‎của Avellino và Bienes cùng nhau.
‎Và tôi ngồi ở giữa,
‎tôi nhớ là Bienes ngồi bên trái tôi, ‎Avellino ngồi bên phải.
‎Rồi họ hỏi đến vấn đề,
‎"Các anh đã huy động ‎bao nhiêu tiền đầu tư?"
‎Tôi nghĩ SEC đã nghĩ là ‎khoảng năm đến 10 triệu gì đó,
‎và họ nhìn nhau,
‎và một người nói, "Tôi nghĩ là khoảng
‎444 triệu đô la".
‎Và tôi tưởng nhân viên SEC ‎ngã ngửa đến nơi.
‎444 triệu đô la từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ, ‎đó là một số tiền rất lớn.
‎Đó là đầu thập niên 90. ‎Nhiều lắm đấy.
‎Họ dừng lấy lời khai.
‎Họ chạy lên nói chuyện ‎với lãnh đạo của SEC,
‎văn phòng New York, và…
‎"Trời đất! Chuyện gì đây?"
‎Họ sôi máu.
‎Tôi tưởng lãnh đạo ‎chuẩn bị lên cơn đau tim ấy.
‎SEC có nghi ngờ ‎rằng đang có một vụ lừa đảo,
‎nhưng họ tưởng Avellino và Bienes ‎là những kẻ chủ mưu.
‎Và rồi Frank Avellino và Michael Bienes ‎giải thích rằng
‎tất cả các quyết định giao dịch về cơ bản ‎đều do Bernie Madoff thực hiện.
‎Đại khái là họ nói, "Đừng hỏi chúng tôi, ‎hỏi Bernie Madoff ấy".
‎Vậy nên SEC tìm kiếm tài liệu ‎từ Bernie Madoff.
‎Thấy SEC đánh hơi đến,
‎Madoff hoảng sợ bởi vì
‎đó đều là lừa đảo hết.
‎Madoff chưa từng đầu tư gì ‎cho công việc tư vấn đầu tư đó.
‎Nó chỉ đơn giản là lấy tiền của mọi người
‎bảo họ rằng ông sẽ đầu tư nó, ‎và ông chẳng làm.
‎KẾ TOÁN PHÁP Y
‎Nó là mô hình Ponzi.
‎Đây là, Charles Ponzi, vào năm 1919.
‎Ponzi đã chứng minh mình có thể kiếm được ‎50% lợi nhuận từ đầu tư trong 90 ngày,
‎và các nhà thông thái học theo anh ta.
‎Khi chính phủ chứng minh Ponzi ‎là một kẻ lừa đảo…
‎Một định nghĩa kinh điển về Ponzi ‎là lấy tiền từ Peter để đưa Paul.
‎Nó là nói với Peter,
‎"Tôi sẽ lấy tiền của anh, ‎tôi sẽ làm gì đó, đầu tư nó,
‎và tôi sẽ trả lãi cho anh".
‎nhưng tôi lại lấy tiền của anh ‎để đưa Paul.
‎Quá trình này cứ tiếp diễn,
‎bởi vì tôi liên tục cần các nhà đầu tư mới ‎để trả tiền cho các nhà đầu tư cũ,
‎và chẳng có hoạt động đầu tư ‎hay kinh doanh nào đang diễn ra.
‎Vậy nên khi SEC vào cuộc, vào năm 1992, ‎để điều tra Avellino và Bienes,
‎Madoff phải chứng minh ‎là các giao dịch có thật.
‎Vì vậy, ông tìm đến Frank Dipascali ‎để tạo ra các tài liệu giao dịch giả
‎sử dụng thông tin lịch sử ‎để cung cấp cho SEC.
‎Frank Dipascali ‎là cánh tay phải của Madoffs.
‎Anh đã đi theo ông ấy nhiều năm.
‎Anh xử lý quỹ trung chuyển,
‎và xử lý rất nhiều tiền.
‎Frank là một chàng trai thực thụ,
‎và anh ấy cực kì thông minh.
‎Bạn có thể tuyển ngay Frank Dipascali ‎vào một bộ phim xã hội maphia.
‎Anh ấy là chàng trai ‎thuộc tầng lớp lao động,
‎và anh ấy cực kỳ trung thành.
