ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008
Πέρασε μία εβδομάδα από τότε που ο Μπέρνι Μέιντοφ παραδόθηκε στο FBI.
Είχε τεράστια αξιοπιστία.
-Κορυφαία προσωπικότητα της αγοράς. -Αν δεν είναι αξιόπιστος, ποιος είναι;
Πώς τα κατάφερε ολομόναχος;
Είναι αδύνατον. Σίγουρα εμπλέκονται κι άλλοι.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν εμπλέκονται εν γνώσει τους.
Την έρευνα Μέιντοφ χαρακτηρίζει κάτι πολύ ιδιαίτερο,
το γεγονός ότι ξεκίνησε με ομολογία και σύλληψη,
αλλά έπρεπε να ερευνήσουμε κι άλλο.
Καθώς συνεχίζουμε την έρευνά μας,
πάμε στον 17ο όροφο.
Και μένουμε
άναυδοι.
Ήταν λες και ανοίγαμε μια πόρτα που σε ταξίδευε στον χρόνο.
Θύμιζε τα μέσα της δεκαετίας του '80.
Υπήρχαν κάτι παλιοί τεράστιοι κεντρικοί υπολογιστές.
Παντού στοίβες χαρτί.
Ντουλάπια αρχειοθέτησης, κούτες.
Υπάρχουν φαξ που έχουν ληφθεί και ζητάνε ρευστοποιήσεις.
Υπάρχουν παντού έγγραφα.
Ακατάστατα όλα.
Δεν συγκρινόταν με τον 19ο όροφο, όπου όλα ήταν στην εντέλεια.
Αυτό που μου έκανε φοβερή εντύπωση ήταν ο εκτυπωτής στιγμών.
Με αυτό το παλαιού τύπου χαρτί, που έπρεπε να σκίσεις τις άκρες.
Όταν κάνεις επενδύσεις σε οποιαδήποτε μεγάλη εταιρεία,
δεν σου στέλνουν τον εκκαθαριστικό σε μηχανογραφικό χαρτί.
Σε ένα γραφείο βρήκα μία στοίβα καρτών 12Χ20 εκατοστών,
με χειρόγραφες στήλες της κινητικότητας μετρητών.
Ανάληψη, κατάθεση, ισολογισμός.
Και στον ισολογισμό
βλέπω 4.500.000 και σκέφτομαι ότι είναι μεγάλο ποσό.
Και κοιτάω πιο προσεχτικά και βλέπω ότι είναι 4.500.000.000.
Και τότε συνειδητοποίησα
ότι δεν πρόκειται για συνηθισμένο οικονομικό έγκλημα.
ΜΕΪΝΤΟΦ: ΤΟ ΤΕΡΑΣ ΤΗΣ ΓΟΥΟΛ ΣΤΡΙΤ
Άρχισα να δουλεύω για τον Μέιντοφ περίπου το 1992 στο τμήμα υπολογιστών.
Όταν πήγα για τη συνέντευξη στα γραφεία,
είχαμε μια καλή συζήτηση.
Ο μισθός που μου πρόσφεραν ήταν ικανοποιητικός.
ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΣ ΤΟΥ 17ΟΥ ΟΡΟΦΟΥ
Ήταν διπλάσιος απ' τη Federal Express
και δεν θα δούλευα μες στη βροχή, αλλά σε ένα ωραίο κτίριο.
Είχα ενθουσιαστεί πολύ.
Παράλληλα ήμουν πολύ αγχωμένος, γιατί ήταν κάτι καινούργιο για εμένα.
Όταν ξεκίνησα, δούλευα στον 19ο όροφο.
Υπήρχαν μόνο τα γραφεία του 19ου ορόφου.
Ο 19ος όροφος ήταν όμορφος.
Όλη η διακόσμηση ήταν από γυαλί, σε μαύρο και ασημί.
Μετά μετακομίσαμε στον 17ο όροφο.
Ο 17ος όροφος ήταν τελείως διαφορετικός.
Όταν ξεκινήσατε την παράνομη δραστηριότητα της επενδυτικής συμβουλευτικής,
μεταφέρατε τους εργαζομένους σε άλλον όροφο;
Ακριβώς.
Μεταφέραμε το τμήμα της συμβουλευτικής στον 17ο όροφο
Τη δεκαετία του '90.
Δούλευα βραδινός και έβλεπα πολλές απ' τις βρομιές που παίζονταν.
Έβλεπα ότι γίνονταν διάφορα ύποπτα πράγματα.
Είχαν έναν χώρο, το κλουβί.
Στο κλουβί εκτυλίσσονταν τα πάντα.
Έμπαινες και έβλεπες εξάδες από μπίρες.
Τότε επιτρεπόταν το κάπνισμα.
Έβλεπα κόσμο να μπαίνει μεθυσμένος, να πηγαίνει στον πίσω χώρο με ερωμένες.
Άλλοι έπαιρναν κοκαΐνη εκεί μέσα.
Όλο αυτό μου φαινόταν απίστευτο. Δεν πίστευα στα μάτια μου.
Το έβλεπα με μεγάλη αφέλεια όλο αυτό,
διότι είχαμε σημαντικούς υπαλλήλους της εταιρείας,
τον Μπέρνι Μέιντοφ και τον Φρανκ.
Την επενδυτική συμβουλευτική,
ή τον 17ο όροφο, όπως αποκαλείται,
την επόπτευε ο Φρανκ Ντιπασκάλι.
Αυτός διεύθυνε ολόκληρο τον όροφο.
Μπορούμε να πούμε ότι ο Φρανκ ήταν επικεφαλής του 17ου ορόφου;
Ναι, αποδείχτηκε πολύ χαρισματικός
ως προς τη δημιουργία του συστήματος.
Αυτός έκανε σχεδόν τα πάντα.
27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017
Ο Φρανκ Ντιπασκάλι θα μπορούσε να είναι στοιχηματζής
ή να οργανώνει μπαρμπούτι στην πιάτσα.
ΕΛΕΝ ΧΕΪΛΕΣ ΠΡΩΗΝ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΡΙΑ BLMIS
Ήταν ο κλασικός τύπος της πιάτσας, από αυτούς που έλυναν και έδεναν.
Αν ο Φρανκ ήταν μαφιόζος, αυτός θα έδινε τις εντολές εκτέλεσης.
ΕΛΕΝΟΡ ΣΚΙΛΑΡΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Ο Φρανκ ήταν Ιταλός από το Κουίνς. Είμαι Ιταλίδα απ' το Μπρούκλιν.
Ποτέ δεν τα βρήκαμε.
Και θα έπρεπε να τα είχαμε βρει.
Αλλά διαφέραμε πολύ.
Κάπου είχα ακούσει ότι ο Φρανκ δούλευε σε βενζινάδικο,
πριν να εργαστεί για τον Μέιντοφ, και ότι δεν είχε τελειώσει το κολέγιο.
Αυτός που θα προσλάβεις για να διευθύνει την επενδυτική συμβουλευτική σου,
θα περίμενα να είναι κάποιος με μόρφωση.
Αυτό δεν το κατάλαβα ποτέ.
Ήταν ξεκάθαρο ότι ο Μπέρνι έτρεφε μεγάλο σεβασμό για τον Φρανκ.
Για τον Φρανκ ήταν μια ευκαιρία
να βγάλει περισσότερα λεφτά από ό,τι είχε φανταστεί
και να ζήσει όπως πάντα ήθελε.
Δεν ξέρω ποιος απ' το Χάουαρντ Μπιτς θα είχε τέτοιο γιοτ
και τέτοιο σπίτι στο Τζέρσεϊ,
αν δεν δούλευε για τον Μπέρνι Μέιντοφ.
Και υπήρχε και η Ανέτ Μποντζόρνο.
Δεν ξέρω τι ακριβώς έκανε η Ανέτ.
Ήξερα ότι ήταν μεγάλο όνομα και πολύ κομψή.
Ντυνόταν πολύ καλά.
Ξέρω ότι η Ανέτ έβγαζε καλά λεφτά.
Είχε ένα συρτάρι με μετρητά στο γραφείο της.
Έλεγε "Πάρε απ' το συρτάρι αυτό το ποσό και παράγγειλε κάτι να φας".
Είχε μια καλή καβάντζα.
Η Ανέτ ήταν μια γυναίκα της εργατικής τάξης απ' το Κουίνς
με μέτρια μόρφωση.
Τους περισσότερους του 17ου ορόφου
ο Μπέρνι τους προσέλαβε όταν ήταν ακόμη νέοι και εύπιστοι.
Έτσι θα ήταν πολύ αφοσιωμένοι
και από σεβασμό θα έκαναν ό,τι τους ζητούσε.
Ο ΗΡΩΑΣ ΜΟΥ
Η Ανέτ τον λάτρευε τον Μπέρνι.
Πιστεύω ότι θα έδινε και τη ζωή της για χάρη του.
Είχε μια μικρή ομάδα υπό τον έλεγχό της.
Ο Μπέρνι βασιζόταν πολύ σε εκείνη,
ιδίως ως προς τους μεγάλους πελάτες.
Πάμε στην Ανέτ. Αυτή είναι η Ανέτ Μποντζόρνο;
Ναι.
Και ποιες ήταν οι ευθύνες της Ανέτ;
Χειριζόταν
τους μεγάλους πελάτες.
Πόσο καιρό δούλεψε για εσάς;
15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016
Καμιά τριανταριά χρόνια.
Ό,τι κι αν έκανε ο Μπέρνι, σταματούσε για να μιλήσει μαζί της.
Και είχα παρατηρήσει από τότε πόσο πολύ τη φρόντιζε ο Μπέρνι.
Είναι αφοσιωμένους στους παλιούς.
Εκείνη πάντα πήγαινε στο Παλμ Μπιτς. Πάντα έπαιρνε καινούργιο αμάξι.
Ζούσε μια πολύ άνετη ζωή,
αν και ήταν μια γραμματέας ή υπάλληλος από το Κουίνς.
Στην επενδυτική συμβουλευτική του 17ου ορόφου
πάντα υπήρχε πολλή δουλειά.
Πάντα έφευγε αλληλογραφία.
Υπήρχε έντονη δραστηριότητα.
Χωριζόταν σε δύο πλευρές.
Η μία ήταν της Ανέτ, η άλλη του Φρανκ,
με τους Τζέρι Ο'Χάρα και Τζορτζ Πέρεζ, του τμήματος υπολογιστών.
Προϊστάμενός μου ήταν ο Τζέρι Ο'Χάρα. Εκείνος επέβλεπε τη δουλειά μου.
Ως χειριστής υπολογιστών,
εκτύπωνα τα εκκαθαριστικά για μετοχικά κεφάλαια ή χρεόγραφα.
Αλλά οι εκτυπωτές δεν ήταν γρήγοροι.
Ήταν πολύ αργοί, επειδή ήταν εκτυπωτές στιγμών.
Μια συνηθισμένη μέρα στον 17ο όροφο,
τύπωνα περίπου 700 εκκαθαριστικά το βράδυ.
Αν είχα προβλήματα με την εκτύπωση, τους ειδοποιούσα και έψαχναν λύση.
Δεν έλεγαν ποτέ "Άσ' το για το πρωί". Ήθελαν να τελειώνουν επιτόπου.
Αν έβγαινε λάθος ή με μουντζούρες, ήθελαν να εκτυπώσουμε ξανά
και μετά τα ταχυδρομούσαμε στους πελάτες.
Τραβούσαν τα λουριά, δεν άφηναν τίποτα στην τύχη.
Επέλεξα να μη δείξω το πρόσωπό μου,
γιατί δεν θέλω καμία συμμετοχή σε οτιδήποτε αφορά την υπόθεση.
Ξέρω ότι οι Μέιντοφ έκαναν άσχημα πράγματα σε κάποιους ανθρώπους,
και νιώθω άσχημα για όσους υπέφεραν, αλλά σε εμένα φέρθηκαν καλά.
Δεν μπορώ να πω τίποτα κακό γι' αυτούς.
Η απάτη του Μπέρνι Μέιντοφ δεν ήταν πολύπλοκη.
ΜΠΡΟΥΣ ΝΤΑΜΠΙΝΣΚΙ ΟΡΚΩΤΟΣ ΛΟΓΙΣΤΗΣ
Έπαιρνε λεφτά, έλεγε ότι θα τα επενδύσει και δεν τα επένδυε ποτέ.
Για τη συνέχιση της πυραμίδας και τη διάπραξη της απάτης,
έβαζε μια χούφτα στρατιώτες
να δημιουργούν ψεύτικες συναλλαγές στην επενδυτική συμβουλευτική.
Ήταν εύκολη η δημιουργία πλασματικών συναλλαγών,
αν ήξερες τις συναλλαγές της προηγούμενης ημέρας.
Σαν να πηγαίνεις στον ιππόδρομο και να ποντάρεις στους χτεσινούς αγώνες.
Ήταν διαδικασία δακτυλογράφησης.
Οι υπάλληλοι δακτυλογραφούσαν ιστορικές πληροφορίες στον υπολογιστή,
ώστε να φαίνεται ότι αγόρασαν την Amazon πριν έναν μήνα
και την πούλησαν χτες με κέρδος.
Ο Τζορτζ Πέρεζ κι ο Τζέρι Ο'Χάρα είχαν λογισμικά
που περνούσαν τις πλασματικές συναλλαγές στα εκκαθαριστικά πελατών.
Όταν ο πελάτης έβλεπε το εκκαθαριστικό, φαινόταν αληθινό.
Ήταν πολύπλοκο λόγω του αριθμού πελατών που είχε τις δεκαετίες '90 και '00.
Σχεδόν 5.000 πελάτες.
Ήταν σαν τυπογραφείο.
Μια επαναλαμβανόμενη διαδικασία
όπου καταχώριζαν ψεύτικες συναλλαγές, έβλεπαν τα υποτιθέμενα κέρδη,
έσκιζαν τα εκκαθαριστικά,
καταχώριζαν νέες συναλλαγές με άλλες τιμές για να βελτιώσουν κι άλλο τα κέρδη,
και στο τέλος τα ταχυδρομούσαν στους πελάτες.
Ο κύριος Μέιντοφ, κι έχει σημασία,
ποτέ δεν έδωσε στους πελάτες του ηλεκτρονική πρόσβαση στους λογαριασμούς.
Δεν ήθελε να έχουν ηλεκτρονική πρόσβαση, για να μη δουν τι συνέβαινε.
Ο 17ος όροφος ουσιαστικά λειτούργησε σαν στοιχηματζίδικο.
Κάποιος έπρεπε να παρακολουθεί το χρήμα που μπαινόβγαινε.
Η Τζόντι Κρούπι…
ΤΖΙΜ ΚΑΜΠΕΛ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
ήταν άλλη μία λαϊκή φυσιογνωμία,
στην οποία ο Μπέρνι έδωσε κεντρικό ρόλο στην πυραμίδα.
Δουλειά της, προς το τέλος,
ήταν να διαχειρίζεται το λεγόμενο "σημειωματάριο της Τζόντι".
Επρόκειτο για καθημερινή καταμέτρηση
των εισροών και εκροών μετρητών από τον λογαριασμό στην JP Morgan,
τον διαβόητο λογαριασμό 703,
που εκπροσωπεί τα τρία τελευταία ψηφία του λογαριασμού,
που ήταν ο λογαριασμός της πυραμίδας.
Και κάθε μέρα στο τέλος ημέρας παραδιδόταν η καταμέτρηση στον Μπέρνι.
Και ο Μπέρνι ήξερε τι μπήκε και τι βγήκε.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό όταν διευθύνεις πυραμίδα,
γιατί πρέπει να ξέρεις πόσα χρήματα έχεις,
ώστε να φροντίσεις να έχεις μετρητά σε περίπτωση ανάληψης από κάποιον.
Γι' αυτό ήταν σημαντικός ο 17ος όροφος για τον Μπέρνι Μέιντοφ.
Όταν ελέγχεις μερικούς ανθρώπους,
των οποίων τη σιωπή έχεις εξασφαλίσει για πολύ καιρό,
μπορείς να διαπράξεις αυτήν την απάτη επί τέσσερις δεκαετίες.
Στην επενδυτική συμβουλευτική του 17ου ορόφου
είχαν πρόσβαση μόνο όσοι εργάζονταν εκεί.
Εγώ είχα κάρτα-κλειδί γιατί πηγαινοερχόμουν για τον Μπέρνι.
Κι όταν κατέβαινα, δεν ήθελαν να μείνω παραπάνω.