‎Dipascali ứng phó với hoàn cảnh ‎một cách ngoạn mục.
‎Anh ta bắt đầu tạo ra ‎vết tích giả trên hồ sơ.
‎Phải có sổ sách, nhật ký giao dịch, ‎sao kê tài khoản
‎trông hợp pháp,
‎và không thể chỉ là giấy tờ ‎để bịp trẻ con,
‎nó phải là giấy tờ lừa được SEC.
‎Khi SEC tới thăm hỏi,
‎Bernie Madoff đã cho họ xem ‎các tài liệu giả mạo.
‎Họ tin là thật.
‎Tôi không biết họ đã xem xét kỹ lưỡng ‎những tài liệu đó như thế nào.
‎Tôi nghĩ phần nhiều là do tư tưởng.
‎Ý tôi là, ai mà nghĩ Bernie Madoff,
‎hoặc ai trong số họ, lại đến độ
‎làm giả mọi thứ?
‎Và vào năm 1992, SEC đã khép lại vụ án ‎mà không có bất kỳ hành động nào,
‎hay thực sự điều tra về Bernie Madoff.
‎Nhưng thay vào đó, những gì họ làm là
‎buộc Avellino và Bienes ‎phải từ bỏ doanh nghiệp của mình,
‎vì về cơ bản, họ đang điều hành ‎một công ty đầu tư chưa đăng ký.
‎SEC đã đưa ra quyết định rằng ‎"Nơi này có cấu trúc bất hợp pháp".
‎"Bạn phải lấy lại tất cả tiền từ Bernie
‎và trả lại cho những người đó".
‎Đó là 440 triệu đô la,
‎và Bernie làm gì có ‎bởi nó là lừa đảo cả mà.
‎Ông ấy tìm, ở thời điểm đó,
‎đến ba nhà đầu tư lớn nhất, lâu đời nhất ‎của mình.
‎Jeffry Picower, ‎Carl Shapiro, và Norman Levy
‎là những nhà đầu tư cá nhân chủ chốt
‎ở công ty tư vấn đầu tư của Bernie.
‎thập niên qua, ông đã khiến họ ‎rất hài lòng với kết quả của mình.
‎Vậy nên giờ Bernie thuyết phục họ ‎giúp ông ta.
‎Dù họ có biết ông đang làm gì,
‎hay là họ thực sự không biết ý đồ của ông,
‎họ cũng xòe tiền ra,
‎vì vậy Bernie đã có thể viết séc
‎cho tất cả các khách hàng ‎của Avellino và Bienes.
‎Và đoán xem chuyện gì xảy ra?
‎Chẳng khách hàng nào muốn lấy lại tiền.
‎Họ yêu điều Bernie đang làm.
‎Khi SEC đóng cửa Avellino và Bienes,
‎nhiều khách hàng của họ ‎đã trực tiếp tìm Madoff để đầu tư.
‎Tự nhiên, Bernie bảo tôi, ‎"Ta sắp sửa bận lắm".
‎Ông nói, "Có chuyện rồi, ‎ta sẽ nhận được rất nhiều cuộc gọi,
‎và mọi người sẽ đầu tư".
‎Rất nhiều người là công dân cao tuổi,
‎rất nhiều người đến từ Florida.
‎Những góa phụ này, họ nói,
‎"Tôi được chỉ cho là gọi đến đây ‎và tôi có 15.000 đô la muốn đầu tư".
‎Điều này diễn ra trong nhiều ngày liền.
‎Khi đóng các tài khoản Avellino và Bienes,
‎tôi bắt đầu thấy, bạn biết đấy, ‎rất áp lực từ những người
‎đang sống dựa trên số tiền đó.
‎SEC đã nói với tôi vào thời điểm đó,
‎"Nghe này, nếu bạn vẫn muốn làm ăn ‎với bọn họ,
‎cũng được thôi, chẳng có gì sai hết.
‎Bernie Madoff vẫn không đăng ký ‎làm cố vấn đầu tư.
‎SEC đã bỏ lỡ nó, và,
‎tiếc thay, họ đã bỏ qua một trong ‎những vụ lừa đảo lớn nhất lịch sử.