Κανείς δεν ήθελε να μου πιάσει κουβέντα.
Ο 17ος όροφος αποτελούσε αίνιγμα.
Όσοι εργαζόμασταν στις χρηματιστηριακές συναλλαγές
δεν μάθαμε ποτέ τι συνέβαινε εκεί κάτω.
Εμείς δεν μιλούσαμε για το χρηματιστήριο
κι εκείνοι δεν μιλούσαν για αυτό που μπορεί να έκαναν.
Η εταιρεία του Μέιντοφ ήταν οικογενειακή και στην κεφαλή βρισκόταν ο Μπέρνι.
Η οικογένειά του κατείχε τις θέσεις κλειδιά στον 19ο όροφο.
Ο αδερφός του ο Πίτερ ήταν ο αξιωματικός συμμόρφωσης.
Οι δύο γιοι του Μπέρνι ανέλαβαν μεγάλες ευθύνες, αν και ήταν νέοι.
Διεύθυναν τις συναλλαγές.
Οι γιοι του δούλευαν στην εταιρεία από τότε που αποφοίτησαν.
Κι επειδή ήταν Μέιντοφ, κάναμε ό,τι μας έλεγαν.
Εγώ ήμουν καλύτερος χρηματιστής από τον Μαρκ.
ΑΝΤΡΙΟΥ ΚΟΕΝ
Αλλά δεν τον έπειθα, γιατί αυτός ήταν ο Μαρκ Μέιντοφ.
Ο Άντι κάποτε είπε "Είσαι στην καρδιά του νεποτισμού".
Ο Μαρκ κι ο Άντι πίστευαν ότι έπρεπε να καταλαβαίνουν όλη την επιχείρηση,
συμπεριλαμβανομένων όσων έκανε ο Μπέρνι στον 17ο όροφο
με την επενδυτική συμβουλευτική.
Αλλά ο Μπέρνι δεν έλεγε τίποτα.
Ο Μπέρνι είχε τραβήξει μια κόκκινη γραμμή,
που χώριζε τους γιους του απ' όσα έκανε εκείνος στον 17ο όροφο.
Εξ όσων ξέρω, δεν τους επιτρεπόταν να πάνε στον 17ο.
Και αυτό τους ενοχλούσε.
Και το θεωρούσα πολύ παράξενο
το ότι ο Μπέρνι ήταν πρόθυμος να εμπλέκει περισσότερο τον Φρανκ
παρά τους ίδιους τους γιους του.
Ο Μπέρνι ουσιαστικά έλεγε
"Εγώ χειρίζομαι τις δικές μου δουλειές, εσείς τις δικές σας".
Ούτε οι γιοι του δεν μπορούσαν να τον αμφισβητήσουν.
Από τα τέλη του 19ου αιώνα,
σημάδι ότι είχες πετύχει στη Γουόλ Στριτ ή στον χώρο των οικονομικών της Ν. Υόρκης
ήταν να παίζεις γκολφ όλον τον χειμώνα.
ΝΤΑΪΑΝΑ ΜΠ. ΧΕΝΡΙΚΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Να πηγαίνεις σε ένα θερμό κλίμα, μακριά απ' το λασποχιόνι της Ν. Υόρκης.
Ο Μπέρνι και η Ρουθ είχαν βάλει στο μάτι το Παλμ Μπιτς,
έναν από τους πιο πριβέ οικισμούς
στην ανατολική ακτή της Φλόριντα.
Αγόρασαν σπίτι εκεί
και άρχισαν να συμμετέχουν στην εποχική κοινωνική ζωή του Παλμ Μπιτς.
Ο Μπέρνι και η Ρουθ έγιναν μέλη της Λέσχης Palm Beach.
Η Λέσχη Palm Beach, σε αντίθεση με άλλες μακροβιότερες λέσχες,
ήταν ανοιχτή σε Εβραίους και μη.
Οι περισσότερες εβραϊκές οικογένειες στράφηκαν προς τα εκεί.
Είχα πολλούς πιστούς που ήταν μέλη της Λέσχης Palm Beach.
Ήρθα στην Αμερική γιατί δεν μου επετράπη η μετανάστευση στο Ισραήλ.
ΛΕΟΝΙΝΤ ΦΕΛΝΤΜΑΝ ΡΑΒΙΝΟΣ
Κατάγομαι από την πρώην Σοβιετική Ένωση.
Όταν έκανα αίτηση για τη θέση του ραβίνου στον ναό Εμανου-Ελ.
μου είπαν "Ραβίνε, έχεις σμόκιν;"
Και απάντησα "Σμόκιν; Έχω νοικιάσει μερικές φορές".
Και είπαν "Όχι, θα χρειαστείς τουλάχιστον ένα σμόκιν,
θα παρευρεθείς σε πολλές αγαθοεργίες".
Το Παλμ Μπιτς είναι η παγκόσμια πρωτεύουσα των αγαθοεργιών,
ιδίως των εβραϊκών αγαθοεργιών.
Και απ' ό,τι κατάλαβα, για να μπεις στη λέσχη
έπρεπε να αποδείξεις τη φιλανθρωπική συνεισφορά σου,
εκτός απ' τα 300.000 δολάρια που θα αποχωριστείς.
Πρέπει να αποδείξεις ότι πιστεύεις στη λέσχη.
Οι αγαθοεργίες λοιπόν αποτελούν σημαντικό μέρος του Παλμ Μπιτς.
Και μάλλον γι' αυτόν τον λόγο κατέληξε εδώ.
Ενδιαφέρον ερώτημα:
Γιατί ο Μπέρνι Μέιντοφ διάλεξε το Παλμ Μπιτς;
Δεν πήγε στο Σίλικον Βάλεϊ.
Δεν πήγε στο Μπέντφορντ, ούτε στο Σκάρσντεϊλ.
Στο Παλμ Μπιτς οι Εβραίοι γίνονται δεκτοί μόνο σε μία λέσχη.
Και ο Μέιντοφ είχε ανακαλύψει εδώ
ότι ένας εύκολος τρόπος να βρει επενδυτές ήταν να το παρουσιάζει ως αποκλειστικό.
Και θυμάμαι τον κόσμο να λέει "Είναι αδύνατον να μπεις".
Αν κάποιος ήθελε να επενδύσει 1.000.000 δολάρια, αυτός αρνιόταν.
Τους απέρριπτε.
Δημιουργούσε μια ίντριγκα.
Αν σε σύστηνε κάποιος που ήξερε κάποιον που ήξερε κάποιον,
ίσως έπαιρνε τα λεφτά σου.
Σου έκανε χάρη που σου έπαιρνε τα 5.000.000 δολάρια.
Ήταν πανέξυπνος.
Αναζητήσατε νέους πελάτες για την επενδυτική συμβουλευτική;
-Όχι. -Γιατί;
Γιατί η εταιρεία ήταν σε τέτοια θέση που πάντα διώχναμε νέους επενδυτές.
Ποτέ δεν ψάχναμε νέους πελάτες.
26 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017
Μάλιστα προσπαθήσαμε ενίοτε να επιστρέψουμε χρήματα,
αλλά εισπράξαμε την άρνηση πελατών.
Ο πατέρας μου επένδυσε όλα τα λεφτά του με τον Μπέρνι Μέιντοφ.
Είχε εντυπωσιαστεί πολύ από τον Μπέρνι Μέιντοφ.
Πάρα πολύ.
Το όνειρο ενός Εβραίου σαν τον πατέρα μου
ήταν να βγάλει χρήματα, να τα επενδύσει και να ζει απ' τους τόκους.
ΜΠΕΤ ΓΚΡΙΝΦΙΛΝΤ ΚΟΡΗ ΕΠΕΝΔΥΤΗ
Αρχικώς ήταν ο πατέρας μου, η μητέρα μου, η αδερφή μου κι εγώ.
Βάλαμε ένα σημαντικό ποσό.
Είχαμε κέρδη το επόμενο τρίμηνο.
Και ο πατέρας μου πρότεινε να επενδύσουμε ξανά.
ΡΙΤΣΑΡΝΤ ΣΟΥΑΡΤΖ ΕΠΕΝΔΥΤΗΣ
Και συμπεριλάβαμε τον κουνιάδο μου και τη γυναίκα μου.
Και όταν πλέον είχαμε μπει στο 2008,
είχαν μπει τα παιδιά μου, τα ανίψια μου και τα δικά τους παιδιά ακόμη.
Ο πατέρας μου καμάρωνε γι' αυτό.
Η παρακαταθήκη του ήταν να προσφέρει στην οικογένειά του
και ήταν πολύ περήφανος γι' αυτό.
Ο πατέρας μου είχε μια στοίβα εκκαθαριστικών
από την εταιρεία του Μπέρνι Μέιντοφ.
Μου λέει "Δες εδώ, δες πόσα βγάζω.
Ο τύπος είναι ιδιοφυΐα".
Και του λέω "Μπαμπά, δεν καταλαβαίνω.
Όλοι οι άλλοι παίρνουν 8% ή 7%,
εσύ γιατί παίρνεις 15%;"
Και μου είπε το κλασικό
"Μην κουράζεις εσύ το μυαλουδάκι σου".
Αρκετές διαδικασίες και μέθοδοι μου είχαν φανεί περίεργες.
Όταν δήθεν αγόραζε μετοχικό κεφάλαιο εταιρειών,
λαμβάναμε επιβεβαίωση δύο ή τρεις εβδομάδες αργότερα.
Δεν το αμφισβητούσαμε, αλλά ποτέ δεν το λαμβάναμε εγκαίρως.
Και ήταν δύσκολο να επικοινωνήσουμε μαζί τους.
Βασικά μάθαμε έναν κανόνα από πολύ νωρίς.
Ήταν σαν τον "ναζί της σούπας".
Συγγνώμη, μάλλον ξέχασες το ψωμί μου.
-Θες και ψωμί; -Ναι, ευχαριστώ.
Τρία δολάρια!
-Τι; -Δεν έχει σούπα.
"Κάνεις πολλές ερωτήσεις, δεν έχει σούπα. Θα σου στείλω πίσω τα λεφτά".
Οι πελάτες δεν μου τηλεφωνούσαν για να συζητήσουμε τα εκκαθαριστικά.
Αυτά δεν τα συζητούσα με έναν πελάτη.
Αν τηλεφωνούσαν και έλεγαν "Θέλω τα λεφτά μου πίσω", τους απαντούσα
"Αν επιμένεις να πουλήσω, θα πουλήσω. Θα πάρεις τα λεφτά σου και τελειώσαμε".
Και όλοι έλεγαν "Όχι, δεν πειράζει. Μια χαρά τα πας, συνέχισε".
Έτσι κι αλλιώς συμμετείχαν σε κάτι που είχε προηγούμενες επιδόσεις.
Επένδυαν σε κάτι που υπήρχε 15 ή 20 χρόνια πριν να εμπλακούν.
Γιατί να το αμφισβητήσουν;
Τον εμπιστεύονταν περισσότερο επειδή ήταν Εβραίος;
Ναι, ίσως υπήρξε το στοιχείο τύπου "Είναι δικός μας.
Συνεισφέρει στην κοινωνία μας, στην κοινότητά μας".
Αλλά πρέπει να ξέρουμε εβραϊκή ιστορία.
Οι Εβραίοι ήταν ανεπιθύμητοι στα περισσότερα μέρη της Γης,
και ιδίως στο Παλμ Μπιτς.
Για πολλά χρόνια
ήταν αδύνατον να αγοράσουν σπίτι ή να μπουν σε οποιαδήποτε λέσχη.
Ούτε καν σε γνωστά ξενοδοχεία,
μέχρι τη δεκαετία του '60, μέχρι το 1965, νομίζω.
Υπήρχε ταμπέλα που έλεγε "Απαγορεύονται οι Εβραίοι και τα σκυλιά".
Δεν ήταν θρησκευτικοί, αλλά κοινωνικοί οι λόγοι
για τους οποίους η εβραϊκή κοινότητα έμαθε να περιχαρακώνεται.
Δεν είχαν τίποτα ενάντια των άλλων.
Δεν εμπιστεύονταν ότι θα είχαν δίκαιη μεταχείριση.
Εμπιστεύονταν τον Μπέρνι, γιατί τον εμπιστεύονταν όσοι ήξεραν.
Και ήταν αδιανόητο γι' αυτούς ότι ένας δικός τους θα τους εξαπατούσε.
Μια φορά μου τηλεφώνησε η ρεσεψιονίστ
και μου λέει "Δεν θα το πιστέψεις. Ήρθαν δύο ηλικιωμένες.
Ήθελαν να γνωρίσουν τον Μπέρνι. Έκαναν λες κι ήταν σταρ του σινεμά!"
Οι ηλικιωμένοι ήταν χαριτωμένοι.
Για αυτούς ήταν
ο Εβραίος γιος τους.
Τους φρόντιζε, επένδυε τα λεφτά τους.
Τον θαύμαζαν.
Κι εγώ τον θαύμαζα.
Κάποιοι ήταν πλούσιοι και άλλοι δεν ήταν, επένδυαν τις οικονομίες τους.
Και όχι απαραίτητα Εβραίοι,
επένδυαν όλοι.
Στο σημείο αυτό πλέον η επενδυτική συμβουλευτική του Μπέρνι
είχε επεκταθεί, από στόμα σε στόμα, αλλά είχε επεκταθεί πολύ.
Οπότε ο Μπέρνι συλλέγει ονόματα,
κινείται σε πιο σημαντικούς κύκλους.
Κι έτσι αξιοποιεί τον αναπτυσσόμενο χώρο των αντισταθμιστικών κεφαλαίων.
Ονομάστηκαν αντισταθμιστικά κεφάλαια γιατί είχαν σκοπό τον περιορισμό απωλειών.
Ένα κεφάλαιο με περιορισμό απωλειών δεν πόνταρε απλώς ότι όλα θα ανέβουν.
Θα είχε απώλειες σε μια καθοδική αγορά.
Άρα αντιστάθμιζες το ποντάρισμά σου.
Τα αντισταθμιστικά κεφάλαια υπήρχαν καιρό.
Τις δεκαετίες '80 και '90, όμως,
αλλάζει ραγδαία ο χώρος των ιδιωτικών επενδύσεων.
Οι νεοφυείς επιχειρήσεις του Σίλικον Βάλεϊ γίνονται πολύ ελκυστικές.
Οι επαγγελματίες διαχειριστές αμοιβαίων κεφαλαίων
θεωρούν πιο επικερδές ένα αντισταθμιστικό κεφάλαιο.
Ωστόσο, καθώς έγιναν πιο δημοφιλή,
καθώς ο καθένας αποφασίζει να διαχειριστεί αντισταθμιστικό κεφάλαιο,
η αυθεντική, η κλασική στρατηγική αντιστάθμισης του κινδύνου
πάει περίπατο.
Ουσιαστικά συνέλεγαν χρήμα σε μια δεξαμενή
και το επένδυαν με κάποιον σαν τον Μπέρνι Μέιντοφ.
Ο Τζέφρι Τάκερ, πρώην επιθεωρητής της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς,
και ο Γουόλτερ Νοέλ,
ο κλασικός αριστοκράτης από μεγάλο τζάκι της Γουόλ Στριτ,
είχαν δημιουργήσει τη Fairfield Greenwich, ένα αντισταθμιστικό κεφάλαιο.
Ο πεθερός του Τζέφρι Τάκερ ήξερε τον Μέιντοφ
και τους σύστησε.
Επομένως ο Γουόλτερ Νοέλ κι ο Τζέφρι Τάκερ επισκέπτονται τον Μέιντοφ
και το δεξί του χέρι τον Φρανκ Ντιπασκάλι.
Ο Μέιντοφ εξηγεί τη στρατηγική split-strike που εφάρμοζε.
Στο ιδίωμα της Γουόλ Στριτ ονομαζόταν απλώς ανοδικό spread.
Μια στρατηγική που χρησιμοποιείς για να ακολουθήσεις την αγορά-ταύρο
και να βάλεις ένα κατώτατο όριο στις απώλειές σου,
για να μη χάσεις πολλά.
Κι αυτό άρχισε να προωθεί ο Μπέρνι.
Ο Μπέρνι σκοπίμως το παρουσίασε πολύπλοκο,
αλλά φαινόταν ότι τους έδινε αυτό που ζητούσαν από αυτόν.
Σταθερά κέρδη.
Αυτό που, όμως, τους κερδίζει
ήταν κάτι που δεν είχαν ξαναδεί
στον αναπτυσσόμενο κόσμο των αντισταθμιστικών.