‎Tôi đã rất chăm chỉ xây dựng ‎một công ty thực phẩm tự nhiên.
‎Sau 20 năm, ‎tôi quyết định bán nó và nghỉ hưu.
‎Tôi bán với giá một triệu đô la.
‎Rồi tôi đầu tư khoảng 100.000 đô la ‎với Avellino và Bienes,
‎và khi SEC bắt quả tang họ,
‎là khi tôi biết được Avellino và Bienes ‎đầu tư vào Madoff.
‎LỢI NHUẬN DƯỜNG NHƯ ĐÃ ĐƯỢC ‎TẠO RA HỢP PHÁP.
‎họ không tìm thấy bằng chứng gì,
‎vì vậy tôi nghĩ đây là cơ hội ‎để đầu tư trực tiếp vào Madoff.
‎Ông ấy hứa hẹn một lợi nhuận ổn định,
‎trung bình 9% một năm.
‎Nó thật hấp dẫn.
‎Chẳng phải hứa hươu hứa vượn, ‎chỉ là nó ổn định.
‎Tôi đã làm thẩm định.
‎Tôi theo dõi những chuyện về ông ấy ‎dẫn đầu trong lĩnh vực giao dịch điện tử.
‎Ông ấy là một người nắm quyền.
‎Việc SEC không tìm thấy bằng chứng ‎về hành vi sai trái, đối với tôi,
‎như đóng dấu chấp thuận cho Madoff,
‎nên tôi đã chuyển thẳng 900.000 đô la ‎cho Madoff.
‎Đột nhiên, Avellino và Bienes không còn
‎gom tiền và đưa cho Bernie nữa.
‎Hàng nghìn người đưa tiền
‎cho doanh nghiệp tư vấn đầu tư ‎chưa đăng ký của Bernie.
‎Tên tuổi của ông ‎chủ yếu được truyền miệng.
‎Bạn được giới thiệu ‎ở câu lạc bộ ngoài trời,
‎bạn được giới thiệu ở tổ chức phúc thiện.
‎Ông được biết đến nhiều hơn ở thế giới ‎của những nhà quản lý tiền ưu tú.
‎Và họ đều nói những điều giống nhau.
‎"Bạn phải đặt tiền chỗ Bernie".
‎"Chẳng biết bằng cách nào, ‎nhưng đó là ma thuật".
‎Doanh nghiệp đầu tư chưa đăng ký ‎của Madoff
‎thu hút sự ủng hộ ‎từ các trường đại học Do Thái nổi tiếng,
‎và các nhà từ thiện, như Elie Wiesel, ‎người thoát nạn diệt chủng,
‎và tất nhiên, một số gia đình rất giàu có,
‎trong đó có gia đình Katz ‎và gia đình Wilpon,
‎chủ sở hữu của New York Mets.
‎Và đây là lúc tính chất cơ bản ‎của mô hình Ponzi cần phải thay đổi.
‎Chuyện đã khác rồi.
‎Ông ta đã có thể đánh lừa SEC.
‎Ông sống sót qua một cuộc điều tra ‎mà không sứt mẻ gì,
‎nên ông được khích lệ ‎và cảm thấy mình bất khả xâm phạm.
‎Không có giới hạn.
‎Doanh nghiệp hợp pháp đem cho Madoff
‎độ uy tín về sự thành công,
‎và giờ đây ông có khoảng 5.000 khách hàng ‎trong lĩnh vực tư vấn đầu tư.
‎Vậy nên ông cần phải mở rộng quy mô Ponzi.
‎Ông cần nhiều không gian hơn
‎để giữ mô hình Ponzi tách khỏi ‎mặt hợp pháp của công ty.
‎Ông cho thuê lại một số mặt bằng…
‎trên tầng 17 của Tòa nhà Son môi.
‎Một văn phòng nhỏ chật chội ‎nơi Frank Dipascali là vua.
‎Bừa bộn, lộn xộn, chẳng giống với ‎văn phòng thanh lịch, trang nhã trên lầu.
‎Đây là nơi mà mô hình Ponzi sẽ phát triển ‎theo cấp số nhân trong những năm tới
‎thành một vụ lừa đảo khủng khiếp.
‎Biên dịch: Viet Nguyen