Οι προμήθειες ήταν γενναίες.
Ο κανόνας ήταν 2 και 20.
Οι διαχειριστές, δηλαδή η Fairfield Greenwich, παίρνουν
το 2% των κονδυλίων που θα επενδυθούν, από την αρχή.
Αυτή είναι η ετήσια αμοιβή τους για τη διαχείριση των χρημάτων σου.
Και στη συνέχεια παίρνουν το 20% των κερδών που σου απέφεραν.
Σε έναν κανονικό κόσμο, με έναν κανονικό διαχειριστή,
ο Γουόλτερ Νοέλ κι ο Τζέφρι Τάκερ θα μοιράζονταν την αμοιβή τους,
αυτήν που οι επενδυτές τους θα πλήρωναν, με τον Μέιντοφ.
Ο Μέιντοφ, όμως, δεν ζητάει κάτι τέτοιο.
Ο Μέιντοφ τους χαρίζει ολόκληρη την αμοιβή,
εκτός από προμήθειες για τις συναλλαγές που υποτίθεται ότι θα κάνει για αυτούς.
Κάτι τέτοιο όχι απλώς ήταν ασυνήθιστο,
ήταν άνευ προηγουμένου.
Ήταν η πιο ελκυστική συμφωνία
στην υφήλιο για διαχειριστές αντισταθμιστικών κεφαλαίων.
Πάντως, πρέπει να παραδεχτούμε, ότι ο Τζέφρι Τάκερ κάνει ερωτήσεις.
Είναι της λεπτομέρειας.
Αλλά στο σημείο εκείνο
ο Μπέρνι εφαρμόζει σθεναρά τη στρατηγική που θα τον εξυπηρετήσει πολύ καλά.
"Αν έχεις τόσες ερωτήσεις, καλύτερα να αποσύρεις τα λεφτά σου.
Δεν έχω χρόνο γι' αυτά".
Και έτσι η Fairfield Greenwich αποφάσισε να επενδύσει με τον Μπέρνι Μέιντοφ.
Η Fairfield Greenwich ήταν
το πρώτο μεγάλο αντισταθμιστικό κεφάλαιο του Μπέρνι.
ΣΕΡΙ ΣΑΜΙΡ ΚΟΕΝ ΠΡΩΗΝ ΒΟΗΘΟΣ ΤΟΥ ΓΟΥΟΛΤΕΡ ΝΟΕΛ
Δούλεψα στη Fairfield Greenwich από το 1987 ως το 1998.
Νομίζω ότι ο Γουόλτερ Νόελ και η οικογένειά του ήταν πολύ δήθεν.
Όταν πρωτοξεκίνησε ο Γουόλτερ,
προσποιούνταν ότι ήταν πλούσιος, γιατί ήθελε να μπει στην υψηλή κοινωνία.
Διαρκώς έκανε αναχρηματοδότηση στεγαστικού.
Νοίκιαζε το σπίτι του για να καλύψει τα έξοδα διακοπών στην Ευρώπη.
Κούρευε ο ίδιος το γκαζόν για ένα διάστημα.
Η πεθερά του έδινε λεφτά στη γυναίκα του κάθε μήνα για να τη βοηθήσει.
Αλλά ο Γουόλτερ ήξερε να προωθεί τον εαυτό του.
Έκανε ακριβή ζωή.
Φρόντιζε να βρίσκεται στις κατάλληλες λέσχες,
ήταν πολύ κοινωνικός
και ήξερε να κάνει διασυνδέσεις.
Τότε το είχα θεωρήσει ακίνδυνο. Πού ήταν το κακό;
Ώσπου εμφανίστηκε ο Μπέρνι Μέιντοφ
και τότε η κατάσταση ξέφυγε εντελώς.
Λες και είχε βρει τη χήνα με τα χρυσά αυγά.
Άρχισαν να βγάζουν λεφτά
πολύ γρήγορα και πάρα πολλά.
Σταμάτησε να κουρεύει το γκαζόν του ή να νοικιάζει το σπίτι του.
Τον Μπέρνι κατέκλυσε μια χιονοστιβάδα μετρητών
από τον κόσμο των αντισταθμιστικών κεφαλαίων.
Εν μέρει οφειλόταν στην αξιοπερίεργη και λαμπερή δομή της οικογένειας Νοέλ.
Είχε πέντε πανέμορφες κόρες.
Η καθεμία είχε παντρευτεί ένα πλούσιο αριστοκράτη
απ' όλον τον κόσμο.
Μία παντρεύτηκε έναν Λατινοαμερικανό κληρονόμο.
Άλλη έναν Ελβετό επενδυτή, με επαφές σε Λατινική Αμερική και Μέση Ανατολή.
Επομένως με τη Fairfield Greenwich και όλους αυτούς τους γαμπρούς,
ο Μπέρνι είχε άμεση παγκόσμια αξιοπιστία
και πρόσβαση σε μετρητά σε όλον τον κόσμο.
Άργησα πολύ να καταλάβω
τι ξεχωριστό είχαν οι επενδύσεις του Μπέρνι Μέιντοφ.
Ώσπου ένας πελάτης του Γουόλτερ ήθελε να δει
ποια χρεόγραφα υπήρχαν στο χαρτοφυλάκιο.
Μου δίνει εφτά σελίδες,
τυπωμένες σε εκτυπωτή στιγμών,
σε λεπτό μηχανογραφικό χαρτί και με μελάνι κακής ποιότητας.
Και σκέφτηκα "Μεγάλη φτήνια".
Φαινόταν λες και δούλευε σε ένα υπόγειο της κακιάς ώρας.
Δεν είναι έτσι τα εκκαθαριστικά,
διότι ένα εκκαθαριστικό από τράπεζα, από χρηματιστηριακή, από πιστωτικό ίδρυμα,
τυπώνεται σε πολυτελές χαρτί, με όμορφο, μεγάλο, έγχρωμο λογότυπο,
με πολλά μικρά γράμματα,
με τηλεφωνικό αριθμό για να καλέσεις αν υπάρχει πρόβλημα ή αν έχεις απορίες.
Όχι τα εκκαθαριστικά του Μέιντοφ.
Τα αντισταθμιστικά κεφάλαια παίζουν ρόλο, γιατί έτσι εισρέει το χρήμα.
Τα αντισταθμιστικά κεφάλαια ήταν επιμέρους κεφάλαια
που συνέλεγαν χρήματα από άλλους επενδυτές
και που επένδυαν αυτά τα χρήματα με τον Μέιντοφ.
Το ερώτημα είναι πόσα από τα επιμέρους κεφάλαια συνέργησαν
ή έκαναν τα στραβά μάτια και στρουθοκαμήλισαν λέγοντας
"Εφόσον συνεχίζω να έχω κέρδη, δεν θα κάνω ερωτήσεις".
Αλλά τίθεται πραγματικά το ερώτημα
τι ακριβώς σκέφτονταν τη στιγμή
που επένδυσαν με τον Μέιντοφ.
Ο Μέιντοφ, λοιπόν, υποσχέθηκε σε κάποιους μεγάλους πελάτες
υψηλότερο ποσοστό απόδοσης.
Στους τέσσερις μεγάλους, θα λέγαμε.
Είχατε συμφωνίες με τον Νόρμαν Λίβι.
-Με τον Καρλ Σαπίρο. -Ναι.
-Με τον Τζέφρι Πικάουερ; -Ναι.
-Με τον Στάνλεϊ Τσέις; -Ναι.
Είχα μια ιδιαίτερη σχέση με τους τέσσερις μεγάλους πελάτες.
Ο Πικάουερ ήταν λίγο διαφορετικός.
Ρώτησα τον Μέιντοφ αν πίστευε
ότι κάποιος από τους τέσσερις μεγάλους επενδυτές του
ήξερε τι έκανε.
Και προέκυψε το όνομα του Πικάουερ.
Μου είπε "Νομίζω ότι ήξερε.
Δεν το συζητήσαμε ποτέ. Δεν θίξαμε ποτέ το θέμα ευθέως".
Ο ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟΣ ΤΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ
Ο Τζέφρι Πικάουερ ήταν μακροχρόνιος πελάτης του Μέιντοφ,
συνεργάζονταν πάνω από 30 χρόνια.
Ήταν δικηγόρος, ήταν λογιστής.
Ξεκίνησε πουλώντας φορολογικές ασπίδες.
Ο Πικάουερ είναι μια σκοτεινή μορφή.
Επένδυσε πάνω από 600.000.000 δολάρια στον λογαριασμό του με τον Μέιντοφ.
Ώσπου το διάστημα μεταξύ 1998 και 2003
ο Πικάουερ αρχίζει την ανάληψη χρημάτων.
Τα χρηματικά ποσά που έβγαζε ήταν εντελώς εξωπραγματικά.
Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια κάθε φορά.
Ένα δισεκατομμύριο δολάρια μία χρονιά.
Αυτό πρέπει να ήταν δύσκολο για τον Μπέρνι.
Έπρεπε να μαζεύει χρήματα για να καλύπτει τις αναλήψεις του Πικάουερ.
Κάποια στιγμή
σχεδόν όλα τα λεφτά που η Fairfield Greenwich, το επιμέρους κεφάλαιο,
έστελνε στον Μπέρνι,
αυτός τα χρησιμοποιούσε για να εξοφλεί τον Πικάουερ.
Αν μελετήσουμε το ιστορικό της σχέσης τους,
ο Πικάουερ έβγαλε εφτά δισεκατομμύρια δολάρια
από την επενδυτική συμβουλευτική του Μπέρνι.
Κι όμως, ο Μπέρνι εξαρτάται απολύτως από τον Πικάουερ,
διότι, αν και ο Πικάουερ έκανε αναλήψεις δισεκατομμυρίων,
παράλληλα κατέθετε χρήματα, έστω και για σύντομο χρονικό διάστημα,
όταν η πυραμίδα απειλούνταν από έλλειψη ρευστότητας κατά καιρούς,
διασώζοντας τον Μέιντοφ όποτε χρειαζόταν.
Και συνεπώς ο Πικάουερ αποκτά τη δύναμη να εκβιάζει τον Μπέρνι.
Είναι και σωτήρας του Μπέρνι, αν θέλετε,
και ο μεγαλύτερος εχθρός του.
Διότι ο Μπέρνι, που θέλει να ελέγχει τα πάντα,
επέτρεψε σε κάποιον να τον ελέγχει.
Για παράδειγμα, ενώ ο Πικάουερ εισέπραττε αληθινά κέρδη από τη δραστηριότητα,
δήλωνε πλασματικές ζημίες στην Ανέτ Μποντζόρνο.
Έλεγε κυριολεκτικά "Χρειάζομαι ζημίες.
Δεν θέλω στο τέλος της χρονιάς να δηλώνω κέρδη".
Και δημιουργούσαν πλασματικές ζημίες,
για να μη χρειαστεί να πληρώσει φόρους για τα λεφτά που έβγαζε.
Ρώτησα τον Μπέρνι
"Γιατί επέτρεψες στον εαυτό σου να βρεθεί στο έλεος αυτού του τύπου;"
Και μου είπε ουσιαστικά "Τζιμ, ξέρεις τι λένε.
Έχε τους φίλους σου κοντά και τους εχθρούς σου πιο κοντά".
Ο Μπέρνι υποψιαζόταν
ότι ο Τζέφρι Πικάουερ είχε μυριστεί τι έκανε,
είχε καταλάβει ότι ο Μπέρνι δεν μπορούσε να αρνηθεί
και θα ξεζούμιζε τον λογαριασμό του όσο δεν πήγαινε άλλο.
Και πράγματι,
κανείς δεν έβγαλε περισσότερα λεφτά,
κανείς δεν πλούτισε περισσότερο μέσω της πυραμίδας Μέιντοφ
από ό,τι ο Τζέφρι Πικάουερ, ούτε καν ο Μέιντοφ.
Ομολόγησα ότι έκανα αρκετά πράγματα για τα οποία ντρέπομαι και έσφαλα
και μετανιώνω.
Αλλά εγώ είμαι υπόλογος.
Κανείς δεν με ανάγκασε.
Θα ήταν σαφές για όποιον γνώριζε εμένα
και τη σχέση μου με αυτούς τους ανθρώπους, τους τέσσερις μεγάλους πελάτες,
που ήταν άπληστοι,
ότι δεν ήθελαν να μπει ένα τέλος.
Είμαι δημοσιογράφος.
Καλύπτω το οικονομικό ρεπορτάζ απ' τη δεκαετία του '90.
Έπιασα δουλειά στο Barron's Magazine το 2000.
Ήθελα να γράψω περισσότερο για τα αντισταθμιστικά κεφάλαια…
ΕΡΙΝ ΑΡΒΕΛΟΥΝΤ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
που τότε δεν ήταν τόσο διαδεδομένα.
Και μια μέρα
λαμβάνω ένα τηλεφώνημα από κάποιον που ήταν πολύ καλή πηγή μου.
"Γράψε για τα αντισταθμιστικά του Μέιντοφ.
Δεν έχουν ποτέ ζημία".
Κι αυτό μου τράβηξε την προσοχή,
διότι ποτέ δεν είχε υπάρξει αντισταθμιστικό κεφάλαιο
που δεν έχανε λεφτά στη Γουόλ Στριτ.
Οι διαδικτυακές εταιρείες ήταν οι μεγάλοι χαμένοι της Γουόλ Στριτ.
Και το μακελειό μόλις άρχισε.
Πρώην υψηλών επιδόσεων εταιρείες
που κάποτε έφταναν 30 ή 40 ή 50 δολάρια/μετοχή,
πωλούνται για λίγα δολάρια.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000,
μόλις είχε σκάσει η φούσκα των dot-com.
Το χρηματιστήριο κατέρρεε.
Ταυτόχρονα
τα αντισταθμιστικά κεφάλαια του Μέιντοφ συνέχιζαν να είναι κερδοφόρα,
κι αυτό ήταν παράξενο.
Γιατί έβγαζε λεφτά μόνο το δικό του αντισταθμιστικό κεφάλαιο;
Κι έτσι ήθελα να μάθω περισσότερα για το αντισταθμιστικό κεφάλαιό του.
Στο πλαίσιο της έρευνας
βρήκαμε ένα έγγραφο προσφοράς της Fairfield Greenwich.
Ένα έγγραφο προσφοράς είναι
ένα ενημερωτικό φυλλάδιο ή παρουσίαση επένδυσης
που μια εταιρεία δίνει σε εν δυνάμει πελάτες
όπου εξηγείται η στρατηγική.
Ήταν άνοιξη του 2001,
τότε μπορούσες ακόμη να μπεις στο Χρηματιστήριο,
στην αίθουσα συναλλαγών.
Μίλησα με χρηματιστές, τους ρωτούσα αν τον είχαν ακουστά.
"Ποιος έχει συνεργαστεί με το αντισταθμιστικό του Μπέρνι Μέιντοφ;"
Και…
το περίεργο ήταν ότι κανείς δεν είχε προβεί σε συναλλαγή μαζί του.
Και άρχισα να ρωτάω σε ιδιωτικές τράπεζες.
"Έχετε πλούσιους που επενδύουν σε αυτό το αντισταθμιστικό κεφάλαιο;"
Και με τον καιρό
άρχισα να παρατηρώ κάποια περίεργα πράγματα.
Για παράδειγμα,
όταν μίλησα με τους πελάτες μιας ιδιωτικής τράπεζας είπαν
"Μας είπαν ότι αν επενδύσουμε στο κεφάλαιο του Μπέρνι,
δεν θα λέμε ότι είναι ο διαχειριστής μας".
Είναι καμπανάκι όταν ο διαχειριστής σου σου λέει
να μην πεις ότι διαχειρίζεται τα χρήματά σου,
διότι οι περισσότεροι διαχειριστές κομπάζουν για τα κέρδη.
Πήγα για φαγητό με κάποιον που εργαζόταν στη Merrill Lynch,
ήταν τραπεζίτης των πλουσίων.
Και μου είπε
"Δεν μπορώ να δω βιβλία, δεν μπορώ να κάνω κανέναν έλεγχο.
Αν, όμως, πω στους πελάτες μου
ότι θέλω να τους βγάλω από το κεφάλαιο του Μέιντοφ,
θα με απολύσουν".
Αυτό το σενάριο επαναλαμβανόταν ξανά και ξανά.
Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, τηλεφώνησα και στη Fairfield Greenwich
και μίλησα με τον Τζέφρι Τάκερ.
Με απαξίωσε και μου είπε
"Δεν έχεις λόγο να γράψεις άρθρο, είναι ιδιωτικό κεφάλαιο.
Δεν είναι ανοιχτό σε ιδιώτες ή σε μικροεπενδυτές".
Το Barron's είναι ένα περιοδικό που το διαβάζει το κοινό.
Αλλά κάποιοι επενδυτές απέφευγαν τον Μέιντοφ.
Όπως η Goldman Sachs,
η Salomon Brothers.
Αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τον Μέιντοφ.
Είπαν "Δεν το καταλαβαίνουμε. Κάτι περίεργο συμβαίνει".
Είχα την προσδοκία
ότι θα ήταν εύκολο να μου παραχωρήσει συνέντευξη ο Μπέρνι,
γιατί οι περισσότεροι διαχειριστές ήθελαν να δίνουν συνεντεύξεις.
Θεωρούνταν μια μεγάλη επιτυχία στην καριέρα τους,
αν τους έκανε αφιέρωμα το Barron's Magazine.
Αλλά δεν μπορούσα να επικοινωνήσω μαζί του.
Προσπάθησα πλαγίως, προσπάθησα μετωπικά.
Δεν μπορούσα με τίποτα να τον καταφέρω να μου μιλήσει.
Λίγες μέρες πριν από τη δημοσίευση…
άφησα ένα μήνυμα.
"Το άρθρο θα βγει, είτε μου μιλήσεις είτε όχι".
Και…
ξαφνικά σήκωσε το τηλέφωνο.
Θυμάμαι τον Μπέρνι Μέιντοφ πολύ γοητευτικό.
Ακουγόταν έκπληκτος που ενδιαφερόμουν να γράψω για το κεφάλαιό του.
Στην ουσία με απέφυγε κι είπε
"Δεν μπορώ να μιλήσω για τη στρατηγική μου, είναι ιδιωτική".
Σαν να με χτυπούσε φιλικά στον ώμο και να με συνόδευε έξω.
Και, επειδή ουσιαστικά από εκείνον δεν έλαβα καμία απάντηση,
μπορέσαμε μόνο να θέσουμε ερωτήματα.
Πώς το έκανε; Πώς έβγαζε λεφτά;
Ποια ήταν η στρατηγική;
Γιατί λέει στους άλλους να μη λένε ότι έχει αντισταθμιστικό κεφάλαιο;
Γιατί δεν παίρνει αυτές τις προμήθειες;
Το ένστικτό μου μου έλεγε ότι κάτι δεν έστεκε,
αλλά δεν είχα άλλα στοιχεία.
Αφού κυκλοφόρησε το άρθρο, ήταν Μάιος του 2001, πίστευα
ότι είχα κερδίσει το Πούλιτζερ!
Αλλά δεν χτύπησε το τηλέφωνό μου.
Περίμενα έστω μια οργισμένη αντίδραση από τον Μπέρνι ή τους δικηγόρους του.
Επικράτησε η απόλυτη σιωπή.
ΜΗ ΡΩΤΑΣ, ΜΗ ΜΙΛΑΣ
Αυτό που αγνοούσα ήταν
ότι ο Μπέρνι πήγε στην αίθουσα συναλλαγών της εταιρείας του με ένα αντίτυπο κι είπε
"Αυτή είναι ηλίθια.
Δεν θέλω να ακούσω κουβέντα, είναι όλα σαχλαμάρες.
Πάμε παρακάτω".
Είπα στον Μπέρνι, "Είναι στην εφημερίδα. Ο κόσμος θα το συζητήσει".
Κι είπε "Δεν θα το συζητήσουμε".
Δεν του άρεσε ποτέ να συνδέεται με αρνητική δημοσιότητα.
Κάθε φορά που τηλεφωνούσε ένας δημοσιογράφος ή γραφόταν ένα άρθρο,
γινόταν νευρικός.
ΤΡΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΞΗΓΗΣΟΥΝ ΤΑ ΚΕΡΔΗ.
Έτσι ήταν.
Πίστευε ότι αν δεν το συζητούσαμε,
δεν είχε συμβεί.
Δεν αναφέρουμε το θέμα.
Ο ΜΕΪΝΤΟΦ ΑΠΟΚΑΛΕΙ ΓΕΛΟΙΟΥΣ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΥΣ
Μέχρι την άνοιξη του 2001,
ο Μπέρνι Μέιντοφ είχε κρατήσει
τη δραστηριότητα της επενδυτικής συμβουλευτικής
σχεδόν εκτός δημοσιότητας.
Διαχειριζόταν τα πάντα σιωπηλά, στα παρασκήνια, στα κρυφά.
Μέχρι που βγαίνει το αξεπέραστο ρεπορτάζ του Barron's Magazine.
Πρέπει να τονίσουμε
ότι το άρθρο δεν κατηγορεί τον Μέιντοφ περί παράνομης δραστηριότητας,
αλλά προκάλεσε ερωτήματα στους επενδυτές του.
Αφού βγήκε το άρθρο μου,
τρόμαξε πάρα πολύ ο Τζέφρι Τάκερ της Fairfield Greenwich.
Άρχισε να έχει αμφιβολίες.
Και ζήτησε συνάντηση.
Είναι μια στιγμή αβεβαιότητας για τον Τάκερ και τον Μέιντοφ,
διότι έχουν μια σχέση αλληλεξάρτησης.
Ο Τάκερ και η Fairfield Greenwich έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια
και ο Μπέρνι υποτίθεται ότι επενδύει αυτά τα δισεκατομμύρια.
Η σύσκεψη ήταν μια περίεργη συνάντηση.
"Μπέρνι, πρέπει να σου μιλήσω γι' αυτό που γράφτηκε".
Έπρεπε οπωσδήποτε να καθησυχάσει τον Τάκερ,
αλλά κλασικά ο Μέιντοφ τον καθησυχάζει με το να δείχνει ότι δεν ανησυχούσε.
Και ο Μπέρνι βρίσκεται εκεί με το δεξί του χέρι τον Φρανκ Ντιπασκάλι.
Του δείχνουν έναν τυπωμένο καθολικό λογαριασμό,
όπου φαίνονται οι διάφορες συναλλαγές που έχουν κάνει σε βάθος χρόνου.
Ο Τζέφρι Τάκερ δεν ήταν κάνας πρωτάρης.
Ήταν πρώην επιθεωρητής, ήταν δικηγόρος.
Οποιοσδήποτε μπορεί να τυπώσει ένα μάτσο χαρτιά
που δείχνουν συγκεκριμένες συναλλαγές.
Δεν του αρκεί.
Σ' εκείνη τη φάση
ο Μπέρνι κι ο Φρανκ ανοίγουν τον υπολογιστή
και του δείχνουν ότι έχουν λογαριασμό σε ένα εποπτικό όργανο, την DTC,
την Depository Trust Company.
Είναι ένας τραπεζικός λογαριασμός για κάθε χρηματιστή της Γουόλ Στριτ.
Του λένε "Αν ανησυχείς για το πού είναι τα λεφτά σου,
να ο λογαριασμός, μπορείς να ελέγξεις το χαρτοφυλάκιό σου".
Και λέει ο Μπέρνι "Διάλεξε μια μετοχή, διάλεξε οποιαδήποτε συναλλαγή.
Ποια θέλεις να ελέγξεις;"
-"Θέλω να δω τις συναλλαγές με AOL". -"Αμέσως".
Ο Φρανκ πληκτρολογεί και εμφανίζεται μια σελίδα
που δείχνει συναλλαγές της Fairfield Greenwich με την AOL.
Και που δείχνει το ακριβές νούμερο μετοχών που ο Τζέφρι Τάκερ περίμενε να δει.
Ο στεναγμός ανακούφισης ακούστηκε ως την άλλη άκρη του κόσμου.
Είναι όλα εκεί.
Δεν υπάρχει ουδείς λόγος ανησυχίας.
Και φεύγει πολύ ήρεμος και καθησυχασμένος.
Στην πραγματικότητα, φυσικά,
ήταν όλα απάτη.
Ήταν το αντίστοιχο χωριό Ποτέμκιν ενός λογαριασμού DTC.
Στην πραγματικότητα
ο Φρανκ Ντιπασκάλι είχε κλέψει
τις αληθινές αναφορές του γραφείου συμψηφισμού
της νόμιμης εταιρείας στον άλλον όροφο,
και τις είχε συνδυάσει με πλασματικές συναλλαγές,
για να μπορέσει να τις ανασύρει,
να τις δείξει στον Τάκερ και να τον διαβεβαιώσει
ότι το χαρτοφυλάκιό του με την AOL ήταν σώο.
Είχε δημιουργήσει ένα τέλειο αντίγραφο.
Ο Μέιντοφ κι ο Ντιπασκάλι είχαν μια εκπληκτική σχέση,
υπό την έννοια ότι ο Ντιπασκάλι μπορούσε να διαισθανθεί
τι θα χρειαζόταν ο Μέιντοφ
και ποιος θα ήταν ο καλύτερος τρόπος να καλύψει την απάτη.
Υπάρχει ένα εκπληκτικό συμβάν,
όπου ο λογιστής ενός κεφαλαίου ζητάει από τον Ντιπασκάλι
να δει το βιβλίο συναλλαγών μια τυχαίας ημερομηνίας.
Και ο Ντιπασκάλι απαντάει "Ναι, φυσικά". Λέει "Χρειαζόμαστε καθολικό λογαριασμό".
Οι βοηθοί του πέφτουν με τα μούτρα στη δουλειά.
Και δημιουργούν έναν ψεύτικο καθολικό λογαριασμό.
Τυπώνουν στον εκτυπωτή ατελείωτες στοίβες χαρτιού.
Αλλά συνειδητοποιούν ότι είναι πολύ άψογο, πολύ καθαρό.
Και το πετάνε μες στο γραφείο σαν να 'ναι μπάλα του βόλεϊ,
για να φαίνεται τσαλακωμένο, ταλαιπωρημένο, χρησιμοποιημένο.
Αλλά είναι ακόμη ζεστό από την εκτύπωση.
Αυτό είναι πρόβλημα.
Και το βάζουν στο ψυγείο του γραφείου.
Και φυσικά ο λογιστής πείθεται απολύτως.
Τέτοιο ανέβασμα παράστασης, γιατί περί αυτού επρόκειτο,
ήταν ό,τι ακριβώς χρειαζόταν
για να μπορεί ο Μέιντοφ να καθησυχάζει τους επενδυτές.
Και πριν να ξέρει ο Μέιντοφ τι χρειαζόταν.
20 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2016
"Βρίσκομαι εδώ σήμερα για να δηλώσω
ότι από τις αρχές της δεκαετίας 1990 μέχρι τον Δεκέμβριο 2008…
ΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΝΟΧΗΣ ΦΡΑΝΚ ΝΤΙΠΑΣΚΑΛΙ
βοήθησα τον Μπέρνι Μέιντοφ και άλλους
να φέρουν σε πέρας την απάτη που έκανε κακό σε χιλιάδες.
Υπάρχει ένα γεγονός που ο Μπέρνι Μέιντοφ γνώριζε,
που εγώ γνώριζα, και που άλλοι επίσης γνώριζαν,
αλλά δεν είπαμε ποτέ στους πελάτες,
ούτε στα εποπτικά όργανα, όπως την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
Δεν πραγματοποιούνταν ούτε αγορές ούτω πωλήσεις τίτλων
στους λογαριασμούς τους.
Ήταν όλα πλαστά, ήταν όλα ψεύτικα.
Ήταν λάθος και ήξερα ότι ήταν λάθος τότε".
Αυτή η απάτη συνεχίστηκε επί δεκαετίες.
Χωρίς εκείνα τα έγγραφα, θα είχαν αποκαλυφθεί όλα πολύ γρήγορα.
Εκκαθαριστικά λογαριασμών,
πιστοποιητικά συναλλαγών,
αναφορές όταν οι πελάτες ζητούσαν αναφορές.
Αυτό ήταν εφικτό μόνο με τη χρήση υπολογιστών.
Και δεν μπορείς να αγοράσεις λογισμικό για πλασματικές συναλλαγές.
Πρέπει να φτιάξεις το δικό σου λογισμικό.
Οι προγραμματιστές Τζορτζ Πέρεζ και Τζέρι Ο'Χάρα έπαιξαν κρίσιμο ρόλο
στη διατήρηση της απάτης του Μέιντοφ για καιρό.
Ο Τζέρι κι ο Τζορτζ δεν ζούσαν όπως το προσωπικό του 17ου ορόφου.
ΣΤΙΒΕΝ Ν. ΓΚΑΡΦΙΝΚΕΛ ΠΡΑΚΤΟΡΑΣ ΤΟΥ FBI
Ο Φρανκ είχε σκάφος αξίας 2.000.000.
H Τζόντι είχε σπίτι στην ακτή του Τζέρσι.
Αυτοί δεν είχαν τίποτα τέτοια. Ζούσαν αρκετά ταπεινά.
Ήξεραν, όμως, ότι έκαναν κάτι κακό.
Ξέρουν ότι παραποιούν αναφορές
και με τον καιρό νιώθουν άβολα.
Ο Τζορτζ κι ο Τζέρι
αγχώνονται ότι θα τους ανακαλύψουν,
γιατί εκτίθενται.
Έχουν αντιπαράθεση με τον Φρανκ Ντιπασκάλι,
η οποία εξελίσσεται σε έναν σχεδόν κωμικό εκβιασμό,
γιατί ζητάνε καλύτερη αμοιβή για να συνεχίσουν.
Κι επειδή δεν θέλουν να φανεί η ξαφνική αύξηση μισθού,
ζητούν να πληρωθούν σε διαμάντια.
Και ο Φρανκ σκέφτεται "Δεν πάνε καλά".
Συνέταξαν σημείωμα "Μας προβληματίζουν οι αναφορές που βγάζουμε,
δεν ξέρουμε αν κινδυνεύει η ζωή μας".
Και θέλουν να την επισημοποιήσουν.
Λέει "Έχω εκφράσει στον προϊστάμενό μου Φρανκ Ντιπασκάλι…
ΚΙΘ ΚΕΛΙ ΠΡΑΚΤΟΡΑΣ FBI
την απροθυμία να εργαστώ σε έργα τα οποία μου προκαλούν δυσφορία.
Δεν ξέρω αν η απροθυμία μου έχει γνωστοποιηθεί πιο ψηλά στην ιεραρχία,
αλλά είναι θέμα χρόνου να φτάσει στην κορυφή.
Φοβάμαι για τη δουλειά μου, την οικογένειά μου, το μέλλον μου".
Υπογραφή Τζορτζ Πέρεζ.
Και έθιξαν το θέμα στον Μπέρνι.
Και ο Μπέρνι δεν υπέκυψε αμέσως και να πει
"Ναι, έχετε δίκιο, μου τη φέρατε.
Πάρτε ό,τι θέλετε".
Θα έκανε χοντρό παζάρι.
Μπαίνουν στο γραφείο του Μέιντοφ με τον Φρανκ
και ουσιαστικά λένε ότι νιώθουν άβολα.
"Και πιστεύουμε ότι πρέπει να κλείσεις την επενδυτική συμβουλευτική".
Κάτι που εξωθεί τον Μπέρνι σε καθαρό εκφοβισμό.
Τους φοβέρισε.
Είναι ασταθής κατάσταση και για τις δύο πλευρές.
Αυτοί οι δύο δεν συνεργάζονται καθημερινά με τον Μπέρνι.
Και επιπλέον μόλις απείλησαν
αυτόν που διευθύνει την εταιρεία, έναν θρύλο της Γουόλ Στριτ.
Ξεκουμπιστείτε απ' το γραφείο μου! Τώρα!
Τελικά ο Μέιντοφ το διαπραγματεύτηκε μέσω του Φρανκ.
Ο Φρανκ πέτυχε να πάρουν περισσότερα λεφτά.
Κατέληξαν με 60.000 δολάρια επιπλέον,
ποσό απειροελάχιστο μπροστά στα μεγέθη της υπόθεσης αυτής.
Μπορούσαν να είχαν εκβιάσει από τον Μπέρνι οποιοδήποτε ποσό
χωρίς να απολυθούν.
Συμβιβάστηκαν με μια αρκετά μέτρια αύξηση,
και ο Μπέρνι για άλλη μια φορά τη γλυτώνει.
Προς το παρόν.
Υποτιτλισμός: Μάρθα Λυρώνη